
نتایج جستجو
Search this site
2681 results found with an empty search
- موساد نسبت بە پیامدهای فروش اف-۳۵ به عربستان هشدار میدهد
درخواست عربستان سعودی برای خرید ۴۸ فروند اف-۳۵ نگرانیهای اسرائیل را درباره انتقال ناخواسته فناوریهای پیشرفته برانگیخته است. تلآویو تأکید دارد فروش این جنگندە پنهانکار، باید مشروط به عادیسازی روابط با ریاض و چارچوب توافقهای ابراهیم باشد تا برتری نظامی و فناوری اسرائیل حفظ شود و احتمال نشت اطلاعات حساس کاهش یابد. همزمان با دیدار محمد بن سلمان از کاخ سفید، یک منبع نزدیک به جامعه اطلاعاتی اسرائیل میگوید درخواست عربستان سعودی برای خرید ۴۸ فروند جنگنده پنهانکار اف-۳۵ از ایالات متحده آمریکا، نگرانیهای جدی امنیتی را برای اسرائیل ایجاد کرده است، از نگاە موساد فروش این هواپیماها میتواند به انتقال ناخواسته فناوریهای پیشرفته اسرائیلی به رقبا منجر شود. بر اساس این ارزیابی که در شبکههای اجتماعی بازتاب یافته است، اسرائیل نگران است که فروش اف-۳۵ به ریاض صرفا انتقال فناوری آمریکایی نباشد، زیرا جنگندههای موجود اسرائیل با سامانهها و ارتقاهای طبقهبندیشده داخلی تجهیز شدهاند که بخشی از آن به تولیدکنندگان آمریکایی نیز بازگردانده شده است. این منبع هشدار داده است که در صورت فروش، عربستان ناگزیر به بخشی از این فناوریها دسترسی خواهد یافت و روابط امنیتی ریاض با روسیه و چین احتمال نشت اطلاعات را افزایش میدهد. این ارزیابی از سوی دیگر خاطرنسان می سازد کە احتمال چنین نشتی میتواند برتری نظامی کیفی اسرائیل و نیز مزیت فناورانه آمریکا را در منطقه تضعیف کند و خطر انتقال جزئیات فنی پیشرفتهترین جنگنده جهان به رقبا را به همراه داشته باشد. در همین حال، بە نقل از تایمز اسرائیل، منابع دولتی اسرائیل به Axios گفتهاند که اسرائیل با اصل تحویل اف-۳۵ به عربستان مخالفتی ندارد، اما تاکید کرده است کە هرگونه انتقالی باید مشروط به عادیسازی روابط میان دو کشور باشد. در این بارە، یکی از مقامهای اسرائیلی گفته است: به دولت ترامپ اعلام کردەایم فروش اف-۳۵ به عربستان تنها زمانی قابلقبول است که ریاض تصمیم رسمی برای عادیسازی با اسرائیل بگیرد. معامله بدون دستاورد دیپلماتیک اشتباه است. یک مقام دیگر نیز اظهار داشته است که برخلاف ترکیه، اسرائیل نسبت به حضور اف-۳۵ در عربستان با حساسیت کمتری برخورد میکند، مشروط بر اینکه این فروش در چارچوب همکاری امنیتی منطقهای و توافقهای ابراهیم، مشابه مدلی که برای فروش اف-۳۵ به امارات مطرح شده بود، قرار گیرد. رسانه اسرائیلی کان نیوز نیز گزارش دادە است که رون درمر وزیر امور راهبردی، هفته گذشته در دیدار با مقامهای ارشد آمریکایی نگرانیهای امنیتی اسرائیل درباره این فروش را مطرح کرده است. به گزارش این شبکه، تلآویو بیم دارد که معامله پیشنهادی به کاهش برتری کیفی ارتش اسرائیل در منطقه منجر شود. ایالات متحده آمریکا هنوز تصمیم نهایی خود را درباره این فروش را اعلام نکرده است. رئیسجمهوری آمریکا، دونالد ترامپ، روز جمعه اعلام نمود که درخواست عربستان برای خرید تعداد قابلتوجهی جنگنده اف-۳۵ را در دست بررسی دارد و بار دیگر ابراز امیدواری کرد ریاض به توافقهای ابراهیم بپیوندد. در حال حاضر، اسرائیل تنها کشور خاورمیانه است که جنگندەهای پنهانکار اف-۳۵ را در اختیار دارد و ۴۵ فروند را در وضعیت عملیاتی در اختیار داشتە و ۳۰ فروند دیگر را نیز در حال سفارش دارد.
- جنبش آزادی کُردستان مرحلەای دیگر از عقب نشینی نیروهای خود را اعلام کرد
در حالیکە بە نظر می رسد طی دو هفتە گذشتە، بە دلیل عدم برداشتن گامهای ملموس از سوی دولت ترکیە، روند گفتگوها بە منظور حل مسالە کرد در ترکیە با کندی پیش رفتە باشد، روز یکشنبه، شورای رهبری جنبش آزادی کردستان (حزب کارگران کردستان سابق) با صدور بیانیهای اعلام کرد که نیروهای گریلا در منطقه زاپ، واقع در اقلیم کردستان، به دلیل خطر درگیری، از چند نقطه عقبنشینی کردهاند. این عقب نشینی چە تاثیراتی را بە ایران و خاورمیانە از خود بر جا میگذارد؟ بنابە گزارش خبرگزاری مزوپوتامیا کە اخبار مرتبط با کردستان و ترکیە را پوشش میدهد، رهبری جنبش آزادی کُردستان (حزب کارگران کردستان سابق) با انتشار بیانیەای اعلام نمودە است که روز ۲۵ آبان ١٤٠٤ آن بخش از نیروهای گریلا که در منطقه زاپ در معرض خطر درگیری بودند، به مواضع دیگری منتقل شدهاند. این بیانیە تأکید کردە است: ما بر این باوریم کە این گام جدید میتواند به حل مسئلهی کُرد، برقراری صلح و فرایند دموکراتیزاسیون در ترکیه کمک کند. حزب کارگران کُردستان پیشتر نیز نیروهایش را از مناطق کردستان و ترکیه خارج و به مناطق امن در اقلیم کردستان منتقل کردە بود. این اقدام جدید ادامهی روند خروج مرحلهبهمرحله و پایاندادن به حضور گریلاهای این جنبش در خاک ترکیه به شمار میرود. این حرکت بخشی از مسیری است که حزب کارگران کردستان پس از تحولات درونی و تصمیمات کنگره دوازدهم این سازمان با هدف انتقال از مبارزه مسلحانه به عرصه سیاسی و تلاش برای ایجاد چارچوبی تازه میان کُردها و دولت ترکیه پی گرفتە است. خروج اخیر نیروهای گریلا نیز بخشی از توافقی است کە برای ایجاد تغییرات بنیادین سیاسی در این کشور میان پکک و دولت اردوغان انجام شدە است. اما این روند صرفاً محدود به ترکیه نخواهد بود؛ پیامدهای آن میتواند کردستان ایران و ایران را نیز تحت تاثیر قرار دهد. زیرا ایران همواره نسبت به تحولات کُردستان در بخشهای دیگر حساس بوده و نگاه امنیتی آن به کُردهای داخل، تحت تأثیر همین تحولات منطقهای قرار گرفته است. در صورتیکە ترکیه در مسیر تازهای حرکت کردە و نسبت بە کُردها، بە گشایش سیاسی دست بزند، میتواند الگوی تازهای را در منطقه ایجاد کند که تهران نیز ناگزیر از مواجهه با پیامدهای آن خواهد شد. در صورت تثبیت و نهادینە شدن گفتمان کُردیِ بە صورت سیاسی در ترکیه، مطالبات مشابه در ایران نیز از امکان تقویت برخوردار خواهند شد. این مطالبات سالهاست در عرصه عمومی کردستان ایران وجود دارد اما به دلیل رویکردهای امنیتی پاسخ سیاسی روشنی نگرفته است. ایران، به دلیل تفاوت در محاسبات و اولویتها، برخلاف ترکیه، به سمت مدل مشابهی حرکت نکرده است. اما ترکیە تاکنون هزینههای سنگینی را از استمرار درگیریها پرداخت کردە و نهایتاً با واقعیتی مواجە شدە است که تغییر مسیر را ضروری می کند. اما در ایران نگاه امنیتی همچنان تعیینکننده است و ساختار سیاسی هزینه ادامه این رویکرد را کمتر حس کرده است. در نتیجه، کمتر نشانهای جدی از تمایل تهران برای پذیرش راهحل سیاسی گستردهتر در «مسئله کُرد» دیده میشود. با این حال، خروج نیروهای پکک از ترکیه و چرخش آنکارا به سمت کاهش نظامیگری، برای ایران یک هشدار و در عین حال یک فرصت است. این هشدار ناظر بر آن است که تحولات مرتبط با جامعه کُردی در سطح منطقه وارد مرحلهای کیفی و متفاوت گشتە و نمیتوان آن را با الگوها و سازوکارهای سنتی مدیریت کرد. افزون بر این، در صورتیکە تهران در پیِ ایجاد الگوی تعامل پایدارتر و مؤثرتر با جامعه کُرد در درون فضای سرزمینی ایران باشد، شرایط فعلی منطقه میتواند فرصت مناسبی برای بازنگری بنیادین و اصلاح سیاستهای موجود فراهم آورد. تحولات اخیر یک پیام روشن دارد: مسئله کُرد در خاورمیانه همچنان زنده است، اما شیوه مواجهه با آن میتواند دگرگون شود. ترکیه حداقل تا مقطع کنونی، نخستین نشانهها را از تمایل حداقلی نسبت به حل مسئله کُرد بروز داده است. با این حال، ایران همچنان در نقطه مقابل چنین تصمیمی قرار داشتە و نوع انتخاب آن، اعم از تعامل سیاسی یا تشدید اختلافاتمسیر تحولات آتی را تعیین خواهد کرد. استمرار این روند برای تمامی بازیگران منطقه، از جمله ایران، منجر به شکلگیری یک نظم نوین در مسالە کُرد خواهد شد.
