آبدانان، الگویی برای سازماندهی جمعی در اعتراضات برای سایر شهرها است

آیهان سعید، روزنامەنگار مستقل

اعتراضات آبدانان در یازدهمین شب، نشانه عبور جنبش از فاز واکنشی به کنش سازمان‌یافته است. عقب‌نشینی مقطعی نیروهای انتظامی، نمادگرایی هدفمند و استفاده مؤثر از شبکه‌های ارتباطی، این شهر را به الگویی عملی برای سازماندهی محلی بدل کرده است؛ الگویی که می‌تواند شتاب و دامنه اعتراضات در سایر مناطق ایران را افزایش دهد.

بامداد چهارشنبه، ۱۷ دی ۱۴۰۴، یازدهمین شب از اعتراضات سراسری ایران شاهد تحولاتی مهم در شهر آبدانان بود.

طی چند شب گذشتە، این شهر که در استان ایلام واقع شده است، به کانون جدیدی از خیزش‌های مردمی تبدیل شدە است.

شب گذشتە نیز معترضان با تجمع در خیابان‌ها و پر کردن میدان‌ها، نمادهای حکومتی را هدف قرار دادند و در برخی نقاط، نیروهای انتظامی مجبور به عقب‌نشینی شدند. این تظاهرات که نظیر آن کمتر در تاریخ اعتراضات ایران دیده شده است، توجه رسانه‌های داخلی و بین‌المللی را به خود جلب کردە است.

ویدئوهای منتشر شده از تجمعات بزرگ در آبدانان، صف‌های طولانی معترضان در خیابان‌ها و گزارش‌هایی از عقب‌نشینی نیروهای انتظامی در برخی نقاط همچنان در حال وایرال شدن هستند. تصاویری که به سرعت در شبکه‌های اجتماعی پخش شد، نشان‌دهنده تجمعات چندهزار نفری و سیال بودن جمعیت در مسیرهای شهری است.

تاکنون اعتراضات به‌طور گسترده در صدها شهر ایران ادامه یافته و به ویژه در استان‌های ایلام و کرمانشاه در آبدانان، ملکشاهی، سنقرکلیایی و قصرشیرین، بیش از سایر نقاط شدت گرفته است.

در این اعتراضات، معترضان برخی نمادهای حکومتی، بانک‌ها و فروشگاه‌های وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را هدف قرار داده‌اند.

گزارش‌ها از درگیری‌ها و تیراندازی‌های شدید حکایت دارند که منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از معترضان شده است.

تا کنون، دست‌کم چندین نفر در جریان شلیک نیروهای امنیتی جان خود را از دست داده‌اند و ده‌ها نفر نیز بازداشت شده‌اند. برخی شهروندان نیز از تیراندازی پراکنده و اختلال در زندگی روزمره گزارش داده‌اند.

در ارکواز، مرکز ملکشاهی مراسم تشییع دو جانباختە این شهر برگزار شد که پس از آن پلاکاردها و شعارها فضای اعتراض را متشنج کرد. گزارش‌های ویدئویی حاکی از آتش‌زدن یک شعبه بانک هستند.

در این حین، منابع دولتی تلاش کردند تا روایت‌هایی از شلیک به سوی نیروهای انتظامی و وقوع تلفات در بین نیروها منتشر کنند، که در برخی گزارش‌های مستقل مورد تردید قرار گرفته یا هنوز تایید نشده است.

یکی از نکات برجسته این اعتراضات، سازماندهی جمعی و شبکه‌های اطلاعاتی معترضان است که با استفاده از پیام‌رسان‌ها و کانال‌های اجتماعی توانسته‌اند تظاهرات را به صورت هماهنگ و هدفمند به پیش ببرند.

این امر موجب شده است که آبدانان به الگویی از سازماندهی محلی تبدیل شود تا دیگر شهرها از آن الهام ‌گیرند.

تجربیات پیشین و وجود شبکه‌های اطلاعاتی معترضان به تولید مجموعه‌ای از آموزش‌های جمعی کمک کرده‌اند که امکان سازماندهی سریع و نسبتاً هماهنگ را فراهم می‌آورد. این امر آبدانان را از صرفِ انفجار لحظه‌ای یک شهر متمایز و آن را به نمونه‌ای از کنشِ سازمان‌یافته بدل ساخته است.

پوشش بین‌المللی و انتشار ویدئوها موجب می‌شود که آبدانان به الگویی از کنش سازمان یافته برای سایر شهرها تبدیل شود و به تسریع گسترش اعتراضات در دیگر نقاط ایران کمک کند.

از منظرِ تاکتیکی و معنایی می‌توان آبدانان را با نقاطی مقایسه کرد که در آن‌ها کنش محلیِ سازمان‌یافته، نمادگراییِ هدفمند و شبکه‌های اطلاع‌رسانی محلی نقش تعیین‌کننده‌ای در تسریع موج‌های اعتراضی ایفا کرده‌اند.

نکته محوری این است که آبدانان نمونه‌ای کم‌نظیر از توان سازماندهی محلی است که می‌تواند به الگویی برای سایر شهرها تبدیل شود و این همان چیزی است که رسانه‌ها و تحلیلگران بین‌المللی به آن توجه کرده‌اند.