Search this site

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، در عکس یادگاری سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای که یکشنبه در چین گرفته شد، غایب بود. غیبت او بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشتە است. در این عکس، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، و شی‌جی‌پینگ، رئیس‌جمهوری چین، در مرکز قاب دیده می‌شوند و هیئت ایرانی حضور ندارد. بە نقل از خبرگزاری فارس نیوز، وابستە بە سپاە پاسداران انقلاب اسلامی، معاون اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهور ایران، اعلام کرد که عکس یادشده مربوط به ضیافت غیررسمی و پیش از ورود هیئت ایران بوده است و بنابراین غیبت پزشکیان به معنای تأخیر یا بی‌اعتنایی نبوده است. با این حال، برخی منابع پیش‌تر مدعی شده بودند که دلیل غیبت رئیس‌جمهور ایران، دیر رسیدن او به محل اجلاس بوده است که از سوی مقامات رسمی رد شد. با این حال دلیل واقعی غیبت پزشکیان سرو مشروبات الکلی در این ضیافت رسمی بوده است. مقامات ایران به‌طور سنتی در برنامه‌هایی که نوشیدنی الکلی ارائه می‌شود، شرکت نمی‌کنند. پزشکیان، طبق این گزارش، عمداً دیرتر از سایر سران به تیانجین سفر کرده تا با توجیه دیر رسیدن، در ضیافت شام رئیس‌جمهوری چین و همسرش حضور نیابد. بیست و پنجمین نشست رسمی سران سازمان همکاری شانگهای، امروز دوشنبه در شهر تیانجین چین افتتاح شد. پزشکیان در سفر چهار روزه خود قرار است علاوه بر سخنرانی در نشست سران شانگهای و شانگهای‌پلاس، با روسای جمهور چین، روسیه و برخی دیگر از سران حاضر در اجلاس دیدار داشته باشد. دفتر ریاست جمهوری اسلامی ایران توضیح داده است که عکس رسمی سران سازمان همکاری شانگهای در آغاز اجلاس روز دوشنبه گرفته خواهد شد و هیئت ایران در آن حضور خواهد داشت. این غیبت نشان‌دهنده توازن پیچیده ایران میان رعایت پروتکل‌های بین‌المللی و پایبندی به اصول دینی است. به گفته کارشناسان، چنین تصمیماتی در سفرهای بین‌المللی، به ویژه در اجلاس‌های چندجانبه، انعکاسی از حساسیت ایران نسبت به برنامه‌های میزبان است که شامل موارد مغایر با قوانین یا موازین داخلی جمهوری اسلامی ایران است. غیبت پزشکیان در عکس یادگاری غیررسمی، اگرچه نمادین است، اما بار دیگر توجه‌ها را به سیاست ایران در مدیریت تعاملات دیپلماتیک و رعایت هنجارهای داخلی جلب کرده است.

طی هفته‌های اخیر، پروازهای باری نظامی به اسرائیل به‌طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و از آمریکا، ایتالیا، آلمان و حتی امارات متحدە عربی، هواپیماهای حامل تجهیزات نظامی در پایگاه‌های اسرائیل به زمین نشسته‌اند. کارشناسان این تحرکات را نشانه‌ای از تلاش تل‌آویو برای شروع عملیات تازه می‌دانند؛ روندی که از هماهنگی لجستیکی گسترده با متحدان حکایت دارد و می‌تواند پیامدهای امنیتی مهمی برای خاورمیانه به‌دنبال داشته باشد. طی هفته‌های اخیر، شمار پروازهای باری نظامی به اسرائیل با شتاب بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و تحلیلگران را به بررسی نشانه‌های احتمالی آماده‌باش تل‌آویو برای عملیات یا درگیری نظامی تازه واداشته است. تازه‌ترین مورد ، فرود یک فروند هواپیمای باری C-130 متعلق به ایتالیا در ۳۱ اوت ۲۰۲۵ در پایگاه هوایی نواتیم است. یک شب پیش از آن نیز، هواپیمای باری C-130 ایالات متحده آمریکا در خاک اسرائیل به زمین نشست که در چارچوب همکاری‌های لجستیکی و نظامی واشنگتن با تل‌آویو انجام شد و ادامه جریان انتقال تجهیزات و حمایت نظامی آمریکا به اسرائیل را نشان می‌دهد. هرچند جزئیات مأموریت یا محموله هواپیما هنوز اعلام نشده است اما کارشناسان می‌گویند این حضور می‌تواند نشانه‌ای از آمادگی اسرائیل برای عملیات نظامی تازه باشد. پروازهای اخیر ادامه‌ای بر روند پروازهای باری نظامی در هفته‌ها و ماه‌های گذشته است. در ۲۲ اوت، یک هواپیمای باری آمریکایی از قطر برخاست و در پایگاه نواتیم فرود آمد، و پیش از آن، در ۱۸ اوت، دو هواپیمای باری از آلمان در همان پایگاه به زمین نشستند. شب گذشتە ۳۱ اوت نیز یک فروند هواپیمای باری Boeing 747-200F از آلمان در فرودگاه بن گوریون اسرائیل به زمین نشست. در همین راستا، هفته گذشته سه هواپیمای C-130 نیروی هوایی اسرائیل میان پایگاه نواتیم و آتن در رفت‌وآمد بوده‌اند که احتمالاً حامل تجهیزات نظامی بوده‌اند. همچنین صبح چهارشنبه گذشته، یک هواپیمای باری سنگین C-17 نیروی هوایی امارات متحده عربی بین پایگاه هوایی الریف و آتن پرواز کرد. این تحرکات گسترده، حاکی از تلاش اسرائیل و متحدانش برای تقویت حضور لجستیکی و آمادگی نظامی در منطقه است، اقدامی که می‌تواند پیامدهای امنیتی گسترده‌ای برای خاورمیانه داشته باشد. مقامات امنیتی و رسمی ایران نیز از احتمال آغاز دور دوم جنگ میان اسرائیل و ایران خبر دادەاند.