- اسرائیل در آستانە رأیگیری سازمان ملل هرگونه مسیر منتهی بهسوی تاسیس دولت فلسطینی را رد میکند
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در روزهایی که شورای امنیت سازمان ملل آمادهٔ رأیگیری درباره قطعنامه پیشنهادی آمریکا دربار غزه است، بار دیگر تأکید کرد که دولت او هیچ طرحی برای ایجاد دولت فلسطینی را نخواهد پذیرفت. در آستانە رأیگیری شورای امنیت سازمان ملل متحد مبنی بر امکان تاسیس دولت فلسطین، بنیامین نتانیاهو اعلام نمود که هر گونە تلاشی برای ایجاد یک دولت فلسطینی را به هر شکل رد کردە و هشدار داد که چنین اقدامی پاداشی برای حماس خواهد بود. همزمان، آمریکا قطعنامه پیشنهادی خود را با تأکید بیشتر بر حق تعیین سرنوشت فلسطینیها اصلاح کرده و مسیر احتمالی تشکیل دولت فلسطین را باز گذاشته است. این موضوع با مخالفت روسیه، چین و برخی کشورهای عربی روبهرو است. گروههای فلسطینی از جمله حماس نیز به این طرح واکنش نشان داده و آن را تحمیل سرپرستی بینالمللی بر غزه قلمداد کردە و هرگونه اشاره به خلع سلاح را رد کردند. در این بارە، واشنگتن تلاش دارد برای غزه نیروی بینالمللی ثباتساز ایجاد کند و همزمان بخشی از ابتکار سیاسی خود را حول طرح صلح ۲۰ مادهای دونالد ترامپ تنظیم کرده که «مسیر معتبر» بهسوی تشکیل دولت فلسطین معرفی شده است. اسرائیل اما این رویکرد را مغایر سیاست رسمی خود قلمداد کردە و نتانیاهو میگوید مخالفتش بە هیچ وجە تغییر نکردە است. این موضع در حالی تکرار میشود که برخی کشورهای غربی مانند بریتانیا، استرالیا و کانادا بهطور رسمی دولت فلسطین را به رسمیت شناختهاند؛ اقدامی که نتانیاهو آن را «جایزه دادن به حماس» توصیف کرده است. واکنشهای داخلی اسرائیل در سطح داخلی، نتانیاهو با فشاری تازه از جانب شرکای راستگرای خود مواجه است. گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل اعلام کردە است کە اسرائیل هرگز با تشکیل «دولت تروریستی فلسطینی» موافقت نخواهد کرد. وی مدعی شد ارتش اسرائیل همزمان علیه سه «دولت تروریستی» مورد حمایت ایران، حماس، حزبالله و حوثیها، میجنگد. در همین بارە، وزیر دفاع، اسرائیل کاتز، نیز تأکید کرد که غزه «تا آخرین تونل غیرنظامیسازی» و حماس خلع سلاح خواهد شد. او همچنین اعلام کرد که ارتش اسرائیل پس از تغییرات سیاسی در سوریه، حضور خود را در کوه حرمون و منطقهٔ امنیتی شمالی حفظ خواهد کرد. پیشنویس بیانیه حمایتشده از سوی واشنگتن، که توسط هشت کشور منطقه و اسلامی از جمله قطر، مصر، امارات، عربستان سعودی، اندونزی، پاکستان، اردن و ترکیه امضا شده است، مسیر دستیابی به دولت فلسطینی را تقویت میکند که اسرائیل آن را غیرقابل قبول میداند. در واکنش بە این پیش نویس، محمود عباس، ضمن استقبال، آن را تأیید حق تعیین سرنوشت مردم فلسطین دانسته است. اما در اسرائیل، چهرههای تندرو مانند بزلل اسموتریچ و ایتامار بنگویر از نتانیاهو خواستهاند که بهطور علنی و قطعی اعلام کند دولت فلسطین بە هیچ شکلی ایجاد نخواهد شد. بنگویر حتی موجودیت ملت فلسطین را زیر سؤال برده و خواستار تشویق مهاجرت داوطلبانه فلسطینیها از غزه شده است. اوایل سال گذشته، نمایندگان کنست اسرائیل با رأی ۹۹ در برابر ۱۱، هرگونه بهرسمیتشناختن یکجانبهٔ دولت فلسطین را رد کردند. تمام نمایندگان ائتلاف و بیشتر اعضای احزاب مخالف صهیونیست علیه «دیکتههای بینالمللی دربارهٔ توافق دائمی با فلسطینیها» رأی دادند. نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین نیز با انتقاد از دولت فعلی گفت اسرائیل بدون قدرت ایستادگی در برابر فشارهای خارجی مانده و نسبت به خطر واگذاری خطوط قرمز هشدار داد. او سکوت دولت در برابر طرح دولت فلسطینی و نفوذ قطر و ترکیه در غزه را نشانهٔ ضعف دانست. بهگفتۀ او، دولت اسرائیل اکنون بدون ظرفیت ایستادگی و بدون توان بیان یک نه مانده است، و اگر خطوط قرمز را تعیین نکند، دیگران بهجای آن تصمیم خواهند گرفت. همزمان با این واکنشها، خشونت در کرانهٔ باختری نیز افزایش یافته و مقامهای فلسطینی از کشته شدن دستکم هفت فلسطینی طی دو هفته گذشته خبر دادهاند. در این بارە ارتش اسرائیل اعلام کرد که بامداد یکشنبه هنگام انجام عملیاتی در نابلسِ شمال کرانه باختری، مردی بهسوی نیروهای اسرائیلی یک وسیلهٔ انفجاری پرتاب و سربازان به آن واکنش نشان دادهاند. همچنین وزارت بهداشت فلسطین نیز اعلام کردە است شش نوجوان دیگر در تیراندازیهای جداگانه نیروهای اسرائیلی جان باختهاند. نتانیاهو این رخدادها را کار چند افراطی دانست، اما گروههای حقوق بشری میگویند خشونت گسترده بودە و شهرکنشینان از مصونیت برخوردارند. دفتر حقوقبشر سازمان ملل نیز بیش از ۲۶۰ حملهٔ ثبتشده شهرکنشینان در ماه اکتبر را گزارش کرده که بالاترین سطح از سال ۲۰۰۶ است.
- ایران: در حال حاضر غنیسازی اورانیوم متوقف شدە است
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز یکشنبه در تهران اعلام کرد که کشورش دیگر در هیچ سایتی در حال غنیسازی اورانیوم نیست. این اظهارات مستقیمترین پاسخ تهران در مورد برنامه هستهای این کشور پس از حملات ژوئن اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات غنیسازی ایران طی جنگ ۱۲ روزه بود که تلاشی برای نشان دادن باز ماندن امکان مذاکره با غرب تلقی میشود. وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، عباس عراقچی، در جریان برگزاری اجلاس ح قوق بینالملل تحت تهاجم، تجاوز و دفاع در تهران در پاسخ به خبرنگار خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: هیچگونە غنیسازی هستهای اعلام نشدهای در ایران وجود ندارد. تمام تأسیسات ما تحت ضمانتها و نظارت» آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار دارند. در حال حاضر هیچ غنیسازی در حال انجام نیست زیرا تأسیسات غنیسازی ما مورد حمله قرار گرفتهاند. وی تاکید کرد که پیام ایران در مورد برنامه هستهای شفاف است و حق ایران برای غنیسازی و استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای، از جمله غنیسازی، غیرقابل انکار است و ما هرگز از حقوق خود کوتاه نخواهیم آمد. پیش از این توقف، ایران پس از خروج یکجانبه رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ از توافق هستهای ۲۰۱۵ در سال ۲۰۱۸، اورانیوم را تا خلوص ۶۰ درصد غنیسازی میکرد، که فاصلهای کوتاه تا سطح مورد استفاده در سلاحها داشت. تهران همواره تاکید کرده که برنامه هستهای آن صلحآمیز است. همزمان با سخنان عراقچی، تهران اعلام کرد که رویکرد کنونی واشنگتن نشاندهنده آمادگی برای مذاکرات برابر و عادلانه نیست و امکان گفتگوهای بیشتر را مشروط به تغییر خواستههای واشنگتن دانست. سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه، نیز واشنگتن را متهم کرد که با ساخت نمایشی از مذاکرات در پی اهداف جنگی خود است. کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی، گفت ایران از مذاکره استقبال میکند اگر به این دیدگاه برسند که باید تعامل مثبت و مبتنی بر اصول مذاکره واقعی داشته باشند و تاکید کرد که ابتدا باید در اولین جلسه پاسخ این سؤال را بدهند که چرا چنین تجاوزی را علیه ایران انجام دادند وقتی که مبنای قانونی نداشت. این در حالی است که دو هفته پیش، باراک راوید خبرنگار اکسیوس، از وجود یک کانال ارتباطی میان ایران و آمریکا گزارش داد. او در ایکس نوشتە بود: تا جایی که من میدانم، کانال ارتباطی باز و مستقیم بین آمریکا و ایران وجود دارد. نیازی به میانجی نیست. در همین حال، هیات حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی قرار است هفته جاری تشکیل جلسه دهد. و احتمال دارد در مورد یک قطعنامه جدید علیه ایران به دلیل عدم همکاری کامل رأیگیری شود. کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالمللی ایران، هشدار داد: اگر این کار را هم انجام دادند قطعاً ایران هم یک بازنگریهای اساسی را در سیاستهای خود انجام خواهد داد. این قطعنامه کوچکترین اثری در حوزه اعمال فشار بر ایران نخواهد داشت. در این اجلاس محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز اظهار داشت که تهران به دلیل احتمال دسترسی به سایتهای غنیسازی بمباران شده، تهدید شده است. اسلامی در این بارە گفت: اگر اخبار را دنبال کنید، میبینید که هر روز با حمله دیگری تهدید میشویم. هر روز به ما گفته میشود اگر به چیزی دست بزنید، مورد حمله قرار خواهید گرفت.
