Search this site

علی احمدوند در پی دوازده روز نبرد سنگین میان ایران و اسرائیل، آتش‌بسی با وساطت قطر و ایالات متحده برقرار شد؛ آتش‌بسی که با وجود آغاز متزلزل، اکنون به‌طور نسبی ثبات یافته است. قطع کامل اینترنت از سوی ایران در روزهای اخیر، همراه با التهاب روانی و بلاتکلیفی عمومی، فضای جامعه را به‌طرز بی‌سابقه‌ای بحرانی کرد. حملات نزدیک به مناطق مسکونی، تعطیلی گسترده کسب‌وکارها و کوچ موقت برخی خانواده‌ها، بر ابعاد نگرانی‌ها افزود. در این میان، ناکارآمدی سامانه‌های دفاعی و اذعان برخی نیروهای داخلی به ضعف ساختاری پدافند، بر احساس ناامنی و بی‌اعتمادی عمومی دامن زده است. پس از دوازده روز جنگ سنگین میان ایران و اسرائیل، آتش‌بسی با میانجی‌گری قطر و ایالات متحده برقرار شد؛ آتش‌بسی که اگرچه در ساعات نخست با بی‌ثباتی همراه بود، اکنون به‌طور نسبی تثبیت یافته است. در واپسین روزهای درگیری، جمهوری اسلامی ایران با قطع کامل اینترنت، تلاش کرد آنچه را «تهاجم ترکیبی» می‌نامد، مهار کند. این اقدام، در کنار فضای ملتهب و بی‌پاسخ‌مانده جامعه، به تشدید سردرگمی و بحران روانی در افکار عمومی انجامید. با این حال، آنچه بیش از همه موجی از نگرانی برانگیخت، توصیف‌های گسترده و هم‌صدا از سوی شهروندان بود؛ روایاتی آکنده از هراس و ابهام نسبت به آینده‌ای نامعلوم پس از جنگ. در تهران و برخی شهرهای بزرگ، نزدیکی اهداف نظامی بە مناطق مسکونی و گاهی هدف‌گیری ساختمان مسکونی مشخصی، باعث نگرانی و حتی فرار موقت شماری از خانواده‌ها شد. بە گفته یکی از شهروندان در سعادت‌آباد تهران، «وقتی صدای انفجار به چند خیابان پایین‌تر می‌رسد و شیشه‌ها می‌لرزند، دیگر پناه گرفتن بازی با جان است.» بسیاری از کسب‌وکارها تعطیل شدند و بخشی از کارفرمایان، کارمندان خود را به مرخصی اجباری فرستادند. در این فضا، یکی از احساساتی کە در جامعه شدت گرفت، ناامیدی عمیق از توان دفاعی جمهوری اسلامی بود. تصاویر، گزارش‌ها و روایت‌ها حاکی از آن است کە سامانه‌های پدافندی نتوانستند در برابر بخش بزرگی از حملات واکنش مؤثر نشان دهند. بر اساس گزارش‌های رسیدە، در میان نیروهای بسیج و در برخی سطوح فرمانداری‌ها، افرادی به‌صورت صریح به «ضعف توان دفاعی» جمهوری اسلامی اشاره کردە و در گفت‌وگوهای درونی، نگرانی از تکرار یا گسترش حملات را ابراز کردەاند. این واکنش‌ها نشان می‌دهد که حتی در بدنه نزدیک به حکومت نیز اعتماد کامل به کارآمدی ساختار دفاعی کشور تضعیف شدە است. آنچە بیشتر در فضای عمومی به چشم می‌خورد، شکاف بین مردم و حاکمیت بود. شکافی کە دیگر نه‌تنها به زبان انتقاد، بلکه با کناره‌گیری روانی از همراهی ملی، خود را نشان داد. این شکاف حتی در میان بخشی از نیروهای نزدیک به حاکمیت نیز احساس می‌شود. در کُردستان و مناطق غربی ایران، اگرچه حجم حملات مستقیم بسیار کمتر بود، اما سیاست جمهوری اسلامی به‌وضوح بر مهار فضای اعتراضی و پیشگیری از هرگونه سازماندهی اجتماعی متمرکز بود. به‌ویژه در شهرهایی همچون کرمانشاه، مهاباد، اشنویه، سنندج و بوکان، گزارش‌هایی از بازداشت شبانه بیش از ٢۰۰ نفر منتشر شدە است. تمرکز این بازداشت‌ها بیشتر بر فعالان مدنی، چهره‌های شناخته‌شده محلی و افرادی بود کە به‌طور عمومی در فضای مجازی ابراز شادمانی کرده بودند. در این مناطق، برخلاف تهران، نگرانی از حملات کمتر و امید بە تضعیف یا پایان حاکمیت بیشتر بود. برخی با اظهار «دوران رژیم دارد تمام می‌شود.» امید خود را هر چە بیشتر پر رنگ می‌بینند. با پایان یافتن فاز اول جنگ، اکنون می‌توان دو جریان اصلی فکری را در میان بخشی از مردم کُردستان تشخیص داد: گروهی که از عدم سقوط رژیم مأیوس و سرخورده شده‌اند و آتش‌بس را «فرصت‌سوزی تاریخی» تلقی می‌کنند؛ این طیف، بیشتر از لایه‌های سیاسی و فعالان پیشین هستند. در مقابل، طیفی هرچند کوچک‌تر اما منسجم‌تر، همچنان بر تغییر درونی و استمرار مقاومت اجتماعی تأکید دارند. این گروه با بهره‌گیری از تجربه خیزش ۱۴۰۱، بر ضرورت نافرمانی مدنی، سازماندهی محلی و امید به فروپاشی تدریجی حکومت تأکید دارند. در عین حال، نگرانی از احتمال تکرار جنگ و موج جدید سرکوب نیز در کُردستان محسوس است. گمانه‌هایی نیز اگرچه "بسیار محدود" مبنی بر اینکه حکومت از این بحران برای تسویه‌حساب با مخالفان خود استفاده می‌کند، ولو بدون اعلام عمومی وجود دارد. فضای روانی: در میانە بیم و امید در روزهای جنگ و پس از آتش‌بس، فضای روانی عمومی در کُردستان ترکیبی از امید و نگرانی بود. از یک سو، بسیاری از شهروندان، به‌ویژه جوانان و بازماندگان خیزش ۱۴۰۱، امید داشتند حملات نظامی اسرائیل موجب تضعیف اساسی رژیم شود و زمینه را برای تغییرات بنیادین فراهم کند. اما هم‌زمان، ترسی جدی وجود داشت مبنی بر این‌که دولت از فضای جنگی و ناامنی برای سرکوب شدیدتر بهره‌برداری کند، مشابه آنچه پس از اعتراضات ۱۳۸۸ یا آبان ۱۳۹۸ در کشور رخ داد. این دوگانگی – امید به فروپاشی و هراس از انتقام حکومتی – باعث شد که بخشی از جامعه در وضعیت تعلیق و بلاتکلیفی روانی قرار گیرد. بسیاری از مردم از ابراز علنی احساسات یا مشارکت در حرکت‌های اعتراضی خودداری کردند، نه از بی‌تفاوتی، بلکه از ترسی ریشه‌دار که ناشی از تجربه‌های قبلی بود. در چنین برهەای ، آن‌گونه که فیلسوفانی مانند اسپینوزا تأکید می‌کنند، بیم و امید  دو جلوه‌ هم‌ریشه از وضعیت ناآگاهی نسبت به آینده‌اند. در این فضای جنگ‌زده‌، این ناآگاهی به‌شکلی فشرده و تشدیدشده تجربه شد؛ چرا که جامعه نه تنها نسبت به آیندە سیاسی ایران در ابهام بود، بلکه از واکنش‌های احتمالی حاکمیت نیز درکی روشن نداشت. حاصل این وضعیت، آمیختگیِ مدام امید به گشایش با اضطرابی عمیق بود که امکان کنش جمعی را تضعیف می‌کرد و فضای روانی جامعه را در وضعیت ناپایدار تعلیق نگاه می‌داشت. در این وضعیت، آن‌چه پدیدار شد و هم اکنون نیز بە رغم ثبات نسبی آتش بس ادامە دارد، نه خیزش آشکار و نه سکوت کامل، بلکه شکلی از تعلیق هستی‌شناختی  است که هایدگر آن را ویژگی زیستن در عصر بحران می‌داند: زیستی میان امکان و امتناع، در سایه‌ آینده‌ای محتمل اما در پرده. این تعلیق در نشانه‌هایی چون کناره‌گیری عمومی، سکوت محتاطانه، گفت‌وگوهای پنهانی و تردید مداوم نسبت به کنش‌گری سیاسی بازتاب می‌یابد. بدین‌سان، بیم و امید نه دو احساس متقابل، بلکه دو نیروی متداخل‌اند که جامعه را میان حرکت و سکون، جسارت و احتیاط، به تعلیق درمی‌آورند. این وضعیت، نشان‌دهنده‌ نوعی "خودسانسوری اجتماعی" و ترکیب شکننده‌ای از جسارت و احتیاط در میان مردم کردستان است.

