Search this site

در یک دیدار محرمانه، وزیر دفاع عربستان سعودی با رئیس‌جمهور ایالات متحده به‌منظور بررسی راه‌های کاهش تنش با ایران، پایان‌بخشی به جنگ دوازده‌روزه و پیشبرد روند صلح منطقه‌ای، رایزنی کرد. این نشست بیانگر جایگاه محوری عربستان در معادلات ژئوپلیتیک خاورمیانه و تعمیق همکاری‌های امنیتی ریاض و واشنگتن است. در دیداری معنادار در میانه تحولات پرشتاب خاورمیانه، وزیر دفاع عربستان سعودی، شاهزاده خالد بن سلمان، روز پنج‌شنبه به‌طور محرمانه در کاخ سفید با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، دیدار کرد. منابع آگاه به فاکس نیوز گفته‌اند که این دیدار پشت درهای بسته برگزار و محور اصلی آن کاهش تنش با ایران و بررسی روند صلح منطقه‌ای از جمله درگیری‌های اخیر در غزه بوده است. بر اساس گزارش‌ها، این گفتگوها با تمرکز بر بازگرداندن تهران و واشنگتن به مسیر مذاکره، پایان دادن به جنگ ۱۲روزه میان ایران و اسرائیل، و نیز آزادسازی گروگان‌های باقی‌مانده صورت گرفته است. هرچند مذاکرات فراتر از عادی‌سازی روابط ریاض-تل‌آویو ارزیابی شده است، منابع از «پیشرفت و خوش‌بینی در همه جبهه‌ها» خبر داده‌اند. دیدار مذکور چند روز پیش از دیدار رسمی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با ترامپ انجام شد و بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر کاخ سفید برای انعقاد توافق صلحی تاریخی بین اسرائیل و عربستان سعودی در ماه‌های آتی تلقی می‌شود. در ادامه این تحولات، خالد بن سلمان ساعاتی پس از دیدار با ترامپ، از دریافت تماسی تلفنی از طرف سرلشکر عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، خبر داد. بن سلمان در حساب رسمی خود در شبکه X نوشت : در این تماس، روابط دوجانبه در حوزه دفاعی را بررسی کردیم و درباره تحولات منطقه و تلاش‌های جاری برای حفظ امنیت و ثبات گفتگو نمودیم. این تماس، در شرایطی انجام شد که ایران به‌ندرت گفت‌وگویی آشکار با مقامات نظامی یک کشور هم‌پیمان آمریکا برقرار می‌کند. از همینرو این تماس نشان از تحرکات تاکتیکی تهران همزمان با تحولات واشنگتن دارد. ایران: دیپلماسی ادامه دارد اما اعتماد خدشه‌دار شده است در همین بارە، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگو با اسکای نیوز تاکید کرد که تماس‌هایی به صورت غیرمستقیم در جریان است و دیپلماسی هرگز متوقف نمی‌شود. ایران به همراه عمان، قطر و دیگر کشورها در حال تبادل نظر است و تأکید می شود که آمریکا باید اراده واقعی خود برای صلح را نشان دهد. همچنین این وزارتخانە هشدار داد که دیپلماسی نباید به ابزاری برای فریب یا جنگ روانی علیه دشمنان تبدیل شود و اشاره کرد که ایران احساس می‌کند به دیپلماسی خیانت شده است. در سوی دیگر، کاخ سفید هیچ اشاره‌ای رسمی به دیدار خالد بن سلمان و ترامپ نکردە است. انتشار تصاویر این دیدار از سوی دولت عربستان و تأیید رسمی آن در بیانیه‌ای عمومی، موجب انتقاد از عدم شفافیت طرف آمریکایی شد. جاناتان کارل، رئیس انجمن خبرنگاران کاخ سفید، با اشاره به اینکه دیدار با مقامات خارجی در دفتر بیضی باید در برنامه عمومی رئیس‌جمهور ثبت و گزارش پس از آن منتشر شود، گفت : «نگران‌کننده است که دولت عربستان در مورد این دیدار شفاف‌تر از کاخ سفید عمل کرده است.» این تحولات در حالی روی می دهد که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه، قرار است هفته آینده در اسلو با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، دیدار و مذاکرات هسته‌ای را از سر گیرد. وزارت خارجه ایران نیز اعلام کرده که عراقچی روز پنج‌شنبه با وزیر خارجه نروژ، اسپن آیده، تلفنی گفتگو کرده و دو طرف درباره راهکارهای کاهش تنش در منطقه تبادل نظر کرده‌اند. ترامپ نیز در حاشیه این تحولات به خبرنگاران گفت: ایران می‌خواهد گفتگو کند و وقت آن رسیده که این اتفاق بیفتد. ما نمی‌خواهیم به ایران آسیب برسانیم. می‌دانم که آن‌ها خواهان دیدار هستند و اگر لازم باشد، من این کار را انجام خواهم داد. در حالی که تنش‌های منطقه‌ای همچنانادامە دارند، ارتباطات هم‌زمان عربستان با واشنگتن و تهران، و تلاش آمریکا برای احیای گفتگوها با ایران، نشان از نوعی هماهنگی دیپلماتیک بی‌سابقه دارد؛ رویکردی که ممکن است زمینه‌ساز حرکتی جدید در مسیر کاهش منازعات و بازآفرینی معادلات امنیتی در خاورمیانه شود.

نیویورک تایمز به نقل از منابع امنیتی اسرائیلی و یک منبع فلسطینی نزدیک به حماس گزارش داد که مبنای توافق احتمالی بین اسرائیل و حماس، آزادی ۱۰ گروگان زنده اسرائیلی و بازگرداندن ۱۸ جسد، در ازای آزادی تعدادی از اسرای فلسطینی خواهد بود. بر اساس اخبار منتشر شدە، جزئیاتی از توافق احتمالی میان اسرائیل و حماس وتبادل گروگانها و اجساد کشتەشدگان بە رسانەها درز پیدا کردە است. این تبادل در پنج مرحله و طی یک آتش‌بس ۶۰ روزه انجام خواهد شد. منابع اسرائیلی تاکید کرده‌اند که حماس نباید مراسم آزادی گروگان‌ها را به صورت تصویربرداری شده برگزار کند. در مقابل، اسرائیل نیز در طول اجرای توافق، اقدام به آزادسازی زندانیان فلسطینی خواهد کرد. کانال تگرامی خبرگزاری سما نیز با انتشار جزئیات این توافقنامه نوشت که متن پیشنهادی آمریکا برای آتش‌بس ۶۰ روزه در نوار غزه به حماس ارائه و شامل تضمین‌هایی از سوی دونالد ترامپ برای تداوم این آتش‌بس در طول مدت زمان مشخص است. طبق این طرح، آزادی ۱۰ گروگان زنده اسرائیلی و بازگرداندن ۱۸ جسد در مراحل مختلف برنامه‌ریزی شده است؛ هشت گروگان در روز اول، پنج جسد در روز هفتم، پنج جسد دیگر در روز سی‌ام، دو گروگان در روز پنجاهم و هشت جسد در روز شصتم آزاد یا بازگردانده می‌شوند. همزمان با این آتش‌بس، کمک‌های بشردوستانه مطابق با توافق ۱۹ ژانویه و با همکاری سازمان ملل و هلال احمر به مقدار کافی وارد غزه خواهد شد. پس از آزادی هشت گروگان در روز اول، ارتش اسرائیل از مناطقی در شمال غزه عقب‌نشینی می‌کند و پس از تحویل پنج جسد در روز هفتم، عقب‌نشینی از مناطقی در جنوب غزه نیز انجام خواهد شد. در ادامە، تیم‌های فنی در جریان مذاکرات سریع پس از توافق بر سر چارچوب کلی، مرزهای عقب‌نشینی را تعیین خواهند کرد. بر اساس جزئیات مطرح شدە، در روز نخست توافق، مذاکرات برای برقراری آتش‌بس دائمی آغاز شده و چهار محور اصلی را شامل می‌شود: تبادل اسرای باقی‌مانده، تدابیر امنیتی بلندمدت در غزه، برنامه‌های مربوط به وضعیت پس از آتش‌بس و اعلام رسمی آتش‌بس دائمی. این طرح تضمین‌هایی نیز درباره جدیت و تعهد ترامپ برای اجرای توافق دارد، به گونه‌ای که در صورت موفقیت مذاکرات، درگیری‌ها به صورت کامل پایان خواهد یافت. تبادل گروگان‌ها بدون هیچ مراسم رسمی یا جشن انجام و در روز دهم، حماس باید تمامی اطلاعات و مدارک مربوط به گروگان‌های باقی‌مانده، اعم از زنده یا فوت شده را به همراه گزارش‌های پزشکی ارائه دهد. در مقابل، اسرائیل نیز اطلاعات کاملی درباره اسرای فلسطینی بازداشت شده از تاریخ هفتم اکتبر ۲۰۲۳ ارائه خواهد کرد. کشورهای میانجی از جمله مصر، قطر و آمریکا تضمین کرده‌اند که مذاکرات در دوره آتش‌بس به صورت جدی پیگیری شود و در صورت نیاز این مدت قابل تمدید خواهد بود. در نهایت، در صورت رسیدن به توافق نهایی، تمامی اسرای باقی‌مانده آزاد خواهند شد. دونالد ترامپ شخصاً اعلام این توافق و تعهد ایالات متحده به ادامه مذاکرات برای تضمین برقراری آتش‌بس دائمی را بر عهده خواهد داشت و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا، رهبری مذاکرات برای پایان جنگ را به عهده خواهد گرفت.

