جنگ و بحران در خاورمیانه و سود میلیاردی در آن سوی آتلانتیک

داده‌های گمرک آمریکا نشان می‌دهد افزایش قیمت جهانی نفت و فرآورده‌های نفتی در پی جنگ خاورمیانه، طی دو ماه نخست درگیری‌ها بیش از ۱۵ میلیارد دلار درآمد اضافی برای صادرات انرژی آمریکا ایجاد کرده است. بخش عمده این درآمد از رشد قیمت‌ها و نه افزایش حجم صادرات حاصل شدە است. در حالی که صادرکنندگان و شرکت‌های انرژی از جهش بهای نفت سود برده‌اند، مصرف‌کنندگان آمریکایی با افزایش هزینه سوخت روبه‌رو شده‌اند. تحلیلگران می‌گویند همزمانی سودآوری بخش انرژی با رشد هزینه‌های زندگی، جنگ و بازار انرژی را به یکی از چالش‌های سیاسی مهم دولت ترامپ تبدیل کرده است.

محاسبات مبتنی بر داده‌های گمرک آمریکا نشان می‌دهد ایالات متحده در دو ماه نخست درگیری‌های خاورمیانه بیش از ۱۵ میلیارد دلار درآمد افزودە را از صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی به دست آورده است. این رقم عمدتاً ناشی از جهش قیمت جهانی انرژی در پی تنش‌های منطقه‌ای بوده است.

بر اساس داده‌های منتشر شده، آمریکا طی ماه‌های مارس و آوریل حدود ۸.۲۸ میلیارد دلار درآمد مازاد از صادرات نفت خام و ۶.۸۴ میلیارد دلار درآمد اضافی از صادرات فرآورده‌های نفتی کسب کرده است.

افزایش قیمت‌ها در حالی رخ داده است که نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه انرژی و تداوم اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال انرژی خصوصا تنگه هرمز، بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.

ارزش صادرات نفت خام آمریکا در ماه مارس به ۱۰.۷۱ میلیارد دلار، معادل صادرات ۱۲۵.۳ میلیون بشکه نفت بودە است.

این رقم در آوریل سالجاری با جهشی چشمگیر به رکورد تاریخی ۱۷.۱۵ میلیارد دلار افزایش یافت و حجم صادرات نیز به ۱۶۷.۸ میلیون بشکه دست یافتە است.

داده‌ها نشان می‌دهد رشد ارزش صادرات بسیار سریع‌تر از افزایش حجم فروش بوده است. در حالی که حجم صادرات نفت خام در مارس تنها سه درصد نسبت به ماه قبل افزایش یافت، ارزش صادرات در همان دوره ۳۵ درصد رشد نمودە است. در آوریل نیز حجم صادرات حدود یک‌سوم افزایش یافت، اما ارزش آن ۶۰ درصد بیشتر شد.

پیش از آغاز حمله مشترک ایالات متحده و اسرائیل به ایران، متوسط قیمت هر بشکه نفت خام صادراتی آمریکا حدود ۶۶.۸ دلار بود.

این رقم در مارس به ۸۵.۵ دلار و در آوریل به بیش از ۱۰۲ دلار در هر بشکه رسید. به این ترتیب، افزایش قیمت‌ها به تنهایی میلیاردها دلار درآمد اضافی برای صادرکنندگان آمریکایی ایجاد کرد.

بازار فرآورده‌های نفتی نیز روند مشابهی را تجربه کردە است. میانگین صادرات ماهانه فرآورده‌های نفتی آمریکا در یک سال پیش از آغاز بحران حدود ۹.۰۶ میلیارد دلار بود. این رقم در مارس به ۱۲.۳۸ میلیارد دلار و در آوریل به رکورد ۱۴.۵۴ میلیارد دلار افزایش یافت.

حجم صادرات فرآورده‌های نفتی نیز از میانگین ۱۸۹.۵ میلیون بشکه در ماه به بیش از ۲۱۲ میلیون بشکه در آوریل رسید.

با این حال، بخش عمده رشد درآمدها تا برهە کنونی ناشی از افزایش قیمت‌ها بودە است. متوسط قیمت هر بشکه فرآورده نفتی صادراتی آمریکا که پیش از بحران حدود ۴۸.۵ دلار بود، در مارس به ۶۱.۴ دلار و در آوریل به ۶۸.۵ دلار افزایش یافت.

در نتیجه، صادرکنندگان آمریکایی در ماه مارس حدود ۲.۶ میلیارد دلار و در آوریل ۴.۲۴ میلیارد دلار درآمد اضافی از محل صادرات فرآورده‌های نفتی به دست آوردند.

در حالی که افزایش قیمت نفت درآمد شرکت‌های انرژی آمریکا را تقویت نمودە است، مصرف‌کنندگان آمریکایی نیز هزینه آن را پرداخت کرده‌اند.

برآوردها نشان می‌دهد شهروندان این کشور تا اواسط ماه مه حدود ۴۵ میلیارد دلار بیشتر برای بنزین هزینه کرده‌اند و قیمت سوخت در برخی مناطق به بیش از ۴.۵ دلار در هر گالن رسیده است.

نظرسنجی‌ها نیز حاکی از آن هستند که بیش از ۶۰ درصد آمریکایی‌ها دولت ترامپ را مسئول افزایش هزینه‌های زندگی می‌دانند.

در این بارە تحلیلگران بر این باور هستند کە این مسالە، در کنار تداوم جنگ و افزایش قیمت انرژی، به یکی از مهم‌ترین چالش‌های سیاسی رئیس‌جمهور آمریکا در ماه‌های اخیر تبدیل شده است.

با دستیابی ایران و آمریکا بە توافق، بە نظر می رسد حداقل تا اطلاع ثانوی، بازارهای جهانی رفتە رفتە شوک ناشی از انسداد تنگە هرمز و بحران انرژی را از سر بگذارنند.

با این وجود ابهامات موجود در توافق تهران و واشنگتن و نادیدە گرفتن سهم اسرائیل و کشورهای حوزە خلیج، ابهامات را در برطرف کردن نگرانیهای جامعە جهانی در خصوص انرژی رفع ننمودە است.