با فرماندهی شهلایی، ایران از حوثیها خواستە است تا حملات خود راعلیه عربستان سعودی تشدید کنند
تنظیم: سمیه توحیدی
با کنترل کامل حوثیها بر باب المندب، بار دیگر عبدالرضا شهلایی دوباره در کانون پرونده یمن قرار گرفته است. فرمانده نیروی قدسی که سالها نامش با فعالیت ایران در یمن گره خورده است هم اکنون از سوی منابع نظامی یمنی بهعنوان هدایتکننده احتمالی کارزار حوثیها در ساحل غربی مطرح میشود. مبنای این ارزیابی، ارتباطات رهگیریشده و روایت اسرای حوثی است، نه تأیید مستقل نقش او. اهمیت ماجرا در جغرافیاست: تصرف المخا، حوثیها را به موقعیتی نزدیکتر برای اعمال فشار بر بابالمندب رسانده است. تهران هدایت نظامی حوثیها را رد میکند و منابع ایرانی نیز نقش شهلایی را تأیید نکردهاند.
دو منبع ایرانی به رویترز گفتند تهران هفته گذشته از حوثیها خواستە است تا حملات خود علیه عربستان سعودی را تشدید کنند و به آنها وعده داد کمکهای مالی و تسلیحاتی بیشتری ارائه دهد و افسران ارشد را برای کمک به آنها اعزام کند. این درخواست همزمان با پیشروی حوثیها در ساحل غربی یمن و تصرف شهر المخا منتشر شدە است.
منابع یمنی، ایرانی و منطقهای به رویترز گفتند پیشروی حوثیها با هدایت مستقیم سپاه پاسداران ایران انجام شده است و هدف از آن گشودن جبههای جدید در جنگ با ایالات متحده و افزایش فشار بر عربستان سعودی و کشتیرانی در دریای سرخ بوده است.
کنترل المخا در جنوبغرب یمن، توانایی حوثیها برای تهدید کشتیرانی از طریق تنگه بابالمندب را افزایش میدهد. این تحول در شرایطی رخ داده است که عرضه جهانی انرژی به دلیل بسته شدن تقریباً کامل تنگه هرمز از سوی ایران با اختلال روبهرو است.
ایران علنا ارائه دستورهای نظامی به حوثیها را رد میکند و اعلام کردە است کە آنها نیروهای نیابتی تهران نیستند.
یک دیپلمات مطلع منطقهای در این بارە بە سکای نیوز گفتە است کە شماری از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، پس از چند هفته گفتوگو درباره راهبرد نظامی، به یمن سفر کردهاند تا بر حملات حوثیها علیه عربستان سعودی و رهبری این کشور نظارت کنند.
در مقابل، یک مقام ایرانی نیز گفتە است تهران چندین نشست با متحدان خود، از جمله حوثیها، برگزار کرده است، اما تأکید کرد تصمیم برای تصرف المخا را خود حوثیها گرفتهاند.
او افزود این اقدام با ایجاد فشاری که قیمت نفت را افزایش میدهد و به ایالات متحده و عربستان سعودی آسیب میرساند، به سود ایران است.
منابع نظامی یمنی با استناد به ارتباطات رهگیریشده و روایتهای اسرای حوثی احتمال دادند عبدالرضا شهلایی، از فرماندهان نیروی قدس، هدایت این تلاشها را بر عهده داشته باشد. منابع ایرانی نتوانستند نقش او در این کارزار را تأیید کنند، اما پیشتر از حضور شهلایی در یمن طی سالهای گذشته خبر داده بودند.
فرماندهی مرکزی آمریکا در ژانویه ۲۰۲۴ اعلام کردە بود کە قطعات موشکی ایرانی را در یک قایق در نزدیکی سومالی توقیف کرده است که به گفته این فرماندهی، به مقصد حوثیها در حرکت بود.
نیروهای مقاومت ملی یمن نیز در ژوئیه ۲۰۲۵ اعلام کردند ۷۵۰ تن سلاح و تجهیزات را که به گفته آنها ایرانی و در مسیر انتقال به حوثیها بود، در عملیاتی در اواخر ژوئن توقیف کردهاند.
براساس اعلام این نیروها، محموله شامل موشکهای ضدکشتی و ضدهوایی، قطعات پهپاد و کلاهکهای جنگی بود. فرماندهی مرکزی آمریکا نیز از این عملیات تمجید کرد.
پرونده تأمین تجهیزات همچنین شبکههای تجاری و مالی را دربر میگیرد. واشنگتن در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۶ علیه ۲۱ فرد و نهاد و یک کشتی تحریم وضع کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا نیز اعلام نمودە بود کە این افراد و شرکتها با انتقال فرآوردههای نفتی، سلاح و تجهیزات دومنظوره برای حمایت از حوثیها مرتبط بودهاند. این اقدامات شرکتهایی را نیز شامل شد که واشنگتن آنها را متهم به فعالیت بهعنوان شرکتهای پوششی کرده است.
این موارد فعالیتهای پیشین تأمین تجهیزات را مستند میکنند، در حالی که جزئیات انتقال سلاح و نیرو مرتبط با کارزار کنونی در روایت منابع اعلام نشده است.
احمد ناجی، تحلیلگر امور یمن در گروه بینالمللی بحران، به رویترز گفتە است توسعه تواناییهای حوثیها با سلاحهای جدیدی که به دست آوردهاند، چه مستقیماً از ایران و چه از طریق شبکههای قاچاق، مرتبط بوده است و بهویژه به استفاده از پهپادها در حمله اخیر اشاره کرد.
ناجی گفت حمله حوثیها در ساحل غربی عملیاتی نیست که فقط در هفته یا ماه گذشته برای آن برنامهریزی شده باشد و تصرف المخا را نقطه عطفی در جنگ توصیف کرد.
دو مقام یمنی گفتند دولت همزمان با آغاز پیشروی حوثیها به سوی المخا در هفته گذشته، خواستار حمایت هوایی بیشتر و کمکهای بیشتر عربستان سعودی شدە بودند.
آنها در این بارە اعلام نمودەاند کە دولت یمن خواستار حمله به اهدافی در مناطق اصلی تحت کنترل حوثیها، از جمله صنعا، و اهداف راهبردی مانند انبارهای نفت شده بود، اما حمایت عربستان به کمکهای لجستیکی، اطلاعاتی و تسلیحاتی و حملات هوایی محدودی که بر جبهههای الجوف و مأرب در شمال متمرکز بود، محدود شد.
این دو مقام گفتند ریاض در تلاش است از تشدید گستردهای که ممکن است حوثیها را به افزایش حملات پهپادی به خاک عربستان سعودی سوق دهد، اجتناب کند. مقامهای سعودی تا زمان انتشار گزارش رویترز در ۱۰ سپتامبر به درخواستهای این خبرگزاری برای اظهارنظر پاسخ نداده بودند.
این تشدید درگیریها پس از چند سال کاهش نبردهای گسترده از زمان آتشبس سال ۲۰۲۲ و در شرایط اختلافات درون ائتلاف حامی دولت یمن رخ داده است.