در پی حملات گسترده آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، نماینده واشینگتن در سازمان ملل اعلام کرد این اقدام با هدف کاهش تهدید ایران علیه اسرائیل و منطقه انجام شده و ظرفیت تولید سلاح هسته‌ای ایران را به‌طور مؤثر کاهش داده است. دوروتی شی، نماینده موقت ایالات متحده در سازمان ملل، سه‌شنبه شب در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد در رابطە با حملات آمریکا بە جمهوری اسلامی ایران گفت : این حملات، مطابق با حق ذاتی دفاع جمعی و منشور سازمان ملل، برای کاهش تهدید ایران علیه اسرائیل، منطقه و صلح و امنیت بین‌المللی انجام شد. او افزود: «حملات اخیر، هدف محدود اما مؤثر ما را بە منظور کاهش توان ایران برای تولید سلاح هسته‌ای محقق ساخت. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نیز با حمایت از این اقدام اعلام نمودە بود: تأسیسات کلیدی غنی‌سازی ایران به‌طور کامل و مطلق نابود شده‌ و آتش‌بس میان ایران و اسرائیل آغاز شده است. در همین رابطە، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در مصاحبه‌ای با فاکس نیوز امروز چهارشنبە ٢٥ ژوئن، تأیید کرد که برنامه هسته‌ای ایران «به‌طور قابل توجهی به عقب رانده شده» است. در همین حال، دنی دانون، نماینده اسرائیل در سازمان ملل، اظهار داشت : «هنوز برای ارزیابی کامل حملات زود است، اما واضح است که ما موفق شدیم برنامه هسته‌ای ایران را عقب برانیم و تهدید فوری را از بین ببریم.» در اظهاراتی دیگر، افی دفرین، سخنگوی نیروهای دفاعی اسرائیل IDF، روز چهارشنبه ٢٥ ژوئن گفت . ما به تمام اهداف عملیاتی تعریف شدە حتی بهتر از آنچه که به طور مطلوب انتظار داشتیم،دست یافتەایم.با این وجود هنوز برای تعیین نتیجه خیلی زود است. با این وجود این جنگ فشارهای شدیدی را بر اقتصاد اسرائیل نیز تحمیل کردە است. بنابر گزارش بلومبرگ خسارت وارد آمدە به املاک خصوصی ناشی از موشک‌باران اخیر جمهوری اسلامی ایران به اسرائیل بالغ بر ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون شکل جدید (حدود ۴۰ تا ۵۳ میلیون دلار) بوده است. تایمز اسرائیل نیز به طور مشابه، با استناد به همین ارقام اداره مالیات، تقریباً ۱۰۰۰ واحد مسکونی آسیب‌دیده و ۲۵۰۰ درخواست خسارت را تأیید کرد. نشست شورای امنیت با محور بررسی اجرای قطعنامه سال ۲۰۱۵ برگزار شد؛ توافقی که محدودیت‌هایی بر برنامه هسته‌ای ایران وضع می‌کرد و در ازای آن، تحریم‌های بین‌المللی لغو شده بود.

در تصمیمی کم‌سابقه و پرحاشیه، اعضای ناتو با افزایش بودجه دفاعی تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی موافقت کردند؛ اقدامی که دونالد ترامپ آن را «پیروزی شخصی» خود نامید. مارک روته، دبیرکل ناتو نیز اذعان داشت که این تصمیم بدون ترامپ ممکن نبود. با وجود این، کشورهای منتقدی چون اسپانیا، بلژیک و اسلواکی مخالفت‌هایی ابراز کردند، تا روشن شود مسیر تحقق این هدف، همچنان با چالش‌های جدی روبه‌روست. در اتفاقی کم‌سابقه و بحث‌برانگیز، کشورهای عضو ناتو با افزایش بودجه دفاعی خود به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی موافقت کردند؛ تصمیمی که دونالد ترامپ آن را «پیروزی شخصی» خود می‌داند و دبیرکل ناتو نیز به‌صراحت می‌گوید: «بدون ترامپ، این اتفاق نمی‌افتاد.» دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا بار دیگر، نه به‌خاطر جنجالی تازه، بلکه به دلیل آنچه خودش آن «یک پیروزی بزرگ» می‌نامد در مرکز توجە رسانەها قرار گرفتە است. در نشست اخیر با مارک روته، دبیرکل ناتو، ترامپ اعلام کرد که اعضای ناتو بالاخره پذیرفته‌اند بودجه نظامی‌شان را تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهند. برای کسی که سال‌هاست به خاطر فشارهایش بر اروپا مورد انتقاد قرار گرفته، این لحظه چیزی شبیه به اثبات حقانیت بود. ترامپ گفت: من سال‌هاست که از آن‌ها می‌خواهم که بودجه دفاعی‌شان را تا ۵ درصد افزایش دهند. این جهشی بزرگ از سطح ۲ درصد است؛ خیلی‌ها حتی آن ۲ درصد را هم پرداخت نمی‌کردند. این اتفاق، خبر بسیار بزرگی است. اما شاید چیزی که بیشتر جلب توجه کرد، واکنش مارک روته بود. برخلاف لحن دیپلماتیک و سنجیده همیشگی‌، این‌بار وی با صراحتی بی‌سابقه اعلام نمود: می‌خواهم همین‌جا بگویم، بدون ترامپ، این اتفاق نمی‌افتاد. با این افزایش، حالا اروپایی‌ها و کانادایی‌ها به اندازه آمریکا برای امنیت جمعی هزینه می‌کنند. این به این معنا نیست که مالیات‌دهندگان آمریکایی باید بیشتر بپردازند، بلکه اروپایی‌ها و کانادایی‌ها هستند که سهم واقعی خود را می‌پردازند. و بله، این بدون ترامپ ممکن نبود. حتی اگر برخی از من انتقاد کنند، وقتی با آن‌ها صحبت می‌کنم، می‌گویند حق با توست. با این حال، اجماع بر سر این هدف بدون مخالفت نماند. برخی از کشورهای عضو، از جمله اسپانیا، بلژیک و اسلواکی، موضعی متفاوت اتخاذ کردند. اسپانیا رسماً ا علام کرده است که دستیابی به هدف ۵ درصدی تا مهلت تعیین‌شده ۲۰۳۵ برای این کشور «غیرواقع‌گرایانه» است. اسپانیا همچنین تصریح نمودە است که بیش از ۲.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی را به بودجه دفاعی اختصاص نخواهد داد، چرا که تعهدات اسپانیا در ناتو با همین سطح هزینه هم قابل اجراست. بلژیک نیز راه میانه‌تری در پیش گرفتە و اعلام نمودە است که سقف ۳.۵ درصدی در یک بازه ده‌ساله، هدفی واقع‌بینانه‌تر است. بنظر آنها اگر سایر کشورها بتوانند با هزینه‌ای کمتر به اهداف عملیاتی برسند، بلژیک نیز ممکن است همان مسیر را دنبال کند. اسلواکی هم موضعی مستقل اتخاذ و تأکید کرده است که حق تصمیم‌گیری نهایی درباره بودجه دفاعی را برای خود محفوظ می‌داند. این شکاف‌ها نشان می‌دهند که اگرچه ترامپ در ظاهر به خواسته‌اش دست یافتە است، اما مسیر رسیدن به یک اجماع واقعی، همچنان با مقاومت، تردید و حتی گاه نافرمانی همراه است. با این حال بسیاری از تحلیل‌گران این تحول را نشانه‌ای از پایان دوره‌ای می‌دانند که در آن آمریکا عملاً بار امنیت اروپا را به دوش می‌کشید. حالا، چه از سر ترس، چه به دلیل فشار، و چه شاید با نگاهی واقع‌گرایانه‌تر به جهانِ ناامنِ امروز، ناتو در حال پوست‌اندازی است؛ و ترامپ هم با لبخندی از جنس «دیدید گفتم؟» نظاره‌گر آن است.

