Search this site

مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا تأکید کرد مذاکرات جاری با ایران تنها بر برنامه هسته‌ای متمرکز است و فعالیت‌های تروریستی نیابتی تهران را دربرنمی‌گیرد. مارکو روبیو در کنگره هشدار داد ادامه غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران، راه دستیابی به سلاح اتمی را هموار می‌کند و تحریم‌های آمریکا تا رسیدن به توافقی جامع پابرجا خواهد ماند مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، در اولین حضور خود در کنگره پس از دستیابی بە این سمت اعلام کرد که مذاکرات جاری بین ایران و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در خاورمیانه، به حمایت ایران از گروه‌های نیابتی تروریستی در منطقه ارتباطی نداشتە است . روبیو تأکید کرد که تمرکز این گفت‌وگوها کاملاً بر برنامه هسته‌ای ایران و قابلیت‌های غنی‌سازی اورانیوم آن بوده است. این اظهارات در جریان جلسه کمیته روابط خارجی سنا مطرح شد و نشان‌دهنده رویکرد دیپلماتیک آمریکا در قبال تهران است. روبیو در جلسه کمیته روابط خارجی سنا گفت تحریم‌های ایالات متحده تا زمان دستیابی به توافق با ایران پابرجا خواهد ماند. او افزود : ما تحریم‌ها را ادامه خواهیم داد تا زمانی که توافقی حاصل شود. علاوه بر این، مجموعه دیگری از تحریم‌ها نیز وجود دارد که مربوط به حمایت ایران از تروریسم و مسائل مشابه است. اما در خصوص برنامه هسته‌ای، تا زمانی که توافقی صورت نگیرد، تحریم‌ها ادامه خواهد داشت. اظهارات روبیو نشان می‌دهد که توافق احتمالی ممکن است همان نقص توافق اولیه برجام را تکرار کند؛ توافقی که از نگاه منتقدان آمریکایی و منطقه‌ای، فعالیت‌های غیرهسته‌ای ایران را نادیده گرفته بود. یکی از قانونگذاران آمریکایی که اخیراً از خاورمیانه بازدید کرده است، گفت متحدان آمریکا در اسرائیل و کشورهای عربی خواستار گنجانده شدن تحرکات غیرهسته‌ای ایران در هرگونه توافق هستند. محدودیت غنی‌سازی؛ شرط اساسی واشنگتن روبیو تأکید کرد که ایران تحت هیچ شرایطی نباید به سطحی از غنی‌سازی اورانیوم دست یابد که مسیر دستیابی به سلاح هسته‌ای را هموار کند. او گفت: «حدود ۹۰٪ کار غنی‌سازی، رسیدن به سطح ۳.۶۷٪ است (سطح لازم برای مصارف غیرنظامی). بعد از آن، باقی کار فقط مسئله زمان است.» وزیر خارجه آمریکا افزود: ایران ادعا می‌کند غنی‌سازی نماد افتخار ملی است، اما ما معتقدیم آنها آن را به عنوان ابزار بازدارندگی می‌خواهند تا خود را به آستانه قدرت هسته‌ای برسانند. روبیو در همچنین افزود ایران می‌تواند انرژی هسته‌ای غیرنظامی داشته باشد، اما تنها در صورتی که مواد هسته‌ای را از خارج وارد کند. او اشاره کرد که توافق همکاری هسته‌ای غیرنظامی موسوم به "توافق ۱۲۳" یا معادل آن، تنها در صورت تعطیلی کامل ظرفیت غنی‌سازی ایران امکان‌پذیر است. با این حال، او اعتراف کرد که دستیابی به چنین توافقی آسان نخواهد بود. فشار حداکثری همزمان با مذاکرات روبیو گفت فرمان اجرایی رئیس‌جمهوری آمریکا درباره فشار حداکثری علیه ایران بدون وقفه اجرا می‌شود. او تصریح کرد: هیچ‌کدام از این اقدامات در حالی که ما درگیر مذاکرات هستیم، متوقف نشده‌اند. اگر به توافق برسیم، ممکن است بخشی از تحریم‌ها تعدیل شود، اما هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم. وزیر خارجه آمریکا در مورد امکان فعال‌سازی مکانیسم ماشه توسط تروئیکای اروپایی گفت: مجموعه‌ای جداگانه از تحریم‌ها وجود دارد که با مفاد مکانیسم ماشه در برجام مرتبط است. اروپایی‌ها روند مستقل خود را دنبال می‌کنند و ممکن است تحریم‌های بیشتری را از نیمه دوم سال جاری اعمال کنند. روبیو افزود که در دیدار اخیرش با مقامات اروپایی در ترکیه، آن‌ها بر ادامه روند تحریم‌های احتمالی تأکید کردند. روبیو همچنین گفت دولت آمریکا مسیری جایگزین برای رسیدن ایران به رفاه و صلح پیشنهاد کرده، اما هشدار داد این فرآیند چالش‌برانگیز خواهد بود. او گفت: این کار آسان نخواهد بود، اما فرآیندی است که اکنون در آن قرار داریم.