- بر اساس طرح آمریکا، غزە بە ناحیه سبز و سرخ و زرد تقسیم می شود
طرح آمریکا برای تقسیم غزه به دو ناحیه سبز و سرخ، نشانهٔ تلاش واشنگتن برای ایجاد نظم امنیتی مدیریتشده بدون تعهد به حلوفصل سیاسی واقعی است. اتکای نیروی بین المللی تثبیت کنندە ISF به نیروهای بیمیل اروپایی، طرح را شکننده میکند و اولویتدادن به کنترل و مهندسی جمعیتی بر بازسازی جامع، خطر تعمیق جدایی، تضعیف حاکمیت فلسطینی را افزایش میدهد. اسناد برنامهریزی نظامی آمریکا، که توسط گاردین و منابع مطلع مورد بررسی قرار گرفته است، نشان میدهد کە ایالات متحده آمریکا در حال تدوین نقشهای گسترده برای تقسیم بلندمدت نوار غزه به دو بخش مجزای سبز و سرخ است. بر اساس این طرح، ناحیه سبز تحت کنترل نظامی اسرائیل و یک نیروی بینالمللی تثبیتکننده (ISF) قرار خواهد گرفت که بازسازی در آنجا آغاز و فلسطینیها نیز به سکونت در آن ترغیب خواهند شد. در مقابل، ناحیه سرخ قرار دارد کە همچنان ویران باقی ماندە و عمده جمعیت بیش از ۲ میلیون نفری فلسطینی آن، در این نوار ساحلی که کمتر از نصف مساحت غزه است، متمرکز شدهاند. خط زرد کنونی تحت کنترل اسرائیل، بهعنوان مرز حائل میان این دو ناحیه ثابت خواهد ماند و غزه را به دو بخش جدا تقسیم میکند. این طرح، پرسشهای جدی ای را درباره تعهد واشنگتن به تحقق راهحل سیاسی پایدار با حکمرانی فلسطینی در سراسر غزه، که پیشتر توسط دونالد ترامپ وعده داده شده بود، ایجاد میکند. مقامات آمریکایی اذعان دارند که طرحهای مربوط به آینده غزه با سرعت سرگیجهآوری در حال تغییر بودە و نشاندهنده رویکردی آشفته و موقتی برای حل یکی از دشوارترین مناقشات جهان و ارائه کمکهای حیاتی به فلسطینیان است. جزئیات نیروی بینالمللی تثبیتکننده (ISF) و چالشهای تأمین نیرو تشکیل نیروی بینالمللی تثبیتکننده (ISF) پایههای طرح ۲۰ بندی ترامپ برای صلح را تشکیل میدهد. آمریکا امیدوار است پیشنویس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل که به این نیرو مأموریت رسمی میدهد، اوایل هفته آینده تصویب شود و جزئیات دقیق تعهدات نیروها نیز پس از آن مشخص گردد. این طرح در آستانه رأیگیری روز دوشنبه در شورای امنیت مطرح شده است. ترامپ اعزام هرگونه سرباز آمریکایی یا تأمین مالی بازسازی را رد کرده و یک منبع دیپلماتیک گفت: آمریکا بهطور واضح گفته است که میخواهد چشمانداز را تعیین کند، نه هزینه آن را بپردازد. در اوایل این ماه، فرماندهی منطقهای CENTCOM ارتش آمریکا طرحهایی را برای هسته ISF تدوین کرد که شامل نیروهای اروپایی، حدود ۱۵۰۰ سرباز پیادهنظام بریتانیایی و ۱۰۰۰ سرباز فرانسوی، همچنین نیروهایی از آلمان، هلند و کشورهای شمال اروپا، بود. با این حال، منابع این طرحها را «خیالی» توصیف کردەاند، زیرا بسیاری از رهبران اروپایی پس از مأموریتهای طولانی در عراق و افغانستان، تمایلی به اعزام نیرو به غزه ندارند. در این میان تنها ایتالیا پیشنهاد اعزام نیرو بە غزە را داده است. اسناد نشان میدهند که نام اردن نیز بهعنوان یک مشارکتکننده احتمالی با اعزام صدها سرباز یا تا ۳۰۰۰ افسر پلیس مطرح شده است، هرچند شاه عبدالله صراحتاً به دلیل «از نظر سیاسی بیش از حد به غزه نزدیک» بودن، اعزام نیرو را رد کرده است. واشنگتن پیشبینی میکند استقرار نیروها ابتدا کوچک و در منطقه محدودی با چند صد سرباز آغاز شود و سپس به تدریج به ۲۰ هزار نفر در سراسر منطقه افزایش یابد. این نیروها در سمت غربی خط زرد جایی که حماس در حال اعادە کنترل بر آن است، فعالیت نخواهند کرد. اعزام نیروهای خارجی به گذرگاههای مرزی خط کنترل پس از ادغام با نیروهای اسرائیلی مستقر در آن، احتمالاً کشورهای مشارکتکننده را نگران خواهد کرد که مبادا در آتش متقابل بین حماس و سربازان اسرائیل گرفتار شوند و متهم به حمایت از اشغال مداوم اسرائیل در غزه شوند. برنامهریزان نظامی آمریکا، بازسازی در ناحیه سبز را بهعنوان ابزاری برای ترغیب فلسطینیها به عبور از خط کنترل اسرائیل و انتقال به منطقه تحت حفاظت در نظر گرفتهاند. در این بارە یک مقام آمریکایی گفت: با پیشرفت امور و ایجاد شرایط برای بازسازی قابل توجه، ساکنان غزه به آنجا منتقل میشوند و شروع به رونق گرفتن خواهند کرد. مردم خواهند گفت ما این را میخواهیم و روند در آن جهت پیش خواهد رفت. این طرح در حالی مطرح میشود که نیاز به بازسازی فوری است؛ بیش از ۸۰٪ ساختمانها، از جمله تقریباً تمام مدارس و بیمارستانهادر غزه آسیب دیده یا ویران شده و تقریباً ۱.۵ میلیون فلسطینی در انتظار دسترسی بە سرپناه هستند. در این رابطە، مارکو روبیو، رئیس کمیته روابط خارجی سنا، طرح رئیسجمهور ترامپ برای پایان دادن به درگیری غزه را بهترین مسیر برای صلح در خاورمیانه خواندە و از حمایت گسترده بینالمللی و منطقهای از قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل در این زمینه خبر دادە است. ایالات متحده، قطر، مصر، امارات متحده عربی، پادشاهی عربستان سعودی، اندونزی، پاکستان، اردن و ترکیه نیز حمایت مشترک خود را از قطعنامه شورای امنیت اعلام کردهاند.
- اعتراضات نسل زد این بار در مکزیک: واکنش به فساد و خشونتهای مواد مخدر
در اعتراضات نسل زد علیه فساد و خشونت کارتلهای مواد مخدر در مکزیک، دستکم ۱۲۰ نفر زخمی شدند. تجمعات در مکزیکوسیتی و دهها شهر دیگر با نمادهای وانپیس و پیامهایی در حمایت از کارلوس مانزو، شهردار ترورشده ارواپان، برگزار شد. تظاهرات در زوکالو به درگیری شدید با پلیس انجامید. شینباوم خشونتها را محکوم و راستگرایان را به سوءاستفاده متهم کرد. در اعتراضات نسل زد به فساد و خشونتهای مواد مخدر در مکزیک، حداقل ۱۲۰ نفر زخمی شدند. این اعتراضات روز شنبه در مکزیکوسیتی و دهها شهر دیگر از جمله تیخوانا و اوآخاکا برگزار شد، در این شهرها، معترضان خشم خود را از فساد گسترده و خشونتهای مواد مخدر که هر ساله جان دهها هزار مکزیکی را میگیرد، ابراز کردند. در این تظاهرات، برخی از معترضان پرچمهای دزدان دریایی وان پیس را که به نماد جهانی جنبش جوانان تبدیل شده است، به اهتزاز درآوردند. اعتراضات در میدان زوکالو مکزیکوسیتی، جایی که دفاتر رئیسجمهور مکزیک قرار دارد، ابتدا مسالمتآمیز بود اما به سرعت به خشونت کشیده شد. معترضان به سمت پلیس ضد شورش سنگ پرتاب کردند و پلیس نیز با استفاده از سپر، باتوم و کپسولهای آتشنشانی به مقابله پرداخت. در این درگیریها، ۱۰۰ افسر پلیس زخمی شدند و ۲۰ معترض نیز مجروح شدند. همچنین گزارشهایی از ضرب و شتم معترضان توسط پلیس ضد شورش در رسانههای اجتماعی منتشر شد. معترضان بنرهایی حمل میکردند که روی آنها پیامهایی چون «همه ما کارلوس مانزو هستیم» نوشته شده بود. برخی از آنها نیز به احترام کارلوس مانزو، شهردار ارواپان در ایالت میچوآکان که در اول نوامبر در جریان جشنواره روز مردگان ترور شد، کلاه کابویی بر سر داشتند. مانزو به دلیل اظهاراتش در مورد باندهای قاچاق مواد مخدر و خشونت کارتلها در شهرش شناخته شده بود. شینباوم، از اکتبر ۲۰۲۴ رئیسجمهور مکزیک است. وی تا کنون درخواستها برای جنگ تمامعیار علیه مواد مخدر را به دلیل نتایج خونبار آن در گذشته، رد کرده است و اقدامات خود ضد کارتلها را ادامه داده است. شینباوم در واکنش به اعتراضات، خشونتها را محکوم کرده و تأکید کرد: ما به خشونت نه میگوییم. وی همچنین احزاب راستگرا را به تلاش برای نفوذ در جنبش نسل زد متهم کرده و گفت: این جنبشی است که از خارج از کشور علیه دولت تبلیغ میشود. در ماههای اخیر، نسل زد درکشورهای مختلفی از جمله نپال، پرو، ماداگاسکار نیز اعتراضات گستردهای علیه فقر و فساد برگزار کردند. نسل زد به نسلی گفته میشود که پس از ورود اینترنت به زندگی روزمره مردم به دنیا آمده و از همان ابتدای کودکی با فناوریهای جدید بزرگ شده است.