نگرانی‌ها در مورد شکست کمیته‌ای که توسط پارلمان ترکیه برای ایجاد یک مبنای قانونی برای خلع سلاح حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) و دستیابی بە صلح تشکیل شده بود رو به افزایش است. پایگاە خبری الشرق الاوسط، روز یکشنبه ٣١ اوت با انتشار گزارشی ، از شکنندگی فرایند صلح در کردستان و ترکیە خبر دادە است. الشرق الاوسط در این بارە، بە اظهارات رهبران جنبش کُردستان، مبنی بر عدم اعتمادسازی دولت ترکیە در رابطە با کار کمیتە همبستگی ملی، نیز اشارە کردە است. این پایگاه خبری ضمن اشارە بە برگزاری هفت نشست این کمیتە، اعلام کردە است کە عدم اعتماد به نیات حزب حاکم عدالت و توسعه (آ.ک.پ) بخشی از این تردیدها را افزایش دادە است. این گزارش ضمن اشارە بە فراخوان عبدالله اوجالان رهبر دربند کُردها، مبنی بر انحلال حزب کارگران کُردستان و آغاز فرایند صلح، اظهارات هلن امید، عضو کمیته مرکزی حزب کارگران کُردستان پ.ک.ک، را بازتاب داده که در آن وی نسبت به کندی روند مذکور ابراز ناخرسندی کرده است. هلن امید گفته است فعالیت‌های کمیته پارلمانی کە در ۵ اوت بە منظور ایجاد زمینەهای برقراری صلح تشکیل شدە است، به دلیل عدم اعتماد به حزب عدالت و توسعه (AKP)، که به گفته او قادر به مدیریت این روند نیست، با «احتیاط» پیش می‌رود. الشرق الاوسط با اشارە بە سخنان هلن امید همچنین افزودە است که کمیته پارلمانی هیچ‌گونە اختیار مستقیمی برای تدوین قانون اساسی جدید ندارد و به سختی می‌تواند گفت‌گوها را در مورد تغییر قانون اساسی دموکراتیک آغاز کند. وی همچنین حزب عدالت و توسعه اردوغان (AKP) را به اتخاذ رویکردی منفعت‌طلبانه در روند صلح متهم کردە و افزودە است که شرکت‌کنندگان در کمیته با احتیاط عمل می‌کنند و جامعه نگران است که حزب عدالت و توسعه از موضع خود در مورد روند جاری عقب‌نشینی کند. الشرق الاوسط همچنین با اشارە بە گفت‌وگوی رمزی کارتال، رئیس مشترک کنگره خلق، تشکیل کمیته پارلمانی را گامی مثبت، اما ناکافی قلمداد کردە است. کارتال در اظهاراتی که توسط خبرگزاری فرات، نزدیک به حزب کارگران کُردستان گزارش شده است، بار دیگر بر درخواست این حزب برای آزادی اوجالان تأکید کردە و گفتە است: خط قرمز ما آزادی رهبر آپو (اوجالان، آنگونه که در حزب شناخته می‌شود) است و لازم است دولت در این مورد بە اقدامات لازم دست بزند. الشرق الاوسط همچنین انتقادات کارتال از هاکان فیدان، وزیر امور خارجە ترکیە را نیز بازتاب دادە و نوشتە است: کارتال از سیاست هاکان فیدان، در مورد سوریه نیز انتقاد کردە و درخواست او برای انحلال نیروهای سوریە دموکراتیک (SDF)، یگان‌های مدافع خلق کرد (YPG) و یگان‌های مدافع زنان (YPJ) و ادغام آنها در دولت سوریه تحت رهبری احمد الشرع را پیگیری سیاستی خصمانه علیه کُردها و فراخوانی برای نابودی دستاوردهای آنها دانستە است. در خصوص آغاز به‌کار کمیتە پارلمانی برای دستیابی بە صلح در ترکیە و تداوم اقدامات این کارگروە، الشرق الاوسط با عنوان فرایندی پر از ابهام و متضاد بە آن پرداختە است. کمیته پارلمانی در فضایی پرتنش، به کار خود ادامه می‌دهد. در حالی که حزب برابری دو دموکراسی خلق‌ها، دم‌پارتی، طرفدرار حقوق کُردها و اقلیت‌ها، که رهبری ارتباط با اوجالان، دولت، پارلمان و احزاب سیاسی را بر عهده دارد، برای ارائه پیشنهادهایی مبنی بر تصویب قوانینی که به روند خلع سلاح پ.ک.ک کمک نماید، تلاش می‌کند. در مقابل دولت و پارلمان ترکیە اصرار دارند که اعضای پ.ک.ک بدون تصویب قانونی در مجلس ترکیە، روند خلع سلاح خود را آغاز کنند. این ابهام در بیانیه‌ای که دم‌پارتی روز جمعه، یک روز پس از دیدار هیئت امرالی با اوجالان، منتشر کرد، منعکس شد. بە نقل از این روزنامە، برخی از تحلیلگران، از جمله مراد یتکین، این بیانیه را مبهم تفسیر کردە و آن را تهی یا پر از نماد خواندە و ناظران را به این نتیجه رساندە است که ممکن است این گزارش صرفا بە منظور فشار بر فضای سیاسی بودە باشد، آن‌هم بدون داشتن محتوایی جدید. در این بیانیه به نقل از اوجالان آمده است: مشکلی که با آن مواجه هستیم نیاز به مداخله جراحی ویژه دارد. «جامعه دموکراتیک، صلح و روند ادغام» سه مفهوم اصلی روند جاری هستند و بر این اساس می‌توان به نتایجی دست یافت. مرحله جدیدی مورد نیاز است که در آن گام‌های فوری در تمام سطوح برای دستیابی به این هدف به نفع همه برداشته شود. یتکین در این بارە خاطرنشان کرد که آنچه از اوجالان نقل شده قابل توجه است: هیچ اشاره‌ای به کمیته پارلمانی موجود نبودە و همچنین به شرط آزادی اوجالان که قندیل دائماً بر آن تأکید می‌کند، اشاره‌ای نشدە است. از سوی دیگر هیچ اشاره مستقیمی به خلع سلاح وجود نداشتە است. الشرق الاوسط با اشارە بە سخنان اوجالان این پرسش را مطرح می‌کند که آیا منظور از «ادغام»، ادغام مجدد گریلاهای حزب کارگران کُردستان در زندگی غیرنظامی پس از خلع سلاح آنهاست یا اینکه منظور «ادغام» دیگری است که فقط کسانی که با نمادها و کدها اوجالان آشنا هستند می‌توانند آن را درک و بر اساس آن عمل کنند. تشدید نگرانی‌ها در رابطە با آیندە فرآیند صلح در ترکیە در حالی افزایش یافتە است کە روز گذشتە اوجالان، بە مناسبت اول سپتامبر، که در ترکیه به عنوان روز جهانی صلح نامیده می‌شود، پیامی را منتشر کردە و اعلام نموده بود فراخوان ما برای صلح و چاره‌یابی دمکراتیک، یک گام سیاسی عادی نیست، بلکه گامی استراتژیک و مرحله‌ای تاریخی است. او در این پیام اظهار داشتە بود کە دستیابی بە صلح راستین، صرفا به منزله خاموشی سلاح‌ یا پایان یافتن درگیری‌ها نیست، بلکە صلح واقعی زمانی میسر خواهد بود که آزادی، دمکراسی و عدالت اجتماعی در تمامی عرصه‌های زندگی برقرار گردد.

