جنگ فناوری میان پکن و واشنگتن وارد مرحله تازهای شد
- 11 hours ago
- 4 min read
رامیار حسینی
در ادامه تشدید رقابت میان چین و آمریکا، پکن با اعمال محدودیتهای تجاری و فناوری جدید، دامنه تقابل خود با واشنگتن را به حوزههای راهبردی مانند پهپادها، فناوریهای دوکاربردی و زنجیره تأمین گسترش داده است. این اقدامات در واکنش به سیاستهای محدودکننده آمریکا علیه شرکتهای چینی انجام شده و بیش از هر چیز نشان میدهد فناوری به یکی از اصلیترین ابزارهای رقابت اقتصادی و ژئوپلیتیکی دو قدرت بزرگ جهان تبدیل شده است. ادامه این روند میتواند بر تجارت جهانی و روابط بینالملل اثرگذار باشد.
در تازهترین مرحله از رویارویی فزاینده میان پکن و واشنگتن، چین مجموعهای از محدودیتهای تجاری و فناوری را علیه ایالات متحده اعمال کرده است که نشان میدهد رقابت میان دو اقتصاد بزرگ جهان دیگر صرفا به تعرفههای گمرکی محدود نگشتە و به حوزههای حساس فناوری، امنیت زنجیره تامین و صنایع راهبردی نیز کشیده شده است.
این اقدامات شامل تشدید کنترل صادرات پهپادها، قطعات مرتبط با آنها و فناوریهای مورد استفاده در این حوزه، همچنین محدودیت همکاری با چند نهاد آمریکایی است و بخشی از پاسخ پکن به سیاستهای محدودکننده واشنگتن به شمار میرود.
در این رابطە وزارت بازرگانی چین اعلام کرد این تصمیمها در واکنش به اقدامات اخیر دولت آمریکا علیه شرکتها و فناوریهای چینی اتخاذ شده است.
پکن میگوید محدودیتهای جدید واشنگتن، از جمله اقدامات کمیسیون فدرال ارتباطات آمریکا (FCC) علیه برخی تجهیزات ساخت چین و همچنین افزودن دهها شرکت چینی به فهرست نهادهای مشمول قانون جلوگیری از کار اجباری اویغورها، به منافع اقتصادی و امنیتی این کشور آسیب زده است.
وزارت بازرگانی چین همچنین افزودە است کرد که اقدامات آمریکا، اجماعهای مهم بهدستآمده میان رهبران دو کشور را نقض کرده و پکن را وادار نمودە است کە برای دفاع از حقوق و منافع خود اقدامات متقابل ضروری انجام دهد.
دولت چین همچنین هشدار داده است که در صورت ادامه محدودیتهای جدید از سوی واشنگتن، اقدامات بیشتری را در دستور کار قرار خواهد داد.
بر اساس مقررات جدید چین، صادرات پهپادها، قطعات اصلی آنها و فناوریهای مرتبط با این تجهیزات به آمریکا باید بهصورت موردی بررسی شود.
این محصولات در دسته کالاهای دوکاربردی قرار میگیرند یعنی تجهیزاتی که میتوانند هم در بخشهای غیرنظامی و هم در حوزههای نظامی مورد استفاده قرار گیرند. پکن اعلام کرده است که هدف از این کنترلها جلوگیری از استفاده نامناسب از فناوریهای حساس و حفظ امنیت ملی است.
این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده است که پهپادها به یکی از حوزههای مهم رقابت فناوری میان چین و آمریکا تبدیل شدهاند زیرا چین یکی از بزرگترین تولیدکنندگان جهانی پهپادهای تجاری و صنعتی به شمار میرود.
چین همچنین در ماههای اخیر دامنه کنترلهای صادراتی خود بر برخی کالاهای دوکاربردی را گسترش داده و پیشتر نیز محدودیتهایی علیه شماری از شرکتهای آمریکایی فعال در حوزههای دفاعی، هوافضا، رباتیک و فناوریهای پیشرفته اعمال کرده بود.
در چارچوب اقدامات جدید، چند نهاد آمریکایی از انجام فعالیتهای تجاری یا همکاری با شرکتهای چینی منع شدهاند. در میان این نهادها نام شرکت اپلاید دیانای ساینس (Applied DNA Sciences) و سازمان غیردولتی حقوق بشر در چین دیده میشود.
وزارت بازرگانی چین همچنین شرکت تستینگ الالسی (Compliance Testing LLC) را از فعالیت در خاک این کشور منع و این شرکت را متهم کرده است که با همکاری نهادهای آمریکایی، به امنیت و حاکمیت چین آسیب زده است.
در اقدامی دیگر، اداره دولتی تنظیم مقررات بازار چین اعلام کرده است شرکتهای آمریکایی که در فرآیند دریافت گواهی اجباری چین موسوم به سیسیسی (CCC) برای محصولات الکترونیکی، بازرسی کارخانهها را انجام میدهند، دیگر اجازه صدور این گواهیها را نخواهند داشت.
گواهی سیسیسی (CCC) یکی از الزامات مهم ورود بسیاری از کالاها به بازار چین است و برای اطمینان از رعایت استانداردهای ایمنی محصولات استفاده میشود. بر اساس قوانین جدید، شرکتهای آمریکایی برای ادامه فعالیت در این حوزه باید از حسابرسان مستقر خارج از آمریکا یا نهادهای مورد تایید چین استفاده کنند.
اقدامات تازه پکن در حالی اعلام میشوند که روابط اقتصادی میان دو کشور بار دیگر وارد مرحلهای پرتنش شده است. این تحولات پیش از سفر احتمالی شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به آمریکا در ماه سپتامبر رخ میدهد.
این اقدامات در حالی روی میدهند که در دیدارهای پیشین شی جینپینگ و دونالد ترامپ در ماه مه در پکن، نشانههایی از تلاش برای کاهش تنش و بهبود روابط مشاهده شده بود. با این حال، اختلافات بر سر فناوریهای راهبردی، زنجیره تامین، امنیت دادهها و صنایع پیشرفته همچنان پابرجاست.
کمیسیون فدرال ارتباطات آمریکا پیشتر محدودیتهایی برای واردات برخی پهپادهای جدید ساخت چین اعمال کرده بود. واشنگتن دلیل این اقدامات را نگرانیهای امنیت ملی عنوان کرده و همچنین محدودیتهایی علیه برخی تجهیزات پیشرفته خارجی، از جمله رباتهای انساننما و تجهیزات مرتبط با فناوریهای نوین وضع کرده است.
اقدامات متقابل اخیر چین و آمریکا نشان میدهد که رقابت میان این دو کشور وارد مرحلهای پیچیدهتر شده است که در آن فناوری به یکی از مهمترین ابزارهای قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.
اگرچه دو طرف همچنان از تمایل برای حفظ گفتوگو و مدیریت اختلافات سخن میگویند اما ادامه محدودیتهای صادراتی، تحریم شرکتها و تلاش برای کنترل فناوریهای حساس میتواند فشار بیشتری بر روابط اقتصادی جهانی وارد کند.
به نظر میرسد آینده این رقابت نه تنها بر روابط دوجانبه پکن و واشنگتن، بلکه بر مسیر توسعه فناوری، تجارت جهانی و تقسیمبندی جدید قدرتهای اقتصادی در جهان نیز تاثیر خواهد گذاشت.