- ایران از بحران حوثیها برای تثبیت جایگاه خود در یمن سوءاستفاده میکند
جمهوری اسلامی ایران با تقویت نفوذ بر حوثیها، تلاش میکند خلأ استراتژیک ناشی از شکستهای خود در لبنان و سوریه را پر کند. رهبری حوثیها در بحران داخلی و عدمقطعیت گرفتار است و بدون هدایت استراتژیک نصرالله، به مشاوره سپاه پاسداران و حزبالله وابسته شده است. بازگشت شهلایی به صنعا نشاندهنده تمرکز تهران بر کنترل مستقیم و سازماندهی مجدد قدرت حوثیهاست. در پی آتشبس غزه و چالشهای فزاینده در اتحاد منطقهای خود، ایران در حال تقویت تسلط بر شورشیان حوثی یمن بودە و در پی تلاش برای پر کردن خلأ استراتژیک ناشی از خسارات اخیر در لبنان و سوریه است. طبق گزارش روز پنجشنبه سایت مخالف یمنی دیفنس لاین، بە نقل از منابع عبری ، رهبری حوثیها در حال حاضر در بحران داخلی و عدمقطعیت استراتژیک گرفتار است. عدنان الجبرانی، نویسنده مقاله، این جنبش را در تلاش برای عبور از یک واقعیت جدید منطقهای توصیف میکند که با تلاشهای اخیر تهران برای کاهش تنش با کشورهای خلیج فارس، بهویژه عربستان سعودی، مشخص شده است. این گزارش خاطرنشان میکند که این تغییر با تمایل دیرینه حوثیها برای اعمال قدرت نظامی و تهدید بازیگران منطقهای در تضاد است. این مقاله در ادامه تأکید میکند که عبدالملک الحوثی، رهبر حوثیها، تأثیرات تغییرات ژئوپلیتیکی اخیر، بهویژه پس از ترور حسن نصرالله، دبیرکل حزبالله، که گمان میرود معمار کلیدی سیاست خارجی هم برای حزبالله و هم برای حوثیها باشد، را احساس میکند. گفته میشود که بدون نصرالله، حوثیها یک مربی استراتژیک مهم را از دست داده و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و عوامل حزبالله که به حوثیها مشاوره میدهند، در مقطع کنونی برای پر کردن این خلأ تلاش میکنند. گزارش جداگانهای نیز که روز جمعه در پایگاە خبری الشرقالاوسط ، در همین راستا منتشر شدە است. به نقل از منابع ارشد سیاسی، این گزارش ادعا میکند که ایران در تلاش برای جبران شکستهای استراتژیک خود در جاهای دیگر، در حال افزایش حمایت نظامی و امنیتی خود از حوثیها است. بنابراین گزارش، تهران قصد دارد کنترل مستقیم خود را بر دستگاه نظامی و اطلاعاتی این گروه دوباره اعمال کند. منابع به الشرقالاوسط اعلام نمودەاند که حملات هوایی اخیر اسرائیل، آسیبپذیریهای امنیتی عمدهای را در درون سازمان حوثیها آشکار کرده و وجهه این گروه را در میان هوادارانش و عموم مردم یمن بیش از پیش تخریب کرده است. این گزارش تائید کردە است کە هدف تهران از این اقدامات، احیای نفوذ خود در یمن و جبران خساراتی است که در لبنان و سوریه متحمل شده است. بازگشت عبدالرضا شهلایی، معروف به یوسف ابوالکرخ و حاجی یوسف فرمانده ارشد سپاه پاسداران ایران، به صنعا پس از یک سال از خروجش، بخشی از این تلاشهاست. شهلایی مأموریت دارد تا نظارت مستقیم بر اقدامات حوثیها در پاسخ به حملات اسرائیل و کشته شدن تعدادی از رهبران این گروه داشته باشد. بنابە این گزارش، متعاقب کشتەشدن حسن نصراللە، عبدالملک الحوثی، رهبر حوثیها، به رغم تلاش برای پر کردن جای خالی وی ، فاقد تجربه و دانش لازم برای ایفای نقش مشابه وی است. این وضعیت بهویژه در زمینه تصمیمگیریهای منطقهای و مواجهه با چالشهای جدید برای گروه حوثیها اهمیت دارد. تلاش برای پرکردن این خلاء و منافع مشترک ایران و یمن در مواجهه با اسرائیل، بە بازگشت شهلایی منجر شدە است. موفقیت شهلایی در این مأموریت میتواند بهمعنای تغییر جهت استراتژیک ایران در جنوب شبه جزیره عربستان باشد به گفته دیفنس لاین، تعامل مجدد تهران با حوثیها میتواند نشاندهنده چرخشی استراتژیک باشد که بهطور بالقوه مرکز ثقل محور منطقهای ایران را در فقدان نفوذ در سوریە، به سمت جنوب و شبهجزیره عربستان منتقل میکند. بە نظر می رسد که حوثیها اکنون در حال آمادهشدن برای یک رویارویی نظامی بالقوه با اسرائیل در یکی از سه جبهه اسرائیل به لبنان؛ آمادهشدن برای حملات مستقیم اسرائیل به یمن یا مداخله در صورت فروپاشی یا توقف توافق غزه هستند. از همین رو جمهوری اسلامی ایران با توسعە هر چە بیشتر نفوذ خود در یمن، تلاش دارد تا خلاء راهبردی خود را در این کشور پیگیری نماید.
- طلای یائسگی : بازاری پرسود برای شرکتها و اینفلوئنسرها
یائسگی فرآیندی طبیعی فیزیولوژیک در زنان است که با پایان فعالیت تخمدانها و توقف دائمی چرخههای قاعدگی مشخص میشود و پس از ۱۲ ماه متوالی بدون خونریزی قاعدگی تشخیص داده میشود. این مرحله معمولاً بین سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ میدهد و ناشی از کاهش تدریجی تولید استروژن و پروژسترون توسط تخمدانها است. کمبود این هورمونها موجب تعریق شبانه، اختلال خواب، نوسانات خلقی و افزایش ریسک پوکی استخوان و بیماریهای قلبی-عروقی میشود. اگرچە این مرحلە یک روند طبیعی پیری است، اما علائم آن را میتوان با تغییر سبک زندگی، درمان جایگزینی هورمونی یا مداخلات پزشکی هدفمند مدیریت کرد. شرکتهای تجاری با استفادە از این این تغییرات ایجاد شدە در زنانگی، با استفادە از فقدان دانش کافی، در صدد بهرەبرداری تجاری و مالی از زنان برآمدەاند. به گزارش گاردین دانشگاهیان سلامت زنان در کالج دانشگاهی لندن (UCL) اخیراً خواستار راهاندازی یک برنامه آموزشی ملی بهمنظور مقابله با اطلاعات نادرست و توصیههای غیرقانونی در زمینه یائسگی در انگلیس شدهاند. این درخواست به دنبال افزایش نگرانیها در خصوص سوءاستفادههایی است که از اطلاعات ناکافی و گمراهکننده در زمینه یائسگی بهویژه از سوی شرکتهای تجاری، افراد مشهور و اینفلوئنسرها صورت میگیرد. محققان میگویند که میلیونها زن در سراسر جهان تحت تاثیر این هجوم طلای یائسگی قرار گرفتهاند. هجوم طلای یائسگی : سوءاستفاده از اطلاعات نادرست محققان دانشگاه کالج لندن بهویژه بر روی افزایش سریع شرکتهای خصوصی و افرادی که بدون هیچگونه مبنای علمی معتبر، اطلاعاتی در مورد یائسگی به اشتراک میگذارند، تأکید دارند. این شرکتها و افراد معمولاً یائسگی را بهعنوان یک بازار پرسود نگریستە و از شکافهای موجود در دانش عمومی سوءاستفاده میکنند. در یک مقاله منتشر شده در مجله Post Reproductive Health، محققان اشاره کردهاند که این پدیده میتواند به سوءاستفاده مالی از زنان منجر شود و نابرابریهای بهداشتی موجود را در این زمینه تشدید کند. آنها این روند را با اصطلاح هجوم طلای یائسگی توصیف کردهاند و تأکید کردهاند که فقدان اطلاعات دقیق و دسترسی به حمایتهای علمی، زنان را در برابر خطرات زیادی قرار میدهد. نبود اطلاعات کافی در مورد یائسگی یافتههای این تحقیق از یک نظرسنجی که بر روی ١٥٠٠ زن انجام شده است، نشان میدهد که تنها ٢٢ درصد از زنان درک خوبی از یائسگی برخوردار بودە و بسیاری از زنان اطلاعات راجع به یائسگی را که غالبا نادرست هستند، از طریق اینستاگرام و سایر شبکههای اجتماعی دریافت می کنند. همچنین، نتایج بەدست آمدە نشان میدهد که ٩٠ درصد از زنان خواهان وجود یک برنامه آموزشی و پشتیبانی در این زمینه هستند. در این نظرسنجی، اکثر زنان خواستهاند که چنین برنامهای بهصورت حضوری یا آنلاین و طی جلسات هفتگی در طول یک دوره ٢ تا ٤ هفتهای ارائه شود. این یافتهها نشاندهنده کمبود آگاهی عمومی و نیاز فوری به منابع آموزشی مبتنی بر شواهد علمی است که بتوانند به زنان کمک کنند تا علائم یائسگی را بهطور مؤثر شناسایی و مدیریت کنند. ضرورت برنامه آموزشی ملی بر اساس این گزارش، تیم تحقیقاتی UCL در حال توسعه یک برنامه آموزشی است که میتواند به زنان در آماده شدن برای یائسگی و حمایت از کسانی که علائم را تجربه میکنند، کمک کند. این برنامهها میتوانند شامل آگاهیرسانی درباره علائم جسمی مانند گرگرفتگی، تپش قلب و مشکل در خواب، و علائم روانی مانند گیجی مغزی و تغییرات خلقی باشند. دکتر شیما طارق، نویسنده ارشد این مطالعه از موسسه سلامت جهانی دانشگاه کالج لندن (UCL)، گفت: ما معتقدیم که همه باید حق دسترسی به اطلاعات دقیق و شبکههای حمایتی رایگان را داشته باشند تا بتوانند این مرحله از زندگی را بهتر پشت سر بگذارند. محققان معتقدند که در حالی که آگاهی عمومی از یائسگی بهطور قابل توجهی بهبود یافته است، هنوز هم کمبود برنامههای بهداشت عمومی علمی و مبتنی بر شواهد وجود دارد که بتواند افراد را در زمان یائسگی و پس از آن پشتیبانی کند. آنها تأکید دارند که این برنامهها باید بر مبنای جدیدترین تحقیقات علمی و با هدف شکستن افسانهها و تصورات غلط مرتبط با یائسگی طراحی شوند. طارق در توضیح این موضوع گفت: یائسگی یک تغییر هورمونی و اجتماعی طبیعی است، اما بدون اطلاعات و پشتیبانی مبتنی بر شواهد، میتواند برای افراد دوران چالشبرانگیزی باشد. یائسگی در بسیاری از مواقع در یک نقطه بحرانی در زندگی زنان اتفاق میافتد و ممکن است با خواستههای کاری، مسئولیتهای مراقبتی و تغییرات در روابط فردی همراه باشد. بر اساس نتایج این تحقیق، تیم UCL پیشنهاد کرده است که دولت باید تأمین مالی برنامهای ملی را برای آموزش و حمایت از زنان در دوران یائسگی فراهم کند. این برنامه باید بهگونهای باشد که زنان از تمام اقشار اجتماعی بتوانند به آن دسترسی داشته باشند و از آن برای مدیریت مؤثر دوران یائسگی بهرهمند شوند.