اندیشکده بریتانیایی HJS هشدار داده است که ایران در آستانه بحرانی عمیق قرار دارد و فروپاشی احتمالی حکومت این کشور می‌تواند خلأ قدرتی ایجاد کند که خطر جنگ داخلی، ظهور رژیم‌های اقتدارگرا و گسترش بی‌ثباتی منطقه‌ای را به همراه داشته باشد. اندیشکدە هنری جکسون (HJS) در گزارشی مفصل که ٢٨ اوت منتشر کرد، اعلام نمود کە گذار سیاسی در ایران باید سریع، بدون درد و با اتکا به یک اپوزیسیون کارآمد صورت گیرد. این اندیشکده تأکید می‌کند کە انتظار برای فروپاشی خودبه‌خودی رژیم غیرواقعی است و باید اقداماتی برای جلوگیری از جنگ داخلی اتخاذ شود. گزارش HJS، از سوی باراک سِینر، بر بستر مجموعه‌ای از ناکامی‌های راهبردی نظام جمهوری اسلامی نوشته شده است. به گفته نویسنده، حملات اسرائیل در آوریل ۲۰۲۴ و ژوئن ۲۰۲۵ سامانه‌های پدافند هوایی ایران را تضعیف کرد، از سوی دیگر با نابودی بازوهای نیابتی تهران، حماس و حزب‌الله، نفوذ منطقه‌ای این کشور را فرو ریخت، و سرانجام سقوط حکومت بشار اسد در دمشق ضربه‌ای دیگر بر عمق استراتژیک آن وارد آورد. به این ترتیب، راهبرد موسوم به حلقه آتش برای محاصره اسرائیل به طور کامل فروپاشیده است. با وجود این تحولات، گزارش می‌گوید تهران همچنان به بازسازی ظرفیت‌های موشکی و هسته‌ای خود چشم دوخته است. به‌رغم حملات هدفمند آمریکا و اسرائیل علیه تأسیسات کلیدی، مقام‌های ایرانی مدعی‌اند مواد رادیوآکتو پیش از حملات منتقل شده و ایران هنوز تهدیدی جدی در حوزه هسته‌ای باقی مانده است. سناریوی سپاه پاسداران و احتمال اقتدارگرایی تازه نوییسندە این گزارش راهبردی اندیشکده هنری جکسون هشدار داده است که در صورت فروپاشی، خطرناک‌ترین سناریو تثبیت قدرت توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواهد بود که هم‌اکنون نه تنها بازوی نظامی بلکه بخش عمده اقتصاد ایران را در دست دارد. شرکت‌های وابسته به سپاه همچون قرارگاه خاتم‌الانبیاء از انرژی و خودرو تا ساخت‌وساز و لجستیک را در اختیار گرفته‌اند، و این به ‌آن نهاد شبه‌نظامی امکان می‌دهد به سرعت قدرت سیاسی را قبضه کند. در عین حال، HJS احتمال ظهور رژیمی غیرسپاهی اما همچنان اقتدارگرا و ضدغربی را نیز مطرح می‌کند. این ارزیابی یادآور می‌شود که جمهوری اسلامی ایران با اتکا به ترکیبی از ملی‌گرایی ایرانی و ایدئولوژی شیعی دوام آورده و تغییر رژیم نیز لزوماً به معنای گذار به دموکراسی نخواهد بود. به نوشته گزارش، حتی جنبش‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران نیز اغلب از گفتمان ضدغربی استفاده می‌کنند کە بەنوبە خود بازتابی از حافظه تاریخی ایرانیان نسبت به استعمار، استخراج منابع و کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ است. نگرانی از مداخله خارجی و واکنش جامعه ایران این موسسە همچنین هشدار می‌دهد کە هرگونه حمله نظامی مستقیم می‌تواند اثر معکوس داشته باشد و مردم ایران را پیرامون یک پرچم ملی متحد کند. این اندیشکده پیشنهاد کرده است که اقدامات نظامی احتمالی با کارزارهای ارتباطی همراه باشد تا بر این نکته تأکید شود که جمهوری اسلامی ایران یک انحراف تاریخی است و نه نتیجه دخالت خارجی. در بخش‌ دیگری از گزارش، به نقل از یک شهروند ایرانی با نام خانوادگی دبّاغ آمده است که مردم هرچند حکومت را مسئول فساد و سرکوب می‌دانند، اما بمباران شهرهایی چون تهران و اصفهان را تجاوز غیرقانونی تلقی می‌کنند و آن را موجه نمی‌دانند. به گفته او، چنین حملاتی حتی آرمان‌های دموکراتیک جامعه ایران را پیچیده‌تر کرده و صدای مخالفان را در کنار دشمنان خارجی قرار می‌دهد. خطر تجزیه‌ ایران و بی‌ثباتی پس از رژیم اندیشکده بریتانیایی هنری جکسون همچنین احتمال فعال شدن مبارزات استقلال‌طلبانە میان گروه‌های اتنیکی را تقویت می‌کند. به نوشته HJS، گروه‌هایی مانند حزب آزادی کردستان یا جنبش مبارزه عربی برای آزادی اهواز ممکن است در صورت حملات خارجی به مقابله مسلحانه با سپاه برخیزند. چنین روندی می‌تواند ایران پس از جمهوری اسلامی را به سوی رقابت‌های قدرت غیرمتمرکز سوق دهد و مانع شکل‌گیری یک دولت مرکزی شود. برای کاهش این خطر، گزارش پیشنهاد کرده است که غرب به ادغام جنبش‌های مخالف در چارچوب سیاسی مشترک کمک کند و زمینه تدوین قانون اساسی آینده‌ای را فراهم سازد که هم بازتاب‌دهنده چند اتنیکی بودن ایران باشد و هم مانع از استقلال طلبی شود. ضعف اپوزیسیون و لزوم سازماندهی اندیشکدە همچنین ارزیابی کرده که بهترین سناریو برای آینده ایران یک دموکراسی مشارکتی است که بر سرمایه فرهنگی و آموزشی جامعه متکی باشد. با این حال، اپوزیسیون کنونی پراکنده، غیرمتمرکز و فاقد راهبرد مشترک توصیف شده است . گزارش می‌گوید گروه‌هایی مانند شورای ملی مقاومت ایران و مجاهدین خلق در اصولی کلیدی، از جمله مخالفت با برنامه هسته‌ای و حمایت از آینده‌ای سکولار و دموکراتیک همسو هستند، اما بی‌اعتمادی متقابل و نبود رهبری واحد مانع انسجام آن‌ها شده است. گزارش همچنین به دولت‌های غربی توصیه می‌کند برای تقویت اپوزیسیون ایرانی، آموزش و هماهنگی فراهم آورند، به شرطی که این گروه‌ها خارج از ساختارهای جمهوری اسلامی باشند و از فروپاشی آن حمایت کنند. گزارش تأکید می‌کند ایجاد یک اپوزیسیون کارآمد در ایران به تداوم اقتصادی این کشور وابسته است. به همین دلیل به ابتکارهایی چون «طرح شکوفایی ایران» اشاره می‌کند که اصول لیبرال‌دموکراتیک، آزادی فردی، حقوق مالکیت و مشارکت زنان در اقتصاد را ترویج می‌دهد. به نوشته HJS، دولت آینده ایران باید پیش از خصوصی‌سازی گسترده، چارچوب‌های نظارتی ایجاد کند تا از فساد و تمرکز ثروت جلوگیری شود. در عین حال، خدمات اساسی مانند آب، برق، غذا و بهداشت باید در دوران گذار بدون وقفه تأمین گردد. اندیشکده در خاتمە بر این باور است که مداخله نظامی مستقیم نه تنها کمکی به تغییر رژیم نمی‌کند، بلکه خطر اتحاد مردم پشت حاکمیت را افزایش می‌دهد. در عوض، راهبرد دوطرفه شامل فشار خارجی از طریق تحریم و حملات محدود، همراه با حمایت از اپوزیسیون داخلی و تبعیدی توصیه شده است. این راهبرد می‌تواند شامل افزایش پخش برنامه‌ها برای مردم ایران، کمک‌های مخفی به اپوزیسیون داخلی و تأمین مالی سازمان‌های غیردولتی باشد. در کنار آن، حمایت مداوم از اپوزیسیون در تبعید و ایجاد مشوق‌های مالی برای مقامات عالی‌رتبه‌ای که جدا می‌شوند نیز توصیه شده است. گزارش تاکید می‌کند که اقدامات راهبردی باید زمینه را برای یک گذار منظم و بدون خشونت فراهم آورد.

