پرستاران، قشری که‌ سیبل مشکلات جامعه شده‌اند

ژیار دستباز

از یک سال پیش، که‌ بنا به دستور مقامات امنیتی اخبار خودکشی ومهاجرت کادر درمان محرمانه و امنیتی قلمداد شده است، تا کنون کمترین اخبار از مشکلات این قشر، خصوصا پرستاران در رسانه‌های داخلی ایران به بیرون درز پیدا کرده است. خبر محرمانه شدن اخبار خودکشی ومهاجرت کادر درمان را محمد شریفی مقدم، دبیرکل خانه پرستار ایران، سال گذشته اعلام کرده‌ و تنها به‌ این بسنده کرده بود که‌ براساس پژوهش‌ها، خودکشی پرستاران بیشتر از پزشکان است.

بر اساس آمارهایی که قبل از امنیتی شدن این مسالە به دست رسانه‌ها می رسید، سالانه به طور متوسط ١٣ کادر پزشکی به زندگی خود پایان می‌دادند. از سوی دیگر بر اساس همان آمارها، تنها در یک سال ۴ هزار پرستار از ایران مهاجرت کرده بودند و ٧٠ درصد از کادر پزشکی در ایران نیز در فکر مهاجرت بودند.

ژیلا، پرستاری ٣٧ ساله باسابقه ١١ سال کار در بیمارستان‌های کرمانشاه است، که در اوایل عاشق خدمت و کمک به مردم بود، اما در طول این مدت، بە دلیل مواجە شدن با ناملایمت بسیار، به گفته خودش طاقتش به سر آمده است ومیخواهد هر طور شده از این وضعیت نجات پیدا کند. وی به  آرنا نیوز میگوید:

مردم مشکلات خانوادگی، اقتصادی واجتماعی‌شان را در بیمارستان برسر پرستاران خالی میکنند، اگر اشتباهی از طرف پزشک یا دیگر کادر درمان صورت بگیرد تنها قشر مظلوم و بی دفاع که باید خود را برای خشونت کلامی و دربعضی موارد کتک خوردن آماده کند پرستار است.

وی در ادامە می‌افزاید: جدای از مشکلات معیشتی که‌ پرستاران با آن دست وپنجه‌ نرم کردە و بە رغم کار طاقت فرسا نصف بعضی از کارمندان ادارات حقوق نمیگیرند، مشکلات برخورد ارباب رجوع است که به علت نا آشنایی با وظایف و روند درمان و قوانین با پرستاران برخورد ناشایست دارند،

برای نمونه اگر کوچکترین مشکلی در بیمارستان برای بیماران به وجود بیاید، بلافاصله با پرستاران برخورد می کنند، ارباب رجوع در بسیاری از موراد کم کاری پزشکی را سر پرستاران خالی کنند.

من در اوایل بدون توجه به حقوق و مزایا  به‌ دلیل اینکه عاشق کمک به مردم بودم شغل پرستاری را انتخاب کردم، اما در این مدت آنقدر ناملایمات دیدم که واقعا از انتخابم پشیمانم.

 وی که حالا به صورت جدی در فکر تغییر شغل یا در صورت امکان مهاجرت است میگوید روزانه ما خشونت کلامی را تجربه میکنیم و در بسیاری از موارد همکاران مرد ما با خشونت فیزیکی مواجه شده اند.

تنها چیزی که به‌ آن فکر میکنم این است که چگونه یا شغلم را عوض کنم ویا اینکه اگر شرایط مهیا شود مهاجرت کنم، زیرا با وجود اینکه من میدانم مردم خودشان مشکلات زیادی از گرانی وتورم گرفته، تامشکلات خانوادگی واجتماعی دارند، اما دیواری کوتاهتر از قشر پرستار برای تخلیه این مشکلات نمی بینند. درحالی که اگر در دیگر ادارات این برخوردها صورت بگیرد، همه میدانند سرنوشت اراباب رجوع چه‌ خواهد بود و در واقع کسی جرات نمیکند دست به خشونت کلامی وفیزیکی بزند.

تفاوت فاحش دستمزدهای کادر درمان، پزشکانی که بیست برابر حقوق پرستاران دریافتی دارند

فردین پرستار ٣٤ ساله‌ای که در یکی از بیمارستانهای سنە (سنندج) پرستار است، به‌ مشکلات در هم تنیده معیشتی وشغلی پرستاران و تفاوت سرسام آور و نجومی حقوق پزشکان وپرستاران اشاره میکند و می گوید:

در سالهای گذشته وضعیت پرستاران وضعیتی تراژدی کمدی بوده است، بە همین دلیل، افراد زیادی مهاجرت کردند و بسیاری از کادر درمان نیز به دلیل مشکلات شغلی و معیشتی دست به خود کشی زدند، در این میان اقداماتی همچون افزایش حقوق اضافه کاری انجام شد اما به دلیل تورم افسار گسیخته این اقدامات تغییری در وضعیت پرستاران به وجود نیاورده است.

وی در ادامه می گوید:

یک سال پیش برای یک ساعت اضافه کار پرستاران ٣٠ هزار تومان دریافت میکردند اما در حال حاضر نزدیک ١٠٠ هزار تومان دریافت میکنند، با این وجود بە دلیل تورم سرسام آور، این افزایش هیچگونە تاثیری در وضعیت معیشت پرستاران ایجاد نکرده است.

