ترامپ عملیات نظامی برای تصرف اورانیوم ایران را متوقف کرد
- 5 days ago
- 4 min read
در بحبوحه تشدید تنشهای منطقهای و پیچیدهتر شدن پرونده برنامه هستهای ایران، گزارشهای تازه نشان میدهد ایالات متحده آمریکا ماه گذشته به اتخاذ یک اقدام نظامی بیسابقه نزدیک شده بود. این اقدام شامل برنامهریزی برای یک عملیات زمینی با هدف تصرف اورانیوم با غنای بالای ایران بود. در حالی که این طرحها از سطح خطرناک تشدید احتمالی تنشها حکایت دارند، همزمان ابعاد چالشهای سیاسی و نظامی پیرامون مذاکرات جاری را نیز آشکار میکنند.
دو منبع آگاه به شبکه سیانان گفتند دان کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، اواخر ماه گذشته سفری محرمانه و فوری به مقر فرماندهی مرکزی آمریکا در فلوریدا انجام داد تا شخصاً طرحهای ارتش برای اعزام نیروهای زمینی به ایران با هدف تصرف اجباری اورانیوم با غنای بالا را بررسی کند.
این دو منبع گفتند جلسات توجیهی ارائهشده چنان فوری و حساس بودند که دان کین را وادار نمود در ۱۹ مه بهطور فوری از نشست مقامهای ارشد سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در بروکسل به شهر تامپا در ایالت فلوریدا بازگردد.
به گفته این منابع، ماهیت فوری و سطح بالای این جلسات توجیهی نشان میدهد دولت آمریکا تا چه اندازه به صدور چراغ سبز برای یک عملیات زمینی پرخطر نزدیک شده بود.
در حالی که سخنگوی ستاد مشترک ارتش آمریکا از اظهارنظر درباره این آمادگیها خودداری کردە است، یکی از این دو منبع در این بارە گفت کین پس از آن، گزینههای موجود برای اجرای چنین عملیاتی را به دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ارائه کرد.
به گفته منابع آگاه، ترامپ تصمیم گرفت این عملیات را بهطور موقت متوقف کند، زیرا هشدارهایی را مبنی بر اینکه چنین اقدامی احتمالاً به واکنش شدید ایران، طولانی تر شدن جنگ آشفتگی در اقتصاد جهانی، منتهی خواهد شد، دریافت داشتە بود.
این منابع همچنین گفتند ترامپ نسبت به احتمال تلفات سنگین نیروهای آمریکایی ابراز نگرانی کرده بود.
این برنامهریزی نظامی در شرایطی انجام شد که ترامپ در اظهارات خود بارها تأکید کرده بود آمریکا و ایران به دستیابی به توافقی نزدیک شدهاند که شامل بازگشایی تنگه هرمز و به سرانجام رساندن مذاکرات مربوط به برنامه هستهای ایران است.
او حتی روز پنجشنبه به احتمال امضای توافقی در آینده نزدیک، شاید در پایان هفته، اشاره کرده بود.
با این حال، بررسی گزینه اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایران نشان میدهد کە ایالات متحده آمریکا تا چه اندازه به یک تشدید گسترده در درگیری نزدیک شده بود.
یکی از منابع آگاه از طرحهای نظامی احتمالی گفت: خطرات بزرگی وجود داشت. او افزود تصمیم ترامپ برای صادر نکردن چراغ سبز در آن مقطع، تصمیمی غیرمنتظره نبود.
در مقابل، سه منبع آگاه گفتنەاند کە تهران در صورت شکست مذاکرات و ازسرگیری جنگ، در حال بررسی یک گزینه تشدیدکننده با ماهیت اقتصادی ـ هستهای است.
این گزینه شامل اعمال فشار بر حوثیها، متحد اصلی ایران در یمن، برای بستن تنگه بابالمندب است کە بهعنوان ورودی دریای سرخ، شریان حیاتی حملونقل دریایی محسوب میشود.
در پاسخ به درخواست اظهارنظر، یک مقام ارشد دولت آمریکا فهرستی از شروطی را که گفته میشود ایران در چارچوب مذاکرات با آنها موافقت کرده است، در اختیار سیانان قرار دادە است.
این شروط شامل نابودی و خارجسازی مواد هستهای، برچیدن برنامه هستهای، بازگشایی تنگه هرمز و توقف تأمین مالی گروههای وابسته به آن در مقابل رفع تحریمهای اعمالشده علیه ایران است.