یک منبع امنیتی در بغداد تأیید کرد خودروی حامل دو نیروی وابسته به نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران هدف حمله پهپادی قرار گرفت. یکی از آنان زخمی و به نجف منتقل شد. شدت جراحات سنگین نیست. همزمان، وزارت کشور عراق هرگونه انفجار را تکذیب کرد. این تضاد میان روایت‌ها، نشان‌دهنده فضای مبهم امنیتی بغداد است؛ جایی که اخبار می‌تواند توازن شکننده نیروهای مسلح و روابط منطقه‌ای را برهم بزند. یک منبع امنیتی در بغداد روز یکشنبه تأیید کرد که خودروی حامل دو تن از نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران هدف حمله پهپادی قرار گرفته است. به گفته این منبع، «فرد اول اقبال‌پور و فرد دوم احمدیان معرفی شده‌اند. پس از این رویداد، اقبال‌پور زخمی و برای مداوا به نجف منتقل شد». شدت جراحات این نیروی ایرانی «سنگین نیست» و روند درمان ادامه دارد. در شرایطی که پایتخت عراق در حساس‌ترین وضعیت امنیتی خود قرار دارد، این منبع امنیتی دلیل تکذیب فوری خبر توسط بغداد و تهران را نگرانی از ایجاد آشفتگی میان نیروها و احتمال فرار فرماندهان گروه‌های مسلح وابسته به ایران عنوان کرد. تنها ساعاتی پس از انتشار این گزارش‌ها، وزارت کشور عراق با صدور بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که هیچ انفجار یا عملیات تروریستی در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی بغداد رخ نداده و وضعیت امنیتی در پایتخت باثبات است. این تکذیب، واکنشی مستقیم به شایعات هدف قرار گرفتن یک خودرو حامل دو تبعه ایرانی بود. وزارت کشور عراق در بیانیه خود تأکید کرد که اخبار منتشرشده کاملاً بی‌اساس بوده و با هدف ایجاد آشفتگی میان شهروندان پخش شده است. این مقام رسمی افزود که پایتخت در شرایط ایمن و پایدار به سر می‌برد و هیچ انفجار هدفمندی در نزدیکی فرودگاه بغداد رخ نداده است. این رویداد، همزمانی تأیید منابع امنیتی و تکذیب رسمی دولت را نشان می‌دهد و پیچیدگی‌های امنیتی و اطلاعاتی بغداد را برجسته می‌کند؛ جایی که انتشار اخبار غیررسمی می‌تواند به سرعت فضای امنیتی را متشنج کند و حساسیت نیروهای داخلی و خارجی را افزایش دهد.

تازه‌ترین آمارها و تحلیل‌ها نشان می‌دهد صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، پس از دهه‌ها سلطه بر اخبار و سرگرمی، تنها ۱۲.۵٪ اعتماد عمومی را در اختیار دارد. رسانه‌های خارجی و شبکه‌های مجازی اکنون میدان‌دار اطلاع‌رسانی در ایران هستند و تجربه جنگ ۱۲ روزه ضعف این رسانه در هدایت افکار عمومی را آشکار کرد. با توجە بە عدم صداقت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در بازتاب واقعیات میدان و سوگیریهای فاحش در بازتاب اخبار، گزارش‌های رسمی بیانگر کاهش شدید مرجعیت صداوسیما بە عنوان یک منبع موثق خبر است. طبق پیمایش مرکز ملی افکارسنجی ایسپا، صداوسیما در سال ۱۳۸۳ بیش از ۷۰٪ مخاطب خبری داشت، این رقم در سال ۱۳۹۶ به ۵۱٪ و در مهر ۱۴۰۳ به تنها ۱۲.۵٪ سقوط کرده است، یعنی طی ۷ سال گذشته مرجعیت این رسانه حدود ۷۵٪ کاهش یافته است. بنابە این گزارش، حتی در بخش سرگرمی، تنها ۱۱.۵٪ مردم سریال‌ها و فیلم‌های تلویزیون را دنبال می‌کنند و سه رتبه اول پربازدیدترین صفحات اینستاگرام فارسی در اختیار رسانه‌های خارج از کشور است کە حاکی از نشانه‌ای روشن از جابه‌جایی مرجعیت رسانه‌ای و کاهش اعتماد عمومی می باشد. با این حال، باحتمال دارد آمارهای موجود حتی تصویری خوش‌بینانه را نیز بازتاب دهند. بخشی از میزان بینندگی صداوسیما ناشی از پخش اجباری و تنظیم خودکار تلویزیون‌ها روی شبکه‌های حکومتی در زندان‌ها، بانک‌ها، ادارات دولتی و برخی اماکن عمومی است که تماشای برنامه‌ها از سر انتخاب آزاد نبوده، بلکه به‌عنوان روندی عادی و الزامی جریان دارد. در همین رابطە، روزنامه شرق در گزارشی انتقادی نوشت که صداوسیما مرجعیت خود را از دست داده و تا زمانی که رسانه‌ای قابل اعتماد شکل نگیرد، جامعه ایرانی روی ثبات و رفاه را نخواهد دید. به گفته این روزنامه، فقدان اعتماد عمومی باعث شده است کە رسانه‌های خارجی و شبکه‌های مجازی جایگاه اطلاع‌رسانی ملی را تصاحب کنند و صداوسیما درگیر محاسبات سیاسی و باندی شود. تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد که صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران قادر به جذب و هدایت مخاطب نبوده است. اخبار دیرهنگام و ناقص، تحلیل‌های ضعیف و یک‌جانبه، موجب شد رسانه‌های خارجی و شبکه‌های مجازی میدان‌دار اطلاع‌رسانی شوند و نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌دهی افکار عمومی ایفا کنند. کارشناسان تأکید دارند که تداوم چنین وضعیتی می‌تواند همبستگی اجتماعی و ثبات ملی را تهدید کند. در این بارە، عباس اسدی، کارشناس ارتباطات و رسانه، اعلام نمودە است: کارشناسان صداوسیما هیچ روایت و تحلیل تازه‌ای ندارند. رسانه ملی در جریان جنگ اخیر تک‌صدایی و مرکز محور بود و از تحلیلگرانی استفاده کرد که تکراری یا وابسته به جناحی خاص و نسبتاً افراطی بودند.» در مقابل، رئیس سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، پیمان جبلی، مدعی شد که در جریان جنگ ۱۲ روزه، مرجعیت این رسانه به شدت افزایش یافته است. کندی در پوشش اخبار فوری، گرایش جناحی آشکار، ضعف در برنامه‌سازی و بی‌توجهی به سلایق واقعی مخاطبان باعث شده است اعتماد عمومی بە این رسانە ناکارآمد بیش از پیش کاهش یافته و رسانەهای خارج از ایران بە مرجع خبر رسانی تبدیل شوند.