مجلس شورای اسلامی در اقدامی کم‌سابقه، طرح تعلیق همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را با اکثریت قاطع به تصویب رساند. در جریان رأی‌گیری امروز چهارشنبە، ۲۲۱ نفر از نمایندگان حاضر به این طرح رأی مثبت دادند، در حالی‌که هیچ رأی مخالفی به ثبت نرسید و تنها یک نماینده رأی ممتنع داد. طرح مذکور پس از بررسی در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با اصلاحاتی در صحن علنی مطرح شد و به تصویب نهایی رسید. محتوای اصلی این مصوبه بر توقف موقت همکاری‌های فنی و نظارتی با آژانس تأکید دارد، مگر آنکه شرایط خاصی که به‌عنوان پیش‌شرط‌های امنیتی و حاکمیتی تعیین شده‌اند، برآورده شود. طبق مفاد این طرح، فعالیت‌هایی مانند نصب و بهره‌برداری از دوربین‌های نظارتی، بازرسی‌های میدانی و تبادل اطلاعات با آژانس، تنها در صورتی ادامه خواهد یافت که شورای عالی امنیت ملی تأیید کند امنیت تأسیسات هسته‌ای و جان دانشمندان این حوزه به‌طور کامل تضمین شده است و حقوق ایران برای توسعه فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز محترم شمرده می‌شود. این موضوع در چارچوب ماده ۴ معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) نیز مورد تأکید قرار گرفته است؛ ماده‌ای که به کشورهای عضو اجازه می‌دهد در زمینه توسعه و استفاده از انرژی هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز فعالیت کنند، مشروط به آنکه این فعالیت‌ها در چهارچوب‌های نظارتی و بدون تلاش برای تولید تسلیحات هسته‌ای صورت گیرد. مقام‌های ایرانی، از جمله رئیس مجلس، ضمن دفاع از موضع ایران، عملکرد آژانس را به شدت زیر سؤال برده‌اند. محمدباقر قالیباف در سخنان خود تأکید کرد که جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه به دنبال ساخت بمب اتم نبوده، اما در مقابل، آژانس از مسیر حرفه‌ای و بی‌طرفانه خود خارج شده و به نهادی سیاسی تبدیل شده است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در روزهای اخیر بارها از ایران خواسته است تا اجازه دسترسی بازرسان این نهاد به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده را صادر کند. هدف از این درخواست، ارزیابی میزان خسارات وارده و بررسی احتمال نشت مواد رادیواکتیو و پیامدهای احتمالی آن عنوان شده است. او همچنین به نگرانی‌هایی اشاره کرد که مقامات ایران بارها مطرح کرده‌اند؛ از جمله اینکه اطلاعات محرمانه‌ای که آژانس از تأسیسات هسته‌ای ایران جمع‌آوری کرده است، در مواردی در اختیار دشمنان ایران، از جمله اسرائیل، قرار و بستر لازم را برای اقدامات خرابکارانه و حتی ترور برخی از دانشمندان هسته‌ای ایران فراهم کرده است. مقامات ایرانی بارها اعلام کرده‌اند که برخی از این ترورها، مانند ترور محسن فخری‌زاده، با سوءاستفاده از داده‌ها و نقشه‌های به‌دست‌آمده از طریق آژانس صورت گرفته است. بر اساس مصوبه جدید، دولت ایران موظف است هر سه ماه یک‌بار گزارشی از میزان پیشرفت در تحقق شروط تعیین‌شده را به مجلس شورای اسلامی و شورای عالی امنیت ملی ارائه کند. این روند، به گفته طراحان طرح، برای پایش مستمر شرایط و جلوگیری از سوءاستفاده‌های احتمالی در جریان همکاری‌های بین‌المللی ضروری است. با این حال، پیش از آنکه این طرح به مرحله اجرا برسد، باید به تأیید شورای نگهبان برسد. در صورت تأیید نهایی، مسیر اجرایی‌شدن این طرح را هموار خواهد کرد، در غیر این‌ صورت، مصوبه برای اصلاح یا بازنگری دوباره به مجلس بازگردانده خواهد شد و یا نهایتا به مجمع تشخیص مصلح نظام ارجاع داده خواهد شد.

وزیر دارایی اسرائیل، بزالل اسموتریچ، مدعی شد ایران پس از جنگ ۱۲ روزه اخیر با اسرائیل، تمامی زیرساخت‌های هسته‌ای و موشکی خود را از دست داده و اکنون از در صدد پیگیری آن از نقطە صفر است. او همچنین بر لزوم ادامه فشار اقتصادی و سرنگونی رژیم ایران تأکید کرد. بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل، صبح روز سه‌شنبه ٢٤ ژوئن در گفت‌وگو با روزنامه جروزالم پست اعلام کرد که ایران پس از پایان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، در هر دو زمینه برنامه هسته‌ای و توانمندی‌های موشک‌های بالستیک، به نقطه آغازین بازگشته است. در این بارە، او جنگ ١٢ روزە را «دستاوردی قابل توجه» توصیف کردە و افزود: ایران در هر دو زمینه از صفر آغاز می‌کند و من باور ندارم که ایرانی ها دوباره این برنامه را از سر بگیرند، زیرا از سرگیری آن به معنای مواجهه با ایالات متحده آمریکا خواهد بود. اما اگر آن‌ها تلاش کنند که دوباره این برنامه را آغاز کنند، اسرائیل بار دیگر به ایران حمله خواهد کرد. او ضمن تاکید بر لزوم تداوم تحریم‌ها و فشار اقتصادی برای سرنگونی جمهوری اسلامی ایران، افزود ایران توازن قوا را درک کرد، شکست خورد و برای آتش‌بس با دولت اسرائیل التماس کرد. ما عملیات‌های هدفمند فوق‌العاده‌ای انجام دادیم و زیرساخت‌های حیاتی را نابود کردیم. اسموتریچ در مصاحبه‌ای با شبکه بلومبرگ نیز بازگشت دونالد ترامپ به قدرت را فرصتی برای تحقق سه هدف استراتژیک اسرائیل دانست: سرنگونی دولت ایران، جلوگیری از تشکیل دولت فلسطینی، و ممانعت از بازسازی روستاهای لبنانی در مرزهای شمالی. او در این گفت‌وگو نیز افزود: ما باید با سر اختاپوس روبه‌رو شویم و رژیم ایران را نابود کنیم. باید در این زمینه با دولت جدید ترامپ همکاری کنیم. دنیای غرب نمی‌تواند رژیم دیکتاتوری‌ای را تحمل کند که به‌دنبال سلاح هسته‌ای است و تهدید به نابودی آن می‌کند. در ادامه پیامد تنش‌های اخیر میان ایران و اسرائیل، ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل، در جلسه اخیر کابینه امنیتی که دوشنبه‌شب به ریاست بنیامین نتانیاهو برگزار شد، خواستار تداوم عملیات نظامی در ایران شد. او با تبریک به نخست‌وزیر بابت دستاورد جنگ گفت: فروپاشی رژیم باید به‌عنوان هدف رسمی جنگ اعلام شود؛ ما می‌توانیم عملیات را چند روز دیگر تمدید کنیم. فرصت تاریخی فراهم شده است تا ضربه‌ای مرگبار به باقی‌مانده نیروهای نیابتی ایران در غزه، لبنان و کرانه باختری وارد کنیم. باید این شتاب را حفظ کرد با این حال، موضع احتمالی ترامپ در مورد تداوم اقدام نظامی علیه ایران مشخص نیست. تیم او تاکنون اعلام نمودە است که به‌دنبال سرنگونی رژیم ایران یا ورود به جنگی جدید در خاورمیانه نیست. اسموتریچ در جناح راست ائتلاف حاکم اسرائیل قرار دارد و دیدگاه‌هایی تندتر از نخست‌وزیر نتانیاهو ارائه می‌دهد؛ او آشکارا از سرنگونی نظام ایران سخن می‌گوید، در حالی‌ که نتانیاهو تاکنون چنین موضع صریحی نگرفته است.

در حالیکە نابودی کامل زیرساختهای هستەای و موشکی ایران همچنان نامشخص ماندە است، اسرائیل از بە عقب راندن کامل ایران سخن گفتە و در مقابل، مقامات ایران ضمن اعلام شکایت از آمریکا، به تعلیق همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی رای دادند. ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، امروز ٢٥ ژوئن سه‌شنبه اعلام کرد اسرائیل پروژه هسته‌ای ایران را برای سال‌ها به عقب رانده‌ و همین موضوع درباره برنامه موشکی ایران نیز صادق است. در همین رابطە دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد نیز در گفت‌وگو با خبرنگاران اظهار داشت: فکر می‌کنم هنوز برای ارزیابی کامل حملات زود است، اما می‌دانیم که موفق شدیم برنامه [هسته‌ای ایران] را عقب بیندازیم و تهدیدی قریب‌الوقوع را که با آن مواجه بودیم، از میان برداریم. در همین رابطە بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز سه‌شنبه‌شب در یک بیانیه ویدیویی با جمع‌بندی نتایج جنگ علیه ایران، اعلام کرد که اسرائیل «به یک پیروزی تاریخی دست یافته است»؛ پیروزی‌ای که به گفته او «برای نسل‌ها باقی خواهد ماند». نتانیاهو تصریح کرد: اسرائیل موفق شده است دو تهدید وجودی را که ایران در حال تدارک آن بود از میان بردارد: تهدید نابودی از طریق سلاح‌های هسته‌ای و تهدید نابودی از طریق ۲۰۰۰۰ موشک بالستیکی که ایران در حال ساخت آن‌ها بود.ما برنامه هسته‌ای ایران را به ورطه نابودی کشاندیم. اگر کسی در ایران تلاش کند که این برنامه را از سر بگیرد، ما با همان اراده و همان قدرت وارد عمل خواهیم شد تا چنین تلاشی را متوقف کنیم. او اعلام نمود اگر اسرائیل در این مقطع وارد عمل نمی‌شد، در آینده‌ای نزدیک با خطر نابودی روبه‌رو می‌شد. در مقابل سعید خطیب‌زاده، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در گفت‌وگو با شبکه المیادین اعلام کرد که واشنگتن باید خسارات وارده به تأسیسات ایرانی را جبران کند و تهران قصد دارد در این زمینه به سازمان ملل شکایت کند. او همچنین نقش رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، را در تشدید بحران «تأسف‌بار» خواند و خواستار بازخواست او شد. به گفته خطیب‌زاده، حملات اخیر، دیپلماسی را هدف گرفت و اعتماد به مذاکره‌کنندگان هم‌زمان با اینگونه اقدامات بی‌معناست. از سوی دیگر، اسدالله اشراق جهرمی، سفیر ایران در وین، در گفت‌وگو با تلویزیون اتریشی oe24 اظهار داشت: خسارت‌هایی  وارد شده و مسئولان ذیربط در حال بررسی و ارزیابی هستند و تا قبل از پایان این بررسی‌ها نمی‌توان اظهار نظر دقیقی در این خصوص داشت. در راستای این واکنشها، ساعاتی قبل نمایندگان مجلس شورای اسلامی، در نشست علنی امروز مجلس در جریان رسیدگی به کلیات طرح الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با کلیات این طرح با ۲۲۱ رأی موافق، بدون رأی مخالف و یک رأی ممتنع از مجموع ۲۲۳ نماینده حاضر در جلسه موافقت کردند.

