گسترش پدیده ناپدیدسازی زنان بلوچ در بلوچستان پاکستان

به گزارش نهادهای حقوق بشری بلوچ،‌ ناپدیدسازی اجباری در بلوچستان شرقی (بلوچستان پاکستان)، یکی از بحران‌های مزمن و ساختاریافته حقوق بشری در این منطقه است. از اوایل دهه ۲۰۰۰، هزاران بلوچ ناپدید شده‌اند. زنان اکنون در حال تبدیل شدن به‌ قربانیان مستقیم این پدیده هستند. از سوی دولت پاکستان هرگز حاضر به پاسخ‌گویی به این نقض‌ها نبوده و هیچ تحقیق مستقل انجام نشده است.

به گزارش کمپین فعالین بلوچ در سال‌های اخیر، پدیده ناپدیدسازی اجباری در بلوچستان شرقی، که پیشتر بیشتر مردان بلوچ را هدف قرار می‌داد، به‌طور نگران‌کننده‌ای دامنه خود را گسترش داده و اکنون زنان بلوچ را نیز به عنوان قربانیان مستقیم این نقض حقوق بشر شامل می‌شود.

این منطقه که در جنوب‌غرب پاکستان واقع است، از اوایل دهه ۲۰۰۰ شاهد ناپدید شدن هزاران بلوچ بوده است. بسیاری از این افراد هرگز بازنگشته‌اند و اجساد آن‌ها پس از ماه‌ها یا سال‌ها به‌طور فراقضایی کشف شده است.

گزارش‌ها از سوی سازمان "صدای بلوچ‌های ناپدیدشده" (VBMP)، یکی از نهادهای برجسته حقوق بشری در این زمینه، نشان می‌دهد که تعداد ناپدیدشدگان بلوچ در این منطقه بین شش تا هشت هزار نفر برآورد می‌شود.

این نهاد، همچنین تأکید می‌کند که وضعیت ناپدیدسازی‌ها همچنان ادامه دارد و اغلب قربانیان در مکان‌های نامعلومی نگهداری شده‌اند.

در کنار این نهاد، شورای حقوق بشر بلوچستان (HRCB) نیز به‌طور مستمر ابعاد این بحران را مستندسازی کرده و بر تداوم آن تأکید دارد.

در گزارش کمپین فعالین بلوچ آمده است که ابتدا، زنان بلوچ به‌عنوان بازماندگان این بحران شناخته می‌شدند؛ مادران و همسرانی که در اعتراضات مسالمت‌آمیز و راهپیمایی‌ها برای روشن شدن سرنوشت عزیزان ناپدیدشده خود حضور می‌یافتند.

اما گزارش‌های اخیر حاکی از آن است که اکنون خود این زنان به قربانیان مستقیم ناپدیدسازی اجباری تبدیل شده‌اند.

طبق گزارش‌های شورای حقوق بشر بلوچستان، تنها در سال ۲۰۲۵، حداقل ۹ تا ۱۲ زن بلوچ در مناطقی چون کویته، پنجگور، کیچ، خضدار و آواران ناپدید شده‌اند.

این زنان شامل گروه‌های اجتماعی مختلف از جمله دانشجویان، فعالان مدنی، کارکنان بخش بهداشت و حتی دختران زیر ۱۸ سال بوده‌اند.

در سال ۲۰۲۴، بیش از ۸۰۰ مورد ناپدیدسازی اجباری در این منطقه ثبت شده است و دست‌کم ۲۷ مورد قتل فراقضایی گزارش شده است.

اگرچه تعداد زنان ناپدیدشده هنوز کمتر از مردان است، اما نهادهای حقوق بشری نسبت به افزایش هدف‌گیری زنان در سال ۲۰۲۵ هشدار داده‌اند.

این تغییر در الگوی سرکوب، به‌ویژه در شرایطی که برخی از این زنان به چهره‌های اصلی اعتراضات مدنی تبدیل شده‌اند، نگران‌کننده است.

الگوی ناپدیدسازی‌ها در بلوچستان شرقی به‌طور معمول مشابه است: بازداشت بدون حکم قضایی، انتقال به مکان‌های نامعلوم، عدم اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها در مورد وضعیت یا محل نگهداری قربانیان، و نبود هرگونه روند شفاف قضائی.

سازمان‌های حقوق بشری مانند VBMP و HRCB، همچنین نهادهای بین‌المللی نظیر عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر، بارها به نقش نیروهایی مانند "فرانتیر کورپس"، بخشی از پلیس ضدتروریسم و نهادهای اطلاعاتی پاکستان در این نقض‌ها اشاره کرده‌اند.

دولت پاکستان این اتهامات را رد می‌کند، اما تاکنون هیچ تحقیق مستقل و مؤثری در این زمینه صورت نگرفته است.