در حالیکە سخنان تام باراک، فرستادە آمریکا در امور سوریە، حاکی از تجدید نظر در دیدگاههای وی در رابطە با اهمیت روژآوا در سیستم آتی سوریە است، سیپان حمو عضو فرماندهی کل نیروهای سوریە دموکراتیک با بیان اینکە نیروهای تحت امر این فرماندهی از قابلیت تاسیس بنیانهای ارتش سوریە برخوردارند، اعلام نمود که ادغام SDF در ارتش سوریه تنها با تصویب قوانین لازم و درصورت پذیرش اراده مردم ممکن خواهد بود. در حالیکە تام باراک، فرستادە ویژە آمریکا در امور سوریە با تجدید نظر در رویکرد خود نسبت بە نیروهای سوریە دموکراتیک SDF و نقش خودمدیریتی مناطق شمال-شرق سوریە (روژآوا)، بر نقش آنها بە بە عنوان شرکای محل وثوق آمریکا و نیروهای ائتلاف تاکید کردە است، سیپان حمو از اعضای فرماندهی نیروهای سوریە دموکراتیک سوریە در گفتگویی با خبرگزاری ANHA، اظهار داشت: هر گونە ادغامی باید بر اساس ارادە و خواست مردم و با ذهنیتی آزاد و دومکراتیک صورت بگیرد. در این بارە وی افزود: ما بارها تاکید کردەایم که فرایند ادغام، امری یکطرفە نبودە و زمانی می‌توان از یک ادغام دموکراتیک سخن گفت که دولت کنونی تمامی مناطق، اتنیکها و گروه‌های سوریه را با حفظ حقوق فرهنگی، سیاسی و زبانی خود به رسمیت بشناسد. او همچنین یادآور شد که توافق ۱۰ مارس میان فرمانده کل نیروهای SDF، مظلوم عبدی و رئیس دولت انتقالی سوریه، احمد الشرع، یک گام مهم بود، اما این توافق توسط دولت انتقالی الشرع عملاً بی‌اثر ماندە است. سیپان حمو با اشارە بە دشواریهای عملی ادغام و تاکید بر لزوم وجود یک قانون اضافە کرد: تا زمانی که تغییرات قانونی صورت نگیرد، بحثی دربارهٔ ادغام SDF امکان‌پذیر نیست. نخست باید قانون تصویب شود و یک ساختار مدیریتی مشخص گردد. وی در این گفتگو با اشارە بە مفهوم ادغام اظهار داشت: در حالیکە امروزە برخوردهای سیاسی با نیروهای سوریە دموکراتیک صورت می گیرد، ادغام یک مفهوم اجتماعی است. ما این موضوع را چنین درک می‌کنیم و معتقدیم که تغییرات سیاسی بزرگی در راه است. ما به‌عنوان بخشی از نیروهای SDF، با تکیه بر تجربیات خود آماده‌ایم یک ساختار جدید برای ارتش سوریه طراحی کنیم. به‌عنوان گام نخست، می‌توانیم با ارتش دولت دمشق یک شورای مشترک نظامی تشکیل دهیم. البته تحقق این مراحل به تصمیمات سیاسی وابسته است. حمو در بخش دیگری از سخنانش، ضمن اشارە بە مصائب دشواری کە بر ساکنان سوریە رفتە است به نقش قدرت‌های بین‌المللی و ترکیه در منطقه پرداخت و گفت: بدون تردید، ترکیه نقش بزرگی در سوریه دارد. ما به‌عنوان SDF تأکید می‌کنیم که هرگز برای دولت ترکیه تهدیدی نبوده‌ایم و نخواهیم بود. ما معتقدیم حضور ملت کرد، تضمین برپایی یک سوریهٔ دموکراتیک خواهد بود، همان‌طور که به کردها می‌اندیشیم، به عرب‌ها، علوی‌ها، دروزی‌ها، مسیحیان و ترکمن‌ها نیز می‌اندیشیم. اگر ترکیه خواهان ایجاد صلح و ثبات در سوریه است نباید کردها را برای وجود خود تهدید قلمداد کند، بلکه باید باور داشته باشد که کردها در روند دموکراتیک‌سازی سوریه نقش کلیدی دارند.

تصمیم ناگهانی آنکارا برای توقف کامل روابط اقتصادی با اسرائیل و بستن حریم هوایی این کشور، با واکنش بن گویر وزیر امنیت داخلی اسرائیل روبەروشد. این رویداد همزمان با گزارش‌های تل‌آویو درباره انهدام تجهیزات جاسوسی ترکیه در سوریه، فصل تازه‌ای از تنش میان دو کشور را رقم زده است. همزمان با تصمیم دولت حزب عدالت و توسعە مبنی بر قطع مراودات اقتصادی با اسرائیل و بستن حریم هوایی این کشور بر هواپیماهای اسرائیل از سوی هاکان فیدان، ایتمار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی اسرائیل، تصویری از دیدار اردوغان با اسماعیل هنیه، رئیس پیشین دفتر سیاسی حماس، منتشر و ترکیه را برابر با «حماس» توصیف کرد. انتشار این پست در فضای مجازی ترکیه با واکنش گسترده روبه‌رو شدە است. یک روز قبل از اتخاذ این تصمیم از سوی دولت ترکیە، اسرائیل با هلی برن نیروهای کماندو بە حومە دمشق، یک مرکز رصد اطلاعاتی ترکیە را منهدم کردە بود. در این بارە، بە نقل از روزنامە اورشلیم پست، یک مقام اسرائیلی به وب‌سایت الحدث گفتە است کە ارتش در جریان حمله به حومه دمشق، دستگاه‌های رصد اطلاعاتی ترکیه را که بیش از یک دهه پیش در این منطقە بە منظور نظارت بر اقدامات اسرائیل نصب شده بودند، منهدم کرده است. در این بارە این مقام اسرائیلی هشدار داد که دولت انتقالی سوریه نباید دستورات ترکیه را دنبال کند و با آتش بازی نماید. طبق این گزارش، سربازان سوری هنگام تلاش برای مقابلە با این گروە کماندو، زیر آتش نیروهای اسرائیل قرار گرفتند کە در جریان آن چندین نفر کشته و زخمی شدند. اما بە رغم اعلام رسمی آنکارا مبنی بر مسدود کردن حریم هوایی خود بر هواپیماهای اسرائیل، خطوط هوایی اسرائیل اعلام کردەاند کە پروازهایشان بدون تغییر ادامه دارد. یک دیپلمات ترکیه در این رابطە توضیح داد که منظور وزیر خارجه ترکیە، صرفا پروازهای دولتی اسرائیل و هواپیماهای حامل سلاح بوده است و پروازهای تجاری ترانزیتی همچنان مجاز بە سفر بە ترکیە هستند. در حمایت از اقدام ترکیە، حماس از این اقدام استقبال و خواستار اتخاذ چنین رویەای از سوی دیگر کشورها شد. در تل‌آویو، کارشناسان تصمیم اخیر آنکارا را بخشی از استراتژی تنبیه تدریجی دانستند. ایتان کوهن یاناروچاک، کارشناس ترکیه در دانشگاه تل‌آویو، گفت این گام «بی‌سابقه» بودە و تغییر مراوادات بە نقطە پیشین آن در آینده «به‌سادگی ممکن نخواهد بود». چشم‌انداز نامعلوم در حالی که پروازهای تجاری اسرائیلی همچنان از آسمان ترکیه عبور می‌کنند، توقف روابط اقتصادی و ادعای اسرائیل درباره نابودی تجهیزات ترکیه در سوریه، نشان می‌دهد شکاف میان آنکارا و تل‌آویو از مناقشه غزه فراتر رفته و اکنون به عرصه امنیتی و ژئوپلیتیک نیز کشیده شده است؛ شکافی که کارشناسان آن را بازگشت‌ناپذیر توصیف می‌کنند. ترکیه سال‌هاست از مهم‌ترین شرکای تجاری اسرائیل در منطقە بودە است. حجم مبادلات میان این دو کشور، در سال ۲۰۲۳ به ۶.۸ میلیارد دلار رسید و آنکارا پنجمین مقصد واردات اسرائیل محسوب می‌شد. اکنون توافق تجارت آزاد دو طرف که از دهه ۱۹۹۰ برقرار بوده، در آستانه لغو قرار گرفته است. ترکیه همچنین مقصد محبوب گردشگران اسرائیلی بود و پروازهای ارزان‌قیمت استانبول جایگزینی برای مسیرهای اروپایی محسوب می‌شد. قطع روابط اقتصادی می‌تواند این بخش را نیز به شدت تحت تأثیر قرار دهد.