سه منبع آگاه در گفتگو با رویترز فاش کردند که حملات اخیر ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران، برخلاف ادعاهای رسمی، تنها برای چند ماه پیشرفت این برنامه را مختل کرده است. بر اساس ارزیابی اولیه آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA)، زیرساخت‌های کلیدی از جمله بخشی از سانتریفیوژها و ذخایر اورانیوم غنی‌شده، آسیب جدی ندیده‌اند. روز گذشتە، ٢٤ ژوئن سه منبع آگاه به رویترز گفتند که یک ارزیابی اولیه اطلاعاتی ایالات متحده مشخص کرده است که حملات ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران، برنامه جاەطلبانە هستەای تهران را صرفا بە مدت چند ماه به عقب انداخته است. در این بارە این منابع که خواستند هویتشان ناشناختە بماند اعلام نمودند که گزارش اولیه توسط آژانس اطلاعات دفاعی، بازوی اصلی اطلاعاتی پنتاگون و یکی از ۱۸ آژانس اطلاعاتی ایالات متحده، تهیه شده است. به گفته این منابع، ارزیابیهای ولیە ارزیابی نشان دادە است که ایران می‌تواند برنامه هسته‌ای خود را ظرف چند ماه آتی از سر بگیرد. یکی از منابع اظهار داشت که زودترین زمان از سرگیری می‌تواند یک تا دو ماه باشد. این ارزیابی طبقه‌بندی شده با اظهارات دونالد ترامپ، رئیس جمهور و مقامات عالی رتبه آمریکایی - از جمله پیت هگزت، وزیر دفاع - در تضاد است. آنها گفته‌اند که حملات آخر هفته، که ترکیبی از بمب‌های سنگرشکن و سلاح‌های متعارف‌تر را به کار برد، اساساً برنامه هسته‌ای ایران را از بین برد. این منابع گفتند که این گزارش نشان می‌دهد که حمله آمریکا ورودی‌های تأسیسات را فرو ریخته و زیرساخت‌ها را تخریب یا آسیب رسانده است. با این حال، یکی از آنها افزود که این حمله باعث فرو ریختن ساختمان‌های زیرزمینی نشده است. منبع دوم گفت که از سرگیری عملیات اساساً به «مدت زمانی که طول می‌کشد تا تأسیسات برق و آب را حفر و ساخت یا تعمیر کنند» بستگی دارد. با این وجود ارزیابی اولیه اسرائیل خوش‌بینانه‌تر بودە و مقامات اسرائیلی تخمین می‌زند که جنگ دوازده روزه با ایران، توانایی تهران برای تولید بمب هسته‌ای را سال‌ها، نه ماه‌ها، به عقب انداخته است، اگرچه اورشلیم معتقد نیست که این برنامه را به طور کامل از بین برده باشد. تحلیلگران بر این باورند که اگر این ارزیابی بر اساس تصاویر ماهواره‌ای باشد، لزوماً میزان خسارت به تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم فردو که در اعماق زمین قرار دارد، فاش نخواهد شد. ترامپ گفته است که این حملات برای جلوگیری از توسعه سلاح هسته‌ای توسط ایران ضروری بوده است. هگست روز یکشنبه گفت که این حملات جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران را از بین برده است، در حالی که ترامپ گفت که سایت‌های هسته‌ای حیاتی ایران به طور کامل و تماماً نابود شده‌اند. هگزت در بیانیه‌ای که در اختیار رویترز قرار گرفت، گفت: بر اساس هر آنچه دیده‌ایم - و من همه را دیده‌ام - بمباران ما توانایی ایران برای ساخت سلاح‌های هسته‌ای را از بین برد. بمب‌های عظیم ما دقیقاً به نقطه درست در هر هدف اصابت کردند - و کاملاً مؤثر بودند. تأثیر آن بمب‌ها در زیر کوهی از آوار در ایران مدفون شده است؛ بنابراین هر کسی که می‌گوید بمب‌ها ویرانگر نبوده‌اند، فقط سعی در تضعیف رئیس‌جمهور و مأموریت موفقیت‌آمیز دارد. با این حال، ارزیابی اولیه نشان می‌دهد که این حملات ممکن است به آن اندازه که دولت ترامپ ادعا کرده، موفقیت‌آمیز نبوده باشد. ایالات متحده روز سه‌شنبه به شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام نمود که این حملات برنامه هسته‌ای ایران را «تخریب» کرده است، البته به جز ادعای قبلی ترامپ مبنی بر «نابود شدن» تأسیسات.

شیلان سقزی در بحبوحه‌ یکی از بی‌سابقه‌ترین رویارویی‌های مستقیم میان ایران و اسرائیل، کشورهای عربی با رویکردی محتاطانه، منعطف و چندلایه در تلاش‌اند از میان منافع ژئوپلیتیکی، ملاحظات امنیتی و فشارهای بین‌المللی، توازنی شکننده برقرار کنند. این جنگ فراتر از یک درگیری دوجانبه، چالشی ساختاری برای نظم منطقه‌ای و اقتصاد انرژی است. واکنش اعراب بیش از آنکه متحد یا خصمانه باشد، بازتابی از واقع‌گرایی سیاسی در فضایی از ابهام، محاسبه و ضرورت حفظ ثبات است. در میانه‌ی یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر خاورمیانه، جنگ مستقیم ایران و اسرائیل و بدون حضور گروهای نیابتی ایران،  به یک بحران منطقه‌ای با ابعاد ژئوپلیتیکی گسترده بدل شده است. در این میان، کشورهای عربی که هر یک با ملاحظات سیاسی، امنیتی، مذهبی و اقتصادی متنوعی مواجه‌اند، در برابر این جنگ، مواضعی چندلایه، پیچیده و گاه متناقض اتخاذ کرده‌اند. از سویی، برخی از این کشورها روابط رسمی یا غیررسمی فزاینده‌ای با اسرائیل دارند و نگران نفوذ مجدد منطقه‌ای ایران هستند و از سوی دیگر، برخی دیگر به واسطه‌ی ملاحظات امنیتی، هم‌پیمانی استراتژیک و وابستگی‌های ژئوپلیتیکی به تهران، تلاش می‌کنند از ورود مستقیم به درگیری بپرهیزند یا حتی در جبهه‌ای نرم هرچند در ظاهر از ایران حمایت کنند. نکته کلیدی آن است که هیچ‌یک از کشورهای عربی در موقعیتی نیستند که بتوانند نسبت به این درگیری بی‌تفاوت باشند. جنگ ایران و اسرائیل نه‌فقط بر امنیت، بلکه بر اقتصاد انرژی، کریدورهای کلیدی منطقه،  پویایی‌های داخلی و آینده ائتلاف‌های سیال منطقه‌ای تأثیرگذار بودە است. همین واقعیت موجب شده است که واکنش‌های عربی، به جای اتحاد یا تقابل صریح، بیشتر به شکل موزاییکی از سیاست‌های مصلحت‌گرایانه، محافظه‌کارانه یا محاسبه‌گرانه بروز یابد. تقابل تاریخی یا مصلحت دیپلماتیک؛موضع خاکستری ریاض عربستان سعودی، به‌عنوان قدرتمندترین کشور عربی و قطب رهبری جهان سنی، نسبت به جنگ ایران و اسرائیل موضعی چندلایه، پیچیده و محتاطانه دارد که این موضع هم تحت تأثیر سابقه طولانی تنش با ایران و هم در سایه تلاش‌های تازه برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل و بازسازی جایگاه منطقه‌ای ریاض شکل گرفته است. در رابطه با تنش دیرینه با ایران از رقابت مذهبی تا جنگ نیابتی می توان گفت ریاض و تهران در یمن، سوریه، عراق و لبنان عملاً درگیر جنگ‌های نیابتی‌ بودند و ایران همواره از گروه‌هایی چون انصارالله، حشد شعبی و حزب‌الله و در مقابل، عربستان از دولت‌های رسمی و جریان‌های سنی‌گرا حمایت می‌کردند. این تقابل‌ها سبب شده است عربستان نگاه تهدیدآمیز و امنیتی به قدرت‌گیری ایران داشته باشد. به عنوان مثال در حمله پهپادی به تأسیسات نفتی آرامکو در ٢٠١٩ که به ایران نسبت داده شد، عربستان آن را نشانه‌ای از خطر فزاینده نفوذ ایران دانست. در سال‌های اخیر و پس از پیمان ابراهیم، گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل شکل گرفت. سفر محرمانه نتانیاهو به نئوم در سال ٢٠٢٠ و گفت‌وگوهای غیررسمی نشان‌دهنده این تمایل بودند. با این حال، درگیری اسرائیل با فلسطینی‌ها، خصوصاً جنگ غزه از سال ٢٠٢٣ تاکنون، این روند را موقّتاً متوقف کرد در بحران جنگ با ایران، عربستان هنوز وارد محور رسمی اسرائیل نشده است، اما تمایل دارد ایران تضعیف شود، بدون آنکه خود مستقیماً وارد جنگ شود.  