گزارش مرکز آمار از کاهش عرضه طیور: سایه پرونده مدلل بر بازار مرغ

کاهش سه‌درصدی عرضه گوشت طیور در مهر ۱۴۰۴ همزمان با اوج‌گیری اتهامات فساد در واردات نهاده‌های دامی، تصویری از فشاری دوگانه بر زنجیره تولید مرغ در ایران ترسیم کرده است؛ جایی که افت تولید با ادعاهای خالی‌فروشی ۲۲‌هزار میلیارد تومانی گروه مدلل تلاقی کرده و نگرانی‌ها درباره امنیت غذایی را تشدید می‌کند.

بر اساس تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران، مقدار گوشت عرضه‌شده انواع طیور در کشتارگاه‌های رسمی در ماه مهر سال ۱۴۰۴ به ۲۱۶٬۳۹۹ تن رسیده است که در مقایسه با مهر سال گذشته، کاهش سه‌درصدی را تجربه کرده است.

در میان این رقم، گوشت مرغ با ۲۱۱٬۴۷۲ تن معادل ۹۷٫۷ درصد وزن کل عرضه طیور را به خود اختصاص داده است؛ گوشت بوقلمون نیز با ۳٬۰۲۱ تن (۱٫۴ درصد) و سایر انواع طیور با ۱٬۹۰۷ تن (۰٫۹ درصد) سهم داشته‌اند.

علاوه بر کاهش سالانه، عرضه در مهر نسبت به ماه قبل (شهریور) نیز حدود ۳ درصد کاهش نشان می‌دهد.

کارشناسان کاهش عرضه را نشانه‌ای از تعمیق فشارها در بخش تولید طیور، به ویژه با توجه به سهم بالای مرغ در سبد مصرفی خانوار و نقش آن در امنیت غذایی، میدانند.

خالی‌فروشی واردکنندە نهادەها

همزمان با این وضعیت، یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار فعال در حوزه فساد اقتصادی، مدعی شده است که گروهی از شرکت‌های واردکننده نهاده‌های دامی وابسته به گروه مدلل در عملیاتی که وی آن را خالی‌فروشی نامیده‌است، بالغ بر ۲۲ هزار میلیارد تومان رانت ارزی و کالا دریافت کرده‌اند.

به گفته‌ی سلطانی، فعال رسانەای کە در بیشتر بر حوزەی اختلاس در ایران متمرکز است، این شرکت‌ها بدون واردات واقعی کالا به بازار، اسناد انبار و شماره کوتّاژ دریافت کرده‌اند.

این روزنامەنگار ضمن اشارە بە ورود قوە قضائیە بە این موضوع اعلامم نمود کە چنین موضوعی سرقت از جیب مردم و استفادە از رانت ارزی بودە که گرانی نهاده‌ها و تورم غذایی را تشدید می‌کند.

شرکت مدلل پیشتر در یک پست اینستاگرامی این اتهامات را رد کرد.

این شرکت پیش‌تر نیز به واردات با قیمت‌های بالا، دریافت ارز ترجیحی و نفوذ گسترده در شبکه تأمین نهاده‌ها متهم شده بود.

به گفته ناظران، گروه مدلل با سهمی حدود ۵۰ درصد از واردات نهاده‌های دامی، دانه سویا و روغن، در موقعیتی شبه‌انحصاری قرار گرفته است.

با این حال، این گروه در اوایل تابستان امسال با ارسال نامه‌هایی به رئیس‌جمهور، از سیاست‌های فعلی واردات کالاهای استراتژیک انتقاد کرده و ادعا کرده بود می‌تواند این اقلام را با ۲۰ درصد کمتر از قیمت موجود تأمین کند.

تحلیلگران بر این باورند کاهش عرضه طیور و همزمان افشای تخلفات در زنجیره واردات نهاده‌های دامی ممکن است دو سوی یک معادله باشند؛ از یک‌سو تولید کمی کاهش یافته و از سوی دیگر اختلال در واردات و قیمت نهاده‌ها فشار را بر تولیدکنندگان افزوده است.

در این زمینه، مقام‌های وزارت جهاد کشاورزی و گمرک هنوز حاضر به واکنش رسمی نشده‌اند.

با توجه به سهم عمده گوشت مرغ در بازار داخلی و تأثیر مستقیم این بخش بر معیشت خانوار، ادامه روند نزولی عرضه طیور می‌تواند به افزایش قیمت، کاهش قدرت خرید مصرف‌کننده و تشدید دغدغه‌های امنیت غذایی بینجامد.

از سوی دیگر، روشن شدن ابعاد تخلفات ادعایی در بخش نهاده‌های دامی می‌تواند نقش مهمی در بازگرداندن اعتماد عمومی و کنترل تورم مواد غذایی ایفا کند.