- حجاریان در مقابل خامنەای: ریشه بحران در توسعهستیزی خامنهای است
سعید حجاریان دولت در سیستم جمهوری اسلامی ایران را نهادی ضعیف و بیاختیار میداند که فاقد تئوری توسعه و عدالت است و امنیت عمومی در آن به کالا تبدیل شده است. او نسبت بە عقبنشینی دولت از کارویژههای خود هشدار میدهد، اما بازخوانی متن حجاریان نشان میدهد این وضعیت نه تصادفی که نتیجه راهبرد بلندمدت خامنهای است. رهبر جمهوری اسلامی ایران دولتهای توسعهگرا را مهار و دولتهای ضعیف را تقویت، نهادهای امنیتی و موازی را گسترش و توسعه و عدالت ساختاری را ناکام گذاشته است. سعید حجاریان در یادداشتی در مشق نو با عنوان «غیاب دولت» کوشیده است نشان دهد که چرا در جمهوری اسلامی ایران، دولت بهجای آنکه نهاد برنامهریز توسعه و تأمینکننده امنیت عمومی باشد، به موجودی نحیف و بیاختیار تبدیل شده است. در این یادداشت، او تأکید میکند که فقدان تئوری توسعه و فقدان تئوری عدالت، دولت را از کارویژههای اصلی خود تهی و حتی امنیت عمومی نیز به عنوان اولین وظیفه هر دولت مدرن رو به فروپاشی نهاده است. حجاریان توضیح میدهد که در چنین وضعیتی، جامعه به سمت امنیت خصوصی حرکت میکند و هر چه شکاف طبقاتی عمیقتر باشد، رابطه میان ثروت و امنیت پررنگتر میشود و مفهوم هر که پولش بیش امنیتش بیشتر معنا پیدا میکند. او هشدار میدهد که با عقبنشینی دولت از مسئولیتهای خود، ذینفعان تازهای شکل میگیرند و امنیت را به کالا تبدیل میکنند و این وضعیت هر امیدی به توسعه و عدالت را از میان میبرد. اما بازخوانی انتقادی این تحلیل نشان میدهد که پشت این روند یک عامل محوری وجود دارد که حجاریان بنا به ملاحظات روشنی از این عامل محوری نام نبرده است و آن عامل علی خامنهای است. بازخوانی متن حجاریان نشان میدهد که او مسئله را از پرسش بنیادین دولت کە چه میکند و چه باید بکند آغاز میکند و به دو کارویژه اصلی یعنی تأمین امنیت عمومی و هدایت توسعه در معنای گسترده آن اشاره میکند. او نشان میدهد که در نظام سیاسی ایران از پایان جنگ ایران و عراق تاکنون، هر دو کارویژه ناکام مانده است و دولت به تدریج از دولتبودگی تهی شده است. با این حال در بازخوانی ما باید این نکته را آشکار کرد که ریشه توسعهستیزی، بیثباتی راهبردی و غیاب دولت کارآمد در شخص رهبر جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و این بخش تحلیل حجاریان ناتمام مانده است. دولتها میخواستند اما رهبر نمیخواست حجاریان تأکید میکند که دولتهای توسعهگرا مانند دولتهای هاشمی، خاتمی و روحانی با سد ستبر توسعهستیزی روبهرو شدهاند. اما این وضعیت بە گونەای اتفاقی رخ نداده است و در بازخوانی روشن میشود که خامنهای از آغاز رهبری خود الگوی توسعهمحور را تهدیدی علیه نظم سیاسی مطلوب خویش قلمداد کردە است. رهبر ایران توسعه را برابر با افزایش طبقه متوسط، رشد نهادهای مستقل، گسترش جامعه مدنی و افزایش نقش تخصص و تکنوکراسی میدید و این روندها دامنه قدرت ایدئولوژیک و امنیتی او را محدود میکرد. به همین دلیل هر دولتی که پروژه توسعه را دنبال میکرد با محدودیت نهادی، فشار موازی و تخریب سازمانیافته مواجه میشد و همین روند به معنای غیبت دولت بود و دولتها تنها حضور فیزیکی پیدا میکردند و توان و اختیار از آنها گرفته میشد. دولتهای توسعهستیز محصول سیاستگذاری رهبر بودند نه نتیجه یک تصادف حجاریان اشاره میکند که دولتهای احمدینژاد و رئیسی اساساً دولت را از دولتبودگی تهی کردند و دولت را در سطح اداره روزمره نگه داشتند. اما در یک بازخوانی این نکته آشکار میشود که این وضعیت تنها یک نقد عملکردی نیست و این دولتها فارغ از تصادف یا بیدقتی سیاسی به وجود نیامدند و محصول الگوی سیاسی خامنهای بودند. انتصاب احمدینژاد و رئیسی به معنای انتخاب آگاهانه برای ساختن دولتهای هماهنگ با پروژهای بود که توسعه را تهدید به شمار میآورد. خامنهای به دولتی نیاز داشت که اقتدار مستقل نداشته باشد و به جامعهای نیاز داشت که مطالبه ساختاری مطرح نکند و در چنین مدلی حتی بیمه، آموزش، درمان، مسکن و امنیت عمومی به کالا تبدیل میشود و هر چه دولت ضعیفتر باشد میدان نهادهای موازی و دستگاههای امنیتی گستردهتر میشود. دولتِ بدون عدالت و توسعه به دفتر توزیع منابع تبدیل شده است حجاریان توضیح میدهد که سرازیر شدن درآمدهای نفتی در دورههایی که پول فراوان وجود داشته است دولت را به دستگاه هزینهکرد بیضابطه تبدیل کرده است و این امر به ساختار سیاسی زیر نظر خامنهای گره میخورد. اقدامات خامنهای با اولویتگذاری بودجهای مدرن همراه نبوده است و پروژههای عمرانی پرخرج و هزینههای نامنظم دفاعی و امنیتی را بر الگوی توسعه مقدم دانسته است و کشور را به سمت عدالت خیریهای هدایت کرده است، این همان مدلی است که حجاریان آن را خیریهدرمانی مینامد کە از منظر رالز آن را نقد کردە و نشان میدهد که عدالت ساختاری جای خود را به بستههای مقطعی و حمایتی داده است. بحران امنیت عمومی و پیدایش بازارهای خصوصی امنیت حجاریان در بخش پایانی متن خود با ارجاع به هابز خطر فروپاشی امنیت عمومی را هشدار میدهد و توضیح میدهد که وقتی دولت از ایفای نقش خود در امنیت عمومی عقبنشینی میکند جامعه به سمت خودامنیتی و امنیت خصوصی حرکت میکند و ثروت به ابزار دسترسی به امنیت تبدیل میشود. بازخوانی یادداشت حجاریان نشان میدهد که این وضعیت نیز در نتیجه سیاستهای خامنهای ایجاد شده است، زیرا او امنیت را وظیفه دولت قلمداد نکردە و آن را به دستگاههای امنیتی و نظامی تحت نظر رهبری سپرده و این امر بە کاستن از کیفیت امنیت عمومی منجر گشتە است. در مقابل امنیت اختصاصی، محافظان سازمانی و گروههای شبهخصوصی را گسترش داد و انباشت ثروت تازهای در دل گروههای امنیتی ایجاد کرد. این همان چیزی است که حجاریان از آن با عنوان ذینفعان نظم جدید یاد میکند. در نتیجه غیاب دولت هدف بوده است و نه پیامد. توسعهستیزی به عنوان ستون سیاست خامنهای در بازخوانی این تحلیل روشن میشود که وقتی رهبر جمهوری اسلامی ایران فاقد تئوری توسعه و تئوری عدالت است و امنیت را از دولت دریغ میکند نتیجه طبیعی غیبت دولت به وجود میآید. خامنهای در چهار دهه سه محور ثابت را دنبال کرده است و این محورها شامل مهار یا حذف دولتهای توسعهگرا، تقویت دولتهای ضعیف و فاقد برنامه و انتقال کارویژههای دولت به نهادهای امنیتی و انتصابی بوده است و حاصل این روند همان الگوی مورد اشاره حجاریان است که در آن دولت بیقدرت میماند و جامعه بیپناه میشود و امنیت کالایی میشود و عدالت خیریهای جای عدالت ساختاری را میگیرد و توسعه تنها بر روی کاغذ باقی میماند. آنچه تحلیل حجاریان ناگفته گذاشت تحلیل حجاریان تصویری شفاف از وضعیت امروز ایران ارائه میکند و توضیح میدهد که چرا دولت غایب است و چرا کارویژههای اصلی خود را از دست داده است. با این حال این بازخوانی لایه پنهان ناگفتەهای حجاریان را آشکار میکند و نشان میدهد که غیاب دولت محصول تصادف یا سوءمدیریت نیست، بلکە نتیجه راهبرد بلندمدت خامنهای است که توسعه را تهدید تلقی میکند و دولت قدرتمند را رقیب میبیند. در نتیجە این نگاە، در چنین نظمی نه توسعه امکان تحقق پیدا میکند و نه عدالت ساختاری به وجود میآید و نه امنیت عمومی دوام میآورد. تداوم چنین روندی موجب میشود که به جای دولت شاهد رشد نهادهای امنیتی، نیروهای موازی و بازارهای خصوصی قدرت باشیم و این همان نظمی است که حجاریان نسبت بە آن هشدار میدهد.