جولیان بویسو، روزنامه‌نگار بخش اقتصاد بین‌الملل، تجارت و توسعه روزنامه لوموند، در مقاله‌ای که در این روزنامه منتشر شده است، جنگ تجاری به راه افتاده توسط دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، را به‌عنوان چالشی بزرگ‌تر از همه‌گیری کووید-۱۹ برای اقتصاد جهان توصیف کرده است. پس از سه ماه مذاکرات پیچیده و پرتنش، ایالات متحده آماده است تا در تاریخ ۹ ژوئیه، توافقات تجاری خود با شرکای اصلی را به‌صورت رسمی اعلام کند. با این حال، به‌گفته بویسو، سیاست‌های تعرفه‌ای ناپایدار و افزایش مکرر مالیات‌های وارداتی پایه‌های رشد اقتصادی جهانی را به‌شدت تضعیف کرده‌اند. مذاکرات تجاری، تعرفه‌ها و تأثیرات بازارهای مالی مذاکرات جاری بر روی ۱۵ تا ۱۸ توافق مهم اقتصادی با کشورهای اصلی متمرکز است که تنها دو مورد از آنها تاکنون به نتیجه رسیده است: یک چارچوب توافق با بریتانیا و کاهش تعرفه‌های متقابل با چین. از سوی دیگر، آمریکا احتمالاً تعرفه‌های جدیدی تا سقف ۳۰ تا ۳۵ درصد بر واردات از ژاپن اعمال خواهد کرد که افزایش قابل توجهی نسبت به رقم ۲۴ درصد اعلام‌شده در آوریل است. اروپا نیز به دنبال کاهش تعرفه‌ها به ویژه در صنایع خودرو و فولاد است. تغییرات مکرر و شوک‌های ناشی از سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ باعث شده‌است سرمایه‌گذاران نگرانی‌های جدی پیدا کنند، تا جایییکە ا سرمایه‌گذاری‌ها به تعویق افتاده و فعالیت‌های اقتصادی کند شدەاند. ارزش دلار آمریکا که طی نیم قرن گذشته هیچگاه کاهش شدیدی نداشته است در نیمه اول سال جاری ۱۰.۸ درصد افت کرده است. این افت باعث شده سرمایه‌گذاران به بازارهای ژاپن و اروپا روی بیاورند و همچنین طلا به عنوان یک دارایی امن محبوبیت بیشتری پیدا کند. در همین حال، نرخ بهره اوراق قرضه ۳۰ ساله آمریکا به ۵ درصد رسیده است و خروج سرمایه‌گذاران خارجی از بازار آمریکا یکی دیگر از دلایل تضعیف ارزش دلار به شمار می‌رود. پیامدهای اقتصادی جهانی و تاثیرات تعرفه‌ها سازمان جهانی تجارت با وجود ثبت رشد تجارت جهانی در سه ماهه دوم سال، هشدار داده است که این روند تنها موقتی بوده و به دلیل پیش‌خرید کالاها پیش از افزایش تعرفه‌ها رخ داده است. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که تجارت جهانی در سال ۲۰۲۵ ممکن است بین کاهش ۰.۲ درصد تا رشد ۲.۷ درصد نوسان داشته باشد که کاملاً وابسته به سطح تعرفه‌های اعمال‌شده است. در آمریکا نیز، متوسط تعرفه‌های وارداتی از ۲.۲ درصد در ژانویه به بیش از ۱۰ درصد رسیده است و واردات کالاهای مصرفی در ماه آوریل کاهش شدیدی تجربه کرده که این موضوع به کاهش کسری تجاری آمریکا منجر شده است. قیمت حمل و نقل کانتینرها از چین به آمریکا کاهش یافته است اما در مسیر به اروپا، آفریقا و آمریکای جنوبی افزایش یافته است. چین نیز تلاش دارد با انتقال بخشی از صادرات خود به بازارهای جدید، اثرات منفی تعرفه‌های آمریکا را کاهش دهد. تورم، سیاست‌های پولی و واکنش‌های متقابل در جنگ تجاری سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ نگرانی‌هایی جدی درباره بازگشت تورم به اقتصاد آمریکا به وجود آورده‌اند. نرخ تورم در ماه مه ۲.۳ درصد اعلام شده که کمی بالاتر از هدف ۲ درصدی بانک مرکزی آمریکا است اما در عین حال مصرف و درآمد خانوارها کاهش یافته است. اقتصاددانان معتقدند هنوز زود است تا تأثیر کامل این سیاست‌ها به طور دقیق ارزیابی شود. جروم پاول، رئیس بانک مرکزی آمریکا، انتظار دارد قیمت‌ها در تابستان افزایش یابند اما همچنان بر این باور است که تاثیر تعرفه‌ها بر تورم محدود خواهد بود. این در حالی است که ترامپ از پاول انتقاد کرده و خواستار تغییر رویکرد بانک مرکزی شده است. در اروپا و دیگر اقتصادهای بزرگ جهان، تورم نسبتاً پایدار باقی مانده است اما ناپایداری‌های ژئوپلیتیکی، مانند تنش‌ها میان اسرائیل و ایران، بطور بالقوه می‌تواند قیمت نفت را افزایش داده و باعث افزایش تورم به صورت غیرقابل پیش‌بینی شود. کشورهای در حال توسعه که بیشترین بهره را از تجارت جهانی برده بودند، از نظر بویسو اکنون بیشترین آسیب را از سیاست‌های تعرفه‌ای ترامپ می‌بینند. رشد اقتصادی این کشورها کاهش یافته و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی به نصف سطح سال ۲۰۰۸ کاهش یافته است. این جنگ تجاری، با وجود تمام تلاش‌ها برای کاهش تنش، هنوز به پایان نرسیده و پیامدهای آن می‌تواند به شکل گسترده‌ای در اقتصاد جهانی تاثیرگذار باشد. ترامپ با هدف جبران تعرفه‌های بالای اعمال‌شده از سوی کشورهای دیگر، تعرفه‌های گمرکی خود را افزایش داده است اما این تعرفه‌ها فقط شامل کالاهای فیزیکی می‌شوند و بخش مهمی از صادرات آمریکا یعنی خدمات، مشمول این تعرفه‌ها نیستند. در واکنش به سیاست‌های آمریکا، کشورهای مختلف اقدام به وضع مالیات‌های دیجیتال و محدودیت‌های غیرتعرفه‌ای علیه شرکت‌های بزرگ آمریکایی مانند گوگل و آمازون کرده‌اند. چین نیز در پاسخ، صادرات مواد نادر زمین را به آمریکا محدود کرده است و آمریکا در مقابل تهدید به محدود کردن فروش نرم‌افزارهای طراحی هواپیما و نیمه‌رساناها به چین کرده بود که در نهایت در ژوئن سال جاری توافقی برای رفع این محدودیت‌ها حاصل شد. این نبرد تجاری و واکنش‌های دوجانبه آن هنوز بلاتکلیف باقی مانده و تداوم آن می‌تواند روند رشد اقتصادی جهانی را تحت تاثیر قرار دهد.