در مارس ٢٠٢٣ ، در اوج انقلاب ژن ژیان آزادی در ایران عربستان با میانجی‌گری چین روابط دیپلماتیک خود را با ایران از سر گرفت، این تحول نشان می‌داد که عربستان به جای تقابل مستقیم، به دنبال مدیریت بحران و کاهش درگیری است. بنابراین در شرایط فعلی، ریاض نمی‌خواهد جنگ کنونی ایران و اسرائیل به یک بحران گسترده تبدیل شود که بی‌ثباتی اقتصادی و امنیتی در منطقه به‌ویژه در بازار نفت ایجاد شود. بنابراین سعودی‌ها با اتخاذ نقش صلح‌طلبانه و دیپلماتیک بر حفظ ثبات منطقه و امنیت انرژی تاکید دارد زیرا نقش کلیدی در کریدور گروه جی ٧ (کریدور عربی- عبری- غربی) دارد که قرار است هند را از طریق ریاض به اسرائیل و بعد به اروپا متصل کند، پس ادامه این جنگ را تهدیدی جدی برای امنیت اقتصادی منطقه می‌داند، پس تلاش می‌کنند از هرگونه تشدید جنگ که ممکن است ثبات بازار نفت را به خطر بیندازد جلوگیری کنند.   امارات؛ بازیگر صامتِ فعال امارات متحده عربی با رویکردی محافظه کارانه، ضمن اعلام لزوم توقف درگیری‌ها و تأکید بر اهمیت خویشتن‌داری تلاش می‌کند نقش میانجی‌گر منطقه‌ای را ایفا و از تشدید بحران جلوگیری نماید؛ زیرا روابط اقتصادی و دیپلماتیک رو به رشدی با اسرائیل دارد که پس از توافق ابراهیم در سال ٢٠٢٠ قوت گرفته است، به همین دلیل خواستار حفظ ثبات منطقه است و تلاش می‌کند ضمن حفظ روابط استراتژیک با اسرائیل، به عنوان میانجی‌گر بی‌طرف منطقه‌ای مطرح شود. ابوظبی با اتخاذ موضعی معتدل نظاره‌گر واکنش‌های درون منطقه است، بنابراین از تشدید و ادامه‌ی جنگ استقبال نمی‌کند و در پی راه‌حل‌های دیپلماتیک به دنبال تقویت جایگاه خود به عنوان مرکز دیپلماسی منطقه‌ای است.   قطر؛ دیپلماسی به سبک دوحه قطر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بازیگران دیپلماتیک خلیج، رویکردی متمایز، عمل‌گرایانه و متوازن نسبت به تنش کنونی ایران و اسرائیل دارد. برخلاف امارات و بحرین که روابط رسمی با اسرائیل دارند، قطر هنوز چنین گامی برنداشته و تلاش می‌کند از تشدید درگیری جلوگیری کند و جایگاه خود را به‌عنوان میانجی‌گر معتبر منطقه‌ای حفظ نماید. قطر و ایران با وجود اختلافات ایدئولوژیک، «همسایگان راهبردی در خلیج» محسوب می‌شوند؛ مهم‌تر اینکه بزرگ‌ترین میدان گازی جهان (میدان پارس جنوبی/گنبد شمالی) میان دو کشور مشترک است. قطر هیچ‌گاه وارد رقابت‌های آشکار ضدایرانی نشده و در دوران محاصره قطر٢٠٢١-٢٠١٧ ، ایران یکی از مسیرهای اصلی پشتیبانی اقتصادی دوحه بود. این روابط باعث شد قطر در بحران کنونی موضعی بی‌طرف و صلح‌طلبانه اتخاذ کند. قطر حتی از مهم‌ترین حامیان مالی غزه و حماس بود. کمک‌های نقدی ماهانه قطر به نوار غزه -البته با موافقت رسمی اسرائیل- برای پرداخت حقوق، سوخت و کمک‌های بشردوستانه، نشان‌دهنده نقش پیشین دوحه در مدیریت تنش‌ها بوده است. در جنگ‌های پیشین اسرائیل و غزه، قطر با هماهنگی مصر برای آتش‌بس و کمک‌رسانی بشردوستانه تلاش کرده است. قطرحتی پیشتر چندین بار میزبان گفت‌وگوهای غیررسمی میان ایران و ایالات متحده درباره برجام و مذاکرات هسته‌ای بوده است. این نقش به دوحه جایگاهی ویژه در سیاست‌های منطقه‌ای داده است؛ کشوری که در عین نزدیکی به آمریکا، دروازه‌ای به تهران نیز محسوب می‌شود. این جایگاه انعطاف‌پذیر باعث شده قطر در معادله‌های پیچیده منطقه، نقش پلی دیپلماتیک میان طرف‌های متخاصم بازی کند، بدون آنکه هزینه سیاسی یا امنیتی بالایی بپردازد.   از تنگه هرمز تا میز مذاکره؛ دیپلماسی فعال عمان در سایه جنگ موضع کشور عمان نسبت به جنگ ایران و اسرائیل، ریشه در سیاست خارجی سنتی این کشور دارد که بر بی‌طرفی فعال، میانجی‌گری و حفظ ثبات منطقه‌ای استوار است. عمان همواره کوشیده است با حفظ روابط دیپلماتیک با همه طرف‌ها، از تشدید درگیری‌ها جلوگیری کند. از دهه‌ها پیش، مسقط به عنوان یکی از معدود کشورهای عربی روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی ایران حفظ کرده است. در عین حال، روابط غیررسمی و گاه پنهانی با اسرائیل نیز داشته است. در سال ٢٠١٨، سفر نخست‌وزیر وقت اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، به مسقط یکی از نشانه‌های رویکرد متعادل عمان بود. در بحران کنونی ایران و اسرائیل، عمان خواهان توقف فوری درگیری‌ها و بازگشت به میز مذاکره است. مسقط در تلاش است تنش را از طریق مسیرهای دیپلماتیک کاهش دهد، چرا که به‌خوبی می‌داند بی‌ثباتی منطقه‌ای می‌تواند امنیت دریایی در تنگه هرمز را نیز تهدید کند که برای عمان حیاتی است. نمونه‌ای از نقش میانجی‌گرانه عمان، میزبانی مذاکرات پشت‌پرده ایران و آمریکا در پرونده هسته‌ای یکماه پیش بوده است، که احتمال دارد در صورت مذاکره و توقف جنگ ایران و اسرائیل، به چنین نقشی برگردد. در مجموع، عمان نه از ایران حمایت کامل می‌کند، نه از اسرائیل، بلکه تلاش دارد میانجی بی‌طرف باقی بماند و با ابزار دیپلماسی، مانع گسترش بیشتر تنش شود.    