آیا کار اسرائیل با ایران تمام شدە است؟

 

گزارش روزنامە اسرائیل هیوم از عملیات خود در ایران را باید بیش از آنکه یک افشاگری رسانه‌ای دانست، نشانه‌ای از تحول در دکترین رویارویی اسرائیل با ایران تلقی کرد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، موساد طی سال‌های اخیر بخشی از تمرکز خود را از عملیات‌های کلاسیک اطلاعاتی و حذف فیزیکی، به سمت جنگ شناختی، عملیات نفوذ در افکار عمومی و فرسایش تدریجی مشروعیت سیاسی منتقل کرده است. در این چارچوب، افشای هدفمند اطلاعات، بهره‌گیری از شبکه‌های رسانه‌ای، عملیات تأثیرگذاری در فضای مجازی و تشدید شکاف میان حکومت و جامعه، به اجزای مکمل فشارهای اقتصادی و امنیتی تبدیل شده‌اند. اهمیت راهبردی این رویکرد در آن است که تلاش می‌شود هزینه‌های سیاسی و اجتماعی را از درون بر حاکمیت تحمیل کند. صرف‌نظر از میزان صحت ادعاهای مطرح‌شده، انتشار چنین گزارشی خود بخشی از یک پیام بازدارنده و عملیات روانی محسوب می‌شود که مخاطب اصلی آن، نخبگان سیاسی و امنیتی جمهوری اسلامی هستند.

روزنامه اسرائیلی اسرائیل هیوم در گزارشی بی‌سابقه از وجود یک شاخه مخفی در سازمان موساد خبر داده است که از سال ۲۰۲۱ با هدف تغییر رژیم در ایران آغاز بە فعالیت نمودە است.

این شاخه که بعد جدید (New Dimension) نام دارد، با بودجه‌ای از طریق یک شرکت صوری در قبرس و با استفاده از شبکه سه‌لایه‌ای موسوم به «ماشین سم» (Poison Machine) که شامل حساب‌های جعلی، وب‌سایت‌های خبری تقلبی و چت‌بات‌های هوش مصنوعی است، عملیات‌ افشای اطلاعات خصوصی مقامات ایرانی را طراحی و اجرا کرده است.

به گفته منابع این گزارش، دست‌کم سه عملیات موفق شامل برکناری رستم قاسمی (وزیر نفت اسبق) و دو مقام ارشد دیگر، همچنین خنثی‌سازی دو عملیات دیگر توسط دستگاه اطلاعاتی ایران، بخشی از کارنامه این شاخه است.

دیوید بارنئا، رئیس موساد، شخصاً این شاخه را هدایت می‌کند. وی به‌عنوان مقام ارشد امنیتی دولت اسرائیل برآورد کرده است که در صورت تداوم فشار اقتصادی، جمهوری اسلامی ایران تا پایان سال ۲۰۲۶ سقوط خواهد کرد.

انتخاب روزنامه اسرائیل هیوم، که مالک آن میریام ادلسون، بیوه شلدون ادلسون از حامیان مالی دونالد ترامپ است، برای افشای یک شاخه فوق‌محرمانه، خود بخشی از عملیات روانی تلقی می‌شود.

نویسنده گزارش، ایتای ایلناعی، خبرنگار ارشد امنیتی این روزنامه، منبع خود را یکی از مقامات پیشین موساد که ریاست همین شاخه را بر عهده داشته، معرفی نموده و با نام مستعار «O.» از او یاد کرده است. به گفته نویسنده مقاله، این مقام پس از بازنشستگی به بخش خصوصی در حوزه‌ امنیت سایبری رفته است.

ساختار، بودجه و مدیریت شاخه مخفی

طبق گزارش مذکور، واحد «بعد جدید» در سال ۲۰۲۱ و بلافاصله پس از انتصاب دیوید بارنئا به ریاست موساد تأسیس شده است.

این واحد، در داخل سازمان، به دلیل آن که نام بنیانگذار واقعی آن سانسور شده، با حرف اول نام او «شاخه O.» خوانده می‌شود.

مقاله فاش می‌کند که بودجه‌ این شاخه از طریق یک شرکت صوری ثبت‌شده در قبرس تأمین می‌شود که توسط حساب‌های خصوصی حامیان اسرائیلی در لندن و نیویورک شارژ می‌شده است. این ترتیبات مالی به گونه‌ای طراحی شده که ردگیری آن به موساد را دشوار کند. منبع افشاگر، «O.»، می‌گوید که این شاخه مستقیماً به بارنئا گزارش می‌داده و از چارچوب عملیاتی معمول موساد خارج بوده است.

