چرا هیات عراقی در دیدار با ترامپ غایب بود؟
غیبت هیات عراقی در دیدار مشترک دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و علی الزیدی، نخستوزیر عراق در حاشیه نشستهای سازمان ملل در نیویورک، پرسشهایی جدی را درباره پیام سیاسی این دیدار ایجاد کرده است. این دیدار پس از آن انجام شد که زمان از پیش تعیین شدە تحویل سلاح گروههای مسلح بە دولت عراق، از پایان سپتامبر به ژوئن ۲۰۲۷ منتقل شدە است.
در تصویری که دفتر رسانهای دولت عراق از دیدار علی الزیدی و دونالد ترامپ منتشر کرده است، الزیدی بدون اعضای هیات همراه خود دیده میشود. در مقابل، چند مقام آمریکایی، از جمله مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در نشست حضور دارند.
دفتر نخستوزیر عراق اعلام کرد دو طرف درباره اوضاع منطقه و تقویت همکاریهای سیاسی، اقتصادی و سرمایهگذاری گفتوگو کردهاند، اما دلیلی برای غیبت اعضای هیات عراقی ارائه نکرد.
غیبت هیات عراقی را میتوان به دو شکل تفسیر کرد. با توجه به روابط عراق و ایران، یک احتمال این است که نگرانی واشنگتن از درز محتوای گفتوگوها به تهران، در محدود شدن ترکیب نشست نقش داشته باشد.
احتمال دیگر به شیوه برگزاری دیدارهای حاشیه نشستهای سازمان ملل مربوط است. محدودیت زمان و شرایط محل برگزاری معمولاً تشریفات این دیدارها را کاهش میدهد و ممکن است غیبت هیات عراقی نیز نتیجه همین محدودیتها باشد.
با این حال، حتی اگر فرض نگرانی از درز اطلاعات پذیرفته شود، الزیدی بهعنوان نخستوزیر ناگزیر است نیروهای سیاسی مرتبط را از موضوعات مطرحشده و موارد پذیرفته یا ردشده آگاه کند.
حضور روبیو نیز در این نشست اهمیت دارد. موضع سختگیرانه وزیر امور خارجه آمریکا درباره گروههای مسلح، به بحث برچیدن این گروهها اهمیتی فراتر از ترکیب افراد حاضر در تصویر میدهد.
از زاویهای دیگر، میتوان غیبت هیات عراقی را حامل پیامی سیاسی دانست. بر اساس این برداشت، ترامپ میخواهد نزدیکی بغداد به واشنگتن را نشان دهد و در عین حال، گفتوگو با الزیدی را به جمعی محدود نگه دارد.
وزارت امور خارجه آمریکا پیشتر، پس از دیدار روبیو و الزیدی در نیویورک، اعلام کرده بود که دو طرف درباره برچیدن گروههای مسلح نزدیک بە جمهوری اسلامی ایران، جلوگیری از حملات از خاک عراق و اعمال کامل حاکمیت این کشور گفتوگو کردهاند.
از سوی دیگر، ادامه ارتباط واشنگتن با الزیدی میتواند نشانهای از امکان تعامل آمریکا با مهلت جدید برای قرار گرفتن سلاح گروهها تحت کنترل دولت باشد. کمیتهای نیز با هماهنگی دولت و چارچوب هماهنگی برای پیگیری این پرونده تشکیل شده است.
موفقیت این روند به توانایی بغداد در تبدیل تعهد خود به گامهایی بستگی دارد که نیروهای مرتبط بر سر آنها توافق کنند.
در عین حال، این پرسش مطرح است که چرا گروههای مسلح با وجود آگاهی قبلی از موعد خروج نیروهای ائتلاف، زودتر برای رسیدگی به موضوع سلاح آماده نشدهاند.
تعویق تعیین تکلیف این پرونده، کار دولت عراق را دشوارتر کرده است. دولت الزیدی باید میان تعهدات خود در برابر واشنگتن و موازنههای سیاسی و امنیتی داخل کشور هماهنگی برقرار کند.
منافع اقتصادی نیز بخشی از زمینه گفتوگوهای دو کشور است. آمریکا در ژوئیه از طرح بازسازی خط انتقال نفت میان عراق و سوریه حمایت کرد. ظرفیت اولیه این خط پس از تکمیل، دو میلیون بشکه در روز اعلام شده است.
این طرح، در صورت اجرا، میتواند در شرایط اختلال در کشتیرانی از تنگه هرمز، مسیر دیگری برای صادرات در اختیار بغداد بگذارد، اما این ظرفیت هنوز در دسترس نیست.
تصویر الزیدی بدون هیات عراقی زمینه تفسیرهای متفاوتی از این دیدار را فراهم کرده است. اما در کنار موضوع خلع سلاح و فرصتهای سرمایهگذاری، مسیر رابطه بغداد و واشنگتن به اقداماتی بستگی خواهد داشت که دولت عراق در ماههای آینده برای اجرای تعهدات خود انجام میدهد.
