چرا چپ محور مقاومتی نسبت بە نسلکشی کردها بی اعتناست؟
- 11 minutes ago
- 4 min read
هفتە گذشتە، کاروان بینالمللی حامی فلسطین پس از ادای احترام به قربانیان نسلکشی سربرنیتسا، بدون هیچگونە توقف یا ادای احترامی بە قربانیان انفال و بمباران شیمیایی حلبجه از اقلیم کردستان عبور کرد. این رفتار، پرسشهایی جدی را درباره مرزهای همبستگی و برخورد گزینشی فلسطینیها با قربانیان نسلکشی، فارغ از رنگ و ملت برانگیخته است.
کاروان زمینی همبستگی با فلسطین با مشارکت بیش از ۵۰۰ فعال و مدافع حقوق بشر از نزدیک به ۲۰ کشور، روز ۲۶ ژوئیه حرکت خود را از فرانسه آغاز کرد. ۱۷ دستگاه اتوبوس، تعدادی خودروی پشتیبانی و چند آمبولانس این کاروان را در مسیر چند هزار کیلومتری آن همراهی میکنند.
این کاروان پس از عبور از بوسنی و هرزگوین، مونتهنگرو، آلبانی و یونان وارد ترکیه شد و با گذر از استانبول، آدانا، قهرمانمرعش و غازیعینتاب، خود را به گذرگاه مرزی خابور در اقلیم کردستان رساند.
برگزارکنندگان اعلام کردند اعضای کاروان پس از پیمودن حدود پنج هزار و ۵۰۰ کیلومتر به نوزدهمین ایستگاه سفر خود رسیدهاند.
آنان پس از تعویض اتوبوسها در مرز، وارد اقلیم کردستان شدند تا از مسیر عراق و اردن به کرانه باختری بروند. حدود هزار و ۷۸۰ کیلومتر از مسیر اعلامشده کاروان باقی مانده بود.
اعضای کاروان از مردم عراق و کردستانیان اقلیم کردستان خواستند با برافراشتن پرچمهای عراق و فلسطین از آنان استقبال کنند. با این حال، در برنامه علنی کاروان هیچ توقفی برای ادای احترام به قربانیان انفال، بمباران شیمیایی حلبجه یا دیگر جنایتهای حکومت بعث علیه کردها دیده نشد.
مسالە صرفا حذف یک توقف تشریفاتی نیست. کاروانی که از کردها انتظار همراهی، استقبال و همدلی داشت، حاضر نشد حتی با یک پیام کوتاه به یکی از عمیقترین زخمهای تاریخی آنان اشاره کند.
سربرنیتسا دیده شد اما انفال و حلبجه نە
اعضای کاروان پیش از ورود به خاورمیانه از مرکز یادبود پوتوچاری در سربرنیتسا بازدید کردند و یاد قربانیان نسلکشی سال ۱۹۹۵ را گرامی داشتند. برگزارکنندگان این توقف را نمادی از مخالفت با نسلکشی و همبستگی با فلسطینیها معرفی کردند.
این اقدام نشان میدهد آنان از اهمیت سیاسی و انسانی حضور در مکانهای یادبود آگاه بودهاند. به همین دلیل، نادیدهگرفتن انفال و حلبجه را بهسختی میتوان نتیجه بیاطلاعی از معنای چنین توقفهایی دانست.
دادگاه عالی جنایی عراق عملیات انفال را نسلکشی اعلام کرده است. در جریان این عملیات، دهها هزار غیرنظامی کرد کشته یا ناپدید شدند و شمار زیادی از روستاها ویران شد. بمباران شیمیایی حلبجه در ۱۶ مارس ۱۹۸۸ نیز جان حدود پنج هزار نفر را گرفت و هزاران مجروح برجای گذاشت.
با وجود این پیشینه، ۱۷ اتوبوس حامل صدها فعال بینالمللی از سرزمینی عبور کردند که آثار این جنایتها هنوز در گورهای جمعی، شهرهای ویرانشده و زندگی بازماندگان آن باقی است، اما برای یادآوری قربانیان آن حتی یک برنامه نمادین برگزار نکردند.
با این وجود، برگزارکنندگان توضیح علنی و روشنی درباره علت حذف انفال و حلبجه از برنامه سفر خود ارائه نکردهاند.
سکوتی که بدون پیشینه نیست
بیاعتنایی این کاروان را نمیتوان کاملاً جدا از سابقه برخورد بخشهایی از جریانهای سیاسی و اجتماعی فلسطینی با مسالە کرد در خاورمیانە بررسی کرد.
در اکتبر ۲۰۱۹ و همزمان با حمله ارتش ترکیه و گروههای مسلح مورد حمایت آن به مناطق کردستان و مناطق کردی در شمال و شرق سوریه، تجمعی در خانیونس غزه در حمایت از عملیات نظامی آنکارا برگزار شد.
