اسرائیل دشمن شمارە یک ترکیە است

واکنش ترکیه به نشست اورشلیم نشان‌دهنده الگوی آشنای امنیتی‌سازی سیاست خارجی است. دولت با بازتولید گفتمان تهدید و توسل به روایت‌های توطئه، تلاش می‌کند ناکامی‌های ژئوپلیتیک خود را پنهان کند. این رویکرد، به جای افزایش بازدارندگی، منجر به تشدید سوءبرداشت‌ها، فرسایش اعتماد منطقه‌ای و محدود شدن ظرفیت دیپلماسی چندجانبه می‌شود و هزینه‌های راهبردی آنکارا را در بلندمدت افزایش می‌دهد.

رسانه‌های نزدیک به دولت اردوغان پس از نشست سه‌جانبه اسرائیل، یونان و قبرس، موجی از اتهام‌زنی و نظریه‌های توطئه را علیه اسرائیل به راه انداخته‌اند.

در این بارە، روزنامه ینی‌شفق مدعی شده است که تمامی نهادهای امنیتی ترکیه اکنون اسرائیل را تهدید اصلی کشور می‌دانند؛ این ادعا با واکنش تحلیلگران و هشدار یک دیپلمات پیشین اسرائیلی درباره آماده‌سازی ترکیه برای درگیری احتمالی همراه شده است.

بحران دیپلماتیک میان اسرائیل و ترکیه در پی نشست سه‌جانبه‌ای که روز دوشنبه در اورشلیم با حضور بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و رهبران یونان و قبرس برگزار شد، وارد مرحله تازه‌ای شده است.

این نشست در آنکارا به‌عنوان پیامی ضمنی و هشدارآمیز به رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، تلقی شده است.

رسانه‌های طرفدار دولت ترکیه این دیدار را اقدامی تهاجمی علیه منافع آنکارا توصیف کردند. در همین راستا، روزنامه ینی‌شفق روز چهارشنبه در تیتر اصلی خود اعلام کرد که اسرائیل باید تهدید شماره یک ترکیه قلمداد شود.

این روزنامه نشست اورشلیم را به درگیری‌های اخیر در منطقه حلب سوریه میان نیروهای دولتی و نیروهای نیروهای سوریە دموکراتیک (SDF) مرتبط دانست و مدعی شد که اسرائیل هم‌زمان با برگزاری این نشست، نیروهای SDF را برای تضعیف موقعیت ترکیه در سوریه فعال کرده است؛ ادعایی که هیچ شواهد مستقلی برای آن ارائه نشده است.

ینی‌شفق همچنین نوشت که وزارت دفاع، وزارت امور خارجه و سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) همگی اسرائیل را در صدر تهدیدات امنیتی کشور قرار داده‌اند و این موضوع به اولویت اصلی دستور کار نهادهای امنیتی تبدیل شده است.

این لحن، به‌ویژه در شرایطی که گزارش‌هایی درباره احتمال تعمیق همکاری‌های نظامی میان اسرائیل، یونان و قبرس منتشر و اردوغان اخیراً هشدار داده بود ترکیه اجازه نقض حقوق خود را نخواهد داد، نشانه تشدید کم‌سابقه مواضع آنکارا تلقی می‌شود.

در نشست اورشلیم، نتانیاهو در کنار کیریاکوس میتسوتاکیس، نخست‌وزیر یونان، و نیکوس خریستودولیدس، رئیس‌جمهور قبرس، اظهاراتی مطرح کرد که به‌طور غیرمستقیم اردوغان را هدف قرار می‌داد.

او گفت کسانی که رؤیای احیای امپراتوری‌ها و کنترل سرزمین‌های منطقه را در سر دارند، باید از این تصورات دست بکشند و تأکید کرد اسرائیل و شرکایش توانایی دفاع از خود را دارند و همکاری‌های مشترک این توان را تقویت می‌کند.

در پشت صحنه، ایالات متحده همچنان اسرائیل را تحت فشار قرار می‌دهد تا نقش ترکیه در بازسازی غزه، به‌ویژه در قالب یک نیروی تثبیت‌کننده بین‌المللی، پذیرفته شود. این موضوع با مخالفت شدید تل‌آویو روبه‌روست.