ذکر این واقعیت که خود بارنئا شخصاً یکی از حساب‌های جعلی تلگرام متعلق به این شاخه را دنبال می‌کرده نشانه‌ای از درگیری مستقیم و سطح بالای اهمیت این واحد است.

در کنار تأسیس این شاخه، بارنئا دستور انحلال شاخه سنتی جذب جاسوس موساد با نام «تزومت» را صادر کرد و به جای آن واحدی جدید برای جذب نیروهای غیراسرائیلی ایجاد شد.

بر اساس گزارش، در جریان عملیات‌های موسوم به «شیر خیزان» (Rising Lion) و «شیر خروشان» (Roaring Lion)، ده‌ها عامل غیراسرائیلی در داخل ایران فعال شدند و به سامانه‌های پدافندی، پرتابگرهای موشکی و مراکز نظامی ضربه زدند.

ابزار سه‌لایه جنگ شناختیِ ماشین سم

مقاله جزئیات فنی ابزار اصلی این شاخه یعنی ماشین سم را تشریح کرده است. این شبکه سه لایه دارد. لایه اول شامل صدها حساب جعلی در توییتر، تلگرام و اینستاگرام با نام‌های کاربری فیک و هویت‌های جعلی ایرانی است که به تولید و پخش محتوای قطبی‌ساز می‌پردازند.

لایه دوم وب‌سایت‌های خبری جعلی هستند که طراحی بصری آن‌ها شبیه رسانه‌های معتبر غربی (بی‌بی‌سی، گاردین) و حتی برخی رسانه‌های فارسی‌زبان مخالف است تا مخاطب را فریب دهد.

لایه سوم چت‌بات‌های مبتنی بر هوش مصنوعی هستند که به‌طور خودکار با کاربران ایرانی وارد گفت‌وگو می‌شوند، لهجه‌ها و گویش‌های مختلف را تقلید می‌کنند و بحث‌های حساس (نظیر نابرابری اقتصادی، فساد، حقوق زنان) را شعله‌ور می‌سازند. مقاله تأکید کرده که از سال ۲۰۲۳ این فناوری به‌شدت گسترش یافته است.

طبق توضیحات منبع مقاله، پروژه‌ ماشین سم چهار سال پیش آغاز شد و دو سال و نیم پیش به بلوغ عملیاتی کامل رسیده است. این شبکه نه تنها از حساب‌های جعلی، بلکه از همکاری با اینفلوئنسرهای واقعی در داخل و خارج ایران و حتی خلق اینفلوئنسرهای مجازی با استفاده از هوش مصنوعی بهره می‌برد. یک منبع آگاه این شبکه را چنان مؤثر توصیف کرده که معتقد است هر سیاستمداری آرزوی داشتن آن را دارد.

سه عملیات فاش‌شده؛ قاسمی، شاهرخ و دو مدیر ارشد

مقاله به‌صراحت نام سه عملیات موفق این شاخه را ذکر کرده است. اولین عملیات «قاسمی» نام دارد که در آبان ۱۴۰۱ انجام شد.در جریان این عملیات، تصویری از رستم قاسمی، وزیر راه و شهرسازی دولت ابراهیم رئیسی، منتشر شد که در نهایت به استعفای او انجامید. قاسمی که در اواخر دولت احمدی‌نژاد نیز مدتی وزیر نفت بود، در این عکس حال در آغوش گرفتن زنی بدون حجاب در یک هتل در مالزی، دیده می‌شد.

در این بارە، در مقاله اسرائیل هیوم آمده است که موساد این عکس را از سال ۲۰۱۱ در اختیار داشت، اما زمان انتشار آن را با اوج اعتراضات سراسری پس از کشته شدن ژینا امینی هماهنگ کرد.

به نوشته این روزنامه، رستم قاسمی در نوامبر ۲۰۲۲ هنگامی که تلفن همراه خود را باز کرد، شوکه شد. وب‌سایت ایران اینترنشنال، رسانه‌ای که توسط چهره‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران اداره می‌شود، عکسی از او منتشر کرده بود که قاسمی را در جریان سفری به مالزی در حال در آغوش گرفتن زنی جوان و بدون حجاب نشان می‌داد.

