احتمال دارد جنگنده آمریکایی در ایران، با موشک چینی ساقط شده باشد

در صورت صحت گزارش ان‌بی‌سی نیوز، اهمیت اصلی ساقط کردن هواپیمای آمریکایی بر فراز ایران، در احتمال ظهور نشانه‌هایی از انتقال تدریجی فناوری‌ها و سامانه‌های نظامی چینی به یکی از حساس‌ترین جبهه‌های تقابل واشنگتن است. ادعای استفاده از موشک دوش‌پرتاب ساخت چین و احتمال استقرار یک رادار پیشرفته هشدار زودهنگام، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا پکن در حال عبور از حمایت‌های غیرمستقیم و ورود به سطحی جدید از همکاری‌های امنیتی با تهران است یا خیر. هرچند هیچ‌یک از این ادعاها تاکنون به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند، اما طرح آنها از سوی رسانه‌های آمریکایی نشان می‌دهد رقابت راهبردی آمریکا و چین دیگر به شرق آسیا محدود نیست و به‌تدریج در معادلات امنیتی خاورمیانه نیز بازتاب پیدا می‌کند.

شبکه ان‌بی‌سی نیوز به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد کە احتمال می‌رود یک جنگنده F-15E نیروی هوایی آمریکا که ماه گذشته در جنوب غربی ایران سرنگون شد، هدف یک موشک دوش‌پرتاب ساخت چین قرار گرفته است.

بر اساس این گزارش، مقام‌های آمریکایی همچنان در حال بررسی جزئیات این حادثه هستند. سرنگونی این جنگنده از آن جهت اهمیت دارد که به گفته منابع آمریکایی، نخستین مورد در چند دهه اخیر محسوب می‌شود که یک جنگنده آمریکایی بر اثر آتش دشمن ساقط شده است.

ان‌بی‌سی نیوز همچنین به نقل از یک منبع مطلع و یک مقام آمریکایی گزارش داد که چین ممکن است در روزهای نخست درگیری‌ها یک سامانه رادار هشدار زودهنگام برد بلند در اختیار ایران قرار داده باشد.

گفته می‌شود این سامانه که از آن با نام YLC-8B یاد می‌شود، توانایی شناسایی هواپیماهای پنهانکار و اهدافی را دارد که برای گریز از رصد راداری طراحی شده‌اند.

به نوشته این شبکه، هنوز مشخص نیست موشکی که احتمالاً جنگنده آمریکایی را هدف قرار داده، به تازگی در اختیار ایران قرار گرفتە است یا از ذخایر تسلیحاتی پیشین این کشور بوده است. همچنین زمان استقرار احتمالی سامانه راداری مورد اشاره نیز مشخص نیست.

دونالد ترامپ پیش‌تر اعلام کرده بود این جنگنده با یک موشک دوش‌پرتاب هدف قرار گرفته است. این نوع موشک‌ها که در ادبیات نظامی با عنوان من‌پد (Manpads) شناخته می‌شوند، حدود دو متر طول و نزدیک به ۱۸ کیلوگرم وزن دارند و از جمله تسلیحات نسبتاً ارزان اما مۆثر برای هدف قرار دادن هواپیماهایی هستند که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند.

پنتاگون نیز گفته اعلام کردە بود کە دو سرنشین هواپیما پس از اصابت موشک موفق به خروج اضطراری شدند.

خلبان ظرف هفت ساعت نجات یافت اما افسر سامانه‌های تسلیحاتی آن پس از دو روز جست‌وجو و در حالی که در دامنه‌های کوهستان زاگرس مخفی شده بود، توسط نیروهای آمریکایی پیدا و منتقل شد.

این عملیات نجات از سوی رسانه‌های آمریکایی یکی از پیچیده‌ترین مأموریت‌های بازیابی نیروها در سال‌های اخیر توصیف شده است.

انتشار این گزارش در شرایطی صورت می‌گیرد که روابط واشنگتن و پکن بر سر نقش احتمالی چین در حمایت از ایران زیر ذره‌بین قرار گرفته است.

دولت ترامپ پیش‌تر سه شرکت ماهواره‌ای چینی را به اتهام ارائه تصاویر و داده‌های اطلاعاتی به ایران برای هدف‌گیری نیروهای آمریکایی تحریم کرده بود در حالی کە پکن هموارە این اتهام را رد کرده است.

ترامپ همچنین پیش‌تر اعلام کرده بود شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به او اطمینان داده است که پکن هیچ سلاحی در اختیار ایران قرار نخواهد داد. ترامپ در یکی از اظهارات خود گفته بود:

رئیس‌جمهور شی به من قول داده که هیچ سلاحی برای ایران ارسال نمی‌کند و من به حرف او اعتماد دارم. با این حال گزارش جدید ان‌بی‌سی پرسش‌های تازه‌ای درباره سطح همکاری‌های احتمالی نظامی میان تهران و پکن مطرح کرده است.

مقام‌های آمریکایی در سال‌های اخیر بارها نسبت به انتقال فناوری‌ها و تجهیزات دارای کاربرد دوگانه از چین به ایران ابراز نگرانی کرده‌اند.

با این حال سفارت چین در واشنگتن بار دیگر تاکید کرده است که این کشور در صادرات تجهیزات نظامی مطابق قوانین داخلی و تعهدات بین‌المللی خود عمل می‌کند و اتهام‌های مطرح‌شده علیه پکن را بی‌اساس می‌داند.

چین در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ یکی از تامین‌کنندگان مهم تسلیحات ایران بود، اما پس از اعمال تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه تهران در سال ۲۰۰۶، همکاری‌های نظامی دو کشور عمدتاً به انتقال فناوری‌ها و تجهیزات دارای کاربرد مشترک غیرنظامی و نظامی محدود شد.

با این وجود گزارش جدید ان‌بی‌سی نشان می‌دهد نقش احتمالی تجهیزات چینی در درگیری‌های اخیر همچنان یکی از موضوعات مورد توجه نهادهای امنیتی و اطلاعاتی آمریکا است.