بعد از گذشت ١٣ سال سفارت آمریکا در دمشق بازگشایی شد

توماس باراک، فرستاده ویژه آمریکا به سوریه، طی مراسمی نمادین با حضور اسعد الشیبانی، وزیر خارجه دولت انتقالی سوریه، پرچم ایالات متحده را بر فراز اقامتگاه سفیر این کشور در دمشق برافراشت. این اقدام که تحت تدابیر امنیتی شدید در محله ابو رمانه انجام شد، نخستین نشانه رسمی بازگشت دیپلماتیک واشنگتن پس از ۱۳ سال قطع روابط است و همزمان با لغو تحریمهای دوران اسد و دیدارهای راهبردی مقامات دو کشور صورت گرفته است.

طبق گزارش خبرگزاری رویترز، فرستاده تازه منصوب شده ایالات متحده آمریکا در سوریه، امروز ٢٩ مە در اولین سفر خود به دمشق، همراە با گشایش سفارت آمریکا در دمشق، از دولت اسلام‌گرای جدید در سوریە اعلام داشت که صلح بین سوریه و اسرائیل قابل دستیابی است.

در همین رابطە خبرگزاری رسمی سوریه (سانا) نیز گزارش داد کە توماس باراک و اسعد الشیبانی محل اقامت سفیر آمریکا را در فاصله چندصد متری سفارت سابق این کشور در دمشق افتتاح کردند.

در جریان این مراسم توماس باراک برای اولین بار از زمان تعطیلی سفارت آمریکا در سال ۲۰۱۲، پرچم آمریکا را بر فراز محل اقامت سفیر برافراشت، این اقدام نشان دهنده گسترش سریع روابط ایالات متحده آمریکا با دمشق از زمان اعلام غیرمنتظره لغو تحریم‌ها توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و دیدار با احمد الشرع، رهبر سوریه است.

به گفته فرانس پرس، مراسم برافراشتن پرچم تحت محافظت شدید امنیتی انجام شد. این رویداد تنها ساعاتی پس از انتصاب رسمی باراک توسط دونالد ترامپ صورت گرفت که طی بیانیه وزارت خارجه آمریکا در پلتفرم «ایکس» با تأکید بر «پتانسیل همکاری برای مقابله با افراط‌گرایی و صلح خاورمیانه» همراه بود.

زنجیره دیپلماتیک: از ریاض تا استانبول

انتصاب باراک مستقیماً پس از دیدار ترامپ با احمد الشرع، رئیس‌جمهور انتقالی سوریه، در ۱۴ مه در ریاض انجام شد. در این نشست تاریخی کە نخستین تماس در سطوح ارشد از ۲۰۱۱ قلمداد می شود، ترامپ لغو تحریم‌های دوره بشار اسد را اعلام کرد.

باراک نیز در بیانیه‌ای جداگانه به قدردانی عمیق الشرع از تعلیق ۱۸۰ روزه قانون سزار و صدور مجوز شماره ۲۵ خزانه‌داری آمریکا» اشاره نمود که مسیر سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی در سوریه را هموار می‌کنند.

دفتر ریاست‌جمهوری سوریه نیز این گام‌ها را بخشی از تلاش برای بازسازی روابط راهبردی با واشنگت خواند.

پیشینه تاریک: از خروج فورد تا سقوط اسد

روابط دیپلماتیک میان سوریە و آمریکا پس از بحران ۲۰۱۱ و اعمال تحریم‌های آمریکا علیه بشار اسد به اوج تیرگی رسید. نقطه عطف این تنش‌ها، سفر رابرت فورد (آخرین سفیر آمریکا) به حماه در ژوئیه ۲۰۱۱ بود که با استقبال معترضان و محکومیت دمشق همراه شد. وزارت خارجه سوریه در آن زمان فورد را عنصر نامطلوب اعلام کردە و وی در اکتبر همان سال سوریه را ترک کردە بود.

از همین رو تحولات اخیر مبنی بر لغو تحریمهای سوریە با برکناری اسد در دسامبر ۲۰۲۴ پس از حمله گروه هیئت تحریر الشام به رهبری الشرع آغاز شد و با سفر باربارا لیف، معاون وزیر خارجه آمریکا به دمشق در کمتر از دو هفته آغاز شد. این سفر مقدمه‌ای بر انتصاب باراک و بازگشت نمادین پرچم همزمان آمریکا بود.

زمینه‌سازی برای عادی‌سازی در سایه جنگ

جنگ ۱۴ ساله سوریه با کشتار صدها هزار نفر و آوارگی میلیون‌ها شهروند همراه بود. در حالی که غرب با تحریم‌های شدید و قطع روابط به مقابله با اسد برخاست، حمایت ایران و روسیه تا سقوط نهایی او در دسامبر ۲۰۲۴ تداوم یافت.

دولت انتقالی کنونی که هسته اصلی آن را اعضای سابق هیئت تحریر الشام (وابسته به القاعده) تشکیل می‌دهند، زمینه را برای بازتعریف روابط با غرب فراهم کرده است. آمریکا در هفته‌های اخیر پس از ماه‌ها تعامل محدود، به سرعت گام‌های عادی‌سازی را شتاب بخشیده است.

متعاقب آغاز اعتراضات در سوریە در سال ٢٠١١، آمریکا امور دیپلماتیک خود را در سال ٢٠١٢ در دمشق بە تعلیق درآورد.