محمدعلی سرابی با تصویب لایحه لغو همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران گام بلندی به‌سوی خروج عملی از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای برداشت؛ روندی که شباهتی نگران‌کننده با مسیر هسته‌ای کره شمالی دارد. هم‌زمان، غرب و اسرائیل آشکارا هشدار داده‌اند که چنین وضعیتی نه قابل‌پذیرش است و نه بی‌هزینه باقی خواهد ماند. اکنون، سایه تهدید نظامی بیش از هر زمان دیگری بر فراز خاورمیانه سنگینی می‌کند جمهوری اسلامی ایران با تصویب نهایی لایحه لغو همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، تنش‌های هسته‌ای را به آستانه‌ای بی‌سابقه رسانده است؛ اقدامی که از نگاه بسیاری از تحلیلگران، آغاز مسیر خروج عملی ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) تلقی می‌شود. این روند، شباهت نگران‌کننده‌ای با الگوی رفتاری کره شمالی در اوایل دهه ۲۰۰۰ دارد. اما پرسش اصلی این‌جاست: آیا ایران در حال تبدیل‌شدن به قدرتی هسته‌ای در خاورمیانه است؟ و مهم‌تر آن‌که، آیا غرب و به‌ویژه اسرائیل، چنین تحولی را تحمل خواهند کرد؟ در ظاهر، تهران همچنان عضویت خود در NPT را حفظ کرده و مدعی است که برنامه هسته‌ای‌اش در چارچوب این معاهده ادامه دارد. با این حال، سلسله اقداماتی چون قطع کامل همکاری رسمی با آژانس، نشان می‌دهد که ایران عملاً در حال فاصله‌گیری از چارچوب‌های نظارتی بین‌المللی است. توقف این روند از سوی تهران به دو خواسته مشخص تضمین امنیت کامل تأسیسات هسته‌ای، و به رسمیت شناخته‌شدن حق غنی‌سازی در سطح محدود منوط شدە است. با این حال، پاسخ غرب صریح و بدون ابهام بوده است. از واشنگتن تا بروکسل، قدرت‌های غربی این شروط را رد کرده‌اند. ایالات متحده آمریکا اعلام نمودە است که حتی غنی‌سازی محدود نیز با تعهدات ایران در تضاد است، و اتحادیه اروپا نیز خواهان بازگشت فوری به همکاری کامل با آژانس شده است. در این میان، اسرائیل با تندی بیشتری واکنش نشان داده و این وضعیت را یادآور تجربه سال ۲۰۰۳ کره شمالی که در جریان آن پیونگ‌یانگ از NPT خارج شد و تنها سه سال بعد از آزمایش اتمی خود پرده برداشت، قلمداد کردە است. مقامات اسرائیلی بارها گفته‌اند که تشکیل «کره شمالی دوم» در خاورمیانه را به‌هیچ‌وجه تحمل نخواهند کرد. اما نگرانی‌ها تنها به سخنان هشدارآمیز محدود نماندە است. کنگره آمریکا در حال بررسی طرحی دوحزبی است که در صورت تأیید آن آمریکا، بە منظور مقابلە با فعالیت‌های نظامی در برنامه هسته‌ای ایران، مجوز انتقال بمب‌افکن‌های B-2 و بمب‌های سنگرشکن GBU-57 به اسرائیل را صادر می‌کند؛ تسلیحاتی که به‌طور خاص برای حمله به تأسیسات زیرزمینی طراحی شده‌اند و تاکنون به هیچ کشور دیگری تحویل داده نشده‌اند. چنین اقدامی، ظرفیت تل‌آویو برای حمله‌ی مستقل را، حتی بدون دخالت مستقیم واشنگتن، به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. در چنین فضایی و در صورت ادامه تنش‌ها و یا اتفاقات جدید مانند حمله مجدد اسرائیل به ایران، بازگشت به میز مذاکره بیش از هر زمان دیگری دور از ذهن به‌نظر می‌رسد. نه‌تنها به دلیل فاصله‌گیری تهران از نظام نظارتی، بلکه به این دلیل که صبر راهبردی غرب، دست‌کم در سطوح سیاسی و امنیتی در حال پایان‌یافتن است. برای نخستین‌بار در یک دهه گذشته، تهدید مداخله نظامی مستقیم نه‌تنها روی میز، بلکه در حال تبدیل‌شدن به گزینه‌ای محتمل و فعال است. از این منظر، پاسخ به پرسش نخست تقریباً روشن است: هرچند تهران همچنان بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود تأکید دارد، اما در عمل، با بسته‌تر شدن مسیر دیپلماسی و انزوای فزاینده بین‌المللی، گام‌هایی برداشته که یادآور تجربه کره شمالی است؛ اگر نگوییم که همین حالا در حال پیمودن همان مسیر است. فاصله گرفتن از چارچوب‌های نظارتی، مشروط‌سازی همکاری با آژانس، و شرط‌گذاری‌های یک‌جانبه، همگی نشانه‌هایی‌اند از الگوبرداری از مدلی که به تسلیحاتی‌شدن ختم شد. اما در پاسخ به پرسش دوم؛ کە آیا غرب چنین آینده‌ای را خواهد پذیرفت، قرائن موجود حاکی از آن است که نه تنها پذیرش چنین وضعیتی در دستور کار نیست، بلکه برعکس، شواهدی از آمادگی عملی برای مهار یا توقف آن دیده می‌شود. از تحرکات نظامی آمریکا و اسرائیل گرفته تا مواضع دیپلماتیک صریح و طرح‌های قانون‌گذاری در کنگره، همگی نشان می‌دهند که مسیر فعلی ایران از دید غرب نه قابل اغماض است و نه قابل دوام. اگر تحولات به همین‌گونه ادامه یابد، احتمال برخورد مستقیم دیگر صرفاً یک سناریوی هشدارآمیز نخواهد بود، بلکه گزینه‌ای خواهد بود که با هر گام تازه تهران، بیشتر به واقعیت نزدیک می‌شود و درگیری‌ای که این‌بار نه با تهدید تحریم، بلکه با سایه روشن جنگ تعریف خواهد شد.

