ایران ساخت دیوار مرزی بە طول ۶۰۰ کیلومتر را در خاک اقلیم کردستان از سر گرفتە است

جمهوری اسلامی ایران پس از تنش‌های نظامی ژوئن ۲۰۲۵، عملیات ساخت دیوار حائل در مرزهای غربی را که پیش‌تر با مخالفت و دستور توقف از سوی دولت عراق مواجه شده بود، با ابعادی گسترده‌تر در عمق خاک اقلیم کردستان از سر گرفته است.

پس از پایان درگیری‌های ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ساخت یک دیوار حائل به طول ۶۰۰ کیلومتر و ارتفاع ۳ متر را در داخل اراضی اقلیم کردستان آغاز کرد.

کامران عثمان، از سازمان صلح‌سازان (CPT)، تایید کرد که این دیوار مجهز به حسگرها و سامانه‌های هشدار امنیتی است و در عمق حدود ۲ کیلومتری خاک عراق ساخته می‌شود.

این پروژه که از کوه کیله‌شین در منطقه سیدکان تا روستای چم چقەل در گرمیان امتداد دارد، اکنون به صورت روزانه پیش می‌رود.در حال حاضر، بخش‌هایی از این سازه امنیتی در مناطق مرزی تکمیل شده‌اند.

این بخش‌ها شامل محدوده‌ای از سیران‌بن و پشت روستاهای بهی و شیوەگویزان تا روستای مەران در نزدیکی مرز پنجوین با کردستان ایران، و همچنین قسمت‌هایی در مرز شهرستان پشدر می‌شود.

راهبرد امنیتی تهران: از سیستان تا کردستان

احمدعلی گودرزی، فرمانده مرزبانی جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که طرح انسداد مرزها که از جنوب‌شرق کشور آغاز شده بود، اکنون به منطقه «هنگه‌ژال» در بانه رسیده است.

هدف از این اقدامات، کنترل فعالیت‌های فرامرزی، مقابله با قاچاق و ممانعت از تحرک گروه‌های مسلح مخالف عنوان شده است.

بر اساس توافق امنیتی سال گذشته میان تهران و بغداد، گروه‌های اپوزیسیون کرد از جمله حزب دموکرات (KDPI) و کومله، از مرزها دور شده‌اند، اما ایران با ساخت دیوار و اتصال آن به ۱۵۱ پایگاه نظامی خود در داخل اراضی اقلیم، در حال تثبیت کنترل بر این مناطق نفوذپذیر است که پیش‌تر مسیر اصلی فعالیت «کولبران» بوده است.

این اقدامات در حالی صورت می گیرند که طبق گزارش‌هایی از دو سال قبل، چنین طرحی آغاز شده و در عراق دستور بررسی و توقف آن داده شده بود.

بر اساس گزارش رسانه‌های کردی در فوریه ۲۰۲۴، محمد شیاع سودانی، نخست‌وزیر وقت عراق، به وزارت کشور این کشور دستور داد تا تبعات ساخت دیوار مرزی بین اقلیم کردستان و ایران بررسی و گزارشی در این بارە بە وی ارائه شود.

این دستور پس از شکایت ساکنان مناطق مرزی و بازدید یک هیات از مجلس عراق صادر شد. کاروان یار ویس، عضو فراکسیون اتحادیه میهنی کردستان در مجلس عراق، در آن زمان گفته بود که اهالی برخی روستاها به شدت بە این اقدام معترض هستند زیرا این دیوارکشی بخش‌هایی از زمین‌های کشاورزی آنان را نابود می‌کند. در بررسی میدانی نمایندگان مجلس، صحت ادعای کشاورزان ثابت شد.

پیامدهای انسانی و الگوبرداری از مدل ترکیه

احداث این سازه بتنی علاوه بر تخریب زمین‌های کشاورزی و تهدید معیشت روستاییان، به جدایی فیزیکی و تضعیف روابط اجتماعی میان کردها در ایران و اقلیم کردستان منجر شده است.

این اقدام ایران همزمان با تکمیل دیوار ۲۰۴ کیلومتری ترکیه در مرزهای مشترک با ایران در استان وان صورت می‌گیرد.

ترکیه نیز با استفاده از فناوری پهپادی، حفر خندق و ساخت برج‌های دیده‌بانی، عملیات انسداد مرزی خود را برای کنترل تردد غیرقانونی و مقابله با حضور گروه‌هایی نظیر حزب کارگران کردستان که آنکارا آنها را تهدید امنیتی می‌داند، تکمیل کرده است.

در اقلیم کردستان، منتقدان هشدار می‌دهند که این روند باعث کوچ اجباری روستاییان و اشغال دائم مناطق مرزی توسط نیروهای ایرانی خواهد شد.