سپر دفاعی اسرائیل در یونان، موازنه قدرت در برابر اردوغان را تغییر خواهد داد

یونان با برقراری سپر آشیل در پی ایجاد یک چتر دفاعی چندلایه و تغییر معادله بازدارندگی در برابر ترکیه است. این طرح سه سامانه اسرائیلی فلاخن داوود، باراک و اسپایدر را در یک شبکه یکپارچه برای مقابله با موشک‌ها، جنگنده‌ها و پهپادها ترکیب می‌کند. آتن همزمان انتقال فناوری و مشارکت صنایع داخلی را شرط قراردادها کرده است. سپر آشیل بخشی از نوسازی گسترده ارتش یونان در برابر افزایش قدرت نظامی ترکیه و دکترین میهن آبی اردوغان است.

دودی کوگان و نیتاع بار، دبیران امور خارجی روزنامه اسرائیل هیوم، در یادداشتی مشترک مدعی شدند پوشش کامل فضای هوایی، دریایی و زیر دریا، ماموریتی است که نیکوس دندیاس، وزیر دفاع یونان برای دکترین موسوم به سپر آشیل تعیین کرده است. دندیاس این دکترین را اواخر نوامبر گذشته در یک سخنرانی مطرح کرد.

کوگان و بار در این بارە بر این باورند کە آتن برای اجرای این دکترین، دو روز پیش قراردادی را به ارزش حدود سه میلیارد یورو برای خرید یک سامانه دفاع هوایی چندلایه از اسرائیل امضا کرد.

با این حال، موضوع تنها به خرید محدود نمی‌شود و انتقال دانش و فناوری به صنایع یونان را نیز در بر می‌گیرد. مهم‌تر از آن، به گفته این دو نویسنده، تقویت ائتلاف با یونان و قبرس در برابر ترکیه است.

به گفته نویسندگان اسرائیلی، این مجموعه از سه سامانه رهگیر اسرائیلی تشکیل می‌شود که هر یک مسئول یک لایه متفاوت خواهند بود.

فلاخن داوود لایه بالایی رهگیری را بر عهده خواهد داشت و مسئول رهگیری موشک‌های بالستیک، موشک‌های کروز و دیگر تسلیحات سنگین خواهد بود. لایه میانی را سامانه باراک پوشش خواهد داد که ستون فقرات این سامانه به شمار می‌رود.

سیستم باراک موشک‌های رهگیر با برد ۳۵ تا ۱۵۰ کیلومتر شلیک می‌کند و برای مقابله با جنگنده‌ها، بالگردها، پهپادها و موشک‌های کروز طراحی شده است.

استقرار سریع

در کنار این دو سامانه، سیستم اسپاید متعلق به شرکت نظامی اسرائیلی رافائل، امکان استقرار سریع و متحرک را برای یونان فراهم خواهد کرد تا از پایگاه‌ها، بنادر و تأسیسات انرژی دفاع کند.

کوگان و بار اعتقاد دارند تمامی این سامانه‌ها به یک شبکه پیشرفته راداری و مرکز فرماندهی و کنترل متکی خواهند بود که مدیریت کل سامانه را بر عهده خواهد داشت.

دندیاس در سخنرانی ماه نوامبر خود، منطق یونان در نحوه مواجهه با افزایش قدرت ترکیه را تشریح کردە و اظهار داشتە بود کە که این راهبرد نه‌تنها بر درس‌های جنگ اوکراین و قدرت تسلیحات بدون سرنشین، بلکه بر درس‌های جنگ اکتبر ۱۹۷۳ نیز استوار گشتە است.

دندیاس در این بارە گفتە است کە در سال ۱۹۷۳ نبرد بزرگی میان نیروی هوایی اسرائیل، که همواره یکی از بهترین نیروهای هوایی جهان بوده و با سامانه‌های پدافند هوایی مصر درگیر شد و نیروی هوایی اسرائیل در جریان آن پیروز نشد، وجود دارد.

او افزود اسرائیل زمانی توانست در جنگ پیروز شود که ژنرال شارون از کانال عبور کرد و سامانه‌های پدافند هوایی مصر را روی زمین منهدم کرد.

به گفته دو دبیر اسرائیلی، یونان قصد دارد این سامانه‌ها را ابتدا در شمال شرق کشور و جزایر شرق دریای اژه مستقر کند تا از زیرساخت‌های حیاتی مانند پایگاه‌های هوایی و دریایی و بنادر محافظت کند.