متعاقب تائید قتل مقامات کلیدی حوثیها در یمن از جملە، احمد غالب الراوی، نخست‌وزیر دولت تحت کنترل شورشیان در صنعا و چند وزیر دیگر در حمله هوایی اسرائیل، مهدی المشاط، رئیس شورای سیاسی عالی وعدەی انتقام گیری سخت از اسرائیل را داد. ۲۸ اوت، ارتش دفاعی اسرائیل IDF اعلام کرد یک هدف نظامی حوثیهای مورد حمایت ایران مورد حمله قرار گرفتە است. در جریان این حمله هوایی بە صنعا، احمد غالب الراوی، نخست‌وزیر دولت حوثی‌ها، چند وزیر کلیدی دیگر شامل وزیر رفاه، وزیر کشاورزی، وزیر اقتصاد، وزیر دادگستری، وزیر اطلاعات و وزیر امور خارجه نیز جان باختند. . در واکنش بە این حملە، مهدی المشاط، رئیس شورای سیاسی عالی حوثی‌ها، ابتدا کشته شدن شماری از وزرا را انکار و روایت اسرائیل را ساختگی خواند، اما وعده انتقام داد و به شرکت‌های خارجی مستقر در اسرائیل هشدار داد قبل از «دیر شدن» اسرائیل را ترک کنند. از سویی دیگر،با انتشار یک پوستر کە در آن تصاویر نتانیاهو و یسرائیل کاتس وزیر دفاع، با علامت حذف مشخص شدە بود، مقامات اسرائیل را به ترور تهدید کردند. یسرائیل کاتز وزیر دفاع اسرائیل با اشاره بە حملات هوایی علیه فرماندهان حوثی در حساب خود در شبکە ایکس نوشت: اسرائیل پیش‌تر هشدار داده بود که پس از «ضربه تاریکی» نوبت «ضربه بزرگان» خواهد رسید و اکنون این هشدار را عملی کرده است. مقامات اسرائیل تأکید کردند که یمن مانند تهران هدف مشابهی خواهد داشت و این تنها آغاز کار است. سه رهبر قبیله‌ای در یمن، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتند حمله‌ای که منجر به کشته شدن نخست‌وزیر حوثی‌ها شد، جلسه‌ای از رهبران این گروه را در یک ویلا در بیت بوس، یک روستای تاریخی در جنوب صنعا، هدف داد. آنها به دلیل نگرانی از پیامدها خواستند هویتشان فاش نشود. حملات هوایی اسرائیل تنها چند روز پس از آن انجام شد که گزارش‌های اسرائیل نشان داد دولت این کشور طرح ترور رهبر حوثی‌ها در یمن را تصویب کرده است. این حملات روز پنج‌شنبه همزمان با پخش سخنرانی عبدالمَلِک حوثی، رهبر گروه شورشی، در تلویزیون متعلق به حوثی‌ها رخ داد. مقامات ارشد این گروه معمولاً برای تماشای سخنرانی‌های پیش‌ضبط‌شده گرد هم می‌آیند، موضوعی که احتمالاً هدف‌گیری جلسه را برای حمله اسرائیل ممکن ساخت. الراهاوی بالاترین مقام حوثی است کە تاکنون در جریان این حملات کشتە شدە است. محمد الباشا، تحلیلگر یمنی مستقر در آمریکا در این بارە گفت : این حمله نشانه تغییر استراتژی اسرائیل از هدف قرار دادن زیرساخت‌ها به کشتن هدفمند رهبران کلیدی است. پیش‌تر بنادر، نیروگاه‌ها و دیگر زیرساخت‌ها هدف قرار می‌گرفتند، اما حالا تمرکز روی مقامات ارشد شورشی‌هاست که می‌تواند هسته فرماندهی حوثی‌ها را متزلزل کند. احمد غالب الراوی از استان جنوبی آبین، پس از تصرف صنعا توسط حوثی‌ها در ۲۰۱۴، بە حوثیها پیوست و در اوت ۲۰۲۴ به عنوان نخست‌وزیر منصوب شد، وی بالاترین مقام حوثی است که از آغاز کمپین هوایی و دریایی آمریکا و اسرائیل کشته شده است. بعد از قتل الراوی حوثی‌ها، محمد احمد مفتاح را به عنوان نخست‌وزیر موقت معرفی کردەاند. کشته شدن نخست‌وزیر و چند وزیر ارشد دولت حوثی‌ها می‌تواند فصل تازه‌ای از تنش‌ها را رقم بزند و احتمال افزایش حملات موشکی این گروه علیه اسرائیل، به‌ویژه پس از حملات اخیر به اهداف اسرائیلی و کشتی‌ها در دریای سرخ، را به شدت بالا ببرد.