در طرحی بلندپروازانه، دونالد ترامپ سامانه‌ی دفاع موشکی جدیدی را با الهام از گنبد آهنین اسرائیل و برنامه «جنگ ستارگان» ریگان با عنوان گنبد طلایی معرفی کرده است. این طرح با هزینه‌ای بالغ بر ۱۷۵ میلیارد دلار، واکنش تند روسیه و چین را برانگیخته است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز سه‌شنبه ۲۰ مه، در دفتر بیضی شکل کاخ سفید،‌ طرح بلندپروازانه خود را تحت عنوان گنبد طلایی (Golden Dome) معرفی کرد. این طرح مشتمل بر ساخت و طراحی یک سامانه‌ی دفاع موشکی است که به گفته او، با الهام از گنبد آهنین اسرائیل طراحی و هدف آن محافظت از خاک آمریکا در برابر تهدیدات موشکی از جمله موشک‌های بالستیک، کروز و هایپرسونیک است. این طرح جاه‌طلبانه که یادآور برنامه معروف «جنگ ستارگان» رونالد ریگان در دهه ۱۹۸۰ است، قرار است تا پایان دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ در ژانویه ۲۰۲۹ عملیاتی شود، با واکنش‌های جدی در سطح بین‌المللی مواجه شده است. بر اساس اظهارات ترامپ، سامانه «گنبد طلایی» شامل شبکه‌ای چندلایه از ماهواره‌ها، رهگیرهای مستقر در فضا و سامانه‌های دفاعی زمینی خواهد بود. هدف این است که سامانه بتواند موشک‌های دشمن را در هر مرحله از پرواز – حتی پیش از پرتاب – شناسایی و رهگیری کند. به گزارش سی‌ان‌ان آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا اخیراً یک ارزیابی طبقه‌بندی نشده منتشر کرده است که تأکید می‌کند چگونه دشمنان ایالات متحده مانند چین، روسیه، ایران و کره شمالی می‌توانند به طور بالقوه سرزمین اصلی آمریکا را با انواع موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز دوربرد، بمب‌افکن‌ها و موشک‌های مافوق صوت هدف قرار دهند. هزینه‌ها و زمان‌بندی هزینه اولیه اجرای این طرح ۱۷۵ میلیارد دلار ب رآورد شده است ، اما با توجه به تخمین‌های کنگره و کارشناسان، این رقم ممکن است در بازه‌ای ۲۰ ساله به بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار افزایش یابد. در حالی که ترامپ تأکید کرده این پروژه تا سه سال دیگر به بهره‌برداری می‌رسد، تحلیل‌گران نظامی مانند دریاسالار بازنشسته مارک مونتگومری تخمین زده‌اند که حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت، ساخت یک سامانه مؤثر دفاع موشکی ۷ تا ۱۰ سال زمان خواهد برد و پوشش آن نیز محدود به مراکز حیاتی و شهرهای بزرگ خواهد بود. ژنرال مایکل گوتلاین از نیروی فضایی ایالات متحده مسئولیت هدایت این پروژه را بر عهده دارد و شرکت‌هایی نظیر اسپیس‌ایکس، لاکهید مارتین و پالانتیر برای مشارکت در این پروژه اعلام آمادگی کرده‌اند. الهام از گذشته؛ مقایسه با گنبد آهنین و جنگ ستارگان «گنبد طلایی» در نگاه نخست تداعی‌گر گنبد آهنین اسرائیل است، سامانه‌ای که پس از جنگ ۲۰۰۶ با حزب‌الله توسط اسرائیل توسعه یافت و بعدها با کمک فنی و مالی آمریکا تکمیل شد. با این حال، تفاوت اساسی در مقیاس و عملکرد دو طرح نهفته است. گنبد آهنین برای رهگیری راکت‌های کوتاه‌برد طراحی شده و در کشوری کوچک مانند اسرائیل عمل می‌کند، اما ترامپ مدعی است سامانه جدید قادر به محافظت از کل ایالات متحده – کشوری ۴۵۰ برابر بزرگ‌تر – در برابر موشک‌های قاره‌پیما خواهد بود. همچنین، این طرح از بسیاری جهات بازتابی ازابتکار دفاع استراتژیک یا همان جنگ ستارگان ریگان در دوران جنگ سرد است که هدف آن ایجاد سپر دفاعی در فضا برای مقابله با حملات شوروی بود، اما به دلیل مشکلات فنی، هزینه‌های سنگین و انتقادات سیاسی کنار گذاشته شد. مسکو این طرح ترامپ را نیز تکراری از همان ایده توصیف کرده و آن را ناقض توازن تسلیحاتی دانسته است. واکنش بین‌المللی؛ تهدیدی برای ثبات جهانی؟ طرح «گنبد طلایی»، با واکنش‌ های چین و روسیه مواجه شده است . وزارت خارجه چین روز سه شنبه این پروژه را عاملی در جهت «تضعیف ثبات جهانی و آغاز مسابقه تسلیحاتی فضایی» توصیف کرده و از ایالات متحده خواسته است از ادامه این مسیر صرف‌نظر کند. مائو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، هشدار داده که این سامانه ماهیتی «تهاجمی» دارد و می‌تواند به تسلیحاتی‌شدن فضا شتاب ببخشد. در همین حال، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، گرچه پیش‌تر از حاکمیت آمریکا در توسعه این سامانه دفاع کرده بود، اما تأکید کرده‌ است که باید مذاکراتی با هدف بازگرداندن «ثبات استراتژیک» میان واشنگتن و مسکو از سر گرفته شود. چالش‌ها و چشم‌انداز مبهم اگرچه ترامپ در زمان رونمایی این طرح تأکید کرد که «ما این کار را ظرف سه سال انجام خواهیم داد»، بسیاری از کارشناسان تردید دارند که بتوان در این بازه زمانی کوتاه، سامانه‌ای با این سطح از پیچیدگی و پوشش جهانی ایجاد کرد. تاکنون، هیچ کشور یا ائتلافی موفق به ایجاد سامانه‌ای مشابه با آنچه در گنبد طلایی وعده داده شده، نشده است. به علاوه، راه‌اندازی چنین سیستمی مستلزم عبور از موانع حقوقی بین‌المللی، همکاری گسترده بین‌نهادی در داخل آمریکا، توافق با متحدان و مدیریت رقابت راهبردی با چین و روسیه است. در این میان، ترامپ اعلام کرده که کانادا ابراز تمایل به مشارکت دارد،‌اما کانادا تاکنون واکنشی در این باره از خود نشان نداده است.

سازمان ملل متحد در گزارشی که روز سه‌شنبه ۲۰ مه ۲۰۲۵ منتشر شد، هشدار داد در صورت عدم انتقال فوری کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه، حدود ۱۴ هزار کودک، طی ۴۸ ساعت آینده در معرض مرگ قرار خواهند گرفت. همزمان با تداوم حملات مداوم هوایی ارتش اسرائیل بە نوار غزە، محاصرە این باریکە نیز کم و بیش ادامە دارد کە در صورت ادامە میتواند بە بحران انسانی ختم شود. در همین رابطە، توم فلچر، هماهنگ‌کننده امدادرسانی اضطراری سازمان ملل، اعلام کرد که پس از ۱۱ هفته محاصره کامل، اسرائیل اجازه ورود کمک‌ها را بە صورت محدود بە اینن منطقە داده است، اما این میزان از کمک رسانی به هیچ وجه کافی نیست. او تأکید کرد که برای جلوگیری از وقوع فاجعه، لازم است حجم بسیار بیشتری از کمک‌ها وارد غزه شود. بە رغم گزارش‌هایی مبنی بر ورود کمک‌های بشردوستانە بە این منطقە، امروز استفان دوجاریک سخنگوی سازمان ملل متحد از ورود تنها تعداد کمی کامیون به غزه در روز سه‌شنبه خبر داد. از سوی دیگر سازمان ملل اعلام نمود تمامی جمعیت ۲.