امیر خنجی غیبت معنادار رهبر جمهوری اسلامی ایران از مراسم محرم امسال، حامل پیامی فراتر از توصیه‌های حفاظتی یا ملاحظات پزشکی است. این تصمیم نشان از هراس عمیق نظام نسبت به شکنندگی فضای امنیتی و فرسایش مشروعیت نمادین دارد. خامنه‌ای که همواره بر نقش آیین‌ها در تحکیم انسجام ایدئولوژیک تأکید داشت، این‌بار ناچار شدە است اولویت را به بقا و محافظت فردی بدهد. این غیبت نه‌تنها شکاف روانی در بدنه وفادار ایجاد می‌کند، بلکه نشان‌دهنده بحرانی پنهان در ساختار نمادسازی نظام است؛ بحرانی که می‌تواند فرآیند افول مشروعیت را شتاب بخشد و آینده سیاسی را پیچیده‌تر سازد. در نظام‌هایی مانند جمهوری اسلامی ایران که مشروعیت خود را تا حد زیادی از ترکیب نمادهای دینی، مناسک آیینی و تصویرسازی‌های سیاسی-ایدئولوژیک کسب می‌کنند، حضور و غیاب رهبران در مراسم‌های کلیدی صرفاً یک رویداد شخصی یا مرتبط بە سلامتی تلقی نمی‌شود، بلکه رخدادی معنادار و حامل پیام‌هایی پیچیده برای بدنه وفادار و افکار عمومی است. مراسمی فراتر از عزاداری: سنگ‌بنای مشروعیت آیینی-سیاسی مراسم عزاداری محرم در حسینیه‌ی امام، صرفاً یک مجلس روضه‌خوانی نبود. این مراسم طی بیش از سه دهه، به صحنه‌ای رسمی برای بازتولید پیوند میان سه رکن اصلی نظام تبدیل شده بود: ولی‌فقیه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بدنه حزب‌اللهی. در این مراسم، مفاهیمی چون عاشورا، کربلا، مقاومت، ولایت، و شهادت در این مجالس به هم گره می‌خوردند و منطق ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ایران از طریق همین مناسک بازآفرینی می‌شد. اما غیبت علی خامنه‌ای در آیین محرم امسال، آن‌هم پس از یک حمله‌ی بی‌سابقه‌ی اسرائیل به ایران، معنایی دوچندان پیدا می‌کند. این غیبت نه‌تنها سکوتی نمادین، بلکه شکافی در فرآیند بازنمایی قدرت به‌حساب می‌آید. دلایل رسمی و روایت‌های غیررسمی: محافظت یا بحران؟ نزدیکان و حامیان رهبر ایران کوشیده‌اند این غیبت را با استناد به توصیه‌های امنیتی و پزشکی توجیه کنند. روایت‌هایی از جمله نقل قول خامنه‌ای مبنی بر اطاعت بی‌چون‌وچرا از محافظان و پزشکان، به‌عنوان بخشی از "سیره همیشگی" او معرفی شده‌اند. اما این توجیه رسمی تا کنون نتوانسته است جلوی موج تحلیل‌ها و طنزهای کاربران شبکه‌های اجتماعی را بگیرد. تعبیر «آل‌خفا» به‌جای «آل‌عبا» خود گویای نوعی شکاف در اعتماد نمادین به چهره‌ی مقتدر رهبر است. از سوی دیگر، حضور گسترده‌ی مقامات بلندپایه‌ی نظام، از رئیس قوه قضاییه گرفته تا فرماندهان نظامی و حتی چهره‌های مذهبی مانند حسن خمینی، نشان می‌دهد که شرایط برای برگزاری مراسم از نظر امنیتی و سیاسی ممکن بوده است؛ اما غیبت شخص رهبر، آن‌هم در حسینه و خانه خودش، ابعادی فراتر از صرف توصیه‌ی حفاظتی دارد. پیامدهای نمادین در بدنه ایدئولوژیک نظام برای نیروهای بسیجی، طلبه‌ها، و بدنه حزب‌اللهی که وفاداری‌شان بر پایه‌ی مناسک و نمایش‌های دینی-سیاسی شکل گرفته است، این غیبت می‌تواند موجب بروز تردید و شکاف در ذهنیت جمعی شود. پرسش‌هایی مانند: چرا رهبر در چنین زمان حساسی، در کنار مردم و بدنه وفادار خود ظاهر نمی‌شود؟ آیا شرایط جسمی یا امنیتی ایشان وخیم‌تر از آن چیزی است که رسانه‌ها می‌گویند؟ این پرسش‌ها، حتی اگر در فضای عمومی نیز مطرح نشوند، در لایه‌های درونی وفاداران نظام، نوعی خلأ روانی و سردرگمی ایجاد می‌کنند. بحران بازنمایی در زمانه‌ی افول نمادها جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های اخیر، در بسیاری از حوزه‌ها با فرسایش سرمایه‌ی نمادین خود از کاهش تاثیر نماز جمعه‌ها و بی‌اثر شدن خطبه‌های رهبری تا واکنش سرد جامعه به مناسک حکومتی مواجه بوده است. در این شرایط، هر رخدادی مانند غیبت رهبر در یک مراسم سنتی، می تواند شتاب‌دهنده‌ی فرآیند افول قدرت بازنمایی نظام بە شمار رود. مراسم محرم در بیت رهبری ایران، برای سال‌ها نقطه اتصال مشروعیت دینی و اقتدار سیاسی بود. اکنون که این نقطه دچار سکوت شده است، باید دید که آیا نظام می‌تواند جایگزینی برای آن، مثلاً با پررنگ کردن هیئت‌های وابسته به سپاه، و یا تولید نمادهای جدید در رسانه مانند هیئت‌های آمیخته با نوحه‌هایی با شعائر ناسیونالیسیتی ایرانشهری بیابد؟ سناریوهای پیش‌رو: ترمیم خلأ یا افول بیشتر؟ در هفته‌های آینده، حداقل چهار روند قابل رصد خواهد بود: جایگزینی نمادین : آیا چهره‌های جانشین یا ساختارهای جایگزین برای بازتولید مشروعیت نمادین فعال می‌شوند؟ پررنگ‌سازی تهدید بیرونی : ممکن است نظام برای توجیه غیبت رهبری، بیش از پیش خطرات امنیتی و تهدیدات خارجی را برجسته کند. بازآفرینی اقتدار در مراسم‌های دیگر : احتمال دارد در ایام اربعین یا مناسبت‌های دیگر، سعی در جبران این غیبت شود. پروژه‌ی عبور نرم از خامنه‌ای : اگر این روند غیبت‌ها تکرار شود، شاید به‌نوعی مقدمه‌سازی برای عبور تدریجی از خامنه‌ای و آماده‌سازی برای دوران پساخامنهای تعبیر گردد. یک غیبت، چند معنا غیبت خامنه‌ای در مراسم عزاداری محرم امسال، اگرچه در ظاهر ناشی از ملاحظات حفاظتی عنوان شده است، اما در باطن، بازتاب‌دهنده‌ی بحرانی عمیق‌تر در دستگاه نمادسازی نظام است. این غیبت، نشان دهندە خللی در حلقه‌ی ارتباطی میان رهبری، ساختار نظام، و بدنه مؤمن بە شمار می رود. در زمانه‌ای که نظام نیاز مبرم به انسجام، نمایش اقتدار و بازتولید وفاداری دارد، چنین خلأیی بیش از آنکه یک تدبیر حفاظتی باشد، نشان‌گر یک علامت هشدار از درون نظام است.