گزارش نیویورک تایمز نشان می‌دهد اسرائیل با هک و ردیابی تلفن محافظان و رانندگان، توانست رهبران ارشد سیاسی، نظامی و دانشمندان هسته‌ای ایران را در جنگ ژوئن هدف قرار دهد. در حملات اولیه، چندین فرمانده و دانشمند از جمله حسین سلامی، محمد باقری و امیرعلی حاجی‌زاده کشته شدند. این عملیات سنگین‌ترین ضربه به جمهوری اسلامی از زمان جنگ ایران و عراق دانسته شده است. بر اساس گزارش روز شنبه نیویورک تایمز، اسرائیل توانست رهبران سیاسی و نظامی ارشد ایران و دانشمندان هسته‌ای را در طول جنگ ژوئن با هک و ردیابی تلفن‌های محافظان و رانندگان آن‌ها مورد هدف قرار دهد. طبق این گزارش، در ساعات ابتدایی حملات اولیه ۱۳ ژوئن، اسرائیل به سرعت چندین فرماندە ارشد و دانشمند هسته‌ای را از جمله سرلشکر حسین سلامی فرمانده سپاه پاسداران، سرلشکر محمد باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و سرتیپ امیرعلی حاجی‌زاده فرمانده موشکی را مورد هدف قرار داد. این اقدام مقامات جمهوری اسلامی ایران را برای ساعت‌های طولانی در بهت و شوک ناشی از آن فروبرد. گزارش تایمز که به نقل از چندین مقام ارشد نظامی و اطلاعاتی ایرانی و اسرائیلی است، تاکید می کند که اگرچه رهبران ارشد ایران از تهدیدهای امنیتی ناشی از گوشی‌های هوشمند آگاه بودند و از استفاده از آن‌ها اجتناب می‌کردند، اما این دستور شامل تیم امنیتی آن‌ها نمی‌شد و همین امر به اسرائیل امکان داد آن‌ها را ردیابی و حذف کند. در این بارە ساسان کریمی، معاون اسبق امور راهبردی جمهوری اسلامی ایران، به تایمز گفتە است: می‌دانیم مقامات و فرماندهان ارشد تلفن همراه حمل نمی‌کردند، اما طرف‌های آن‌ها، محافظان امنیتی و رانندگان تلفن داشتند؛ آن‌ها احتیاط را جدی نگرفتند و این همان چیزی است که باعث شد اکثرشان ردیابی شوند. نیویورک تایمز یادآور شدە است که ایران از طرح اسرائیل برای هدف قراردادن مقامات ارشد مطلع بود و امنیت آن‌ها را افزایش داده بود. اما در این روند، ناخواسته به اسرائیل امکان داد مقامات ارشد را ردیابی و هدف قرار دهد. پس از ضربه اولیه ویرانگر، به محافظان دستور داده شد که در حین کار فقط بی‌سیم حمل کنند. همچنین گزارش شدە است که چندین محافظ پیش از جنگ در استفاده از تلفن‌هایشان بی‌احتیاطی کرده بودند و درباره کارهایشان در شبکه‌های اجتماعی پست می‌گذاشتند، که بیشتر به تلاش‌های اسرائیل برای جمع‌آوری اطلاعات کمک کرد. یکی از مقامات اسرائیل در این بارە بە نیویورک تایمز گفتە است: استفاده از این همه محافظ یک ضعف است که ما به آن‌ها تحمیل کردیم و توانستیم از آن بهره‌برداری کنیم. پس از آن ضربه اولیه ویرانگر، به محافظان دستور داده شد که در حین کار فقط بی‌سیم حمل کنند. با این حال، طبق گزارش، دست‌کم در یک مورد، محافظان دستورات را نقض کردند و این به اسرائیل اجازه داد دوباره رهبران را هدف قرار دهد. این نقض امنیتی منجر به حمله به یک پناهگاه در جریان جلسه محرمانه شورای عالی امنیت ملی ایران شد. در این حملە کە در ١٦ ژوئن بە وقوع پیوست، مسعود پزشکیان از ناحیه پا مجروح شد، اما هیچ‌یک از مقامات ارشد کشته نشدند، هرچند تعدادی از محافظان کشته شدند. سردار احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی گفت: دشمن بیشتر اطلاعات خود را از طریق فناوری، ماهواره‌ها و داده‌های الکترونیکی به دست می‌آورد. آن‌ها توانستند از این طریق افراد را پیدا کنند، اطلاعات، صدای آن‌ها و تصاویرشان را به دست آورند و با ماهواره‌های دقیق مکان‌ها را بیابند. اسرائیل پس از درگیری ۱۲ روزه اعلام کرد که ده‌ها مقام ارشد امنیتی و دست‌کم ۱۱ دانشمند ارشد هسته‌ای را طی این عملیات کشته است. این ضربە به‌عنوان کاری ترین ضربه به جمهوری اسلامی ایران، از زمان جنگ دهه ۱۹۸۰ با عراق تلقی شدە است. از زمان جنگ، ایران که از سطح نفوذ اسرائیل در صفوف خود شوکه شده بود، کارزار گسترده‌ای از دستگیری و بازجویی مظنونان به جاسوسی را آغاز کرده است و تعدادی از افراد متهم به این کار را اعدام کرده است. در تازەترین اقدام، روز گذشتە رسانەهای ایران از دستگیری ٨ نفر بە اتهام جاسوسی برای اسرائیل در مشهد خبر دادند. در همین حال، تایمز به نقل از وحیدی گزارش داد که اگرچه اسرائیل از اطلاعات انسانی نیز استفاده کرده است، اما بیشتر داده‌های خود را از طریق ابزارهای الکترونیکی جمع‌آوری کرده است. وحیدی در این بارە گفتە است: دشمن بیشتر اطلاعات خود را از طریق فناوری، ماهواره‌ها و داده‌های الکترونیکی به دست می‌آورد. آن‌ها می‌توانند افراد را پیدا کنند، اطلاعات، صدای آن‌ها، تصاویرشان را به دست آورند و با ماهواره‌های دقیق زوم کرده و مکان‌ها را بیابند. مقامات فعلی و سابق اسرائیل گفته‌اند این حمله نتیجه سال‌ها کار موساد و اطلاعات نظامی برای ایجاد قابلیت‌های اطلاعاتی بوده است تا بتوانند اهداف خود را با چنین دقتی حذف کنند.