۱ میلیون نفری غزه در معرض قحطی قرار داشتە و انبارهای کمک‌رسانی نیز خالی شده‌اند. آژانس امدادرسانی سازمان ملل (UNRWA) نیز گزارش داده است که یک‌سوم اقلام ضروری و بیش از یک‌سوم داروهای حیاتی در غزه بە اتمام رسیدە و کودکان، زنان و سالمندان در شرایط وخیمی به سر می‌برند. رسانه‌های عربی وضعیت غزه را فاجعه‌بار توصیف کرده‌اند. تنها در حملات هوایی و زمینی اسرائیل روز سه‌شنبه در جنوب و مرکز غزه، به ویژه در خان‌یونس و رفح، صدها غیرنظامی کشته و زخمی بر جای گذاشته و زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله بیمارستان‌ها و چادرهای آوارگان، به شدت آسیب دیده‌اند. روزنامه القدس العربی به نقل از پزشکان محلی گزارش داده است: هیچ بیمارستان کاملاً فعالی در شمال غزه باقی نمانده و بیماران، به‌ویژه کودکان، بدون دسترسی به مراقبت‌های پزشکی در معرض خطر مرگ قرار دارند. این رسانه همچنین به افزایش بیماری‌های عفونی و سوءتغذیه شدید به دلیل نبود غذا و آب آشامیدنی اشاره کرده است. شبکه العربیه نیز از خشم فزاینده در منطقه خبر داده و نوشته است که رهبران عرب نسبت به حمایت آمریکا از اسرائیل در بحبوحه این بحران هشدار داده‌اند. آنها معتقدند که ادامه محاصره و بمباران‌ها خشم عمومی را در کشورهای عربی تشدید کرده و می‌تواند به بی‌ثباتی منطقه‌ای منجر شود. این اظهارات در حالی مطرح می شوند کە وزارت دفاع اسرائیل روز سەشنبە اعلام نمود کە اجازە ورود ٩٣ کامیون حامل کمکهای بشردوستانە را بە نوار غزە از طریق گذرگاە کرم شالمون صادر کردەاند. ارسال این مقدار محدود از کمکهای بشردوستانە بە غزە، کە صرفا برای رفع نیازهای ١٥ هزار نفر در نظر گرفتە شدەاست، در نتیجە فشارهای فزایندە جهانی و کشورهای عربی منطقە از جملە شیخ عبداللە بن زاید صورت گرفتە است. در همین حال، یائیر گولان، ژنرال سابق ارتش اسرائیل و رهبر حزب دموکرات‌ها، در مصاحبه‌ای با رادیو «رشت بت»، دولت اسرائیل را به شدت مورد انتقاد قرار داد. او هشدار داد که اقدامات اسرائیل در غزه، از جمله بمباران غیرنظامیان و جابه‌جایی گسترده جمعیت، این کشور را به یک "دولت مطرود" در جامعه جهانی تبدیل می‌کند. گولان این سیاست‌ها را با رژیم آپارتاید آفریقای جنوبی مقایسه کردە و گفت: مردم یهود که خود قربانی نسل‌کشی بوده‌اند، اکنون اقداماتی غیرقابل‌قبول انجام می‌دهند. کشتار کودکان و گرسنگی دادن به غیرنظامیان نه تنها غیراخلاقی است، بلکه جایگاه بین‌المللی اسرائیل را تضعیف می‌کند. این اظهارات با واکنش تند بنیامین نتانیاهو مواجه شد که آن را "تحریک علیه سربازان و دولت اسرائیل" خواند. گولان در پاسخ تأکید کرد که انتقاداتش متوجه سیاست‌های دولت است، نه سربازان. این مناقشه داخلی در حالی رخ می‌دهد که فشارهای بین‌المللی برای آتش‌بس و رفع محاصره غزه افزایش یافته است.

مارک روتە دبیر کل ناتو در کنفرانسی خبری در بروکسل اعلام انحلال حزب کارگران کُردستان را فرصتی مهم قلمداد کردە و اظهار داشت ناتو از نزدیک این فرایند را رصد خواهد کرد. روز سه‌شنبه ٢٠ مە، مارک روتە دبیرکل ناتو در کنفرانسی خبری در بروکسل اعلام انحلال حزب کارگران کُردستان (پ‌ک‌ک)، را «فرصتی مهم» ارزیابی کرد و گفت کە آن نهاد نظامی از نزدیک فرایند مرتبط با این تصمیم پ‌ک‌ک را رصد می‌کند. مارک روتە در سخنان خود گفت: بدون تردید اعلام می کنم کە اعلام انحلل حزب کارگران کُردستان، حایز اهمیت بودە و هفتە گذشتە، طی دیدارم با اردوغان، از اشتراک نظر برخوردار بودیم کە انحلال این حزب فرصتی مهم را ایجاد خواهد کرد. او افزود: «از نزدیک روند گفت‌وگوها را کە هم اکنون در میان تمامی گروه‌های متمایز و مرتبط بە این مسالە آغاز شدە است، رصد می کنیم.» متعاقب فراخوان رهبر دربند کُردها، عبدالله اوجالان از زندان امرالی، مبنی بر انحلال حزب کارگران کردستان و ورود بە فرایند سیاسی، این حزب از ۵ تا ۷ مه ۲۰۲۵ دوازدهمین کنگرە اضطراری خود را بە صورت موازی در دو منطقە جداگانە برگزار کرد و تصمیم به انحلال خود و کنارگذاشتن مبارزه مسلحانه گرفت. بە رغم اعلام انحلال پ‌ک‌ک، اما حملات دولت ترکیە بە مواضع این حزب همچنان ادامە داشتە و از سوی دیگر مکانیزم‌های روند خلع سلاح، نحوە دستیابی کُردها بە حقوق خود در قانون اساسی همچنان در سایە ابهام قرار دارد.

سحرگاه امروز چهارشنبه ۳۱ دو شهروند بلوچ دیگر در زندان‌های اصفهان و قزل‌حصار کرج اعدام شدند. با اعدام این دو نفر، شمار شهروندان بلوچی که در اردیبهشت‌ماه در زندان‌های جمهوری اسلامی قربانی قتل حکومتی شده‌اند، به دست‌کم ۲۶ نفر و از نوزده فروردین‌ماه گذشته تاکنون به ۴۷ نفر رسیده است. به گزارش پایگاه‌ خبری حال‌وش، که اخبار مربوط به شهروندان بلوچ را پوشش می‌دهد، سحرگاه امروز چهارشنبه، دو شهروند بلوچ به نام‌های «جابر شه‌کرم‌زهی» ۳۸ ساله و «علیم براهویی» ۶۷ ساله در زندان‌های مرکزی اصفهان و قزل‌حصار کرج اعدام شدند. هر دو نفر پیشتر با اتهامات مرتبط با مواد مخدر به اعدام محکوم شده بودند. با احتساب اعدام این دو نفر، شمار شهروندان بلوچی که از اول اردیبهشت‌ماه تا ۳۱ اردیبهشت اعدام شده‌اند به دست‌کم ۲۶ نفر رسیده است. از مجموع این ۲۶ نفر به اتهامات مرتبط با مواد مخدر، ۷ نفر به اتهام قتل و یک نفر به اتهام عقیدتی- امنیتی به اعدام محکوم شده بودند. روزهای ۲۹، ۲۵، ۲۴ و ۲۱ اردیبهشت نیز مواردی از اعدام شهروندان بلوچ  ثبت شده است. احکام اعدام این شهروندان در زندان‌های یزد، اصفهان، زاهدان، زابل، قزل‌حصار، مشهد، اهواز، بندرعباس چند زندان دیگر اجرا شده است. بنا به گزارش‌های گردآوری شده از پایگاه خبری حال‌وش، بیشترین تعداد اعدام‌شدگان بلوچ در یک روز، در دو تاریخ دهم و چهاردهم اردیبهشت، هرکدام با پنج اعدام، ثبت شده است. یکی از اعدام شدگانِ سحرگاه یکشنبه چهاردهم اردیبهشت، یک شهروند ۳۸ ساله به نام «علی نوری»، مبتلا به اختلال دوقطبی بود کە از سوی پزشکی قانونی نیز بیماری روانی‌اش تأیید شده بود. بنا به گزارش حال‌وش، «قیم قانونی او پدرش بود و به مدت ۱۵ سال تحت نظر پزشک اعصاب و روان قرار داشت، این اعدامی علیرغم ضمیمە بودن مدارک پزشکی بە پروندە و اعطای دو درجە تخفیف از سوی دادگاە، بە دلیل عدم تایید تخفیف از سوی دیوان عالی، اعدام شد. «گروه حقوق‌بشر بلوچستان» پیشتر در گزارشی درباره آمار اعدام‌شدگان بلوچ در سال ۲۰۲۴ اعلام کرده بود: بسیاری از این شهروندان بدون محاکمه عادلانه و با نقض اصول دادرسی به دار آویخته شده‌اند و در برخی موارد، متهمان از داشتن وکیل مستقل محروم بوده و تحت شکنجه مجبور به اعتراف شده‌اند. سازمان‌های حقوق بشری و نهادهای بین‌المللی، از جمله کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل، نسبت به افزایش اعدام‌ها در ایران، به‌ویژه در میان شهروندان بلوچ، ابراز نگرانی کرده‌اند. این نهادها خواستار توقف فوری اعدام‌ها و بررسی روندهای قضایی شده‌اند. در فروردین ماه گذشته نیز اعدام‌ گسترده شهروندان بلوچ در زندان‌های ایران نگرانی‌های جدی در مورد نقض حقوق بشر و تبعیض سیستماتیک علیه این اقلیت اتنیکی را به دنبال آورده بود. تنها در بازه زمانی ۱۹ فروردین تا ۱۶ اردیبهشت، دست‌کم ۳۸ شهروند بلوچ در زندان‌های مختلف ایران اعدام شدند.