وی با توجە بە فقدان عدالت در پرداختها و تفاوت حقوق پزشک و پرستار کە در مواردی بە ٢٠ برابر می رسد نیز بر این باور است کە این مسالە بە سرخوردگی پرستاران منجر شدە است.

در بیمارستانی که من کار میکنم، پزشکان در ماه  ٥٠٠ ملیون تا یک میلیارد تومان کارانه میگیرند، این جدای از دریافت حقوق ثابت و درآمد مطب شخصی آنها است. اما پرستار در بهترین حالت ٥ ملیون کارانه دارد.

بە نظر پرستاران این تفاوت ده تا بیست برابری چنان فاحش است که درهیچ جای دنیا نمیتوان نمونەای برای آن پیدا کرد.

فرشته هایی که درزمان کرونا جان بخشیدند اما بعد ازآن فراموش شدند

کیان، پرستار دیگری است که سابقه ١٧ سال کار پرستاری را در کارنامە خود داشتە و از نزدیک با مشکلات همکارانش آشنا است.

وی معتقد است کار طاقت فرسا، فقدان حمایتهای مالی و سنگینی کردن مشکلات جامعه بر دوش پرستاران، آنها را به فکر مهاجرت و در بدترین حالت خودکشی می رساند. او می گوید: من با ١٧ سال سابقه کار ٢٢ ملیون تومان حقوق دارم که با تلاش زیاد واضافه کاری و شب نخوابیدن های بسیار شاید دریافتی ماهانە من به ٣٠ ملیون تومان در ماە برسد.

از این مبلغ نزدیک به ٥٠ درصد آن برای پرداخت کرایه مسکن هزینە می شود ودر این شریط دهشتناک تورمی من می مانم و ١٥ میلیون برای یک خانواده چهار نفره. در صورت داشتن فرزند محصل هزینەها بیشتر می شودند.

وی به تفاوت میان پرداختی پرستاران با دیگر کارمندان ادارات علی رغم سختی کار این قشر اشاره می کند و می گوید: کارمندان اداراتی مانند، اداره مالیات، ثبت اسناد وبانکها کف حقوقشان ٥٠ ملیون تومان است، درصورتی که سختی کار پرستاری با آنها آسمان تا زمین فرق دارد.

همچنین قانونی به اسم فوق العاده خاص وجود دارد که شامل کارمندان برخی از ادارات مانند قوه‌ قضاییه و بانکها میشود، اما در حالی که این قانون در زمان دولت پیشین تصویب شد، تاکنون برای پرستاران اجرا نشده است.

کیان در ادامه با اشاره به سختی کار پرستار در بحرانهایی همچون کووید ١٩ گوید: در زمان همه گیری کرونا پرستاران خط مقدم مبارزه با این ویروس بودند و بسیاری خود وخانواده‌هایشان قربانی شدند، دو نفر از همکاران و دوستان صمیمی من، در زمان کووید جانشان را ازدست دادند.

وی با اشارە بە وعدەهای مقامات دولتی و وزارت بهداشت بە پرستاران در زمان همەگیری کووید بە یاد میآورد: آن زمان به ما فرشتەهای نجات میگفتند. مسئولین وعدەهای زیادی دادند که هیچ کدامش تحقق نیافت.

از سویی دیگر پرستاران در بعضی موارد با اراذل و اوباشی سروکار دارند که دعواهایشان را به داخل بیمارستان میکشانند، پرستاران از تعطیلات نوروز برخوردار نیستند و در مواقع بحران که سایر ادارات تعطیل هستند، پرستاران ناچار هستند سر کار باشند. خروجی این مشکلات است که پرستار را ناچار به مهاجرت یا در بدترین حالت خودکشی میکند.

در سالیان اخیر، وضعیت پرستاران وکمبود وگرانی دارو (بعد از تحریمهای جهانی علیه ایران) دو مشکل اصلی نظام سلامت در ایران هستند و در این میان مشکلات پرستاران چنان انباشتە شده است که به گفته دبیر خانه پرستاران یران رسوب گرفته است.

این وضعیت در حالی گریبان سلامت جامعە را گرفتە است که در حال حاضر ایران با کمبود یکصدهزار پرستار روبرو است.

از سوی دیگر بسیاری از قوانینی که به نفع پرستاران تصویب شده است اجرا نمیشود. که یکی از این قوانین اجرا نشدە، قانون تعرفه گذاری پرستاری بود کە در سال ١٣٨٦ در مجلس تصویب شد، اما از همان ابتدا وزارت بهداشت با آن قانون مخالفت کرد.

این قانون درصدد است پرستاران هم مانند خدمات گروه پزشکی ذیل کتاب ارزشهای نسبی خدمات قرار گیرند وبر این اساس به خدمات آنان وزن داده شود و ارزش آن مشخص و مبنای پرداخت شود. با این وجود این قانون تاکنون اجرایی نشدە است.

به نظر می رسد مشکلات پرستاران هم در ایران مانند بسیاری از مشاغل دیگردر تحت شرایط نا به سامان کلی در ایران قرار داشتە وبا وجود تورم افسار گسیخته، نابسامانیهای اقتصادی و فقدان مدیریت عقلانی و کارآمد، جدای از عده معدودی از افراد رانت بگیر که نزدیک به نهادهای قدرت هستند، دیگر افراد باید هزینه تمامی این مشکلات به وجود آمده را بپردازند.