خبرگزاری آناتولی و شبکه تیآرتی ترکیه در آن زمان گزارش دادند که برگزارکنندگان این تجمع، عملیات ترکیه را اقدامی قابل حمایت معرفی کردند.
ریاض المالکی، وزیر خارجه وقت تشکیلات خودگردان فلسطین، نیز گزارشها درباره محکومیت رسمی حمله ترکیه از سوی فلسطین را رد کرد. شماری از شخصیتها و گروههای فلسطینی نیز با تکرار روایت آنکارا، عملیات نظامی علیه مناطق تحت اداره کردها را توجیه کردند.
این موضعگیری بازتاب دهندە مواضع تمامی فلسطینیها نبود. نیروهای ملی و اسلامی فلسطین در غزه همان زمان حمله ترکیه را محکوم کردند.
با این حال، وجود مواضع مخالف نمیتواند حمایت علنی بخشی از محافل فلسطینی از حمله به کردستان را از حافظه عمومی کردی پاک نماید.
برای کردها، این مواضع فقط یک اختلاف سیاسی نبود. حمله سال ۲۰۱۹ بیش از ۲۰۰ هزار نفر را آواره کرد و با کشتهشدن غیرنظامیان، تغییر بافت جمعیتی و گسترش کنترل گروههای مسلح مورد حمایت ترکیه همراه شد.
قتل اورین خلف، سیاستمدار کرد، به دست اعضای یکی از همین گروههای اسلامگرا و وابستە بە ترکیە به نمادی از خشونت آن عملیات تبدیل شد.
زمانی که بخشهایی از جامعه فلسطینی از عملیات ترکیه حمایت میکردند، کردها در روژآوا با آوارگی، کشتار و از دستدادن سرزمین خود روبهرو بودند. اکنون نیز کاروانی که به نام دفاع از فلسطینیها حرکت کرده، بدون توجه به حافظه همین قربانیان از اقلیم کردستان عبور کرده است.
نقش محوری یک شبکه مستقر در ترکیه
گزارش الجزیره نشان میدهد شبکه آنادولو صمود، نقش اصلی را در سازماندهی این کاروان بر عهده دارد. خبرگزاری آناتولی نیز مراحل مختلف حرکت آن را بهطور گسترده پوشش داده است.
این ارتباط بهتنهایی ثابت نمیکند که حذف انفال، حلبجه و مسالە کرد تصمیمی مستقیم و از پیش تعیینشده بوده است. با این حال، قرارگرفتن سازماندهی کاروان در فضایی نزدیک به روایت سیاسی مسلط در ترکیه، پرسشها درباره تأثیر ملاحظات سیاسی بر برنامه سفر آن را جدیتر میکند.
برگزارکنندگان توانستند برای سربرنیتسا برنامهریزی کنند، مسیر طولانی چندین کشور را هماهنگ سازند و در شهرهای مختلف تجمعهای همبستگی برگزار کنند. بنابراین دشوار است پذیرفته شود که در سراسر مسیر اقلیم کردستان، فرصتی برای یک توقف کوتاه، گذاشتن یک شاخه گل یا انتشار پیامی در یاد قربانیان انفال و حلبچه وجود نداشته است.
همبستگی گزینشی، اعتبار اخلاقی ندارد
هدف اعلامشده کاروان، جلب توجه افکار عمومی جهان به رنج فلسطینیها، اعتراض به نسلکشی و انتقال کمکهای انسانی و پزشکی است. دفاع از جان و حقوق فلسطینیها اقدامی مشروع و ضروری است، اما چنین هدفی نمیتواند نادیدهگرفتن رنج ملت دیگری را توجیه کند.
کردها از این کاروان انتظار نداشتند درد فلسطینیها را کوچک بشمارد. انتظار آنان تنها این بود که کاروان همان معیار اخلاقی مورد استفاده در سربرنیتسا و فلسطین را درباره انفال و حلبجه نیز به رسمیت بشناسد.
همبستگی زمانی اعتبار دارد که مرزهای اتنیکی، سیاسی و ایدئولوژیک را بە رسمیت نشناسد. نمیتوان در سربرنیتسا در برابر جانباختگان یک نسلکشی ادای احترام کرد، در حمایت از قربانیان فلسطینی پرچم برافراشت و سپس از سرزمین کردها گذشت، بیآنکه نامی از قربانیان نسلکشی آنان برد.
کاروان فلسطین از کردها خواست پرچم فلسطین را بالا ببرند، اما خود حاضر نشد در برابر حافظه قربانیان کرد سر فرود آورد. این رفتار، بیش از آنکه نشانه همبستگی جهانی باشد، تصویری آشکار از همبستگی گزینشی بخشی از چپ جهانی است کە بیش از هر زمانی با نام محور مقاومت شناختە شدە است.