در بحبوحه بن‌بست مذاکرات هسته‌ای و تشدید تحریم‌های آمریکا، ایران راه حل مشخصی ندارد و با بحران‌های داخلی دست‌و‌پنجه نرم می‌کند. جمهوری اسلامی برای ادامه بقا، راه‌های پیچیده‌ برای دور زدن تحریم‌ها را ادامه خواهد داد؛ از فروش نفت با تخفیف به چین و مبادلات پایاپای با روسیه، تا استفاده از رمزارزها و شبکه‌ای از شرکت‌های پوششی و صرافی‌های خارجی. با افزایش تنش‌ها میان ایران و ایالات متحده بر سر برنامه غنی‌سازی اورانیوم، چشم‌انداز دستیابی به توافقی جدید در خصوص برنامه هسته‌ای تهران تیره‌تر از همیشه به نظر می‌رسد. سه منبع ایرانی که با خبرگزاری رویترز گفت‌وگو کرده‌اند ، اذعان دارند که در صورت شکست مذاکرات، جمهوری اسلامی ایران فاقد یک نقشه راه مشخص برای حل بن بست کنونی است. علی خامنه‌ای، رهبر ایران، روز سه‌شنبه در اظهاراتی تند، خواسته آمریکا برای توقف غنی‌سازی را "افراطی و ظالمانه" توصیف و نسبت به موفقیت مذاکرات ابراز بدبینی کردە بود. آمریکا از فوریه گذشته تحریم های خود را علیه ایران گسترش داده و عدم شفافیت و اطمینان از نتیجه بخش بودن مذاکرات بین دو کشور احتمال حمله اسرائیل به تاسیسات هسته ای ایران را بار دیگر افزایش داده است. در سوی دیگر، طبق سندی که توسط رویترز رویت شده است، کشورهای اروپایی عضو برجام – فرانسه، آلمان و بریتانیا – هشدار داده‌اند که اگر تا ماه اوت پیشرفتی حاصل نشود، ممکن است مکانیسم ماشه را برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل فعال کنند. در این شرایط، جمهوری اسلامی با چالش‌های داخلی روزافزونی روبه‌رو است: بحران انرژی، کاهش ارزش ریال، فشارهای ناشی از تحریم، تلفات در میان نیروهای متحد منطقه‌ای و اعتراضات گسترده در سال‌های اخیر در اعتراض به مشکلات اقتصادی و محدودیت‌های اجتماعی، که با سرکوب‌های شدید همراه بوده است. اگرچه به نظر منابع رویترز ایران برای حل بحران های اقتصادی خود همچنان به صادرات نفت به چین، و در مواردی به هند و برخی دیگر از کشورها ادامه خواهد دا‌د، اما بایستی تدابیرزیادی جهت دور زدن تحریم ها اتخاذ کند. جمهوری اسلامی ایران شبکه‌ای پیچیده از روش‌های غیررسمی و مخفیانه در این باره به کار گرفته است. فروش نفت با تخفیف بالا به کشورهایی چون چین، به‌ویژه از طریق کشتی‌های بدون پرچم و انتقال "کشتی به کشتی"، یکی از اصلی‌ترین ابزارهای این راهبرد است. به‌منظور گریز از ردیابی، بسیاری از این کشتی‌ها سیستم‌های موقعیت‌یاب خود را خاموش می‌کنند. ایران همچنین از شرکت‌های پوششی و صرافی‌های فعال در کشورهای ثالث مانند امارات، ترکیه و عراق برای انجام مبادلات مالی بهره می‌برد. در کنار این روش‌ها، مبادله پایاپای با کشورهایی مانند روسیه و ونزوئلا نیز به ایران امکان می‌دهد بخشی از صادرات نفت خود را با کالاهایی همچون غذا یا دارو معاوضه کند. استفاده از رمزارزها برای دور زدن سیستم مالی بین‌المللی نیز در حال گسترش است و به یکی از دلایل قطعی مکرر برق در کشور تبدیل شده است. با وجود این تدابیر، تحریم‌ها هزینه‌های بالایی برای اقتصاد ایران ایجاد کرده‌اند و باعث محدود شدن درآمدهای نفتی و دسترسی به منابع مالی خارجی شده‌اند. تحریم بانک مرکزی و شرکت ملی نفت ایران عملا امکان بهبود اقتصادی را غیر ممکن کرده اند. منابع رویترز می‌گویند که در نبود توافق جدید، حکومت ایران با خطر فروپاشی اقتصادی مواجه خواهد شد. فروپاشی‌ای که می‌تواند پایه‌های نظام را متزلزل کند.