- با حملە نیروهای دمشق، درگیریها بر سر ثبات در شمال شرق سوریه تشدید میشود
نیروهای سوریه دمکراتیک (SDF) اعلام کردند که یک حملهٔ پهپادی و خمپارهای توسط گروههای وابسته به دولت انتقالی سوریه و مورد حمایت ترکیه را در حومه شرقی شهر رقه دفع کردهاند، این حملە همزمان با انتشار گزارشهایی مبنی بر تشدید خشونتها در مناطق دیگر تحت کنترل دولت دمشق، از جمله حمله به غیرنظامیان علوی در مناطق ساحلی و نیز در استان سویدا، جنوب سوریه، رخ داد. نیروهای سوریه دموکراتیک روز شنبه ۱۵ نوامبر ۲۰۲۵ (۲۴ آبان ۱۴۰۴) در بیانیهای، این حمله را که در محور غانم العلی در حومه شرقی رقه رخ داده، «خائنانه» توصیف کرده و افزوده است که مهاجمان از پهپادها و سلاحهای سنگین استفاده کردند.در بخشی از این بیانیه نیروهای سوریه دموکراتیک آمده است: نیروهای ما با نهایت مسئولیتپذیری و توانایی، این حمله بیمنطق را با موفقیت خنثی کردند. این نیروها تأیید کردند که در این درگیریها سه تن از نیروهای سوریه دموکراتیک زخمی شدهاند و تلفاتی نیز به نیروهای مهاجم وارد آمده است. نیروهای سوریه دموکراتیک در عین حال تأکید کرده است که در برابر تکرار حملات و تحریکها دست بسته نخواهند ایستاد و از طرفهایی که حامی این گروهها هستند خواسته است تا آنها را مهار کنند و به رفتارهای غیرمسؤولانهشان پایان دهند. این حمله در رقه همزمان با گزارشهایی مبنی بر تشدید حملات در سایر نقاط سوریه رخ داد، که تنشها را در منطقهای که همچنان درگیر پیامدهای ناشی از جنگ داخلی چندین ساله است، برجسته میکند. گزارشهای تأیید نشدهای در شبکههای اجتماعی منتشر شده که نشان میدهد حملاتی توسط گروههای وابسته به هیئت تحریر الشام (HTS) یا «دولت انتقالی سوریه علیه اهداف مختلف، به ویژه در استان سویدا در جنوب آن کشور که بیشتر ساکنان آن دروزی هستند، صورت گرفته است: از سوی دیگر گزارشها حاکی از کشته شدن پنج تن از شهروندان علوی در روستای أم حارتین در نزدیکی حمص است. این گزارشها به نقل از منابع محلی، اشاره میکنند که افزاد مسلح وابسته به دولت دمشق، در نزدیکی یک کافه از خودروی خود پیاده شدهاند و به داخل کافه تیراندازی کردهاند. گزارشهایی نیز از وقوع درگیریهایی در استان السویدا، متعاقب یورش نیروهای وابسته به دمشق به نیروهای دروزی، از سه جهت منتشر شده است. این خشونتها در حالی رخ میدهند که رهبران سیاسی و نظامی شمال و شرق سوریه بر لزوم پذیرش ساختار غیرمتمرکز برای آیندهٔ کشور تأکید میکنند. نوری محمود، فرمانده نیروهای دفاعی شمال و شرق سوریه (و سخنگوی پیشین یگانهای مدافع خلق/YPG)، گفته است که مدل کنونی حکومت خودگردان ما باید پایهای برای ساختن سوریهای غیرمتمرکز و دموکراتیک باشد. وی در ادامه با انتقاد از عملکرد دولت انتقالی دمشق گفته است: دولت انتقالی همچنان مسیر دولت پیشین را دنبال میکند و به تمرکزگرایی پایبند مانده است، بهگونهای که در خدمت منافع بیرونی است. نیروهای نیروهای سوریه دموکراتیک همچنین اعلام کردهاند که آمادگی کامل خود را برای دفاع از شمالشرق سوریه دارند و مواضع خود را برای تضمین امنیت و ثبات در سراسر منطقه تقویت نمودهاند. سیپان حمو از فرماندهان ارشد نیروهای سوریە دموکراتیک سهشنبه هفته گذشته در مصاحبهای اختصاصی با سایت المانیتور هشدار داده بود که با توقف مذاکرات میان اداره خودگردان شمالشرق و دولت انتقالی، خطر درگیری نظامی واقعی در سوریە وجود دارد و نیروهای آنها در حال آمادهسازی برای چنین احتمالی هستند. درگیریهای اخیر در حالی صورت میگیرد که سایت نورثپرس از تلاشهای جدید آمریکا برای برگزاری نشستی کمسابقه میان نیروهای سوریه دموکراتیک و دولت انتقالی به منظور تسریع روند ادغام این نیروها در ارتش جدید سوریه خبر داده است. بنا بر این گزارش، در روزهای اخیر آمریکا پیامهای صریحی به دو طرف ارسال کرده است. همچنین تام باراک فرستاده ویژه واشنگتن بر لزوم «اقدامات ملموس SDF تا پایان سال و نیز لزوم حمایت احمد الشرع، رئیسجمهور دولت انتقالی سوریه، از سپردن نظارت بر روند ادغام به نیروهای آمریکایی» تاکید کرده است. در این گزارش همچنین آمده بود که مظلوم عبدی، فرماندهکل SDF، بر تسریع روند ادغام و ارائه فهرست ۷۰ فرمانده، از جمله فرماندهان زن یپژ (یگانهای مدافع زنان) برای پیوستن به ساختار ارتش سوریه تاکید کرده است.
