روسیه و ناتو: جرقههای یک رویارویی مستقیم چگونە شکل میگیرند؟
خطر بروز جنگ میان روسیه و ناتو در نقطه تلاقی موازنه قدرت، بازدارندگی و خطر خطای محاسباتی شکل میگیرد. روسیه عملیات منتسب به خود زیر آستانه ماده پنج را گسترش داده است، در حالی که ناتو دفاع هوایی جناح شرقی را عملیاتیتر و اروپا توان ضربتی دوربرد خود را تقویت میکند. این تحولات هنوز نشانه جنگ قریبالوقوع نیستند، اما توازن نظامی و ادراک دو طرف از هزینه تقابل را تغییر میدهد. خطر زمانی افزایش مییابد که یکی از طرفین این تغییر موازنه را تهدیدی علیه بازدارندگی خود بداند و یک بحران محدود، چرخه اقدام، واکنش و تشدید ناخواسته را فعال کند.
در ارزیابی خطر جنگ روسیه و ناتو،مسالە اصلی این نیست که کدام مقام از جنگ یا لزوم دستیابی بە صلح و کاستن از تنشها سخن میگوید، بلکه باید دید چه چیزی در موازنه بازدارندگی اروپا تغییر کرده است.
تحولات ماههای اخیر سه تغییر مشخص را نشان میدهند: عملیات منتسب به روسیه در داخل خاک ناتو به سطح بالاتری رسیده، ناتو در جناح شرقی قواعد عملیاتی خود را تغییر داده و کشورهای اروپایی در حال افزایش توان نظامی دوربرد خود هستند.
در مقابل، هنوز شواهد علنی از آمادهسازی روسیه برای یک حمله گسترده به خاک ناتو وجود ندارد.
حادثه لایپزیگ مهمترین نمونه تحول نخست است. دولت آلمان اول سپتامبر رسماً اعلام کرد روسیه مسئول حمله نافرجام چهارم آگوست به فرودگاه لایپزیگ/هاله بوده است.
یک پهپاد حامل مواد منفجره در نزدیکی یک هواپیمای اوکراینی پیدا و خنثی شد. برلین اعلام نمودە است کە تحقیقات پلیسی، الگوی عملیات و اطلاعات امنیتی در مجموع به مسئولیت روسیه اشاره دارند.
مسکو این اتهام را رد کرده است. آلمان در واکنش کنسولگری روسیه در بن و خانه روسیه در برلین را تعطیل کرد. اما اهمیت رویداد لایپزیگ صرفا در یافتن یک پهپاد در فرودگاە نیست.
آسوشیتدپرس حدود ۲۰۰ مورد خرابکاری و فعالیت مخرب را در اروپا، از زمان حمله گسترده روسیه به اوکراین را ثبت کرده است که مقامهای غربی آنها را به روسیه نسبت دادهاند.
این مجموعه شامل آتشسوزی، عملیات پهپادی، سرقت فناوری دفاعی، حملات سایبری و طرحهای ترور است.
روسیه وجود یک کارزار سازمانیافته خرابکاری را رد میکند. فایننشال تایمز نیز به نقل از مقامهای دفاعی و اطلاعاتی اروپایی گزارش داده است که نگرانی اصلی اکنون ناتوانی اروپا در بازداشتن عملیات روسیه در سطحی پایینتر از آستانه ماده پنج ناتو است.
تغییر دوم در سطح نظامی رخ داده است. ناتو در ماههای اخیر مأموریتهای هوایی خود در بالتیک را از منطق پلیس هوایی به دفاع هوایی سوق داده و اختیار مقابله با تهدیدها را به سطوح عملیاتی پایینتر واگذار کرده است.
ژنرال الکسوس گرینکویچ، فرمانده عالی نیروهای ناتو در اروپا، در ماه مه گفت نیروهای ائتلاف باید بتوانند در سطح تاکتیکی برای دفاع از قلمرو ناتو اقدام کنند.
این تغییر در منطقهای حایز اهمیت ویژه است که هواپیماهای روسیه و ناتو به طور مرتب در نزدیکی یکدیگر فعالیت میکنند و یک خطای شناسایی میتواند مستقیماً به استفاده از زور منجر شود.
همزمان آلمان در حال ایجاد توان ضربتی دوربرد مستقل است. برلین در ژوئیه تصمیم گرفت موشکهای کروز تاماهاوک و پرتابگرهای زمینی تایفون را از آمریکا خریداری کند.
فریدریش مرتس این تصمیم را برای پر کردن یک شکاف راهبردی در دفاع آلمان ضروری قلمداد نمودە است. از نگاه اروپا این روند بخشی از بازسازی بازدارندگی در برابر روسیه است، در حالی که مسکو افزایش توان موشکی ناتو را تغییر در توازن نظامی علیه خود میبیند.
با این حال، این مجموعه هنوز معادل آمادهشدن برای جنگ مستقیم نیست. نشانه تعیینکننده زمانی بروز می یابد که روسیه آرایش نظامی خود را برای حمله به خاک ناتو تغییر دهد یا یک حادثه، مانند حملهای با تلفات گسترده در خاک یک عضو، سرنگونی هواپیمای روسی یا ضربه به زیرساخت حیاتی، دولتهای ناتو را در برابر مسئله پاسخ نظامی قرار دهد.
خطر فعلی دقیقاً در همین فاصله قرار دارد: نه جنگ قریبالوقوع، بلکه افزایش موقعیتهایی که یک بحران محدود میتواند منطق بازدارندگی را به منطق واکنش نظامی تبدیل کند
