بحران رسانه‌ای در ایران: صداوسیما دیگر مرجع خبری نیست

تازه‌ترین آمارها و تحلیل‌ها نشان می‌دهد صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، پس از دهه‌ها سلطه بر اخبار و سرگرمی، تنها ۱۲.۵٪ اعتماد عمومی را در اختیار دارد. رسانه‌های خارجی و شبکه‌های مجازی اکنون میدان‌دار اطلاع‌رسانی در ایران هستند و تجربه جنگ ۱۲ روزه ضعف این رسانه در هدایت افکار عمومی را آشکار کرد.

با توجە بە عدم صداقت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در بازتاب واقعیات میدان و سوگیریهای فاحش در بازتاب اخبار، گزارش‌های رسمی بیانگر کاهش شدید مرجعیت صداوسیما بە عنوان یک منبع موثق خبر است.

طبق پیمایش مرکز ملی افکارسنجی ایسپا، صداوسیما در سال ۱۳۸۳ بیش از ۷۰٪ مخاطب خبری داشت، این رقم در سال ۱۳۹۶ به ۵۱٪ و در مهر ۱۴۰۳ به تنها ۱۲.۵٪ سقوط کرده است، یعنی طی ۷ سال گذشته مرجعیت این رسانه حدود ۷۵٪ کاهش یافته است.

بنابە این گزارش، حتی در بخش سرگرمی، تنها ۱۱.۵٪ مردم سریال‌ها و فیلم‌های تلویزیون را دنبال می‌کنند و سه رتبه اول پربازدیدترین صفحات اینستاگرام فارسی در اختیار رسانه‌های خارج از کشور است کە حاکی از نشانه‌ای روشن از جابه‌جایی مرجعیت رسانه‌ای و کاهش اعتماد عمومی می باشد.

با این حال، باحتمال دارد آمارهای موجود حتی تصویری خوش‌بینانه را نیز بازتاب دهند. بخشی از میزان بینندگی صداوسیما ناشی از پخش اجباری و تنظیم خودکار تلویزیون‌ها روی شبکه‌های حکومتی در زندان‌ها، بانک‌ها، ادارات دولتی و برخی اماکن عمومی است که تماشای برنامه‌ها از سر انتخاب آزاد نبوده، بلکه به‌عنوان روندی عادی و الزامی جریان دارد.

در همین رابطە، روزنامه شرق در گزارشی انتقادی نوشت که صداوسیما مرجعیت خود را از دست داده و تا زمانی که رسانه‌ای قابل اعتماد شکل نگیرد، جامعه ایرانی روی ثبات و رفاه را نخواهد دید.

به گفته این روزنامه، فقدان اعتماد عمومی باعث شده است کە رسانه‌های خارجی و شبکه‌های مجازی جایگاه اطلاع‌رسانی ملی را تصاحب کنند و صداوسیما درگیر محاسبات سیاسی و باندی شود.

تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد که صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران قادر به جذب و هدایت مخاطب نبوده است. اخبار دیرهنگام و ناقص، تحلیل‌های ضعیف و یک‌جانبه، موجب شد رسانه‌های خارجی و شبکه‌های مجازی میدان‌دار اطلاع‌رسانی شوند و نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی افکار عمومی ایفا کنند.

کارشناسان تأکید دارند که تداوم چنین وضعیتی می‌تواند همبستگی اجتماعی و ثبات ملی را تهدید کند. در این بارە، عباس اسدی، کارشناس ارتباطات و رسانه، اعلام نمودە است:

کارشناسان صداوسیما هیچ روایت و تحلیل تازه‌ای ندارند. رسانه ملی در جریان جنگ اخیر تک‌صدایی و مرکز محور بود و از تحلیلگرانی استفاده کرد که تکراری یا وابسته به جناحی خاص و نسبتاً افراطی بودند.»

در مقابل، رئیس سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، پیمان جبلی، مدعی شد که در جریان جنگ ۱۲ روزه، مرجعیت این رسانه به شدت افزایش یافته است.

کندی در پوشش اخبار فوری، گرایش جناحی آشکار، ضعف در برنامه‌سازی و بی‌توجهی به سلایق واقعی مخاطبان باعث شده است اعتماد عمومی بە این رسانە ناکارآمد بیش از پیش کاهش یافته و رسانەهای خارج از ایران بە مرجع خبر رسانی تبدیل شوند.