آنها اعتقاد دارند کە انتخاب این مناطق، ماهیت تهدیدی را نشان می‌دهد که این سامانه دفاعی پیشرفته و پرهزینه برای مقابله با آن ساخته می‌شود.

این دو کارشناس اسرائیلی می‌افزایند کە در برابر این سامانه، دکترین میهن آبی مورد حمایت اردوغان قرار دارد که تمام منطقه شرق مدیترانه را از نظر اقتصادی و سیاسی حوزه نفوذ ترکیه و این نفوذ را به زیان یونان و قبرس می‌داند. ترکیه برای تحقق این چشم‌انداز در حال ساخت ناوگانی عظیم است.

به گفته رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه، همزمان بیش از ۵۰ کشتی جنگی در کارخانه‌های کشتی‌سازی ترکیه در حال ساخت است که بیش از ۱۵ فروند آنها برای کشورهای خارجی در نظر گرفته شده‌اند.

همچنین کشتی‌هایی به پاکستان، مالزی، اوکراین و قطر تحویل داده شده و برای نخستین بار، یک کشتی نیز به رومانی، عضو ناتو و اتحادیه اروپا، تحویل داده شده است.

خریدهای نظامی گسترده

به گفته کوگان و بار، تقویت توان نظامی یونان به سامانه‌های دفاعی محدود نمی‌شود. آتن در آوریل گذشته توافقی را به ارزش حدود ۶۵۰ میلیون یورو برای خرید سامانه‌های پیشرفته پرتاب موشک از شرکت اسرائیلی البیت امضا کرد و همچنین در حال خرید پهپادهای انتحاری، ناوچه‌های جدید از فرانسه و جنگنده است.

این دو نویسنده همچنین بر این باورند کە یونان در تمامی این قراردادها یک شرط ثابت دارد: صنایع داخلی این کشور باید در فرایند تولید مشارکت داشته باشند و دانش فنی نیز به یونانی‌ها منتقل شود.

چنین شرطی درباره پروژه سپر آشیل نیز اعمال می‌شود. دست‌کم یک‌چهارم ارزش این قرارداد به شرکت‌های یونانی اختصاص خواهد یافت و در کنار آن، انتقال کد منبع سامانه فرماندهی و کنترل به آتن نیز تعهد شده است تا ارتش یونان بتواند این سامانه را به‌طور مستقل توسعه دهد و همچنان به یک طرف خارجی وابسته نماند.

دو نویسنده اسرائیلی در جمع‌بندی بر این باورند کە دندیاس در بیانیه‌ای که در آستانه امضای توافق منتشر کرد، نوشت سپر آشیل حلقه‌ای مهم در روند اصلاح نیروهای مسلح و پاسخی ضروری به چالش‌های ژئوپلیتیکی و فناوری عصر حاضر است.

دندیاس همچنین می افزاید کە سپر آشیل نشان‌دهنده گذار از مجموعه‌ای از سامانه‌های تسلیحاتی به یک سامانه جامع بازدارندگی است.

با استقرار این سامانه، نقش کشتی‌های جدید ناوگان و هواپیماهای نسل چهارم و پنجم دیگر به دفاع محدود از دریای اژه منحصر نخواهد بود و آنها قادر خواهند بود نقش بازدارندگی گسترده‌تری ایفا کنند.

آنچە کە در میانەی یونان و اسرائیل می‌گذرد، بیش از آنکه صرفاً یک برنامه نوسازی نظامی باشد، واکنشی به افزایش قدرت ترکیه و دکترین میهن آبی است. آنکارا با توسعه سریع ناوگان و تعریف بخش بزرگی از شرق مدیترانه به‌عنوان حوزه نفوذ خود، عملاً یونان را به جست‌وجوی موازنه‌ای جدید سوق داده است.

استقرار سپر آشیل نتیجه همین روند است. ترکیه با سیاستی که قرار بود قدرت بازدارندگی‌اش را افزایش دهد، اکنون با پیامدی معکوس روبه‌روست: نزدیکی بیشتر یونان، قبرس و اسرائیل و انتقال فناوری پیشرفته نظامی اسرائیل به رقیبی که مستقیماً در برابر جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای آنکارا قرار گرفته است.