- ارومیه، ارومیه است؛ نه کردستان، نه آذربایجان و نه ایران
ریبوار نمکچیان ارومیه بهجای آنکه صرفاً نقطهای در جغرافیای سیاسی ایران باشد، به میدان تنشزای برهمرسیدن بحرانهای اتنیک، دولت و ملت تبدیل شده است که در آن نزاع بر سر خاک، معنا و هویت نشان میدهد قدرت چگونه میکوشد سیالیت معنا را منجمد کند. در برابر این منطق تملک، «ارومیه، ارومیه است» فراخوانی به بازتعریف تعلق بر پایه تجربه و مشارکت شهروندان است. ارومیه، ارومیه است, نه کردستان، نه آذربایجان و نه ایران. این شهر تنها نقطهای بر نقشه در فضای جغرافیایی-سیاسی ایران بە شمار نمیرود کە به گرهگاهی بدل شده باشد که در آن بحرانهای سهگانهی اتنیک، دولت و ملت به هم میرسند. در ارومیه، مرزهای جغرافیایی مورد ادعای جریانهای سیاسی و حتی دولت به مرزهای معنایی تبدیل میشوند و هر نزاع، پژواکی از جدال دیرپای میان خاک، هویت و قدرت بهوجود میآورد. اهمیت ارومیه در این است که در آن، مسئلهی سیاسی به شکلی عریان رخ مینماید و پرسش اساسی این است که چه کسی حق دارد معنا را تعریف کند و تعلق از کجا آغاز میشود. منطق مسلطی که هم گفتمانهای ناسیونالیستی و هم دولت مرکزی را تغذیه میکند، همان سیاست مبتنی بر خاک و خون است. منطقی خطرناک که هویت را از خاک میگیرد نه از اراده و مشروعیت را از زمین میجوید نه از مشارکت. این سیاست در ظاهر مدافع نظم است اما در واقع سرچشمهی خشونت به شمار میآید. در ارومیه، خاک به مرکز ثقل منازعه تبدیل شده است. کردها، ترکها و دولت هر سه بر سر معنای آن رقابت میکنند. یکی آن را میراث نیاکان میداند، دیگری بخشی از وطنی بزرگتر میخواند و سومی آن را جزء لاینفک تمامیت ارضی تصور میکند. در همهی این روایتها، فرضی مشترک وجود دارد که خاک پیش از انسان معنا دارد و انسان تنها مأمور پاسداری از آن است. در چنین چارچوبی، سیاست به نگهبانی از گذشته فروکاسته میشود و آینده به تکرار شکلی دیگر از همان گذشته تبدیل میگردد. در این وضعیت، ارومیه دیگر یک شهر انسانی باقی نخواهد نماند، بلکە به سنگری در یک نبرد بیپایان بر سر تملک بدل میشود. ارومیه را نباید تنها یک مکان دانست بلکه باید آن را بە مثابە میدانی گفتمانی ارزیابی کرد که در آن واژههایی مانند ملت، اتنیک، وطن، تمامیت، تعلق و حتی شهر پیوسته دگرگون میشوند و معناهای تازه مییابند. این واژهها معناهای ثابتی ندارند و همچون ظرفهایی خالیاند که نیروهای سیاسی میکوشند آنها را با محتوای دلخواه خود پر کنند. در این میدان، هر گروهی در پی تصاحب مرکز معناست اما این مرکز همواره لغزنده باقی میماند و هیچ دال مرکزی نمیتواند برای همیشه مسلط بماند مگر زمانی که قدرت بتواند سیالیت معنا را متوقف کند. دولتها این کار را با زبان رسمی، نظام آموزشی و مرزهای اداری انجام میدهند و ناسیونالیسمهای ازلگرا با تکیه بر اسطوره، ریشه و خاطره همان هدف را دنبال میکنند. هر دو میکوشند پویایی امر سیاسی را منجمد کنند و از آن جوهری تغییرناپذیر بسازند. اما «ارومیه، ارومیه است» تلاشی برای شکستن این مرکز و برهم زدن نظم تثبیتشدهی معناست. این ایده بر آن است که شهر نه یادگار گذشتهای خونین، مبتنی بر درهم تنیدگیهای خون و خاک و نگاە ازل گرایانە بە ناسیونالیسم، بلکه صحنهای زنده از کنش و تجربهی مشترک انسانهاست. معنا در چنین شهری از پایین ساخته میشود و از بالا تحمیل نمیشود. ارومیه را نە میتوان تملک کرد و نمیتوان تصرف نمود، بلکە تنها میتوان در آن زیست، سخن گفت و ساخت. در برابر منطق تملک، شهر مفهومی رهاییبخش میشود. شهر جغرافیای زیستن نه میراث نیاکاناست. در آن، پیوند میان انسانها از خون نمیجوشد بلکه از نیاز، گفتوگو و همزیستی برمیخیزد. در این معنا، تعلق نه از تبار بلکه از تجربهی زیسته سرچشمه میگیرد. ارومیه اگر بخواهد بماند باید از شهرِ اتنیکها به شهرِ شهروندان بدل شود و از منطق میراث به منطق مشارکت عبور کند. هویت این شهر در مرزهای نقشه نیست بلکه در خیابانها، بازار، میدان و مدرسههای آن شکل میگیرد. آنچه شهر را زنده نگه میدارد همین روزمرگیهای مشترکی است که بر خاک تقدم دارد. گفتن اینکه ارومیه نه کردستان است و نه آذربایجان کافی نیست و باید افزود که ارومیه ایران نیز نیست. چرا کە ناسیونالیسم دولتی نیز چهرهی دیگر همان منطق تملک است که در آن دولت به مرکز معنا بدل میشود و دیگران را در پیرامون خود جای میدهد. در این منطق، همهی تفاوتها باید در قالب ایران واحد حل شوند، همانگونه که در روایتهای ناسیونالیستی رقیب، تفاوتها در مفهوم ملت اصیل محو میشوند. در برابر این مرکزگرایی، ارومیه، ارومیه است، اعلام استقلال معنا و بازپسگیری حقِ تعریف از قدرت مرکزی خواهد بود. معنای ارومیه نه در تهران ساخته میشود و نه در مهاباد یا تبریز، بلکه از دل زیستن و تجربهی خود مردمان ساکن در آن برمیخیزد. هنگامی که گفته میشود ارومیه نه ایران است، مقصود گسست از پیوند سیاسی نیست، بلکه بازگرداندن حق گفتنِ «ما کیستیم» به مردم این شهر است. ارومیه در این معنا نه بخشی از کلی بزرگتر بلکه جهانی کوچک است که میتواند منطق تازهای از سیاست را بیازماید، سیاستی که بر گفتوگو و همزمانی استوار ماندە و از سلسلهمراتب قدرت و انقیاد نیز فاصله گیرد. هیچ تغییر پایداری در این شهر، بدون امکان شکلگیری یک تخیل جمعی مبتنی بر همزیستی نمیتواند شکل گیرد. ارومیه برای رهایی از چرخهی تکرار نیاز دارد تخیل سیاسی تازهای در خود بیافریند که در آن شهر از میدان تملک به میدان معنا تبدیل شود. در این صورت، سیاست آینده در ارومیە نه بر مبنای خاک و خون بلکه بر اساس زبان و تجربه استوار خواهد شد. در چنین افقی، هر زبان، هر روایت و هر حافظه در ساختن آیندە آن سهم داشتە و تمایز نه تهدید بلکه سرچشمهای برای آفرینش میشود. اگر ارومیه بتواند چنین تخیلی را در خود و برای خود بیافریند، از نقطهای بحرانزده به الگویی از رهایی تبدیل خواهد شد و به نمونهای از آن بدل میشود که سیاست چگونه میتواند باشد وقتی از قید تبار و دولت آزاد گردد. ارومیه در حقیقت استعارهای از سرنوشت تمام ایران است، سرزمینی که هنوز میان خاک و خون و تخیل، میان تبار و تجربه، و میان مرکز و پیرامون سرگردان مانده است. تا زمانی که معنا از بالا تحمیل شود و هویت از خاک و خون استخراج گردد، سیاست در مدار تکرار خواهد چرخید و امکان دگرگونی از میان خواهد رفت. اما زمانیکە شهروندان بتوانند از نو بپرسند کە چگونه میخواهند با هم زندگی کنند و روزی که معنا نه در تملک بلکه در گفتوگو شکل بگیرد، ارومیه دوباره خود را بازخواهد یافت. در آن روز، ارومیه نه کردستان خواهد بود، نه آذربایجان و نه ایران، بلکه شهری خواهد شد که خود را از نو تعریف کرده و از دل گفتوگو، معنای تازهای از زیستن ساخته است.
- مثلث ژئواستراتژیک ایران، چین، روسیه
در سالهای اخیر، مناسبات ایران، روسیه و چین از سطح همکاریهای معمول دوجانبه عبور کرده و به نوعی همگرایی استراتژیک رسیده است؛ همگراییای که هدف آن به چالش کشیدن نظم جهانیِ مسلطِ غرب است. تشکیل این مثلث تلاشی برای بازتعریف قدرت و نفوذ در عرصهی بینالمللی بهشمار میآید؛ تلاشی که بیش از هر چیز واکنشی است به سیاست فشار، تحریم و انسداد دیپلماتیک اعمالشده از سوی ایالات متحده و متحدانش. در رابطە با مناسبات میان ایران و روسیە و چین ، یعقوب لِپین، نویسندهی مؤسسه JISS، تأکید میکند که این همکاری بیش از آنکه یک اتحاد ایدئولوژیک باشد، نوعی ازدواجِ فرصتطلبانه است؛ اتحادی که نه بر ایدئولوژی و باورهای مشترک، بلکه بر مبنای منافع عملی و نیازهای متقابل شکل گرفته است. همگرایی ایران، روسیه و چین بیشتر به شکل همترازی سیال و چندبُعدی عمل میکند. هر کشور بر اساس نقاط قوت خود نقش متفاوتی دارد: ایران تلاش کرده است با روابط چندجانبه، نفوذ منطقهای خود را بازسازی کند و جایگاه خود را در خاورمیانه و اطراف خلیج فارس تقویت کند. روسیه به دنبال تثبیت جای پای خود در خاورمیانه و آسیای مرکزی است و از همکاری با تهران و پکن بهره میگیرد تا نفوذ اقتصادی و نظامی خود را گسترش دهد و مسیرهای تجاری غیرغربی را تثبیت کند. چین با هدف تأمین امنیت انرژی بلندمدت و دسترسی پایدار به منابع نفت و گاز ایران، نقش مهمی ایفا میکند و ایران را مسیر کلیدی پروژههای زیرساختی و شبکههای حملونقل بینالمللی میبیند. درواقع، این مثلث یک همگرایی استراتژیک اقتصادی و سیاسی است که در چارچوب