تالاب هورالعظیم در شرایطی که باید به‌عنوان شریان حیاتی خوزستان عمل کند، امروز تنها با ظرفیتی کمتر از نصف خود آبگیری شده است؛ وضعیتی که به گفته مدیرکل محیط زیست استان، نه نتیجه کمبود آب بلکه محصول سال‌ها سوءمدیریت و سیاست‌های غلط در حوزه آب و کشاورزی است. تالاب هورالعظیم که زمانی یکی از بزرگ‌ترین ذخیره‌گاه‌های آبی و زیست‌محیطی جنوب غرب ایران محسوب می‌شد، امروز تنها کمتر از ۵۰ درصد آبگیری شده است. این آمار نگران‌کننده را محمد اشرفی، مدیرکل محیط‌ زیست خوزستان اعلام کرده و آن را نتیجه «بارگذاری‌های بی‌رویه بالادست و تصمیم‌گیری‌های بدون پشتوانه علمی» دانسته است. ریشه‌های بحران؛ سیاست‌های آبی چهار دهه گذشته مدیرکل محیط زیست خوزستان با انتقاد از نظام سیاست‌گذاری ایران در حوزه آب و کشاورزی گفت : «بخش بزرگی از آنچه امروز به‌عنوان شکست آبی می‌بینیم، محصول تصمیمات غلط و بی‌توجهی به هشدارهای کارشناسان است.» او یادآور شد که بیش از ۸۰ درصد منابع آبی ایران در کشاورزی مصرف می‌شود، اما حدود ۶۰ درصد آن هدر می‌رود. به باور او، اگر همین آب به‌درستی مدیریت می‌شد، امکان کشت سه میلیون هکتار زمین کشاورزی و رفع بخش قابل‌توجهی از بحران زیست‌محیطی و امنیت غذایی وجود داشت. خشکسالی تاریخی و کشت آب‌بر اشرفی سال جاری را یکی از خشک‌ترین سال‌های ۶۰ سال گذشته توصیف کرد و افزود: «در چنین شرایطی، بیش از ۱۳۰ هزار هکتار کشت آب‌بر در خوزستان انجام شد که نشان می‌دهد ساختار برنامه‌ریزی کشور در بخش آب دچار ایراد جدی است.» او تأکید کرد خوزستان بیش از آنکه قربانی کم‌آبی باشد، از سوءمدیریت رنج می‌برد. به گفته اشرفی، تصمیم‌گیری‌ها در حوزه آب پراکنده، محلی و بدون انسجام است. او نمونه‌ای روشن از این ناهماهنگی را ذخیره بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب در سد سیمره همزمان با بی‌آبی هورالعظیم دانست. ضرورت اصلاح حکمرانی آب اشرفی پذیرش اشتباهات گذشته را نخستین گام برای اصلاح وضعیت عنوان کرد و گفت: «سیاست‌های غلط آبی نه تنها منابع طبیعی را نابود کرده بلکه باعث محروم‌کردن ذی‌نفعان از مشارکت در مدیریت منابع شده است.» او بر لزوم تغییر رویکرد در حکمرانی اقتصادی آب تأکید کرد: «در حال حاضر آب با قیمت ناچیز در اختیار کشاورزان قرار می‌گیرد و همین مسئله مانع اصلاح الگوی مصرف شده است.» به گفته او، کمتر از ۱۰ درصد اراضی کشاورزی کشور مطابق با استانداردهای جهانی آبیاری می‌شوند و همین ناکارآمدی باعث تشدید بحران شده است. آینده هورالعظیم این مقام مسئول هشدار داد ادامه روند کنونی حیات هورالعظیم را بیش از پیش تهدید می‌کند. به باور او، تنها راه برون‌رفت از این وضعیت حرکت به سمت کشاورزی مکانیزه، استفاده از روش‌های نوین آبیاری و بازنگری در سیاست‌های آبی است. هورالعظیم که بخش مهمی از تنوع زیستی و معیشت محلی خوزستان را در خود جای داده، امروز به نمادی از بی‌توجهی به اصول مدیریت پایدار آب بدل شده است؛ نمادی که اگر اصلاحات اساسی صورت نگیرد، ممکن است فردا تنها در خاطره‌ها باقی بماند.

مسعود پزشکیان در یک گفت‌وگوی تلویزیونی مدعی شد دولت او برای کاهش تبعیض و جلوگیری از دوقطبی‌سازی جامعە تلاش می‌کند. او با اشاره به تداوم تبعیض‌های اتنیکی، مذهبی و جنسیتی هشدار داد که برخی جریان‌ها در مجلس و رسانه‌ها به جای حل مشکلات، بر شکاف‌ها دامن می‌زنند؛ سخنانی که بیش از ارائه راهکار، نشان‌دهنده نگرانی او از تعمیق اختلافات بود. مسعود پزشکیان شامگاه جمعه هفتم شهریور در گفت‌وگویی تلویزیونی با چند فعال سیاسی و رسانه‌ای مدعی شد که دولت او برای کاهش تبعیض و جلوگیری از دوقطبی‌سازی تلاش می‌کند. محور اصلی سخنان او تأکید بر ضرورت انسجام داخلی بود، هرچند او توضیح روشن و عملی درباره چگونگی رفع تبعیض‌ها ارائه نکرد. پزشکیان در بخشی از اظهارات خود با بیان اینکه «تبعیض‌های قومی، مذهبی، جنسیتی و جناحی همچنان در ایران وجود دارد» افزود: برخی جریان‌ها در مجلس و رسانه‌ها به‌جای حل مشکلات، به اختلافات دامن می‌زنند. او این شکاف‌ها را حتی جدی‌تر از چالش‌هایی مانند اسنپ‌بک دانست و هشدار داد که نباید چنین وضعیتی تشدید شود. به گفته او، برای نمونه، انتصاب استانداران سنی‌مذهب و افزایش حضور زنان در مدیریت‌های دولتی بخشی از سیاست‌هایی بوده است که با هدف کاهش شکاف‌ها دنبال شده است. با این حال، منتقدان این اقدامات را بیشتر نمادین ارزیابی می‌کنند و معتقدند که چنین تصمیم‌هایی بعید است به‌تنهایی تغییری ساختاری در وضعیت تبعیض ایجاد کند. در بخش دیگری از مصاحبه، پزشکیان به موضوع حجاب پرداخت. او ضمن تأکید بر باور شخصی خود به حجاب، تصریح کرد که «میان حجاب و عفت تفاوت وجود دارد» و بی‌حجابی الزاماً به معنای بی‌عفتی نیست. به گفته او: اعمال سیاست‌های سخت‌گیرانه در این حوزه می‌تواند تنش‌زا باشد و جامعه را وارد بحران کند. این سخنان فاصله‌گیری از رویکردهای گذشته را نشان می‌دهد، اما در نبود یک راهکار اجرایی مشخص، بیشتر به یک موضع گفتاری شبیه است تا یک سیاست عملی. در مورد برجام نیز پزشکیان همان دیدگاه‌های پیشین خود را تکرار کرد. او گفت حتی نسخه محدود این توافق برای ایران سودمند بوده و حق غنی‌سازی را تثبیت کرده است. با این حال تأکید کرد که «پس از تصمیم رهبری باید همه یک مسیر واحد را دنبال کنند». به‌زعم تحلیلگران این گفتە پزشکیان بیش از آنکه بیانگر استقلال دولت باشد، محدودیت‌های جدی رئیس دولت را در حوزه سیاست خارجی آشکار می‌سازد. او در جمع‌بندی بار دیگر بر لزوم حفظ انسجام داخلی تأکید کرد و گفت کشور نباید گرفتار دعوا و اختلاف شود. از نگاه او، مخالفت علنی با تصمیم‌های کلان می‌تواند به تضعیف قدرت ملی بینجامد. تکرار چنین تعابیری نشان می‌دهد که اولویت پزشکیان بیش از اصلاح ریشه‌ای ساختارها، مدیریت ظاهری اختلافات و جلوگیری از گسترش دوقطبی‌های تازه است. گفت‌وگوی تلویزیونی اخیر بیش از هر چیز بیانگر نگرانی او از شکاف‌های اجتماعی و سیاسی بود. اما پرسش اصلی همچنان باقی است: آیا پزشکیان قادر خواهد بود از سطح شعارهای وحدت فراتر رود و برای رفع واقعی تبعیض‌ها برنامه‌ای مشخص ارائه کند، یا سیاست او در نهایت به مدیریت موقت شکاف‌ها محدود خواهد شد؟