افزایش قدرت ترکیه، خطر رویارویی با اسرائیل را افزایش میدهد
- 1 hour ago
- 4 min read
مئیر بنشبات افزایش نفوذ منطقهای ترکیه را یکی از عوامل تشدید احتمال اصطکاک با اسرائیل میداند، اما تاکید میکند که ترکیه و ایران یکسان نیستند و هر یک به شیوهای متفاوت از مواجهه نیاز دارند. از نگاه او، نفوذ ترکیه در سوریه، توافق دفاعی با عربستان و پاکستان، دکترین میهن آبی و حمایت از حماس، نگرانیهای امنیتی اسرائیل را افزایش داده است. با این حال، بنشبات بر حفظ آرمان صلح، پرهیز از توافقهای شتابزده و حفظ آزادی عمل و حاشیههای امنیتی اسرائیل تاکید میکند.
مئیر بنشبات، رئیس پیشین شورای امنیت ملی اسرائیل، در مصاحبهای با روزنامه معاریو که روز سهشنبه منتشر شد، درباره خوشبینی بیش از حد نسبت به سوریه و افزایش نفوذ منطقهای ترکیه هشدار داد.
بنشبات که از معماران توافقهای ابراهیم بودە و اکنون ریاست موسسه میسگاو برای امنیت ملی و راهبرد صهیونیسم را بر عهده دارد، گفت اسرائیل باید به تلاشهای خود برای دستیابی به توافقهای صلح ادامه دهد، اما نباید برای دستیابی به چنین توافقهایی از امکانات امنیتی خود چشمپوشی کند یا به توافقهایی متکی شود که ممکن است در نهایت برگشتپذیر باشند.
او گفت اسرائیل نباید از آرمان صلح دست بکشد، اما نباید اجازه دهد این آرمان قدرت قضاوت آن را مختل کند.
بنشبات در پاسخ به این پرسش که آیا سوریه همزمان با بازسازی توانمندیهای نظامی خود در تلاش است اسرائیل را به احساس امنیت کاذب بکشاند، گفت نباید فرض کرد احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه از مسیر خود دست کشیده است.
در بخش دیگری از این گفتگو وی اعلام نمود کە نمیتواند افکار و نیات درونی افراد را بخواند، اما نباید تحت تاثیر تغییر ظاهر الشرع قرار گرفت. بنشبات گفت:
الشرع از قلب تاریکی جهادی برخاسته است، با افراطیترین رهبران جهادی در زندان بوده، سالها در صفوف جهادیها جنگیده و در آرزوی تحقق چشمانداز دولت اسلامی بوده است. الشرع با تشویق و حمایت رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و با اتکا به یک پایگاه جهادی به جایگاه کنونی خود رسیده است و تحت هیچ شرایطی نباید فرض کرد که از مسیر خود دست کشیده است.
بنشبات گفت از زمان به قدرت رسیدن الشرع، در مجموعهای از مقالات توصیه کرده است که لازم است تغییرات او بخشی از تاکتیک برای کسب مشروعیت، تثبیت حکومت و تحکیم موقعیت وی تلقی شود و پس از تحقق این اهداف، الشرع برای دستیابی به اهداف ایدئولوژیک خود اقدام کند.
در بخش دیگری از راهبرد اسرائیل، وی اعلام نمود کە دو هفته پیش تاکید کرده بود که اسرائیل نباید در ازای توافقهایی که ارزش کاغذی را که بر آن نوشته شدهاند ندارند، از کنترل خود بر قلمرو یا آزادی عمل امنیتی خود چشمپوشی کند.
این موضوع درباره لبنان نیز صدق میکند و درباره جهادگرایی کتوشلوارپوش که همزمان نیابتی اردوغان نیز محسوب میشود، به همان اندازه صادق است.
در خصوص ترکیە نیز این استراتژیسین اسرائیلی بر این باور است کە اسرائیل باید برای مواجهه با ترکیە نیز آمادە شود.
ترکیه از خلأ قدرت منطقهای برای تقویت جایگاه خود بهره میبرد
ترکیه در پی بهرهبرداری از تحولات منطقهای برای تثبیت جایگاه خود بهعنوان یکی از قدرتهای پیشرو در منطقه است.