بحرین در اردوگاه دیپلماسی ابراهیم بحرین به‌عنوان یکی از کشورهای کوچک اما استراتژیک خلیج، موضعی تقریبا هم‌سو با سیاست‌های منطقه‌ای اسرائیل و عربستان سعودی دارد. این کشور از سال ٢٠٢٠ با امضای «پیمان ابراهیم» روابط رسمی با اسرائیل برقرار و تلاش کرده است جایگاه خود را به‌عنوان یک متحد منطقه‌ای اسرائیل و غرب تثبیت کند. در جنگ کنونی ایران و اسرائیل، موضع بحرین برخلاف برخی کشورهای عربی، کمتر ملاحظه‌کار و بیشتر صریح و امنیت‌محوربودە است. بحرین، با جمعیتی اکثراً شیعه حوثی و حکومتی سنی‌مذهب، همواره ایران را تهدیدی امنیتی و ایدئولوژیک تلقی کرده است. مقامات بحرینی بارها ایران را به دخالت در امور داخلی کشور، تحریک ناآرامی‌های شیعیان و تأمین مالی گروه‌های معترض حوثی متهم کرده‌اند. این نگاه موجب شده است بحرین در هر تقابل منطقه‌ای که ایران در آن نقش دارد، به‌طور غریزی در جبهه مقابل تهران قرار بگیرد و از زمان عادی‌سازی روابط، بحرین میزبان هیأت‌های امنیتی و نظامی اسرائیلی بوده است. در مارس ٢٠٢٢، وزیر دفاع اسرائیل به منامه پایتخت این کشور سفر کرد و دو کشور توافق‌نامه همکاری امنیتی امضا کردند. همچنین ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا نیز در بحرین مستقر است که نشان‌دهنده نقش این کشور به‌عنوان پایگاه مهم عملیات غرب در منطقه است. در جریان افزایش تنش‌های ایران و اسرائیل، بحرین با وجود نداشتن نقش نظامی مستقیم،از مواضع اسرائیل دفاع و خواستار مهار تهدیدات ایران شده است. هم‌زمان اما، این کشور برای جلوگیری از بی‌ثباتی منطقه‌ای که می‌تواند بر اقتصاد، انرژی و امنیت داخلی‌اش اثر منفی بگذارد، خواهان کنترل بحران در چارچوب محدود و بدون گسترش آن به سایر جبهه‌هاست.در جریان حملات موشکی یا پهپادی ایران به مواضع اسرائیل یا متحدانش، بحرین معمولاً از طریق وزارت خارجه، بیانیه‌های محکومیت صادر کرده و بر «حق دفاع مشروع اسرائیل» تأکید نموده است. موضع بحرین در برابر جنگ ایران و اسرائیل، ریشه در نگاه امنیتی، ترس از نفوذ ایران، پیوند با اسرائیل و غرب، و تعهد به نظم منطقه‌ای مورد حمایت آمریکادارد. این کشور تلاش می‌کند با تقویت ائتلاف‌های امنیتی خود، هم پیام قدرت به ایران بدهد و هم در برابر تهدیدات داخلی احساس آرامش کند. با این حال، مثل دیگر بازیگران خلیج عربی، بحرین نیز خواهان درگیری گسترده یا بی‌ثباتی منطقه‌ای نیست و سیاستی میانهم‌سویی آشکار و احتیاط پنهان در پیش گرفته است.   قاهره؛ محور میانه‌رو عربی مصر به عنوان یکی از مهم‌ترین بازیگران جهان عرب، رویکردی محافظه‌کار، محتاط و استراتژیک نسبت به تنش میان ایران و اسرائیل اتخاذ کرده است. قاهره به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خود در شمال آفریقا، کنترل کانال سوئز و نقش تاریخی‌اش در معادلات فلسطین، همواره سعی نمودە است در بحران‌های منطقه‌ای نقش ثبات‌ساز داشته باشد. در مواجهه با جنگ ایران و اسرائیل، مصر ترجیح می‌دهد نقش میانجی یا ناظر را ایفا کند تا از بی‌ثباتی در مرزهای شرقی‌اش  یعنی غزه و صحرای سینا جلوگیری کند. قاهره از زمان پیمان صلح کمپ دیوید از سال ١٩٧٩ با اسرائیل روابط رسمی دارد و همکاری‌های امنیتی دو کشور به‌ویژه در زمینه مهار حماس در غزه، نقش داشت از سوی دیگر مصر بارها میانجی آتش‌بس میان اسرائیل و گروه‌های فلسطینی بوده است؛ آخرین نمونه آن، پیش از حمله 7 اکتبر ٢٠٢٣ حماس به غلاف غزه نقشی میانجی‌گر پس از درگیری‌های مه ٢٠٢١ بود که منجر به توقف موقت درگیری‌ها شد. با توجه به بحران اقتصادی مصر، تورم بالا و نارضایتی‌های داخلی، دولت عبدالفتاح سیسی تمایلی ندارد درگیرتنش‌های منطقه‌ای پرهزینه شود و ثبات داخلی اولویت نخست قاهره است، زیرا جنگ منطقه‌ای می‌تواند بر درآمدهای حیاتی مثل ترانزیت کانال سوئز یا گردشگری تأثیر منفی بگذارد. از سوی دیگر مصر تلاش می‌کند با عربستان، اردن و امارات در قالب محور میانه‌رو همکاری کند، اما از پیروی کامل از سیاست‌های آنها در قبال ایران نیز اجتناب می‌کند. این نوع سیاست‌ورزی به مصر اجازه می‌دهد در برابر هر سناریویی انعطاف‌پذیر باقی بماندو پس مصر به جای ورود به جنگ‌های نیابتی یا دنباله‌روی از سیاست‌های تهاجمی، سیاست «ثبات‌گرایی منفعل» را انتخاب کرده است. در صورت گسترش درگیری، قاهره تلاش خواهد کرد در کنار سازمان‌هایی مانند اتحادیه عرب، راه‌حل سیاسی را در پیش گیرد، چراکه امنیت مرزهای شرقی و اقتصاد شکننده مصر، اجازه ماجراجویی نظامی را نمی‌دهد.   اردن؛ حلقه میانی میان تنش و تنفس دیپلماتیک اردن، کشوری کوچک اما با موقعیت ژئوپلیتیکی حساس در قلب خاورمیانه، در بحران جنگ ایران و اسرائیل موضعی محتاطانه، امنیت‌محور و هم‌سو با غرب و اسرائیل اتخاذ کرده است. اگرچه این کشور همواره سعی نمودە است نقش میانجی در بحران‌های منطقه‌ای داشته باشد، اما در تقابل ایران و اسرائیل، جایگاه و منافعش او را به سمت اسرائیل و ائتلاف‌های غربی سوق داده‌اند. اردن یکی از اولین کشورهای عربی بود که با اسرائیل پیمان صلح رسمی (وادی عربه - ١٩٩٤) امضا کرد و از آن زمان روابط امنیتی، اطلاعاتی و گاه اقتصادی نزدیکی با تل‌آویو دارد. همچنین یکی از متحدان اصلی آمریکا در منطقه است و از کمک‌های سالانه مالی و نظامی واشنگتن بهره‌مند است. بنابراین در تقابل ایران با اسرائیل، اردن نمی‌خواهد در موضعی ضد اسرائیل قرار گیرد.پادشاه اردن پیش از نابودی گروه های نیابتی ایران نسبت به نفوذ ایران در عراق، سوریه و لبنان درباره «هلال شیعی» تحت رهبری ایران بارها هشدار داده بود، مفهومی که به حضور متحدان ایران از تهران تا مدیترانه اشاره داشت. از یک سوی، اردن با صدور بیانیه‌ی رسمی خواستار خویشتنداری و پرهیز از تشدید تنش‌ میان ایران و اسرائیل شدهو در برخی گزارش‌ها آمده که اردن مانع عبور پهپادها یا موشک‌های ایرانی از حریم هوایی خود به مقصد اسرائیل شده است. از سوی دیگر بیش از نیمی از جمعیت اردن ریشه فلسطینی داشتە و هرگونه همسویی آشکار با اسرائیل ممکن است واکنش اجتماعی و نارضایتی داخلی ایجاد کند. بنابراین مقامات اردنی در عین هماهنگی امنیتی با اسرائیل، در سطح رسانه‌ای و سیاسی سعی در حفظ بی‌طرفی دارند. موضع اردن در قبال جنگ ایران و اسرائیل متکی بر واقع‌گرایی استراتژیک است. از یک‌سو تلاش می‌کند روابط خود با غرب و اسرائیل را حفظ کرده و در مقابل نفوذ ایران در مرزهایش ایمن بماند؛ از سوی دیگر، به‌دلیل افکار عمومی داخلی و موقعیت حساس فلسطینی‌ها، بی‌طرفی تاکتیکی و زبان دیپلماتیک را حفظ می‌کند. اردن ترجیح می‌دهد جنگ ادامه‌دار نباشد، اما اگر مجبور به انتخاب شود به دلیل منافعش در مورد کریدور گروه جی7 هند به اروپا که به عنوان کشور میزبان نقش کلیدی دارد، جانب ائتلاف عربی، غربی و عبری را می‌گیرد.   