مقامات سیاسی اسرائیلی بە کرات گفته اند ترکیه در هیچ نیروی بین‌المللی از این دست حضور نخواهد داشت.

هم‌زمان، وزارت امور خارجه ترکیه نیز اعلام کرد هاکان فیدان، وزیر خارجه این کشور، در آنکارا با مقام‌های ارشد حماس دیدار کرده و درباره مرحله دوم توافق آتش‌بس گفت‌وگو کرده است. به گفته حماس، این گروه به تعهدات خود پایبند بوده و حملات اسرائیل مانع پیشرفت به مرحله بعدی شده است.

ترکیه در حال آماده‌سازی برای جنگ است

آلون لیل، مدیرکل پیشین وزارت امور خارجه اسرائیل و کاردار سابق این کشور در آنکارا، هشدار داد که افزایش همکاری‌های نظامی میان اسرائیل، یونان و قبرس، ترکیه را در وضعیت نگرانی شدید و آماده‌سازی برای درگیری احتمالی با اسرائیل قرار داده است.

او در گفت‌وگو با وب‌سایت ynet گفت ترکیه به‌طور فعال برای سناریوی جنگ آماده می‌شود و به تقویت پدافند هوایی، ارتقای نیروی هوایی و تخصیص بودجه‌های قابل توجه در این زمینه اشاره کرد.

به گفته لیل، آنکارا احتمال حمله اسرائیل را بسیار جدی تلقی می‌کند و در حال نوسازی ناوگان هوایی، گسترش تولید پهپادها و تقویت توان دریایی و زمینی خود است.

نتانیاهو در جریان نشست اورشلیم اعلام کرد اسرائیل، یونان و قبرس تصمیم گرفته‌اند همکاری‌های امنیتی خود را تعمیق بخشند. این موضوع به گفته لیل از نگاه ترکیه اقدامی تهاجمی محسوب می‌شود.

او تأکید کرد دستیابی به تفاهمی میان اسرائیل و ترکیه بر سر سوریه برای مهار تنش‌ها ضروری است و در غیر این صورت، نخستین درگیری‌های نظامی می‌تواند در خاک سوریه رخ دهد؛ جایی که هر دو کشور حضور نظامی دارند.

لیل گفت بعید است دو طرف مستقیماً به خاک یکدیگر حمله کنند، اما فقدان یک چارچوب سه‌جانبه یا چهارجانبه با مشارکت سوریه و ایالات متحده آمریکا می‌تواند به سرعت به رویارویی منجر شود.

به گفته او، ترکیه در واکنش به شکل‌گیری این ائتلاف‌ها احتمالاً روابط خود با جمهوری آذربایجان را گسترش داده و حضورش در سوریه را تقویت خواهد کرد.

او افزود اسرائیل باید مراقب روابط راهبردی خود با آذربایجان باشد، به‌ویژه با توجه به اینکه ترکیه پیش‌تر مانع اعزام نیروهای آذربایجانی به غزه شده است. لیل همچنین ارزیابی کرد که برخلاف گذشته، ایالات متحده دیگر نسبت به تنش میان اسرائیل و ترکیه حساسیت زیادی نشان نمی‌دهد.

در ادامه این فضای تنش‌آلود، ندیم شنر، ستون‌نویس روزنامه حریت و از چهره‌های نزدیک به دولت ترکیه، نوشت که ترکیه در سوریه با «دشمن مشترک»ی به نام اسرائیل روبه‌روست و نیروهای کردمحور SDF را نیروی نیابتی آن توصیف کرد.

هم‌زمان، در رسانه‌های ترکیه ادعاهایی مطرح شده مبنی بر اینکه درگیری‌های حلب هم‌زمان با نشست اورشلیم تصادفی نبوده و بخشی از سناریویی برنامه‌ریزی‌شده از سوی نتانیاهو بوده است.

هرچند این ادعا از نظر عملی فاقد پشتوانه است، اما رسانه‌های ترکیه تلاش دارند آن را به اسرائیل نسبت داده و تصویر یک دشمن خارجی را تقویت کنند.