از نگاه موساد، این اقدام یک سود دوگانه داشت: از یک سو بە کنارزدن یک چهره نظامی باتجربه و زیرک منجر می‌شد و و همزمان به اعتراضات مردم علیە حجاب که در آن زمان ایران را به آشوب کشانده بودم بیش از پیش دامن می‌زد.

تا آن زمان، استفاده از رسانه‌ها برای برکنار کردن مقام‌های ارشد ایرانی از سمت‌هایشان، در موساد رایج نبود.

بە نظر موساد، اجرای یک عملیات تأثیرگذار که در نهایت مقامی را از صحنه خارج کند، بسیار ارزان‌تر و ساده‌تر از عملیات ترور است. در گذشته، موساد با این منطق فکر نمی‌کرد. اما تا بە امروز، موساد مسئول برکناری شمار قابل توجهی از مقام‌های ارشد در ایران بوده است.

دومین عملیات با عنوان «شاهرخ» در سال ۲۰۲۳ شکل گرفت کە در جریان آن، تماس‌های صوتی یک فرمانده ارشد سپاه با یک بازیگر زن ساکن ترکیه فاش شد. گزارش، بدون ذکر نام فرمانده، می‌گوید که این تماس‌ها منجر به حذف او از چرخه‌ تصمیم‌گیری شد.

سومین عملیات با عنوان «دو رئیس» در سال ۲۰۲۴ انجام شده است که مربوط به انتشار همزمان اسناد مالی مربوط به یک وزیر دولت سیزدهم و رئیس یک نهاد نظامی بوده است.

هدف، نشان دادن فساد هماهنگ در دو قوه بوده و هر دو نفر ظرف دو ماه از سمت خود کنار رفتند. یکی ناگزیر بە استعفا و دیگری بە صورت اجباری بازنشستە شد. این گزارش تأکید می‌کند که این موارد تنها نمونه‌هایی از عملکرد این شاخه هستند، و نه همه‌ عملیات‌ها.

برآورد بارنئا از سقوط جمهوری اسلامی و برنامه زمانی جنگ

در بخش دیگری از گزارش، اسرائیل هیوم به نقل از منابع نزدیک به دیوید بارنئا می‌نویسد که او برآورد کرده است کە در صورت عدم امضای توافق اقتصادی برای احیای اقتصاد ایران توسط رئیس‌جمهور آمریکا و ادامه محاصره، جمهوری اسلامی احتمالاً تا پایان سال ۲۰۲۶ سقوط خواهد کرد.

این برآورد در بهار ۲۰۲۶ به‌روز گشتە و مبنای آن ترکیبی از فشارهای اقتصادی خارجی، نارضایتی داخلی و اثربخشی عملیات روانی موساد ذکر شدە است.

بر اساس این گزارش، تا زمان نگارش آن، جمهوری اسلامی ایران هنوز سقوط نکرده است و همین موضوع انتقادهای شدیدی را متوجه موساد و رئیس آن کرده است. برخی منتقدان از این وضعیت به عنوان یک شکست پرزرق‌وبرق یاد می‌کنند. در مقابل، مقام‌های موساد تأکید می‌کنند که هرگز وعده نداده بودند حکومت ایران در جریان جنگ سقوط خواهد کرد و از ابتدا نیز چنین فرایندی را زمان‌بر می‌دانستند.

منابعی که اخیراً با بارنئا گفت‌وگو کرده‌اند، می‌گویند او همچنان معتقد است اگر رئیس‌جمهور ترامپ از امضای توافقی که امکان احیای اقتصاد ایران را فراهم کند خودداری کند و فشارها و محاصره علیه این کشور ادامه یابد، حکومت آیت‌الله‌ها تا پایان سال ۲۰۲۶ سقوط خواهد کرد:

من هیچ تردیدی ندارم که در آینده، عملیات شیر خروشان به عنوان یکی از نقاط عطف مهم در مسیر سقوط حکومت ایران به یاد آورده خواهد شد.

گزارش همچنین فاش می‌کند که برنامه اولیه موساد برای آغاز جنگ علیه ایران در ژوئن ۲۰۲۶ بود، اما پس از ناآرامی‌های دی‌ماه گذشته، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، دستور تسریع آن را صادر کرد.

با این حال، این گزارش، اعتراف می‌کند که اعتراضات دسامبر ۲۰۲۵ (دی‌ماه ۱۴۰۴) که از بازار تهران آغاز شد، موساد را غافلگیر کرد و سازمان هیچ نقشی در وقوع آن نداشته است.