لبنان در تنگنای جغرافیا و ایدئولوژی بیروت در مواجهه با جنگ ایران و اسرائیل در یکی از پیچیده‌ترین و متضادترین موقعیت‌های ژئوپلیتیکی و سیاسی قرار دارد. این کشور، بافتی شکننده از گروه‌های قومی، مذهبی و سیاسی دارد که هرکدام مواضع متفاوتی نسبت به درگیری تهران و تل‌آویو دارند. دولت لبنان به‌صورت رسمی تلاش می‌کند بی‌طرفی خود را در بحران‌های منطقه‌ای حفظ کند. اما در عمل، دولت مرکزی  کنترلی بر تصمیمات نظامی عجولانه بقایای گروه حزب‌الله را ندارد. این شکاف ساختاری باعث شده موضع لبنان دوگانه باشد در سطح بین‌المللی، بی‌طرف و درگیرنشده جلوه می‌کند؛ در سطح میدانی، به ظاهر بخشی از محور مقاومت فروپاشیده ایران است. افکارعمومی مردم لبنان هم به‌دلیل تنوع مذهبی (شیعه، سنی، مسیحی و دروزی) دیدگاه‌های متفاوتی دارند. در حالی که بخشی از جامعه شیعه از مقاومت ایران در برابر اسرائیل حمایت می‌کند، سایر اقشار موضعی متفاوت دارند.   بغداد در برزخ ژئوپلتیک یا دیوار دفاعی دیپلماسی عراق در بحران ایران و اسرائیل در موقعیتی حساس و پیچیده قرار دارد. این کشور نه‌تنها از نظر جغرافیایی بین دو محور متخاصم قرار گرفته، بلکه از نظر سیاسی و مذهبی نیز در معرض نفوذ مستقیم جمهوری اسلامی ایران قرار دارد. با این حال، بغداد تلاش می‌کند در ظاهر سیاست بی‌طرفی و دورماندن از تنش را حفظ کند، در حالی که بخش‌هایی از حاکمیت و نیروهای شبه‌نظامی چون حشدالشعبی به‌وضوح در محور ایران هستند. دولت مرکزی عراق به رهبری محمد شیاع السودانی تلاش کرده  خود را از محور تنش تهران و تل‌آیو دور نگه دارد. او در مواضع رسمی بر حفظ حاکمیت ملی، عدم استفاده از خاک عراق برای حمله به کشورهای دیگر و عدم دخالت در درگیری ایران و اسرائیل تأکید کرده است. این دوگانگی یکی از چالش‌های مزمن سیاست در عراق است. بغداد در بحران ایران و اسرائیل میان دو خواست متضاد قرار دارد، تمایل دولت به بی‌طرفی و حفظ امنیت ملی، در برابر واقعیت نفوذ ایران از طریق تنها گروه‌ نیابتی مانده محور مقاومت ایران. این تضاد می‌تواند باعث شود عراق ناخواسته بخشی از میدان جنگ شود. در بهترین سناریو، دولت بتواند حاکمیت خود را حفظ کرده و از درگیری جلوگیری کند؛ اما در بدترین حالت، فعال شدن گروه‌های شبه‌نظامی می‌تواند عراق را درگیر بحران امنیتی جدی کند و بازهم این کشور را به قربانی نزاع دیگران در منطقه بدل سازد.   روژآوا در حاشیه آتش، در مرکز عقلانیت در وضعیت پسااسد و محور مقاومت سوریه تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه(SDF) و عرب‌های نزدیک به جریان اخوان‌المسلمین قرار گرفته، موضع سوریه در قبال جنگ ایران و اسرائیل متفاوت ازموضع کشورهای عربی است. نیروهای کرد تحت رهبری SDF و پیگیری پروژه کنفدرالیسم دموکراتیک نسبت به جنگ ایران و اسرائیل موضعی بی‌طرفانه اما محتاطانه اتخاذ کرده‌اند. چون با آمریکا در حال سیاست‌ورزی هستند و به متحدان ایران اجازه بازگشت نمی‌دهند. در همین راستا موضع عرب‌های اخوانی تحریر الشام نزدیک به ترکیه تقابل با ایران و فاصله‌گرفتن از اسرائیل است. این گروه به عنوان یک جریان سیاسی–اسلامی، سنتاً مخالف نفوذ ایران و مذهب شیعی است. آن‌ها ممکن است از تضعیف ایران استقبال کنند. با این حال، به‌دلیل ایدئولوژی اسلامی خود، تمایلی به ائتلاف علنی با اسرائیل ندارند و بیشتر به دنبال راه‌حل سیاسی از طریق قطر یا ترکیه هستند. اکنون هم کردها و هم جریان‌های عربی پس از سال‌ها جنگ داخلی، به‌دنبال ثبات نسبی هستند. بنابراین سیاست خارجی آن‌ها، حفظ کنترل محلی و دریافت کمک‌های بین‌المللی است. پس سوریه کنونی با بازیگری کرردها و عرب‌ها به دنبال بازسازی، ثبات داخلی و حمایت بین‌المللی خواهد بود تا مداخله در جنگ‌های ایدئولوژیک منطقه‌ای.  کشورهای عربی جدا از مسائل و بحران‌های داخلی خود با رویکردهای متنوع و متضاد در برابر جنگ ایران و اسرائیل قرار دارند. برخی به دنبال تقویت ائتلاف ضدایرانی و همکاری با اسرائیل هستند، برخی از تشدید جنگ پرهیز می‌کنند و تلاش می‌کنند میانجی‌گری کنند و برخی به دلیل وابستگی‌های داخلی و منطقه‌ای امکان نقش‌آفرینی مستقیم دارند یا تهدید به درگیری گسترده‌تر می‌کنند. این پیچیدگی‌ها باعث می‌شود آینده منطقه که مدام سیال و در حال قطب بندی است نامطمئن و پرتنش باشد و هرگونه تحرک نظامی یا سیاسی می‌تواند زنجیره‌ای از واکنش‌ها و پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی را به همراه داشته باشد.

تولای حاتم‌اوغلولاری، رئیس مشترک حزب طرفدار کردها، حزب دموکراتیک خلق‌ها (DEM)، با هشدار نسبت به افزایش تنش‌های منطقه‌ای و بحران اقتصادی داخلی در ترکیە ، خواستار ازسرگیری روند صلح و لغو تعطیلات تابستانی پارلمان شد. تولای حاتم‌اوغلولاری، رئیس مشترک حزب DEM، روز سه‌شنبه ٢٤ ژوئن در نشست گروهی این حزب در پارلمان ترکیە، ضمن ارزیابی ابعاد سیاست خارجی، روند صلح و مسائل اقتصادی در ترکیە، تأکید کرد که خاورمیانه بوی باروت گرفته و نباید اجازه داد جنگ عادی‌سازی شود. او با اشاره به درگیری میان ایران و اسرائیل و حمله اخیر به یک کلیسا در دمشق گفت: آن‌ها می‌خواهند مسیرهای ترسیم‌شده از سوی رهبران متکبر را با خون غیرنظامیان رنگ کنند. حاتم‌اوغلولاری نسبت به بی‌اهمیت جلوه دادن فجایع جنگ هشدار داد. وی ضمن تاکید بر لزوم احیای روند صلح در ترکیە، خواستار گفت‌وگوی مستمر با عبدالله اوجالان شد و تصریح کرد: درهای امرالی نباید قفل باشند؛ آن‌ها باید به پلی برای عبور اندیشه‌های راه‌حل تبدیل شوند. قوه قضائیه و پارلمان نیز باید در فرآیند صلح سهیم باشند. حاتم‌اوغلولاری با انتقاد از شرایط دشوار اقتصادی در ترکیە، اعلام کرد که پارلمان باید از رفتن به تعطیلات خودداری کرده و در راستای بهبود شرایط معیشتی شهروندان عمل کند. او گفت: «مجلس نباید به تعطیلات تابستانی برود؛ ما باید فوراً راه‌حل‌هایی برای مشکلات مردم ارائه کنیم» و طرح اقدام فوری ده‌ماده‌ای حزب خود را منتشر کرد. رئیس مشترک حزب DEM در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به جلسات گسترده‌ای که با کانون‌های وکلا، سازمان‌های مدنی و صنفی داشته‌اند، تأکید کرد که «فرصت‌های تاریخی تنها یک بار در هر قرن رخ می‌دهند. نباید اجازه دهیم این فرصت طلایی از دست برود.» او در پایان سخنانش گفت: «ما قطعاً در این سرزمین‌ها صلح خواهیم ساخت. اشتفان زویگ گفته است که گاهی در تاریخ، ستاره‌ای می‌درخشد؛ صلح یکی از آن لحظات است. ما می‌خواهیم آن لحظه را از همین امروز برای مردم‌مان رقم بزنیم.»