بر اساس گزارش خبرگزاری مزوپوتامیا، در گامی مهم برای حل مسئله دیرپای کُرد در خاورمیانە و ترکیە، مقدمات تشکیل کمیسیونی تحت نظارت پارلمان ترکیه برای رسیدگی به "مسئله کُرد" در حال انجام است. همزمان، انتظار می‌رود حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) گام‌های عملی برای خلع سلاح بردارد که می‌تواند نقطه عطفی در پایان دادن بە درگیری‌های چندین‌دهه‌ای باشد. خبرگزاری مزوپوتامیا گزارش داده است که عبدالله اوجالان، رهبر زندانی کًردها، قرار است مستقیماً از نیروهای گریلا بخواهد سلاح‌های خود را کنار بگذارند. انتظار می‌رود این درخواست به برگزاری مراسمی در اقلیم کردستان منجر شود، جایی که شماری از گریلاهای پ‌ک‌ک، از جمله فرماندهان ارشد، به‌صورت عمومی و نمادین سلاح‌های خود را زمین می‌گذارند. این مراسم که قرار است به‌صورت زنده پخش شود، با حضور نمایندگان احزاب سیاسی، سازمان‌های مدنی و رسانه‌ها برگزار می‌شود. منابع آگاه به مزوپوتامیا گفته‌اند که در این مراسم پیامی تحت عنوان "ما آماده مشارکت در سیاست دموکراتیک هستیم" خواندە خواهد شد. این تلاش‌ها با هدف گذار از مبارزه مسلحانه به ادغام سیاسی انجام می‌گیرد. هفته گذشته نیز، نعمان کورتولموش، رئیس پارلمان ترکیه، با نمایندگان احزاب سیاسی دیدار کرد تا زمینه تشکیل «کمیسیون صلح اجتماعی و دموکراتیزاسیون» را فراهم کند. انتظار می‌رود همه احزاب طی هفته جاری پیشنهادهای کتبی خود را برای شکل‌دهی به چارچوب این کمیسیون ارائه دهند. هدف اصلی این کمیسیون، ایجاد پایه‌ای قانونی برای فرآیند خلع سلاح و پیشبرد اصلاحات دموکراتیک است. این ابتکار گامی کلیدی برای نهادینه‌سازی تلاش‌های صلح در سیستم قانون‌گذاری ترکیه و تقویت همکاری میان طیف‌های سیاسی تلقی می‌شود. حزب برابری و دموکراسی خلق‌ها، دم‌پارتی، (حزب حامی کُردها) تأکید کرده است که این کمیسیون باید بر اساس اجماع گسترده اجتماعی و با رهبری فراگیر عمل کند. همزمان، آژانس مزوپوتامیا گزارش دادە کە قرار است دیداری قریب‌الوقوع بین هیئتی از دم‌پارتی با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، صورت گیرد. این دیدار که انتظار می‌رود در روزهای آینده برگزار شود، وضعیت کنونی و آینده فرآیند صلح را بررسی خواهد کرد. این تلاش‌ها بر پایە ابتکار "فراخوان صلح و جامعه دموکراتیک" عبدالله اوجالان، رهبر دربند حزب کارگران کردستان، استوار است. او در ۲۷ فوریه با اعلام این فراخوان، پیشنهاد پایان‌دادن به مبارزه مسلحانه پ‌ک‌ک و ورود بە یک فرایند دمکراتیک و قانونی را مطرح کرد. در پی این فراخوان، پ‌ک‌ک در ماه مه کنگره خود را برگزار کرد و تصمیم گرفت همه فعالیت‌ها تحت نام خود را متوقف کند. بااین‌حال، فقدان برداشتن گامهای عملی از سوی دولت انتقادهایی گستردەای را نسبت بە دولت مرکزی در پی داشتە است.

بر اساس اطلاعات رسیدە به آرنانیوز ، مطلب احمدیان، زندانی سیاسی کُرد که درپی حمله اسرائیل به زندان اوین، به همراه ده‌ها زندانی دیگر به زندان تهران بزرگ (فشافویه) منتقل شده است، در وضعیت جسمی وخیمی به‌سر می‌برد.   بر اساس اخبار دریافتی، مطلب احمدیان، زندانی سیاسی کُرد، متعاقب حملە اسرائیل بە زندان اوین، بە ه بند عمومی زندان تهران بزرگ (فشافویه) منتقل و در وضعیت جسمی وخیمی به‌سر می‌برد. این زندانی سیاسی که از مدت‌ها پیش از بیماری‌های متعددی از جمله سرطان اثنی‌عشر، تنگی کانال نخاع، عفونت مجاری ادارای و فتق دیافراگم رنج می‌برد، پس از انتقال زندان فشافویه از دسترسی به داروهایش نیز محروم مانده است.   یک منبع آگاه که در روزهای اخیر با این زندانی سیاسی تلفنی گفت‌وگو کرده است، به آرنانیوز گفت که مسئولان زندان فشافویه از تحویل داروها به مطلب احمدیان خودداری کرده‌اند. این در حالی است که پزشک بهداری زندان فشافویه نیز وضعیت او را اضطراری توصیف کرده و نسبت به عدم تحویل دارو اظهار بی‌اطلاعی کرده است. به گفته این منبع محرومیت مطلب احمدیان از دارو، موجب وخامت تدریجی سلامتی او، بازگشت عفونت روده‌ها و ناتوانی در خوردن غذا شده است. مطلب احمدیان پیش‌تر در اردیبهشت ۱۴۰۴ در اعتراض به شرایط نامساعد جسمی خود دست به اعتصاب غذا زده بود.  این منبع همچنین افزودە است کە زندانیان در زندان فشافویە در شرایط بسیار اسفباری بە سر می برند، تا جاییکە در اتاقهای ١٢ متری، نزدیک بە پنجاە زندانی بدون برخورداری از تهویە اسکان دادە شدە و زندانیان در معرض گرما زدگی قرار گرفتەاند. از سوی دیگر زندان فشافویه، فاقد امکانات پزشکی، بهداشتی و حتی ابتدایی‌ترین شرایط نگهداری استاندارد است. بە گفتە این منبع، مطلب احمدیان تا حدود دو روز پیش حتی از داشتن یخچال محروم بوده‌اند.   بنا به گزارش‌هایی که به آرنانیوز رسیده است در روز حمله اسرائیل به زندان اوین (در دوم تیرماه ۱۴۰۴)، بسیاری از زندانیان دست‌کم دوبار بر اثر موج انفجار بی‌هوش شده‌اند که حال تعدادی از آنها از جمله مصطفی تاجزاده فعال سیاسی اصلاح‌طلب همچنان نامساعد است. مطلب احمدیان متولد ۱۳۶۲ در بانه، در تاریخ ۱۳ مهر ۱۳۸۹ بازداشت و پس از ۸ ماه شکنجه در سلول انفرادی در زندان‌های سقز، سنندج و سردشت، به اتهام محاربه از طریق عضویت در حزب کومله به ۳۰ سال زندان و تبعید به زندان میناب محکوم شد. در دو پرونده دیگر نیز به ۹ سال حبس، پرداخت دیه، و جریمه نقدی محکوم شده است.  او تاکنون در زندان‌های متعددی از جمله سقز، سنندج، رجایی‌شهر، اوین و فشافویه نگهداری شده و بارها تحت شکنجه و فشار قرار گرفته است.