در پی تهدید نظامی اسرائیل علیه تأسیسات هسته‌ای ایران و سخنان علی خامنه‌ای درباره شکست مذاکرات هسته‌ای، بازارهای جهانی و داخلی با شوک مواجه شدند. بهای نفت خام افزایش یافته و قیمت دلار در بازار آزاد ایران بالا رفت. این روند میزان بی‌ثباتی اقتصادی و تورم در ایران را بار دیگر افزایش می دهد. در پی بالا گرفتن احتمال حمله اسرائیل به تاسیسات هسته ای ایران و اظهارات تازه رهبر جمهوری اسلامی ایران درباره شکست مذاکرات هسته‌ای، بازارهای جهانی و داخلی واکنش تندی نشان داده‌اند. بهای نفت خام افزایش یافته و دلار در بازار آزاد ایران با جهش روبه‌رو شده است. افزایش بهای جهانی نفت روز سه‌شنبه، قیمت نفت خام برنت با افزایشی بیش از یک درصد به بیش از ۶۶ دلار در هر بشکه رسید. به گزارش رویترز این افزایش در پی انتشار خبری از سی‌ان‌ان صورت گرفت که از آمادگی احتمالی اسرائیل برای حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران خبر داده‌اند. طبق این گزارش‌ها، ارتش اسرائیل در حال آماده‌سازی گزینه‌های نظامی علیه برخی از سایت‌های حساس هسته‌ای ایران است، اقدامی که می‌تواند منطقه خاورمیانه را به مرز یک درگیری بزرگ دیگر بکشاند. کارشناسان بازار انرژی هشدار داده‌اند که هرگونه درگیری نظامی در منطقه، به‌ویژه در نزدیکی خلیج فارس، می‌تواند عرضه نفت را مختل کرده و موجب بی‌ثباتی در بازارهای جهانی انرژی شود. ایران یکی از کشورهای اصلی تولیدکننده نفت در اوپک است و وقوع درگیری نظامی در این کشور یا اطراف آن می‌تواند صادرات نفت خام را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. جهش قیمت دلار در بازار ایران هم‌زمان با افزایش تنش‌ها، بازار ارز در ایران نیز دچار نوسان شدید شده است. امروز، قیمت دلار در بازار آزاد تهران بە ۸۵ هزار تومان رسید؛ در حالیکه قیمت آن در حین مذاکرات با آمریکا روبه سقوط بود. افزایش قیمت ارز در شرایطی رخ می‌دهد که اقتصاد ایران با رکود، تورم بالا، و عدم دسترسی به منابع ارزی خارجی دست به گریبان است. تحلیل‌گران بازار ارز، جهش امروز دلار را ناشی از دو تحول سیاسی و دیپلماتیک می‌دانند: نخست، اظهارات علی خامنه‌ای در روز گذشته که در سخنانی صریح اعلام کرد مذاکرات هسته‌ای با غرب «به جایی نرسیده» و «دیگر امیدی به آن نیست». این سخنان عملاً مهر پایانی بر امید به نتیجه بخش بودن مذاکرات و کاهش تحریم‌ها زد. دومین عامل، گزارش‌هایی است که از تهدیدهای آشکار اسرائیل به ا قدام نظامی علیه ایران حکایت دارد. در فضای پرتنش کنونی، نگرانی از وقوع جنگ یا تشدید تحریم‌ها باعث افزایش تقاضا برای ارز و خروج سرمایه از کشور بیش از پیش می شود. در سطح بین‌المللی نیز احتمال افزایش قیمت جهانی نفت در صورت تشدید بحران وجود دارد. در این صورت ممکن است دولت‌های غربی برای جلوگیری از افزایش بهای انرژی، تلاش‌هایی را برای کاهش تنش از طریق دیپلماسی فوری انجام دهند، اما با توجه به موضع‌گیری اخیر تهران، چشم‌انداز موفقیت چنین تلاش‌هایی تیره به نظر می‌رسد.

با وجود انتقادات فزاینده بین‌المللی، شامگاه سه‌شنبه تا بامداد چهارشنبه، باریکه غزە شاهد حملات هوایی اسرائیل بود. بە گفته مقامات بهداشتی غزه، در جریان این حملات حداقل ۸۵ فلسطینی جان خود را از دست دادەاند. از سوی دیگر مقامات اسرائیلی می‌گویند اجازه ورود ده‌ها کامیون، حامل کمک‌های بشردوستانه را بە این باریکه داده‌اند. بنابە گزارش پایگاە خبری شرق‌الاوسط، علی‌رغم انتقادات فزایندە بین‌المللی، در جریان حملات روز سەشنبە و بامداد چهارشنبە ٢١ مە، حداقل ٨٥ فلسطینی دیگر جان خود را از دست دادەاند. در همین رابطە، محمود باسل، سخنگوی دفاع مدنی غزە اعلام کرد کە کارمندان این سازمان، جنازەهای حداقل ۱۹ نفر را کە عمدتا کودک بودەاند، از زیر آوارها بیرون کشیدەاند. از سوی دیگر از سە روز قبل، مقامات اسرائیل اجازە ورود م قادیر کمی مایحتاج اولیە غذایی را بە غزە صادر کردەاند، اما به گفته سازمان ملل، سە روز پس از شروع ورود کمک‌ها، مایحتاج مورد نیاز جدید هنوز به دست مردم نرسیده است. استفان دوجاریک، سخنگوی سازمان ملل متحد در خصوص نحوە توزیع این کمک‌ها اظهار داشت: با وجود ورود کمک‌ها به غزه، امدادگران، پس از آنکه نیروهای اسرائیلی آن‌ها را مجبور کردند تا محموله‌ها را دوباره روی کامیون‌های جداگانه بارگیری کنند و زمان کافی نداشتند، نتوانستند آن را به نقاط توزیع که بیشترین نیاز به آن وجود داشت، برسانند. اگرچە نهاد اسرائیلی مسئول نظارت بر کمک‌های بشردوستانه، COGAT، اعلام کردە است که پنج کامیون روز دوشنبه و ۹۳ کامیون روز سه‌شنبه وارد غزه شده‌اند، اما دوجاریک تایید کرد که سازمان ملل متحد ورود تنها تعداد کمی کامیون به غزه را در روز سه‌شنبه تایید کرده است. این کمک‌ها شامل آرد برای نانوایی‌ها، مواد غذایی برای آشپزخانه‌های خیریه، غذا برای کودکان و لوازم پزشکی بود. این آژانس بشردوستانه سازمان ملل اعلام کرد که شیر خشک را برای اولین محموله‌ها در اولویت قرار می‌دهد. کارشناسان هشدار داده‌اند که بسیاری از حدود دو میلیون نفر از ساکنان غزه در معرض خطر قحطی هستند.