سازمانهایی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای تقویت میشود و قراردادهای انرژی، نظامی و زیرساخت نشاندهندهی عمق واقعی همکاریهاست. یکی از ستونهای مهم این مثلث، همکاری دیپلماتیک مشترک است. در سالهای اخیر، روسیه و چین بهویژه در مجامع بینالمللی از مواضع تهران حمایت کردهاند که به ایران امکان میدهد فشار ناشی از تحریمها را کاهش دادە و قدرت چانهزنی خود در عرصه دیپلماتیک را تقویت کند. با این حال، حمایت دیپلماتیک این دو کشور محدودیتهایی دارد. اما از سوی دیگر در عمل مشاهدە شد که در جریان بحرانهایی مانند حملات هوایی آمریکا یا اسرائیل علیه تاسیسات هستهای ایران، اقدامات ملموس و عملی از سوی روسیه یا چین انجام نشد. این مسئله نشان میدهد که علیرغم همگرایی ژئوپلیتیک و منافع مشترک، مسکو و پکن در نهایت اولویتها و منافع ملی خود را بر تهران ترجیح میدهند و تمایلی به تعهد دفاعی کامل یا ورود به یک ائتلاف جنگی به نفع ایران ندارند. به بیان دیگر، دیپلماسی متحد این مثلث بیشتر استراتژیک و ابزاری است تا تعهد کامل و بیقید و شرط. این نکته از این جهت اهمیت دارد که نشان میدهد همگرایی سیاسی و اقتصادی سه کشور نمیتواند تضمینکنندهی امنیت کامل ایران در شرایط بحرانی و جنگ باشد. اگرچه همکاریهای نظامی گستردهای بین ایران با دو کشور دیگر وجود دارد، اما ایران، همچنان باید در محاسبات خود ریسک محدودیتهای این حمایت را مد نظر قرار دهد. همکاری نظامی یکی از جلوههای عملی این مثلث، همکاری نظامی گسترده و تمرینات مشترک است که حضور عملیاتی این کشورها در مناطق راهبردی را تقویت میکند. جنگ اوکراین به عنوان یک کاتالیزور، همکاری نظامی ایران و روسیه را از سطح تأمینکننده–خریدار ساده به یک همزیستی استراتژیک و انتقال فناوری گسترده ارتقا داده است. روسیه، که با کاهش ذخایر موشکهای کروز و بالستیک و ناکارآمدی پهپادهای بومی مواجه بود، به ایران روی آورد و از پهپادهای سری شاهد ۱۳۶، ۱۳۱ و ۱۲۹ برای عملیاتهای رزمی در اوکراین استفاده کرد. طبق دادههای اوکراین، از ابتدای سال ۲۰۲۵ بیش از ۳۸۰۰۰ فروند پهپاد شاهد در عملیاتها به کار گرفته شدهاند. ایران در کنار تأمین پهپادها، با همکاری روسیه یک کارخانه بزرگ تولید پهپاد شاهد در منطقه ویژه اقتصادی آلابوگا در تاراستان را ایجاد کردە و برنامهای برای تولید ۱۰,۰۰۰ پهپاد در سال با فناوری ایرانی تدوین شد. این برنامه شامل نسخههای نظارتی و تهاجمی پیشرفتهتر نیز میشود و نشاندهنده یک انتقال فناوری واقعی و مقیاسپذیر است. برآوردها حاکی است که روسیه اکنون در ساخت پهپادها ۹۰٪ خودکفا است و طرح ایرانی را نه تنها کپی، بلکه بهبود بخشیده است. ایران نیز در مقابل، از این همکاری برای دستیابی به تسلیحات پیشرفته روسی بهره برده است. اسناد فاششده نشان میدهد که قرارداد ۴۸ فروند جت سوخوی سو۳۵ با ایران امضا شده و تحویل آن از سال ۲۰۲۶ آغاز خواهد شد. این جنگندههای نسل ۴+ توانایی ایران در مقابله با هواپیماهای مدرن منطقهای را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد. همزمان، روسیه با حمایت از برنامه هستهای ایران، شامل قرارداد ۲۵ میلیارد دلاری برای ساخت چهار نیروگاه جدید در جنوب شرق کشور، موقعیت استراتژیک ایران را در برابر فشار غرب تقویت کرده است. این اقدام، همراه با توسعه پهپادی، نشان میدهد که همکاری نظامی ایران و روسیه هم متقابل و چندلایه است و فراتر از خرید و فروش ساده تسلیحات عمل میکند. محور اقتصادی پکن‑تهران در حالی که روسیه سپر نظامی و دیپلماتیک قدرت سخت را فراهم میکند، چین بهعنوان موتور اقتصادی ایران عمل میکند. چه قبل و چه بعد از جنگ ۱۲ روزه، ایران مقادیر زیادی نفت با تخفیف به چین تحویل داده است. پکن ستون اصلی استراتژی دور زدن تحریمهای ایران است و یک اکوسیستم اقتصادی موازی ایجاد کرده که تهران را از فشار مالی آمریکا مصون نگه میدارد و منابع و فناوری لازم برای برنامههای نظامی آن را فراهم میکند. چین مهمترین مشتری نفت ایران است و تخمین زده میشود ۹۰ درصد از کل صادرات نفت خام تهران را خریداری کند. با وجود تشدید کارزار فشار حداکثری واشنگتن، تحویل نفت ایران به چین در اوت ۲۰۲۵ به رکورد ۱.۶۸ میلیون بشکه در روز رسید و حتی با تحریمهای جدید سازمان ملل ادامه یافت، اگرچه در سپتامبر ۲۰۲۵ به ۱.۴۰ میلیون بشکه کاهش یافت. برای تسهیل این تجارت، چین و ایران شبکههای مالی و لجستیکی پیچیدهای ایجاد کردهاند که دلار و سوئیفت را دور میزنند. وجوه از طریق نهاد غیرشفاف چوکسین و بیمهگر صادراتی دولتی چین «سینوشور» به پروژههای زیرساختی منتقل میشوند و به ایران اجازه میدهند نفت خود را به پروژههای توسعهای ملموس تبدیل کند. یک شبکه تهاتر دیگر شامل خودروسازان چینی است که کیتهای خودرو را به ایران صادر میکنند و وجه را به صورت مس و روی دریافت میکنند. در پسزمینه، توافقنامه همکاری ۲۵ ساله ایران و چین در سال ۲۰۲۱ قرار دارد که میتواند منجر به ۴۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری شود. چین فراتر از نقش اقتصادی، در بازسازی نظامی ایران نیز فعال است و پس از حملات اسرائیل، قطعات و فناوری مورد نیاز برنامه موشکی ایران را تأمین کرده است. در اوایل ۲۰۲۵، دو کشتی باری ایرانی بیش از ۱۰۰۰ تن پرکلرات سدیم از چین بارگیری کردند که برای تولید سوخت تقریباً ۲۶۰ موشک بالستیک کافی بود و سفارشهای بعدی برای ۸۰۰ موشک دیگر ثبت شد. حمایت چین همچنین شامل سامانههای موشکی زمین به هوای HQ-9B، قطعات الکترونیکی و فناوری نیمههادی میشود. این فناوری در حال ادغام در قابلیتهای تهاجمی ایران است و پهپادهای شاهد-۱۳۶ بازیابیشده از آن بهره میبرند. ایران همچنین قصد دارد قابلیتهای استراتژیک و دوربرد خود را توسعه دهد؛ عکسهای ماهوارهای سپتامبر ۲۰۲۵ نشانه پرتاب یک موشک بزرگ سوخت جامد در پایگاه فضایی خمینی سمنان را نشان داد. روسیه و چین نیز به پیشرفتهای خود در برنامههای موشکی بالستیک، کروز و هایپرسونیک ادامه میدهند که در امتداد تشکیل مثلث استراتژیک، همافزایی تهدیداتی برای نظم جهانی و هژمونی آمریکایی ایجاد میکند. ریسکها و محدودیتها با وجود اعماق همکاری، این مثلث دارای نقاط ضعف و چالشهای جدی است: پایداری محدود در بحرانها: تمایل روسیه و چین به حمایت کامل از ایران در لحظات بحرانی ثابت نشده است. در حملات جدی به تأسیسات هستهای ایران، اقدام نظامی مشترک یا دفاع قاطع از سوی این دو کشور دیده نشده است. نداشتن تعهد دفاعی رسمی: قراردادها و توافقات بین کشورها، هرچند راهبردی و نظامی، اما فاقد بند دفاع متقابل صریح مانند پیمانهای نظامی سنتیاند. نگرانی غرب و واکنش بینالمللی: کشورهای غربی و ناتو از مثلث تهران–مسکو–پکن بهعنوان تهدید ژئوپولیتیکی یاد میکنند. برخی تحلیلگران معتقدند که پیوند اقتصادی میان این سه کشور و انتقال فناوری نظامی، میتواند نظم بینالمللی فعلی را بیثبات کند. ناهمخوانی منافع: گرچه منافع مشترک زیادی وجود دارد، اما اهداف بلندمدت هر کشور ممکن است متفاوت باشد. به عنوان مثال، چین بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، در برخی موارد موضع محتاطانهتری در مناقشات منطقهای اتخاذ کرده است تا منافع اقتصادیاش را حفظ کند. چشمانداز محدود توافق هستهای: با وجود مشارکت هستهای، بازگشت تحریمها همیشه تهدیدی برای ایران باقی است. مثلاً تلاشهای روسیه و چین برای جلوگیری از بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه ایران، در برخی موارد با شکست مواجه شده است. مثلث استراتژیک، حاصل یک همگرایی پیچیده و چندوجهی است که ایران را از انزوای تحریمی رها میکند، به روسیه امکان تقویت ظرفیت نظامی و اقتصادی میدهد، و چین را در تأمین انرژی و گسترش نفوذ جهانی یاری میرساند. اما این اتحاد نیز بدون تنش و محدودیت نیست: فقدان تعهد دفاعی رسمی، منافع متفاوت در بحرانها و فشارهای بینالمللی، ریسکهای جدی برای تداوم آن به همراه دارد. آینده این مثلث بستگی زیادی به ماندگاری منافع مشترک و توانایی مدیریت شکافهای راهبردی دارد: اگر تهران، مسکو و پکن بتوانند همکاریهای خود را در حوزههای انرژی، فناوری نظامی و دیپلماتیک عمیقتر کنند، ممکن است یکی از اصلیترین چالشهای نظم غربی در دهههای آینده را شکل دهند. اما اگر تنشها بر منافع اقتصادی یا امنیتی غالب شود، این اتحاد میتواند در بزنگاهها آسیبپذیر شود.