در جدال پیچیده و بی‌پرده‌ اطلاعاتی میان تهران و تل‌آویو، موساد با انتشار پیامی صریح به زبان فارسی، از شناسایی فرمانده پنهانی قرارگاه خاتم‌الانبیاء خبر داد؛ پیامی که نه‌تنها حمله‌ای اطلاعاتی به قلب ساختار نظامی جمهوری اسلامی بود، بلکه طعنه‌ای آشکار به پنهان‌کاری حاکمیت از مردم ایران نیز محسوب می‌شود. در ادامه نبرد اطلاعاتی فزاینده میان جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل، روزنامە جروزالم پست، بە نقل از حسابی منتسب به موساد از شناسایی فرماندە جدید قرارگاە خاتم الانبیا خبر داد. این توییت در واکنش به گزارش خبرگزاری تسنیم مبنی بر خودداری از اعلام نام فرمانده جدید قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا منتشر شد. در متن این پست آمده بود: ما دقیقاً می‌دانیم او کیست و او را خوب می‌شناسیم. متأسفانه چنین اطلاعات ابتدایی‌ای از مردم ایران پنهان می‌شود. حدس‌های خود را درباره نام او برای ما بفرستید. این واکنش موساد درحالی مطرح شد که رسانه‌های داخلی ایران نیز تلویحاً بر وجود «تدابیر امنیتی» تأکید کرده‌اند. روزنامه کیهان در شماره سه‌شنبه ۱۰ تیر خود، درباره علت عدم اعلام نام فرمانده جدید نوشت : اگر مسائل ویژه امنیتی اجازه می‌داد، فرد دوم جایگزین فرمانده قرارگاه خاتم‌الانبیا (ص) که به‌جای سپهبد شادمانی اداره این قرارگاه را عهده‌دار شده، نیز اعلام می‌شد. کیهان با اذعان به وجود خلأ اطلاعاتی، دلیل این پنهان‌کاری را صرفاً ملاحظات امنیتی عنوان کرد؛ تصمیمی که در پی حملات منسوب به اسرائیل و کشته‌شدن دو فرمانده پیشین اتخاذ شده است. نفوذ بی‌وقفه؛ عملیات پیچیده موساد در قلب ایران بازتاب چنین نفوذهایی در شبکەهای اجتماعی و از جملە ایکس، بخشی از یک کمپین فارسی‌زبان موساد هستند که طبق گزارش‌ها، از حدود یک ماه پیش به‌طور سازمان‌یافته آغاز شده است. اهداف این کمپین به‌روشنی قابل تشخیص‌اند: تأثیرگذاری مستقیم بر افکار عمومی داخل ایران، القای نفوذ اطلاعاتی اسرائیل، و زیر سؤال بردن اقتدار امنیتی نظام. فراتر از یک عملیات روانی، این کمپین موساد حامل پیامی صریح و بی‌پرده برای حاکمیت ایران است: ما نفوذ کرده‌ایم. ما می‌دانیم شما چه کسانی هستید. ما اطلاعات داریم – حتی اگر مردم خودتان نداشته باشند. تأیید حضور میدانی عوامل اسرائیل در خاک ایران اظهارات اخیر دونالد ترامپ در رابطە با حضور عوامل موساد در ایران، ابعاد تازه‌ای از عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل را نشان داد. او روز ۲۵ ژوئن اعلام کرد که مأموران اسرائیلی پس از بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران، در محل حاضر شدند و به‌صورت میدانی ارزیابی خسارات را انجام دادند. این اظهارات در واقع تأییدی رسمی بر حضور عوامل میدانی اسرائیل در خاک ایران است — حضوری که در همین درگیری اخیر، در عملیات‌های هدفمند از جمله ترور فرماندهان نظامی و دانشمندان هسته‌ای جمهوری اسلامی نیز بە وضوح مشهود بود. چنین سطحی از نفوذ عملیاتی، بار دیگر ناکامی‌های امنیتی در محافظت از حساس‌ترین زیرساخت‌ها و چهره‌های کلیدی جمهوری اسلامی را برجسته می‌سازد.

دولت ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی، به بخشی از تحریم‌های ایالات متحده علیه سوریه پایان داد؛ اقدامی که از آن به‌عنوان گامی در جهت "بازسازی اقتصادی" این کشور جنگ‌زده یاد شده است. اما این تصمیم، که بدون هیچ‌گونه شفاف‌سازی در مورد نقض‌های فاحش حقوق بشر صورت گرفت، سوالاتی جدی درباره جهت‌گیری اخلاقی سیاست خارجی واشنگتن در قبال اقلیت‌ها و قربانیان جنگ داخلی سوریه برانگیخته است. در حالی‌ که کاخ سفید تأکید دارد تحریم‌ها علیه بشار اسد، عوامل دخیل در بمباران شیمیایی سوریە و گروههای نیابتی‌های ایران همچنان برقرار است، بررسی اسناد وزارت خزانه‌داری نشان می‌دهد دست‌کم دو فرمانده شبه‌نظامی بدنام — محمد حسین الجاسم (ابوعمشه) و سیف بولاد ابوبکر — از فهرست تحریم‌ها حذف شده‌اند. این دو در اوت ۲۰۲۳ به دلیل شکنجه، آدم‌ربایی و خشونت جنسی علیه کردها در شمال-شرق سوریه، تحت تحریم فرمان اجرایی ۱۳۸۹۴ قرار گرفته بودند. حذف ناگهانی این اسامی، بدون اطلاع‌رسانی رسمی، با کاهش فشار بر دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشرع، رئیس‌جمهوری اسلام‌گرای مورد حمایت برخی شرکای منطقه‌ای واشنگتن همزمان شدە است. گزارش تحقیقی خبرگزاری رویترز در ۳۰ ژوئن نشان می‌دهد که این دو فرمانده در کنار افسران امنیتی، نقش کلیدی در کشتار ۱۵۰۰ غیرنظامی علوی در سواحل طرطوس بین ۷ تا ۹ مارس ۲۰۲۵ داشته‌اند. با وجود این پیشینه، تنها چند هفته پس از این کشتار، منابع مطلع تایید کردند که این فرماندهان نه‌تنها تنبیه نشده‌اند، بلکه برخی از آن‌ها ارتقاء درجه گرفته‌اند — از جمله سیف ابو بکر که پس از دست زدن بە قتلعام، در شبکە ایکس اعلام کرد به درجه سرتیپی رسیده است. اتحادیه اروپا بلافاصله در ۲۳ ژوئن، این افراد را تحریم کرد و هشدار داد که آن‌ها در «شعله‌ور کردن تنش‌های فرقه‌ای و تحریک خشونت قومی» نقش داشته‌اند. جنگ بدون حسابرسی: حملات ترکیه به مناطق خودگردان کردها سکوت غرب تنها محدود به گروەهای جهادی نیست، در طرف دیگر نیز هیچ عدالتی برای جنایات جنگی ترکیه در منطقە خودگردان روژاوا، وجود ندارد. ترکیه در چند سال اخیر حملات هوایی خود را به زیرساخت‌ها و غیرنظامیان در شمال و شرق سوریه، منطقه‌ای که تحت کنترل اداره خودگردان کردهاست شدت بخشید. پس از سقوط بشار اسد، حملات آنکارا به این منطقه افزایش یافته است. طبق گزارش سازمان Synergy-Hevdesti، تنها در نیمه