اتحادیه اروپا با تصمیمی تاریخی، تحریم‌های اقتصادی ده‌ساله علیه سوریه را لغو کرد تا راه را برای بازسازی این کشور جنگ‌زده پس از سقوط بشار اسد هموار سازد. این اقدام که با استقبال دمشق و هشدارهای همزمان درباره خطرات احتمالی همراه است، می‌تواند تحولی اساسی در معادلات منطقه‌ای ایجاد کند. اتحادیه اروپا روز سه‌شنبه ۲۰ مه (۳۰ اردیبهشت) با لغو تحریم‌های گسترده اقتصادی علیه سوریه موافقت کرد تا از روند بازسازی این کشور جنگ‌زده پس از سقوط بشار اسد حمایت کند. این تصمیم در نشست وزرای خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل اعلام شد. سفیران ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا نخست به توافق اولیه رسیدند و وزرای خارجه در بعدازظهر همان روز آن را نهایی کردند. این اقدام به ده سال محاصره اقتصادی پایان می‌دهد که دسترسی سوریه به بانکداری بین‌المللی و تجارت را به شدت محدود کرده بود. لغو تحریم‌ها شامل آزادسازی دارایی‌های بانک مرکزی سوریه و اتصال مجدد بانک‌های این کشور به نظام مالی جهانی است. هدف اصلی این اقدامات، بازگرداندن پویایی به اقتصادی است که سال‌ها در اثر جنگ داخلی و انزوای بین‌المللی تخریب شده است. با این حال، اتحادیه اروپا تأکید کرد که لغو تحریم‌ها به معنای عادی‌سازی کامل روابط با دمشق نیست. برخورد دوگانه اروپا؛ لغو تحریم‌های اقتصادی، حفظ محدودیت‌های تسلیحاتی بر اساس گزارش الجزیره ، دیپلمات‌ها اعلام کردند اتحادیه اروپا قصد دارد تحریم‌های جدیدی را علیه افرادی که در تشدید تنش‌های اتنیکی و مذهبی نقش داشته‌اند، به ویژه پس از حملات مرگبار علیه اقلیت علوی، اعمال کند. تحریم‌های مرتبط با تسلیحات و تجهیزات سرکوبگرانه غیرنظامیان نیز همچنان پابرجا خواهند ماند. هشدار اروپا از تکرار سناریوی افغانستان کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پیش از نشست به خبرنگاران گفت: «امیدوارم امروز بر سر لغو تحریم‌های اقتصادی به توافق برسیم.» او هشدار داد: اروپا یا باید به سوریه فرصت تثبیت اوضاع را بدهد یا با خطر تکرار سناریویی مشابه افغانستان روبه‌رو شود. درحالی که منتقدان نگران کاهش فشار بر رهبری سوریه هستند، حامیان این تصمیم معتقدند کاهش فشار اقتصادی برای جلوگیری از بی‌ثباتی بیشتر و موج جدید مهاجرت ضروری است. واکنش دمشق به لغو تحریم‌ها اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، در آستانه اعلام رسمی اتحادیه اروپا گفت: «لغو تحریم‌ها بیانگر اراده منطقه‌ای و بین‌المللی برای حمایت از سوریه است.» او در کنفرانسی خبری در دمشق افزود: مردم سوریه امروز فرصتی تاریخی برای بازسازی کشور خود دارند. هرکسی که بخواهد در سوریه سرمایه‌گذاری کند، درها باز است. اتحادیه اروپا پیشتر نیز تحریم‌های مرتبط با انرژی، حمل‌ونقل، بازسازی و تراکنش‌های مالی را کاهش داده بود، اما برخی کشورهای عضو معتقد بودند این اقدامات برای حمایت از گذار سیاسی سوریه و احیای اقتصاد آن کافی نیست. اقدام واشنگتن جهت بازگشت به سیستم مالی جهانی دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا هفته پیش اعلام کرد تحریم‌ها علیه سوریه را لغو خواهد کرد. این تصمیم پس از دیدار او با رئیس‌جمهور موقت سوریه در ریاض پایتحت عربستان سعودی اتخاذ شد و به گفته ترامپ، "فرصتی برای عظمت" سوریه ایجاد می‌کند. این اقدام پیروزی مهمی برای دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشرع جهادی سابق محسوب می‌شود که پس از شکست اسد در دسامبر قدرت را به دست گرفت.

چندین مقام آمریکایی مطلع به سی‌ان‌ان گفته‌اند که ایالات متحده اطلاعات جدیدی به دست آورده است که نشان می‌دهد اسرائیل در حال آماده‌سازی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران است، حتی با وجود اینکه دولت ترامپ به دنبال یک توافق دیپلماتیک با تهران بوده است. شبکه تلویزیونی سی‌ان‌ان با انتشار گزارشی با استناد بە منابع اطلاعاتی خود اعلام کرد کە اسرائیل در حال آمادەسازی برای حملە بە تاسیسات هستەای ایران است. گزارش سی‌ان‌ان می‌گوید مشخص نیست که آیا رهبران اسرائیل تصمیم نهایی برای حمله را اتخاذ کردەاند یا خیر، اگرچه یک منبع می‌گوید احتمال انجام این کار در ماه‌های اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته است. در این گزارش آمدە است مقامات آمریکایی اعلام کرده‌اند کە دست زدن اسرائیل بە چنین حملەای می‌تواند یک شکست آشکار برای رئیس جمهور آمریکا، دونالد ترامپ بودە و از سوی دیگر امکان ایجاد یک درگیری منطقه‌ای گسترده‌تر در خاورمیانه را به همراه داشته باشد. در بخش دیگری از این گزارش با استناد بە یک منبع ناشناس آمدە است کە احتمال حمله اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران در ماه‌های اخیر به طور قابل توجهی افزایش یافته است. این منبع اظهار داشتە است کە چشم‌انداز توافق ایالات متحده و ایران که توسط دولت ترامپ پیگیری شدە و امکان غنی سازی در ایران را همچنان بە ایرانیان می دهد، احتمال حمله را بیشتر می‌کند. از سوی دیگر منابع دیگری نیز بە تهیەکنندگان این گزارش گفتەاند که نگرانی‌های فزاینده نه تنها از پیام‌های عمومی و خصوصی مقامات ارشد اسرائیلی مبنی بر بررسی چنین حملەای ناشی می شود، بلکه ارتباطات شنود شده اسرائیل و مشاهدات تحرکات نظامی این کشور نیز می‌توانند شواهدی برای یک حمله قریب‌الوقوع باشند. جابجایی مهمات هوایی و یک رزمایش هوایی از جملە شواهدی هستند کە منابع دیگری نیز بە آن اشارە کردەاند. در رابطە با احتمال این حملە، یک مقام ارشد آمریکایی به سی‌ان‌ان گفتە است: ایالات متحده در حال افزایش جمع‌آوری اطلاعات است تا در صورت تصمیم رهبران اسرائیل برای حمله، آماده کمک باشد. اما منبعی آشنا با تفکر دولت ترامپ به سی‌ان‌ان گفت: بعید است ایالات متحده در حال حاضر به اسرائیل در انجام حملات به سایت‌های هسته‌ای ایران کمک کند، مگر اینکه تهران دست به اقدامات تحریک‌آمیز بزرگی بزند. در رابطە با پیامدهای دستیابی بە توافقی میان ایران و آمریکا حول پروندە هستەای، جاناتان پانیکوف، یک مقام ارشد سابق اطلاعاتی متخصص در منطقه بە سی‌ان‌ان گفته است که چنین توافقی اسرائیل را در موقعیت دشواری قرار می دهد. بنیامین نتانیاهو، از یک سو تحت فشار است تا مانع توافق ایالات متحده و ایران که اسرائیل آن را رضایت‌بخش نمی‌داند، بشود و از سوی دیگر ترامپ را که پیش از این با نخست‌وزیر اسرائیل در مورد مسائل امنیتی کلیدی در منطقه اختلاف نظر داشته است، از خود نراند. پانیکوف افزودە است کە چنین موقعیتی چالش واقعی برای نتانیاهو است. به گفته پانیکوف «در نهایت، تصمیم‌گیری اسرائیل بر اساس تصمیمات و اقدامات سیاست ایالات متحده و توافقاتی که رئیس جمهور ترامپ با ایران به دست می‌آورد یا نمی‌آورد، پیش‌بینی خواهد شد. او افزوده که باور ندارد نتانیاهو حاضر باشد با حمله‌ای بدون حداقل تأیید ضمنی واشنگتن، روابط خود با ایالات متحده را به طور کامل به خطر بیندازد. اسرائیل بدون کمک آمریکا، از جمله سوخت‌گیری هوایی و بمب‌های مورد نیاز برای نفوذ به تأسیسات زیرزمینی، ظرفیت نابودی برنامه هسته‌ای ایران را ندارد، نیازی که به گفته یک منبع آگاه، در گزارش‌های اطلاعاتی قبلی ایالات متحده نیز منعکس شده است. متعاقب بمباران تأسیسات تولید موشک و پدافند هوایی ایران توسط اسرائیل در ماه اکتبر گذشته، شدت گرفتن تحریم‌ها و نابودی نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقە، این کشور در ضعیف‌ترین موقعیت نظامی خود در دهه‌های اخیر قرار گرفتە است.