این اقدامات در کنار جاهطلبیهای رجب طیب اردوغان و خصومت او با اسرائیل، احتمال رویارویی میان ترکیه و اسرائیل را افزایش میدهد. بنشبات سوریه را نخستین نمونه این روند دانست:
پس از فروپاشی حکومت اسد و خروج اجباری نظامی ایران، ترکیه به بازیگر مسلط در سوریه تبدیل و با تامین مالی و آموزش ارتش جدید سوریه و ایجاد زیرساختهای انرژی و حملونقل و دیگر زیرساختها، حضور خود را در این کشور تعمیق میکند.
او توافق دفاعی مشترک مکه میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان را دومین نمونه دانست و این توافق را بازتاب ظهور یک محور مرکزی سنی توصیف کرد.
این ائتلاف برای تامین دفاع متقابل و ثبات منطقهای بدون وابستگی کامل به واشنگتن شکل گرفته و ترکیه را در جایگاه رهبری دیپلماتیک و نظامی قرار میدهد.
بنشبات همچنین دکترین میهن آبی ترکیه، ماوی وطن، را سومین نمونه جاە طلبیهای ترکیە برشمرد. به گفته او، جاهطلبیهای دریایی ترکیه در شرق مدیترانه مستقیما با ائتلافهای ژئوپلیتیکی اسرائیل در حوزه انرژی و گاز با یونان و قبرس، کریدور اقتصادی هند، خاورمیانه و اروپا، IMEC، و توافقهای اقتصادی اسرائیل تعارض دارد.
بنشبات گفت این تعارض، عرصهای دائمی برای اصطکاک دریایی ایجاد میکند. او ادامه حمایت ترکیه از حماس و رهبران آن را چهارمین نمونه این روند دانست.
ترکیه در حال پیشبرد کارزاری همهجانبه برای نهادینه کردن اتهامات علیه اسرائیل از طریق مجموعهای از اقدامات و روندهای حقوقی است.
هدف این کارزار آن است که اسرائیل بهعنوان ناقض بینالمللی معرفی شود که اقداماتش با هنجارهای اساسی و حقوق بینالملل مغایرت دارد.
مواجهه با ترکیه و ایران به رویکردهای متفاوتی نیاز دارد
بنشبات تاکید کرد که ترکیه را نباید با ایران یکسان دانست، زیرا هر یک ویژگیهای خاص خود را دارند و مواجهه با هر کدام نیازمند رویکردی متفاوت است.
بدبینی و احتیاط اسرائیل در قبال توافقهای منطقهای تا حدودی میتواند مفید باشد، اما اسرائیل نباید از آرمان صلح دست بکشد یا اجازه دهد این آرمان قدرت قضاوت آن را مختل کند. باید برای هر مسئله زمان مناسب در نظر گرفت و از شتاب برای دستیابی به توافقهای زودهنگام پرهیز کرد، بدون آنکه فرصتهای واقعی از دست بروند.
این چهرە استراتژیست اسرائیل، مهمترین اصل را خودداری از سپردن امنیت اسرائیل به هر طرف دیگری قلمداد و بر ضرورت حفظ حاشیههای امنیتی، خودداری از مبادله امکانات ملموس با توافقهای مکتوب و توجه به امکان برگشتپذیر بودن توافقها تاکید کرد.
او افزود حتی اگر اسرائیل با طرفی توافق کند که از آن حمایت میکند و واقعا خواهان صلح است، همواره ممکن است فرد دیگری با مواضع و جاهطلبیهای متفاوت جایگزین آن شود.
بە رغم سخنان بن شبات، بە نظر می رسد کە در چشمانداز پیشرو، رقابت ترکیه و اسرائیل احتمالا از اختلاف سیاسی به رقابتی ساختاری بر سر معماری نظم منطقهای گذار خواهد کرد.
تثبیت نفوذ آنکارا در سوریه، شکلگیری محور دفاعی با عربستان و پاکستان و تعارض منافع در شرق مدیترانه، نقاط اصطکاک را افزایش میدهد، اما این روند الزاما به رویارویی نظامی منتهی نمیشود.
محتملتر، شکلگیری بازدارندگی متقابل همراه با رقابت ژئوپلیتیکی، امنیتی و دریایی است. در چنین سناریویی، اسرائیل میکوشد ضمن حفظ امکان توافق با ترکیه، آزادی عمل امنیتی و مزیت بازدارندگی خود را در برابر گسترش قدرت منطقهای آنکارا محدود نکند.