نخست سال، ۳۴۵ حمله هوایی ترکیه ده‌ها واحد از تاسیسات حیاتی مانند ایستگاه‌های برق، مراکز درمانی و منابع آب و انرژی را هدف قرار داده‌اند، در حالی‌ که میلیون‌ها نفر با بحران دسترسی به آب و برق روبه‌رو هستند. در ادامه این عملیات، در ا کتبر و دسامبر ، حملات پهپادی ترکیه به کشته‌شدن غیرنظامیان، از جمله کودکان و دو روزنامه‌نگار محلی، انجامید. نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) می‌گویند که حملات ترکیه فراتر از تلافی‌ جنگی است و هدف آن بی‌ثبات‌سازی کامل مناطق تحت اداره کردها و نابودی ساختار غیرنظامی منطقه است. در ۱۶ مارس ۲۰۲۵، حمله‌ای پهپادی به مزرعه‌ای در نزدیکی کوبانی، منجر به کشته‌شدن ۹ عضو یک خانواده کرد، شامل هفت کودک، یک دختر نوجوان و والدین‌شان شد. تنها بازمانده، دختربچه‌ای ۹ ساله، به شدت مجروح شد. منابع محلی ترکیه یا نیروهای نیابتی آن را مسئول این حمله دانسته‌اند. دروزی‌ها محروم از عدالت در ماه مه ۲۰۲۵، خشونت‌های مرگبار در جرمانا در استان السویداء سوریه، منطقه‌ای با اکثریت جمعیت دروزی، جان ده‌ها غیرنظامی را گرفت و باعث فرار صدها خانواده شد. منابع محلی و بین‌المللی گزارش دادند که شبه‌نظامیان افراطی، پس از سقوط دولت اسد، به چندین روستای دروزی‌نشین یورش بردند و خانه‌ها، عبادتگاه‌ها و مراکز درمانی را به آتش کشیدند. قربانیان توسط نیروهای وابسته به اداره انتقالی سوریه، از جمله نیروهای وزارت دفاع و امنیت عمومی، اعدام شده‌اند. تاکنون در واشنگتن، خبری از موضع‌گیری یا حتی پاسخ رسمی برای عاملان این کشتارها کە بە وضوح برای آنها محرز شدە، دیده نشد. بە نظر می رسد ایالات متحده با این رویکرد دوگانه — حمایت از روند ایجاد "ثبات‌" در دمشق، همزمان با سکوت در برابر جنایات علیه کردها و علوی‌ها — عملاً مشروعیت ناقضان حقوق بشر را تقویت کرده و عدالت را قربانی ملاحظات ژئوپلیتیکی کرده است.

گروهی از نمایندگان کنگره آمریکا از هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه طرحی دوحزبی ارائه کرده‌اند که به رئیس‌جمهور این کشور اجازه می‌دهد در صورت پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران، بمب‌افکن‌های رادارگریز بی-۲ و بمب‌های سنگرشکن جی‌بی‌یو-۵۷ را به اسرائیل منتقل کند. به گزارش شبکه فاکس‌نیوز، طرح پیشنهادی کنگره آمریکا که روز چهارشنبه ۲ ژوئیه (۱۲ تیر) معرفی شد، به دنبال اعطای مجوز به رئیس‌جمهور دونالد ترامپ است تا در صورت ازسرگیری یا تسریع فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم ایران با غنای بالا، بمب‌افکن‌های استراتژیک بی-۲ اسپیریت و بمب‌های نفوذگر ۱۳ هزار و ۶٠٠ کیلوگرمی جی‌بی‌یو-۵۷ را در اختیار اسرائیل قرار دهد. این بمب‌ها که به «نفوذگر مهمات انبوه» (MOP) معروف‌اند، برای تخریب تأسیسات زیرزمینی مستحکم مانند مرکز غنی‌سازی فردو در ایران طراحی شده‌اند.   این طرح توسط نمایندگان جاش گاتهایمر (دموکرات) و برایان مست (جمهوری‌خواه) ارائه و مورد حمایت برخی دیگر از اعضای کنگره قرار گرفته است. یک مقام ارشد آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت: این طرح پیامی روشن به ایران است که هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای با پاسخ قاطع مواجه خواهد شد. با این حال برخی نمایندگان دموکرات و تحلیلگران هشدار داده‌اند که انتقال چنین تسلیحاتی ممکن است تنش‌ها در خاورمیانه را تشدید کرده و مذاکرات دیپلماتیک با ایران را پیچیده‌تر کند. بمب‌افکن ب ی-۲ اسپیریت ، ساخته شرکت نورثروپ گرومن، تنها هواپیمای عملیاتی نیروی هوایی آمریکا است که قادر به حمل بمب‌های سنگرشکن جی‌بی‌یو-۵۷ است. این بمب‌ها با توانایی نفوذ تا عمق ۶۱ متر در زمین، به‌طور خاص برای هدف قرار دادن تأسیسات زیرزمینی مستحکم طراحی شده‌اند. اسرائیل در حال حاضر فاقد تسلیحاتی با این قابلیت است و وابستگی به حمایت نظامی آمریکا برای مقابله با تهدیدات هسته‌ای ایران را بارها مطرح کرده است.  طرح «قانون بمب سنگرشکن» در حالی مطرح شده که تنش‌ها میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده در ماه‌های اخیر افزایش یافته است. در ژوئن ۲۰۲۵، نیروی هوایی آمریکا با استفاده از بمب‌افکن‌های بی-۲ و بمب‌های جی‌بی‌یو-۵۷، عملیاتی علیه تأسیسات هسته‌ای فردو، نطنز و اصفهان انجام داد که به گفته مقامات آمریکایی، خسارات سنگینی به این مراکز وارد کرد. پیش‌تر، در اکتبر ۲۰۲۴، اسناد فاش‌شده توسط یک تحلیلگر سابق سیا نشان داد که اسرائیل برنامه‌هایی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران داشته و خواستار حمایت آمریکا، از جمله استفاده از بمب‌های سنگرشکن، بوده است. همچنین، در ژانویه ۲۰۲۵، گزارش‌هایی از منابع اسرائیلی حاکی از مذاکرات برای انتقال موقت بمب‌افکن‌های بی-۲ به اسرائیل بود، هرچند این موضوع در آن زمان به نتیجه نرسید. این طرح جدید کنگره در شرایطی ارائه می‌شود که دولت ترامپ اعلام کرده است هرگونه پیشرفت در برنامه هسته‌ای ایران را با شدت بیشتری پیگیری خواهد کرد. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند که انتقال تسلیحات پیشرفته به اسرائیل ممکن است به جای بازدارندگی، به تشدید درگیری‌ها در منطقه منجر شود. ایران بارها تأکید کرده است که برنامه هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است و غنی‌سازی اورانیوم را برای اهداف غیرنظامی انجام می‌دهد. با این حال، مقامات اسرائیلی از جمله بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور برنامه هسته‌ای ایران را «تهدیدی وجودی» برای اسرائیل توصیف کرده‌اند.