در پی حمله موشکی جمهوری اسلامی ایران به پایگاه هوایی العدید در قطر، دولت دوحه بامداد سه‌شنبه ٢٤ ژوئن، سفیر ایران را احضار و اعتراض شدید خود را به وی ابلاغ کرد. قطر این حمله را «نقض آشکار حاکمیت و حریم هوایی» خود دانسته و آن را به‌شدت محکوم کرده است. این اقدام هم‌زمان با افزایش تنش‌های منطقه‌ای، واکنش‌های گسترده دیپلماتیک را در پی داشته است. بە گزارش پایگاە خبری شرق الاوسط ، وزارت امور خارجه قطر در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که علی صالح‌آبادی، سفیر جمهوری اسلامی ایران، به این وزارتخانه احضارشده و موضع قاطع و اعتراضی دوحه به وی ابلاغ شده است. در این بیانیه آمده است: دولت قطر حمله موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به پایگاه هوایی العدید را به‌شدت محکوم می‌کند و آن را تعرضی غیرقابل قبول به حاکمیت ملی خود تلقی می‌نماید. همزمان، نمایندگی دائم قطر در سازمان ملل متحد ارسال نامه‌ای رسمی به آنتونیو گوترش، دبیرکل این سازمان، و رئیس دوره‌ای شورای امنیت، خواستار ثبت این اعتراض به‌عنوان سند رسمی شورای امنیت و ارجاع آن به تمامی اعضا شد. در این نامه، شیخه علیا احمد بن سیف آل‌ثانی، نماینده دائم قطر، ضمن هشدار درباره پیامدهای وخیم تشدید تنش، این حمله را «تهدیدی مستقیم علیه صلح و امنیت منطقه‌ای و بین‌المللی» توصیف کرده است. دولت قطر هشدار داده که تداوم چنین اقدامات نظامی ثبات منطقه را به مخاطره می‌اندازد و زمینه ساز درگیری‌های گسترده و پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی شود. دوحه همچنین خواستار خویشتنداری و بازگشت به مسیر گفت‌وگوهای دیپلماتیک شده وبر اصل حسن هم‌جواری تاکید کرده است. در واکنش به این تحولات، جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، از برگزاری نشست فوق‌العاده وزرای امور خارجه کشورهای عضو در دوحه خبر داد. به گفته وی، این نشست به ریاست عبدالله علی الیحیی، وزیر امور خارجه کویت، برگزار می‌شود و محور آن بررسی ابعاد حمله موشکی ایران به خاک قطر و اتخاذ مواضع مشترک در قبال آن خواهد بود. در همین رابطه،‌ شورای همکاری خلیج فارس در بیانیه‌ای رسمی نیز اعلام کرد: امنیت و ثبات قطر، بخشی جدایی‌ناپذیر از امنیت کشورهای عضو شورای همکاری است و هرگونه تهدید علیه آن، با واکنش جمعی مواجه خواهد شد. وزارت دفاع قطر نیز اعلام کرده که سامانه‌های دفاع هوایی این کشور موفق به رهگیری و انهدام موشک‌های شلیک‌شده به‌سوی پایگاه العدید شده‌اند. این حمله تلفاتی در پی نداشته، اما از سوی دوحه به عنوان «اقدامی خصمانه» تلقی شده و پیامدهای سیاسی گسترده‌ای در پی دارد. دولت قطر در پایان خواستار ایفای نقش فعال‌تر شورای امنیت سازمان ملل در اجرای آتش‌بس فوری و فراگیر در منطقه و بازگشت همه طرف‌ها به چارچوب گفت‌وگوهای چندجانبه برای حفظ صلح و ثبات شده است

در پی درگیری‌های جاری میان ایران و اسرائیل، گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی و دستگاه قضایی جمهوری اسلامی ایران موجی تازه از بازداشت‌ها را آغاز کرده‌اند. بنا به گزارش خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دادستان کرمانشاه اعلام نمود که ۱۱۵ نفر در این استان به اتهامات موسوم به «تبلیغ علیه نظام» و «اخلال در امنیت» بازداشت شده‌اند. در این گزارش همچنین آمده است که یک تبعه اروپایی نیز به اتهام «جاسوسی» بازداشت و برای او پرونده قضایی تشکیل شده است. این در حالی است که منابع حقوق بشری در داخل و خارج از ایران نسبت به این روند ابراز نگرانی کرده‌اند. فعالان حقوق بشر این بازداشت‌ها را بخشی از سیاست جمهوری اسلامی ایران در بهره‌برداری از شرایط بحرانی برای سرکوب صداهای مخالف می‌دانند. سابقه رفتار جمهوری اسلامی ایران در برخورد با معترضان، روزنامه‌نگاران، کنشگران مدنی، اقلیت‌ها و اتنیک‌ها، به‌ویژه در استان‌هایی مانند کردستان و کرمانشاه، همواره مورد انتقاد نهادهای بین‌المللی حقوق بشر بوده است. در روزهای اخیر نیز گزارش‌های متعددی از بازداشت فعالان مدنی و سیاسی در این مناطق منتشر شده است. دادستان کرمانشاه همچنین اعلام کرده است که تعدادی از بازداشت‌شدگان آزاد شده‌اند اما رسیدگی قضایی به پرونده‌ها همچنان ادامه دارد. او تصریح کرده است که هرگونه تبلیغ علیه نظام در شرایط کنونی جرم‌انگاری شده است، موضوعی که نگرانی‌ها درباره محدود شدن بیش از پیش آزادی بیان و سرکوب اعتراضات را تقویت کرده است. از سوی دیگر، هشدار مقامات قضایی استان علیه تردد اتباع افغانستانی در کرمانشاه و تهدید به انتقال آنان به اردوگاه‌ها نیز نگرانی‌هایی را درباره تبعیض نژادی و نقض حقوق مهاجران ایجاد کرده است.

عمار گُلی در تحولی بی‌سابقه، ایران گام‌هایی برداشته که می‌تواند امنیت یکی از شریان‌های حیاتی انرژی جهان را تحت‌الشعاع قرار دهد. مقامات جمهوری اسلامی ایران گفته‌اند که مجلس تصمیم به بستن تنگه هرمز گرفته و اکنون شورای عالی امنیت ملی باید تصمیم نهایی را در این رابطه اتخاذ کند ، تصمیمی که ممکن است جریان روزانه میلیون‌ها بشکه نفت خام را مختل کند؛ آبراهه‌ای که محل عبور حدودا یک‌پنجم نفت مصرفی جهان است. موقعیت ژئوپلیتیک تنگه هرمز آن را به یک نقطه کلیدی در معادلات انرژی و امنیت جهانی بدل کرده است. هرگونه تنش در این منطقه می‌تواند واکنشی زنجیره‌ای در بازارهای بین‌المللی به‌همراه داشته باشد. در پی درگیری‌های نظامی اخیر، گزارش‌ها حاکی از تلاش گسترده ده‌ها نفتکش برای ترک سریع منطقه هستند. اگرچه بازارها هنوز به شکل رسمی به این تحولات واکنش نشان نداده‌اند، اما تحلیلگران انتظار دارند که قیمت نفت با شوک افزایشی مواجه شود. بانک‌های سرمایه‌گذاری مانند JPMorgan از این سناریو به‌عنوان یکی از بدترین حالت‌های ممکن در بستر رویارویی ایران و اسرائیل یاد کرده‌اند. تحلیل‌های ارائه‌شده نشان می‌دهد که اختلال در تنگه هرمز می‌تواند قیمت نفت را تا محدوده ۱۳۰ دلار افزایش دهد. چنین افزایشی ممکن است تورم ایالات متحده را مجدداً تا نزدیکی ۵ درصد بالا ببرد — نرخی که آخرین‌بار در مارس ۲۰۲۳ دیده شده بود و بانک مرکزی آمریکا را وادار به سیاست‌های انقباضی جدی کرد. در بررسی جزئی‌تر جریان نفت خام در منطقه، داده‌ها نشان می‌دهد که تنها عربستان سعودی، با سهمی معادل ۳۸ درصد از صادرات عبوری از تنگه، روزانه ۵.۵ میلیون بشکه نفت را از این مسیر عبور می‌دهد. کشورهای غربی، از جمله ایالات متحده و برخی اعضای اتحادیه اروپا نیز به واردات نفت از این گذرگاه وابسته‌اند. شاید در نگاه نخست این پرسش به ذهن برسد که چرا مسیرهای جایگزین برای انتقال نفت مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. واقعیت این است که جغرافیای منطقه، کشورهای تولیدکننده‌ای چون کویت، قطر و بحرین را به تنگه هرمز وابسته کرده است؛ آنها فاقد مسیرهای دریایی جایگزین هستند و خطوط لوله موجود نیز ظرفیت جابه‌جایی کامل را ندارند. تخمین‌ها حاکی از آن است که حداکثر ظرفیت انتقال نفت از طریق خطوط لوله بین ۶.۵ تا ۷.۵ میلیون بشکه در روز است، که حتی در بهترین حالت نمی‌تواند پاسخگوی کل تولیدات این کشورها باشد. این بدان معناست که در صورت بستن تنگه، حدود ۱۳ درصد از عرضه جهانی نفت ممکن است از چرخه خارج شود. در صورت طولانی شدن انسداد، برخی پیش‌بینی‌ها حاکی از جهش شدید قیمت نفت به محدوده ۱۵۰ تا حتی ۲۰۰ دلار هستند. با اینکه بازار تا حدودی خود را برای چنین احتمالی آماده کرده، اما کاهش تدریجی تردد کشتی‌ها از میانه ماه ژوئن تاکنون نشان می‌دهد که وضعیت هنوز به مرحله بحران کامل نرسیده است. با این‌حال، شدت‌ گرفتن تنش‌ها می‌تواند معادلات را به‌سرعت تغییر دهد. اکنون چشم‌ها به نهادهای تصمیم‌ساز در تهران دوخته شده است. شورای عالی امنیت ملی به‌زودی تصمیم‌گیری نهایی را انجام خواهد داد، اما اختیار اصلی برای صدور فرمان نهایی در اختیار رهبر جمهوری اسلامی ایران است. اگر چنین دستوری صادر شود، جهان برای نخستین‌بار در بیش از نیم‌قرن گذشته با مسدود شدن قانونی تنگه هرمز مواجه خواهد شد. از سوی دیگر، چین که بخش قابل‌توجهی از واردات نفت خود را از مسیر تنگه هرمز تأمین می‌کند، به‌شدت در معرض آسیب‌های احتمالی ناشی از هرگونه اختلال در این آبراه قرار دارد و ایران نمیتواند بدون توجه به منافع پکن دست به چنین اقدامی بزند. از همین رو است که سناتور مارکو روبیو در گفت‌وگویی با فاکس‌نیوز از پکن خواسته است که نقش فعالی ایفا کرده و مانع از بسته شدن تنگه توسط ایران شود، چراکه ایالات متحده آمریکا می‌داند که تنها راهی که تهران را از چنین اقدامی برحذر میدارد فشار همپیمانان ایران و در راس ان چین است. به همین دلیل، اکنون نگاه تحلیل‌گران به واکنش دو قدرت بزرگ، ایالات متحده و چین، معطوف شده است. اینکه آیا این دو بازیگر جهانی برای حفظ ثبات منطقه وارد عمل خواهند شد یا نه، پرسشی کلیدی در چشم‌انداز پیش رو است. M