ترکیب مرگبار 

گزارش اسرائیل هیوم، در بخشی دیگر، ابعاد گسترده‌تری از فعالیت‌های این شاخه را فاش می‌کند که فراتر از عملیات روانی در شبکه‌های اجتماعی است.

همان‌طور که اشاره شد، یکی از شاخه‌های جدیدی که در دوران ریاست بارنئا ایجاد شد، شاخه عملیات تأثیرگذاری بود. مشخص شده است که تا سال ۲۰۲۱، موساد تنها یک بخش محدود در این حوزه داشت که صرفاً بر جنگ روانی متمرکز بود و عمدتاً عملیات‌های هدفمند علیه افراد مشخص را طراحی و اجرا می‌کرد.

بارنئا در گفت‌وگوهای غیرعلنی اخیر خود، توانمندی‌های این شاخه جدید را یک سلاح نامتعارف توصیف کرده است که استفاده از آن می‌تواند به نتیجه‌ای منجر شود که سرنوشت جنگ میان اسرائیل و ایران را به شکلی قاطع تعیین کند.

مسئول بخش سلاح نامتعارف با نام مستعار «اُ» (O.) ۵۱ ساله، دوران خدمت نظامی خود را در واحد ۸۲۰۰ ارتش اسرائیل گذرانده و از سال ۲۰۰۳ در موساد فعالیت می‌کند. «اُ» بخش عمده دوران حرفه‌ای خود را به عنوان افسر جمع‌آوری اطلاعات سپری کرده و مسئول جذب و هدایت مأموران در خارج از کشور بوده است.

در سال ۲۰۲۰، یوسی کوهن «اُ» را به ریاست کارزار دیپلماتیک ـ راهبردی موساد منصوب کرد. این سمت پیش از آن در اختیار ایال حولاتا بود که بعدها به مقام مشاور امنیت ملی اسرائیل رسید.

زمانی که بارنئا فرایند بررسی و برنامه‌ریزی برای آغاز دوره ریاست خود بر موساد را آغاز کرد، یکی از نشست‌هایی که برگزار کرد با رئیس این بخش بود. در مرحله بعد، او یک واحد اطلاعاتی جدید ایجاد کرد که مأموریت آن بررسی و تحلیل افکار عمومی و روندهای رسانه‌ای در ایران بود.

او توضیح می‌دهد که بخش بزرگی از اطلاعات در حوزه عملیات تأثیرگذاری بر منابع آشکار، رسانه‌های جمعی و شبکه‌های اجتماعی متکی است. با این حال، به گفته او، شناخت لایه‌های عمیق‌تر احساسات و نگرش‌های افکار عمومی ایران بر پایه نظرسنجی‌هایی شکل گرفته بود که در داخل کشور انجام می‌شد.

در پاسخ به این پرسش که بررسی‌ها درباره ایران چه چیزی را نشان می‌دهد، «اُ» می‌گوید رشد اردوگاه مخالفان حکومت بسیار چشمگیر بوده است. شرایط اقتصادی و اجتماعی در ایران باعث شده است شمار فزاینده‌ای از مردم به حکومت باور نداشته باشند و تمایلی به ادامه حیات آن نداشته باشند.

اعتراض‌هایی که طی سال‌های گذشته به‌طور طبیعی در ایران شکل گرفته‌اند، خود نشانه‌ای از تحولاتی هستند که در سطح افکار عمومی این کشور در جریان است.

در بخش دیگری از این گزارش آمدە است کە برنامه جامع موساد برای تغییر رژیم در جریان عملیات شیر خروشان شامل یک بسته عملیاتی تمام‌عیار بود که یکی از محورهای اصلی آن، آموزش و تسلیح نیروهای کُرد در داخل و در امتداد مرزهای ایران تعریف شده بود.

در کنار حمایت از کردها، شاخەای از جوانان و حامیان سلطنت‌طلب رضا پهلوی نیز به عنوان یکی از گروه‌های هدف برای نفوذ و ایجاد شکاف‌های اجتماعی مورد استفادە قرار داشتند.

گزارش تصریح می‌کند که دولت اسرائیل طیف متنوعی از نیروهای سیاسی و مدنی ایران را هدف قرار داده و رضا پهلوی تنها گزینه نیست. همچنین، شبکه‌های خبری وابسته به اپوزیسیون مانند ایران اینترنشنال نیز به عنوان بستری برای انتشار اطلاعات افشاگرانه در خدمت این شاخه بوده‌اند.