با این حال، رسانههای رسمی ایران روایت کاملاً متفاوتی ارائه کردە و تأکید داشتەاند که تهران از مدیریت تنگه هرمز صرفنظر نخواهد کرد و در این راستا دستیابی بە هرگونە توافقی الزاما باید شامل آزادسازی فوری ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران باشد.
ایران مخفیگاەهای اورانیوم را مسدود و مینگذاری کردە است
در یک تحول میدانی قابل توجه، ایران طی هفتههای اخیر اقدامات خود را برای محافظت از ذخایر اورانیوم با غنای بالا، که به سطح مورد نیاز برای استفاده نظامی نزدیک شده است، تشدید و بنا بر گزارش سیانان به نقل از پنج منبع آگاه از اطلاعات آمریکا، تونلهای پیرامون محل نگهداری این ذخایر را تخریب و ورودیهای آنها را مینگذاری کرده است.
این منابع گفتند دسترسی به نزدیک به نیم تن اورانیوم غنی شدە در ایران، اکنون در مقایسه با تنها یک ماه پیش، دشوارتر، خطرناکتر و زمانبرتر شده است.
این استحکامات جدید، هرگونە توافق احتمالی را برای خارج کردن یا نابود کردن اورانیوم را با پیچیدگی بیشتری روبهرو میکند و همزمان پرسشهایی را درباره طرفی که مسئول اجرای این مأموریت حساس و خطرناک خواهد بود، مطرح میسازد.
ترامپ بارها تأکید کرده است که در اختیار گرفتن اورانیوم غنیشده یکی از اولویتهای اصلی ایالات متحده در چارچوب مذاکرات جاری است؛ مذاکراتی که هدف آن پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز است؛ تنگهای که ایران عملاً آن را بسته است.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی که روز جمعه با خبرنگاران گفتوگو کرد، دو طرف به توافقی نزدیک شدهاند که ایران را ملزم میکند اورانیوم غنیشده را به ایالات متحده تحویل دهد. بر اساس این توافق، این مواد در محل از بین برده شده و سپس به خارج از کشور منتقل خواهند شد.
با این حال، جزئیات این توافق همچنان روشن نیست و روایتهای طرف آمریکایی و ایرانی درباره آن با یکدیگر تفاوت دارد.
حتی در داخل ایران نیز منابع مختلف میگویند روند خارجسازی مواد غنیشده اکنون به دلیل نیاز به تجهیزات سنگین حفاری و عملیات دقیق مینروبی، پیچیدهتر و خطرناکتر شده است.
در این بارە، اسکات روکر، که بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ ریاست دفتر حذف مواد هستهای در اداره ملی امنیت هستهای آمریکا را بر عهده داشت، گفت: اگر این گزارشها درست باشد، بدون تردید روند بازیابی اورانیوم با غنای بالا را پیچیدهتر خواهد کرد.
او همچنین هشدار داد که این شرایط ممکن است به ایران فرصت دهد بخشی از فعالیتهای خود را پنهان کند.
وی در این بارە افزودە است کە اگر از تهران خواسته شود کل ذخایر خود را برای راستیآزمایی و در نهایت برای خارجسازی یا کاهش سطح غنیسازی به یک مرکز واحد منتقل کند، مسئولیت دسترسی به این مواد و ارائه فهرست کامل آنها بر عهده ایران خواهد بود.
روکر همچنین اظهار داشت کە در این سناریو، نگرانم ایران ادعا نماید کە بخشی از اورانیوم قابل بازیابی نیست. در آن صورت، اطمینان کامل نخواهیم داشت که ایران آن مواد را برای استفاده احتمالی در آینده نزد خود نگه نداشته باشد.
از همین رو بە نظر می رسد اگرچە مذاکرات فنی پیش رو میان تهران و واشنگتن بر سر سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده، نحوه راستیآزمایی و اجرای تعهدات احتمالی دو طرف متمرکز شود، اما ناظران بر این باورند کە بە دلیل تجارب جمهوری اسلامی ایران در خرید زمان، بار دیگر این تلاشها با شکست مواجە شوند.
مقامهای دو کشور تاکنون جزئیات متفاوتی از توافق در حال شکلگیری ارائه کردهاند و بسیاری از مسائل کلیدی همچنان در انتظار تعیین تکلیف نهایی است.
