ایران نگران عملیات گسترده آمریکا و اسرائیل است
- 1 hour ago
- 5 min read
همزمان با انسداد مسیر دیپلماتیک، هشدارها در داخل ایران درباره احتمال گسترش عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل افزایش یافته است. یک نماینده مجلس از نگرانی نسبت به تلاش احتمالی برای تصرف برخی جزایر جنوبی ایران سخن گفته است. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که تهران کنترل خود بر تنگه هرمز را تشدید کرده و آمریکا نیز به محاصره دریایی ادامه میدهد.
نشانههای متعددی حاکی از آن است که بحران میان آمریکا و جمهوری اسلامی ایران از سطح درگیری نظامی، به نبردی بر سر گذرگاههای دریایی و انرژی منتقل شده است.
تهران میگوید کنترل بر تنگه هرمز اکنون به یک دستاورد راهبردی تبدیل شده و قابل عقبنشینی نیست. در مقابل، مقامهای آمریکایی معتقدند خواستههای ایران برای پایان دادن بە جنگ، همچنان با حداقلهای مورد قبول واشنگتن فاصله دارد.
در این بارە، دونالد ترامپ، رئئیس جمهوری آمریکا پیش از سفر به چین اعلام داشتە بود کە ایران یا به توافقی مطلوب با آمریکا میرسد یا با نابودی روبهرو خواهد شد.
او تاکید کرده بود کە واشنگتن برای پایان جنگ یا کاهش کنترل ایران بر تنگه هرمز، نیازی به کمک پکن ندارد. ترامپ همچنین افزودە بود کە آمریکا به هر شکل، چه از مسیر صلح و چه از راههای دیگر در این منازعە بە پیروزی دست خواهد یافت.
سفر ترامپ به پکن در حالی انجام شد که انسداد عملی تنگه هرمز، بهای انرژی را افزایش داده است. در شرایط عادی، حدود یکپنجم نفت جهان از این مسیر عبور میکند.
هرچند رئیسجمهور آمریکا نقش چین را در پروندە ایران کم و بیش، کماهمیت جلوه داده و گفته است درباره جنگ گفتوگویی طولانی خواهد داشت و اتفاقهای مثبتی رخ خواهد داد، اما بە نظر می رسد متعاقب بازگشت امروز ترامپ از چین، ترامپ رویە جدیدی را در مقابل ایران پیش خواهد گرفت.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا نیز پیش از سفر ترامپ روز چهارشنبه اعلام داشتە بود کە مذاکرات با ایران برای پایان دادن به درگیریها همچنان ادامه دارد و پاسخهای تهران در هفتههای اخیر رضایتبخش نبوده است.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که ترامپ آخرین پیشنهاد ایران را رد و آن را غیرقابل قبول توصیف کرد.
ونس به خبرنگاران در کاخ سفید گفتە بود کە صبح چهارشنبه زمان زیادی را در تماس تلفنی با جرد کوشنر، ستیو ویتکوف و شماری از مقامها و متحدان عرب آمریکا سپری کرده است.
او گفتە بود کە واشنگتن در حال پیشرفت در مذاکرات است، اما پرسش اصلی این است که آیا این پیشرفت برای رسیدن به خط قرمز تعیینشده از سوی ترامپ کافی خواهد بود یا نه.
ونس توضیح داد دولت آمریکا بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تمرکز کرده و این مسئله را معیار اصلی هر توافق میداند. او گفت خط قرمز واشنگتن کاملا روشن است و ترامپ باید مطمئن شود مجموعهای از تضمینها برای جلوگیری دائمی از دستیابی ایران به سلاح هستهای ایجاد شده است.
سناریوی جزایر
در تهران، رسانهها به نقل از کامران غضنفری، نماینده اصولگرای مجلس، گزارش دادند آمریکا و اسرائیل در حال آمادهسازی عملیاتی گسترده علیه ایران هستند. او این ادعا را به ادامه انتقال تجهیزات و نیروهای آمریکایی به خاورمیانه مرتبط دانست.
غضنفری گفت واشنگتن و تلآویو ممکن است قصد تصرف برخی جزایر ایرانی در جنوب کشور را داشته باشند. او این موضوع را به درخواستهای آمریکا از تهران درباره توقف غنیسازی، خروج اورانیوم غنیشده و توقف حمایت از گروههای محور مقاومت مرتبط دانست و گفت ساختار حاکمیتی ایران این مطالبات را نمیپذیرد.
او با وجود ادامه آتشبس شکننده گفت ایران همچنان در میانه جنگ قرار دارد و مدعی شد آمریکا و اسرائیل طی هفته گذشته دو عملیات را علیه ایران انجام دادهاند و با استفاده از ناوهای جنگی به برخی مراکز ایرانی حمله کردهاند.
همزمان، لحن نمایندگان مجلس ایران درباره پیوند میان کنترل تنگه هرمز، عدم عقبنشینی در پرونده هستهای و آمادگی برای بازگشت درگیریها تندتر شده است.
ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت این کمیسیون طرحی برای مدیریت گذرگاه دریایی تهیه کرده و ایران قصد دارد از این موقعیت راهبردی بهعنوان اهرم قدرت از طریق مدیریت راهبردی تنگه هرمز استفاده کند.
حمیدرضا حاجیبابایی، نایبرئیس مجلس، نیز ماه گذشته گفته بود ایران نخستین درآمدهای حاصل از دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را دریافت کرده است؛ اقدامی که نشان میدهد تهران در پی تبدیل کنترل دریایی به ابزاری مالی و سیاسی است.
معادله مذاکره
علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز در این بارە اظهار داشتە است کە تنها راه پایان وضعیت کنونی این است که آمریکا واقعیتها را بپذیرد و بر همان اساس وارد مذاکره با ایران شود.
او تاکید کرد تهران به هیچ شکل دستاورد مربوط به تنگه هرمز را از دست نخواهد داد و درباره غنیسازی اورانیوم مذاکره نخواهد کرد.
بروجردی همچنین آتشبس اعلامشده را بیثبات و غیرقابل اعتماد توصیف کرد و گفت ایران به کمتر از تحقق خواستههایش رضایت نخواهد داد.
بروجردی افزود مشاوران ترامپ به او توصیه میکنند با ایران به توافق برسد، اما تهران پس از آنچه در جنگ تجربه کرده، تسلیم مواضع آمریکا نخواهد شد. او همچنین احتمال ازسرگیری درگیریها را همچنان مطرح دانست.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجە جمهوری اسلامی ایران نیز امروز طی اظهاراتی، اعلام داشت کە ایران بە هیچ وجە بە آمریکا اعتماد ندارد.
محمدصالح جوکار، رئیس کمیسیون امور داخلی مجلس، نیز گفتە است کە تهران اکنون از موضع قدرت وارد مذاکرات میشود، زیرا به گفته او ایران برتری خود را در میدان ثابت کرده است.
جوکار مدعی شد طرف مقابل به اهداف نظامی خود نرسیده و این آمریکا و متحدانش بودهاند که در جریان جنگ درخواست آتشبس دادهاند.
او همچنین نگرانیها درباره ازسرگیری جنگ را کماهمیت جلوه داد و گفت نیروهای مسلح ایران به سطح پیشرفتهای در فناوریها و شیوههای جنگ مدرن رسیدهاند و برای همه سناریوهای احتمالی برنامهریزی کردهاند.
جوکار از دولت خواست وضعیت جنگ اقتصادی را در پیش بگیرد و مسیرهای منطقهای و خطوط ریلی را فعال کند. او گفت ایران از مسیرهای متعدد تجاری و زمینی در آسیای مرکزی، قفقاز و شرق آسیا برخوردار است.
جنگ اقتصادی و بحران تنگە هرمز
در همین رابطە، سیداسماعیل حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، گفت محاصره دریایی تنها ابزار تهاجمی آمریکا در جنگ اقتصادی علیه ایران است و ایران به دلیل مرزهای گسترده و همسایگی با ۱۵ کشور، عملا قابل محاصره نیست.
حسینی به خبرگزاری ایسنا گفت مخالفان ایران در دستیابی به اهداف اصلی خود، از جمله نابودی توان موشکی، تخریب صنعت هستهای، سرنگونی نظام و تجزیه کشور شکست خوردهاند و به همین دلیل سطح اهداف خود را به بازگشایی تنگه هرمز کاهش دادهاند.
او افزود جنگ از یک درگیری نظامی منطقهای به جنگی اقتصادی در سطح جهانی تبدیل شده است که در یک سوی آن ایران و در سوی دیگر بخش بزرگی از اقتصاد جهان قرار دارد.
انسداد روند دیپلماتیک کنونی را نمیتوان صرفا یک تقابل نظامی یا منازعهای بر سر تنگه هرمز دانست. بخش مهمی از این بحران به فرسایش تدریجی اعتماد میان جمهوری اسلامی ایران و نظام بینالملل بازمیگردد.
این فرسایش طی سالها و در پی ابهام در فعالیتهای هستهای، روایتهای متناقض و محدودیت دسترسی نهادهای نظارتی شکل گرفته است.
به همین دلیل، مسئله اصلی برای قدرتهای غربی فقط ظرفیت فنی برنامه هستهای ایران نیست. آنچه اهمیت دارد، ماهیت راهبردی ساختاری است که بهطور همزمان از مذاکره، بازدارندگی، ابهام و فشار ژئوپلیتیکی استفاده میکند.
در این چارچوب، تنگه هرمز نیز تنها یک گذرگاه انرژی به شمار نمیرود، بلکه بخشی از معماری بازدارندگی جمهوری اسلامی محسوب میشود.
در نتیجه، هرگونە توافق احتمالی صرفا بە یک توافق هستهای محدود نخواهد بود، بلکه آزمونی برای امکان بازسازی اعتماد سیاسی و امنیتی در منطقه خواهد بود.