 این افشاگری، تصویر کامل‌تری از استراتژی موساد ارائه می‌دهد که در آن، جنگ شناختی در کنار تقویت نظامی گروه‌های مخالف و بهره‌گیری از جریان‌های سیاسی مخالف، به عنوان یک راهبرد سه‌وجهی برای رسیدن به هدف نهایی «سقوط نظام» طراحی شده است.

در این زمینه نیز، یعنی در استفاده از رسانه‌های جمعی، «اُ» ناچار بود برخلاف نگرش‌های رایج در داخل سازمان عمل کند. یکی از توانمندی‌هایی که موساد در این زمینەتوسعه داد، به استفاده از کانال‌های رسانه‌ای مختلف در داخل ایران مربوط می‌شد:

برای مثال، می‌خواستیم عددی را که حکومت می‌خواهد از شهروندان خود پنهان کند، وارد آگاهی عمومی در ایران کنیم. این یک عدد اقتصادی بود که ما از طریق اطلاعات موساد از آن آگاه بودیم، اما هرگز آن را بیرون از سازمان منتشر نکرده بودیم، چون ما دوست نداریم چنین اطلاعاتی را افشا کنیم. ما ظرفیت این اطلاعات را فهمیدیم و شروع کردیم به روایت کردن آن در شبکه‌های اجتماعی و کانال‌های افشاگر، چون در نهایت، یک مخاطب هدف وجود دارد و شما باید به او برسید. گاهی به نظر ما می‌رسد که افکار عمومی ایران در نگاه حکومت عاملی تعیین‌کننده نیست، اما این درست نیست.

حکومت دائماً برای تداوم و حفظ حاکمیت خود در تلاش است و هر نوع تلخی و نارضایتی عمومی، رخدادی است که درصدد ممانعت از انتشار و بازنمایی آن است.

بنابراین، لحظه‌ای که بتوانید چیزی را که حکومت می‌خواهد پنهان کند برای افکار عمومی آشکار کنید، ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد حرکت داخلی از درون ایران دارید. نمی‌توان منتفی دانست که برخی از گزارش‌هایی که در ایران درباره این حوزه‌ها منتشر شده‌اند، از ما آغاز شده باشند.

در رابطە با تاثیرگذاری و برآیند سقوط حاکمیت جمهوری اسلامی در ایران، وی بر این باور است کە:

این حکومت طول عمر مشخصی دارد. از منظر من، به‌عنوان شاخه تأثیرگذاری، مأموریت ما نزدیک‌تر کردن سقوط حکومت و سریع‌تر کردن ساعت شنی پایان آن است.

نویسنده گزارش در پایان این گفت‌وگو، به نقل از منابع خود می‌نویسد که این بخش از آنچه «عملیات ترکیبی مرگبار» توصیف شده، تازه با شدتی بسیار بالا وارد مرحله اجرا شده است. به گفته این منابع، هیچ‌کس نمی‌داند آیا سرنگونی حکومت سه ماه، شش ماه یا حتی یک سال زمان خواهد برد.

اما نویسنده گزارش، بە نقل از منبابع خود، هیچ تردیدی ندارد که این اتفاق بسیار سریع‌تر از زمانی رخ خواهد داد که شاخه تأثیرگذاری و موساد وجود نداشتند و در این بارە فعالیت نمی کردند.

ایتای ایلناعی در نتیجه‌گیری مقاله خود سه ادعای اصلی را مطرح می‌کند. نخست، موساد رسماً وارد جنگ ترکیبی (Hybrid Warfare) علیه ایران شده و ترور فیزیکی را به نفع حذف اطلاعاتی از طریق افشا و رسواسازی کنار گذاشته است.

دوم، هزینه‌ هر گونە عملیاتی از نوع افشای رابطه پنهانی یک مقام سیاسی، انتشار تصاویر خصوصی، افشای فساد مالی، انتشار اسناد محرمانه، افشای ارتباطات پنهان با افراد یا دولت‌های دیگر (کمپرومات)، بین یک بیستم تا یک پنجاهم عملیات ترور برآورد می‌شود و ریسک دیپلماتیک نزدیک به صفر دارد.

سوم، افشای خود این شاخه توسط اسرائیل هیوم، بخشی از همان ماشین سم است و هدف آن هشدار به هر مقام ایرانی است که «ما هر لحظه می‌توانیم زندگی آنها را افشا کنیم.»