گزارش‌ها از وضعیت جسمی نامساعد مصطفی تاجزاده درپی حمله اسرائیل به زندان اوین خبر می دهند. بر اساس یک فایل صوتی که به طور اختصاصی به آرنانیوز رسیده است، مصطفی تاجزاده زندانی سیاسی اصلاح‌طلب و معاون سیاسی وزرات کشور در دولت محمد خاتمی، در روز حمله اسرائیل به زندان اوین، بر اثر موج انفجار مجروح شده و در وضعیت جسمانی نامساعدی به‌سر می‌برد. این زندانی سیاسی همراه ده‌ها زندانی دیگر به زندان فشافویه منتقل شده است. در این بارە یک منبع آگاه که با یکی از زندانیان زندان فشافویه صحبت کرده است، به آرنانیوز گفت: در روز حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین، مصطفی تاجزاده و چندین زندانی دیگر، دست‌کم دو بار بە دلیل موج انفجار برای مدتی بی‌هوش شدند. وضعیت جسمی تاجزاده از آن زمان تاکنون مساعد نیست. مصطفی تاجزاده از فعالان سرشناس جریان اصلاح‌طلبی در ایران، سال ۱۳۸۸ در روزهای نخست اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری بازداشت و به ۷ سال حبس محکوم شد. او در سال ۱۳۹۵ پس از طی دوران محکومیتش از زندان آزاد شد. این فعال سیاسی، در ۱۷ تیرماه ۱۴۰۱ نیز، باردیگر با یورش ماموران امنیتی به منزلش بازداشت و در مهرماه همان سال، از سوی دادگاه انقلاب تهرات به اتهام تبانی علیه امنیت ملی، نشر اکاذیب و تبلیغ علیه نظام مجموعاً  به ۸ سال حبس محکوم شد که ۵ سال آن قابل اجراست.

پیامدهای ناشی از درگیری نظامی میان ایران و اسرائیل، نه‌تنها افق جدیدی را در منازعات منطقه‌ای گشوده است، بلکه معادلات مربوط به موقعیت احزاب کُرد را نیز به‌شکل چشمگیری پیچیده‌تر ساخته است. این رخدادها در چارچوب تحولات کلان‌تر خاورمیانه که کردها درآن طی دهه‌های اخیر به یکی از بازیگران تأثیرگذار و چندلایه در آن بدل شده‌اند، بسیار چشمگیر است. در چند سال اخیر، به‌ویژه درپی جنبش «ژن، ژیان، آزادی»، احزاب کُرد که طی دهه‌ها در اقلیم کردستان عراق و مناطق مرزی ایران و عراق در تلاش برای حفظ حقوق خود و دستیابی به استقلال یا مدل‌های خودمختاری (نظیر فدرالیسم) بوده‌اند، اکنون با موقعیتی پیچیده و چندلایه در عرصه ژئوپولیتیک منطقه مواجه شده‌اند. جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل، نه تنها تهران را در وضعیت شکننده‌ای قرار دادە است بلکه نگاه اپوزیسیون کُرد در خارج از کشور را نیز به خود جلب کردە است. این گروه‌های مخالف، مستقر در اقلیم کردستان عراق، به دقت تحولات سیاسی و نظامی ایران را دنبال می‌کنند تا میزان تضعیف رژیم مذهبی تهران را بسنجند. خبرگزاری آسوشیتدپرس با طرح این پرسش کە پیامدهای این جنگ تا چە اندازە حکومت روحانیون ایران را تضعیف کرده است، نگاهی بە میزان آمادگی احزاب کُرد برای بهرەبرداری از فضاهای فرصت برآمدە است. احزاب کُرد در اقلیم کُردستان عراق گروه‌های مخالف کُرد سال‌هاست که در اقلیم فدرال کردستان عراق حضور دارند؛ موقعیتی که همواره منبع تنش میان بغداد و تهران بوده است. دولت عراق در سال ۲۰۲۳ با تهران توافق کرد تا این گروه‌ها را از پایگاه‌های مرزی به اردوگاه‌های تحت نظارت بغداد منتقل کند و تا حد زیادی رفت‌وآمد و توان نظامی آنها را محدود کرد. با این حال، این گروه‌ها هنوز سلاح‌های خود را تحویل نداده و همچنان به دنبال راهکارهای سیاسی برای حفظ جایگاه‌شان در آینده ایران هستند. آنها در عین حال که احتمال هرگونه اقدام نظامی زودهنگام را رد می‌کنند، با دقت تحولات داخلی ایران را رصد می‌کنند تا اگر فرصتی ایجاد شد، وارد عمل شوند. خلیل نادری، سخنگوی حزب آزادی کردستان، این واقعیت را به صراحت بیان می‌کند: «جنگ ایران و اسرائیل فرصتی برای کُردها نیست؛ آمریکا و اسرائیل به دنبال منافع خود هستند.» اختلاف در دیدگاه‌ها؛ بین واقع‌گرایی و فراخوان به مبارزه تفاوت دیدگاه‌ها میان اپوزیسیون کُرد، میان کسانی که ترجیح می‌دهند آرام و حساب‌شده پیش بروند و دیگرانی که معتقد به ضرورت خیزش و مقاومت فعال هستند، به وضوح دیده می‌شود. عبدالله مهتدی، رهبر حزب کومله کُردستان ایران، تأکید می‌کند که برخلاف فشارهای خارجی، هیچ فراخوانی برای خیزش یا درگیری مسلحانه صادر نشده و این گروه تحولات را زیر نظر دارد. در مقابل، حسین یزدان‌پناه، رهبر حزب آزادی کُردستان، در شبکه‌های اجتماعی جوانان کُرد را به مقاومت و حمله به مراکز حکومت تشویق می‌کند. این اختلاف‌ نظرها در واقع بیانگر رویکردهای متفاوت نسبت به فرصت‌ها و ریسک‌های پیش‌رو است و نه شکاف اساسی در صفوف اپوزیسیون کُرد. آرمان‌ها و اهداف مشترک؛ از استقلال تا فدرالیسم گرچه اختلاف در تاکتیک‌ها و سرعت حرکت وجود دارد، اما اهداف کلی این گروه‌ها تا حد زیادی نزدیک است. حزب آزادی کُردستان خواهان استقلال کامل کردستان است و حزب حیات آزاد کُردستان، پژاک، بە دنبال تحقق کنفدرالیسم دموکراتیک؛ در حالی که حزب کومله کُردستان ایران و حزب دموکرات کردستان ایران خواهان بر پایی یک نظام فدرال در ایران، مشابه مدل اقلیم کردستان عراق هستند. رهبران این احزاب تأکید دارند که هیچ‌کدام قصد ورود بی‌محابا به درگیری ندارند و خواستار راهکارهای سیاسی و صلح‌آمیز برای پیشرفت حقوق کُردها هستند. کوثر فتاحی از حزب کومله کُردستان ایران می‌گوید: «هدف ما نه تنها سقوط رژیم، بلکه ساختن ایران نوین است.» مهتدی نیز با صراحت اعلام می‌کند: «کومله جدایی‌طلب نیست و خواهان ایران دموکراتیک و سکولار است که در آن حقوق کُردها به رسمیت شناخته شود.» گام تازه برای همکاری؛ نشست هفت حزب کُرد ایران رهبران هفت حزب کردستان ایران (روژهلات) بە عنوان بخشی از پیامدهای جنگ ۱۲ روزه ایران-اسرائیل، ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ نشست مشترکی را بە منظور ایجاد سازوکاری برای تشکیل یک مرکز همکاری و شورای همکاری رسمی میان احزاب کُردستان برگزار کردند. در این نشست که به صورت آنلاین و با حضور دبیرکل‌ها و نمایندگان ارشد احزاب برگزار شد، توافق شد پیش‌نویس سازوکاری برای همکاری‌های آتی تهیه شود و پس از بحث و تصویب آن، روند همکاری‌ها را منسجم‌تر کنند. همچنین پیشنهاد شد جلسات در سطوح عالی با صدور بیانیه‌های مشترک به اطلاع عموم برسد تا شفافیت و مسئولیت‌پذیری سیاسی افزایش یابد، و نام «شبکه همکاری احزاب شرق کردستان» برای این مجموعه استفاده شود. این حرکت می‌تواند فصل جدیدی در اتحاد سیاسی و اجتماعی کردستان ایران رقم زند.