در حالیکە فراخوان ٢٧ اکتبر رهبر دربند کُردها، عبدالله اوجالان مبنی بر انحلال حزب کارگران کُردستان و مشارکت در پروسە سیاسی همچنان در کانون تحلیل‌های خاورمیانە قرار دارد، آینده سیاسی احزاب بخش‌های دیگر کُردستان کە ملهم از اندیشەهای اوجالان هستند، با گمانەزنی‌هایی مواجە شدە است. با این وجود، امیر کریمی، رئیس مشترک حزب حیات آزاد کُردستان، پژاک، در گفتگویی اعلام نمود: ضمن پایبندی بە پارادایم اوجالان، نە خود را منحل خواهیم ساخت و نە خلع سلاح را می پذیریم. امیر کریمی، رئیس‌مشترک پژاک با شرکت در ویژه‌برنامه آرین تی‌وی ضمن بررسی مذاکرات میان واشنگتن و تهران و حمایت پژاک از روند جاری در ترکیه به دنبال فراخوان عبدالله اوجالان، اعلام داشت پژاک نە خود را منحل خواهد ساخت و نە خلع سلاح را می‌پذیرد. در این گفت‌وگو وی ضمن بررسی تقابل‌های میان آمریکا و ایران اظهار داشت: شروط مطرح شدە از سوی آمریکا برای ایران بسیار سنگین بودە و ایران لازم است کە دست خود را از منطقه و حمایت از گروه‌های خطرآفرین برای آمریکا و اسرائیل بردارد. «ایران همچنین باید به کلی دست از برنامه هسته ای خود بردارد و سلاح‌های خطرناکش مانند موشک‌های بالستیک را از بین ببرد. اینکه ایران همه این شروط را بپذیر هنوز مورد مناقشه است. آمریکا و اسرائیل به ایران اعتماد ندارند. با این وجود ایران همچنان به دنبال فرصتی برای حمایت از حزب الله و مداخله در سوریه بودە و به مداخلات خود در عراق ادامه می‌دهد. همچنان از حوثی‌ها حمایت می‌کند.» کریمی در تحلیل نهایی خود در رابطە با روند مذاکرات ایران و آمریکا اظهار داشت: اگر ایران این شروط را قبول نکند مورد حمله قرار می‌گیرد. ایران بر این نکتە واقف است کە در صورت عدم پذیرش شروط پیشنهادی مورد حمله قرار می‌گیرد و چنین پیامی را دریافت کرده است. با این وجود این اقدام به مخاطرات علیه ایران پایان نمی‌دهد زیرا مشکل ایران صرفا بە سطح سیاست خارجی این کشور منوط نبودە و حتی در صورت دستیابی بە تواقفی با آمریکا نیز، انزوای بین المللی آن بە آسانی رفع نخواهد شد. کریمی ضمن اشارە بە پوسیدە بودن سیستم سیاسی ایران و انباشتگی بحران در آن، به‌ویژه بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران گفت: «به دنبال انقلاب زن زندگی آزادی هیچگونه مشروعیتی برای حاکمیت در میان مردم نمانده است. نه تنها در میان بلوچ و کُرد و خلق‌هایی که به حاشیه رانده است، بلکه حتی در مرکز نیز فاقد مشروعیت است. شکاف میان مردم و حکومت در حال افزایش است و بحران اقتصادی به اوج خود رسیده است. لغو تحریم‌ها نمی‌تواند این بحران را حل کند، زیرا فساد ساختاری تمام نظام را دربر گرفته است.» در رابطە با فراخوان رهبر دربند کُردها، عبدالله اوجالان، کریمی اظهار داشت: «ما از روندی که رهبر آپو آغاز کرده است حمایت می‌کنیم و آن‌را روندی ایجابی، مثبت و موثر می‌بینیم. آنچه رهبر آپو می‌خواهد انجام دهد، عملی‌سازی نظریاتی است که برای ساختن جامعه‌ای دموکراتیک، دستیابی بە راەحلی برای مسأله کُرد و تحقق دموکراسی در کل منطقه خاورمیانه است. فراخوان رهبر آپو از این جهت بسیار مهم است و می‌تواند سدی که مقابل دستیابی بە راە حلی برای مسأله کُرد است را از میان بردارد.» وی در رابطە با پرسش‌هایی کە طی روزهای اخیر نسبت به موضع پژاک در خصوص انحلال این حزب منتشر شدە است نیز گفت: تصمیم پژاک در این بارە تا اندازەای متفاوت است، ما نە سلاح بر زمین می گذاریم و نە خودمان را منحل می کنیم. با صراحت و شفافیت این موضوع را اعلام می‌کنیم، تا همە در این بارە پاسخ نهایی را دریافت کنند. وی در رابطە با تاثیرگذاری فراخوان اوجالان بر پژاک اظهار داشت: اما آنچە کە رهبر آپو بە عنوان دگرگونی اعلام کردە است، استراتژی پژاک را نیز در بر می‌گیرد. بدین معنی کە اگر بە اساسنامە و مبارزە پژاک نگاهی بیافکنیم، در می‌یابیم کە مبنای مبارزە پژاک بر اساس حل دموکراتیک مسالە کُرد است. در همین رابطە در سال ٢٠١٧ بیانیەای را در خصوص شیوە حل دموکراتیک مسالە کُرد در ایران منتشر کردیم. در این بارە بندهایی را مشخص کردەایم و هم اکنون نیز بر این بندها تاکید می‌کنیم. ما خواهان حضور مسالە کُرد در میدان سیاست و خروج آن از میدان خشونت و امنیتی بودن هستیم. اظهارت کریمی مبنی بر عدم پذیرش خلع سلاح در حالی بازتاب می یابد کە بخشی از احزاب کُرد در اقلیم کردستان ناگزیر بە ترک کمپ‌های نظامی پیشین خود شدە یا در کمپ‌های غیرنظامی جدیدی در منطقە سورداش اسکان یافتە و عملا جلع سلاح شدەاند.

در عصری که شایعات سیاسی گاه از واقعیت پیشی می‌گیرند، خبر تایید ابتلای جو بایدن، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، به سرطان پیشرفته پروستات، همچون بمبی خبری رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی را در نوردید. برای سال‌ها، زمزمه‌هایی درباره وضعیت ذهنی و جسمی بایدن، از سستی در سخن گفتن گرفته تا فراموشی‌های علنی، در فضاهای مجازی، محافل سیاسی و حتی بر زبان دونالد ترامپ، رقیب دیرینه‌اش، جریان داشت. او را «جو خواب‌آلود» می‌نامیدند و هر گاف گفتاری‌اش سوژه‌ای برای حمله‌ی رسانه‌ای می‌شد. اما آنچه در ۱۶ مه ۲۰۲۵ (۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۴) افشا شد، بُعدی تازه به همه آن شایعات داد: بایدن به نوعی پیشرفته از سرطان پروستات مبتلاست که به استخوان‌هایش سرایت کرده — بیماری‌ای که درمان قطعی ندارد، اما با داروهای هورمونی ممکن است بتوانند از روند پیشرفت آن بکاهند. بایدن همان روز در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «سرطان همه ما را تحت تأثیر قرار می‌دهد. من و جیل از محبت شما سپاسگزاریم». اما این پیام خطاب به افکار عمومی و تلاش برای خرید ترحم، آغاز موجی از پرسش‌ها و تردیدها بود: چطور چنین بیماری شدیدی تا این مرحله تشخیص داده نشده بود؟ آن‌هم بیماری قدرتمندترین فرد جهان که تحت شدیدترین مراقبت‌های پزشکی و امنیتی قرار دارد! به‌نظر می رسد باید سوال را به گونه دیگری مطرح کرد، چه کسی از این حقیقت خبر داشت و آن را پنهان کرد؟ و چرا هیچ‌کس آن را با مردم یا حتی بدنه حزب دموکرات در میان نگذاشت؟ راز بیماری محصور در میان دیوارهای کاخ سفید افشاگری درباره وضعیت سلامت بایدن، دروازه‌ای گشود به درون ساختاری به‌شدت بسته و کنترل‌شده در دولت او — ساختاری که نویسندگان کتاب تازه‌منتشرشده «تکبر/هیبریس: زوال، پنهان‌کاری و تصمیم سرنوشت‌ساز جو بایدن»، اثر مشترک جیک تپر (مجری CNN) و الکس تامپسون (خبرنگار Axios)، با جزئیات تکان‌دهنده آن را روایت کرده‌اند . به نوشته این دو خبرنگار، پنهان‌کاری درباره بیماری بایدن صرفاً یک تصمیم شخصی یا خانوادگی نبوده است، بلکه حاصل استراتژی‌ای دقیق از سوی حلقه‌ای بسته از مشاوران نزدیک او، از جمله همسرش جیل بایدن، بوده — گروهی که در کتاب با نام «پولیت‌بورو» (با اشاره‌ای طعنه‌آمیز به ساختارهای قدرت شوروی سابق) معرفی می‌شود. این افراد چنان به کنترل اطلاعات، ارتباطات و حتی حضور فیزیکی بایدن در جلسات می پردازند که بنا بر گزارش نیویورک‌تایمز، حتی «تا سال آخر دوره ریاست‌جمهوری‌اش، برخی وزرای کابینه نیز به‌ندرت او را حضوری ملاقات می‌کردند .» شکوهی که به تدریج فروریخت به گفته نویسندگان کتاب «هیبریس» سقوط تدریجی بایدن از سال ۲۰۱۵ آغاز می‌شود؛ همان زمانی که پسرش بو بایدن بر اثر ابتلا به تومور مغزی درگذشت. این واقعه، به باور نویسندگان، نقطه عطفی در تغییر شخصیت و تمرکز ذهنی جو بایدن بود. یکی از مقام‌های ارشد دولتی به تپر و تامپسون می‌گوید: «قبل از مرگ بو، او صد برابر روشن‌تر فکر می‌کرد .» در جریان رقابت‌های انتخاباتی ۲۰۲۰، نشانه‌هایی از افت ذهنی بایدن منجمله فراموشی نام‌ها، قطع رشته کلام، جملات نامفهوم و خستگی زودهنگام تقریبا بر همه عیان شده بود. اما همه‌گیری کرونا فرصتی نادر را در اختیار او گذاشت، به گونه‌ای که بدون نیاز به حضور در شهرهای مختلف توانست با همراهی و همکاری مشاوران نزدیکش کمپین‌اش را از راه دور، از زیرزمین خانه‌اش و بدون فشار خاصی مدیریت کند و به پیش ببرد. پیروزی او در برابر ترامپ این توهم را در تیم مشاورانش تقویت کرد که تنها بایدن می‌تواند مانع بازگشت ترامپ شود، حتی اگر سلامت کامل نداشته باشد. در سال ۲۰۲۳، برخلاف وعده اولیه‌اش مبنی بر ریاست‌جمهوری یک‌دوره‌ای، بایدن تصمیم گرفت برای دور دوم کاندیدا شود. تیمش، مطابق روایت کتاب، برنامه‌های روزانه او را به حداقل رساند، سخنرانی‌ها را کوتاه و موجز کرده و جلسات را با اسکریپت‌هایی شبیه نمایشنامه مدیریت کردند. روزهای کاری او اغلب تا حوالی ۴:۳۰ عصر، پس از نهاری سبک، پایان می‌یافت. گاه حتی بحث استفاده از صندلی چرخ‌دار نیز مطرح می‌شده که به‌دلیل نگرانی از تأثیر روانی آن بر وجه او نزد افکار عمومی، به تعویق و پس از انتخابات ۲۰۲۴ موکول می‌شده است. سکوتی که هزینه‌ساز شد آنچه در کتاب «هیبریس» برجسته می‌شود، نه‌فقط بیماری بایدن، بلکه تصمیم آگاهانه اطرافیان او برای پنهان نگه‌داشتن آن است — تصمیمی که آثار آن، هم در عرصه داخلی و هم در سیاست جهانی، به سرعت نمایان شد. در مناظره سرنوشت‌ساز ژوئن ۲۰۲۴ با ترامپ، بایدن به‌وضوح گیج، پراکنده‌گو و ناتوان از پاسخ‌گویی مؤثر ظاهر شد؛ صحنه‌ای که میلیون‌ها آمریکایی آن را به‌صورت زنده دیدند و به گفته فرانک لونتز، استراتژیست شناخته‌شده، «اعتماد عمومی را به حزب دموکرات و حتی به صداقت ساختار حکمرانی تضعیف کرد ». در سطح بین‌المللی نیز، رهبری ایالات متحده آمریکا در بحبوحه جنگ اوکراین و همچنین کارزار جنگی دولت نتانیاهو در غزه، بیش از پیش با چالش مواجه شد. آکسیوس در گزارشی به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی نوشت: «نتانیاهو می‌دانست بایدن در موقعیت ضعف است و از این فرصت برای پیشبرد سیاست‌های خود استفاده کرد» تپر و تامپسون، با ارجاعی آشکار به مفهوم تراژدی یونانی، پنهان‌کاری اطراف بایدن را با «تکبر/هیبریس» — همان غرور مفرط قهرمانان تراژدی که به سقوط آن‌ها می‌انجامد — مقایسه می‌کنند. بایدن، که شاید نیت خیر داشت و به‌دنبال بازداشتن ترامپ از بازگشت به قدرت بود، در نهایت به ابزاری تبدیل شد برای پیروزی ترامپ؛ وضعی که هزینه‌اش فراتر از شکست انتخاباتی بود: آسیب به اعتماد عمومی، تضعیف جایگاه جهانی آمریکا، و نمایشی از بی‌اعتمادی پشت دیوارهای کاخ سفید.