بە رغم پیروزی قاطع گلوکسمن در رقابت چپ میانه فرانسه، تشکیل ائتلاف همچنان دشوار است
سمیە توحیدی
رافائل گلوکسمن با کسب بیش از ۶۶ درصد آرا در انتخابات مقدماتی چپ سوسیال‌دموکرات، نامزدی این جریان برای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۷ فرانسه را به دست آورد. او اکنون درصدد است نیروهای چپ را برای شکست راست افراطی گرد هم بیاورد، اما مخالفت صریحش با ائتلافی با حزب ژان‌لوک ملانشون، حدود این اتحاد را از همان ابتدا مشخص کرده است. پیروزی در رقابت داخلی، جایگاه گلوکسمن را تقویت کرده؛ آزمون بعدی، تبدیل این پشتوانه به حمایت گسترده در انتخابات سراسری است.
رافائل گلوکسمن، نماینده پارلمان اروپا و از رهبران حزب پلاس پوبلیک، یکشنبه ۱۱ اکتبر در نخستین دور انتخابات مقدماتی چپ سوسیال‌دموکرات فرانسه پیروز شد.
به گزارش شبکه پارلمانی فرانسه، ال‌سی‌پی، او نزدیک به ۸۰ هزار رأی را به دست آورد و رقابتی را که رأی‌گیری اینترنتی آن از صبح جمعه آغاز شده بود، بدون نیاز به دور دوم پایان داد.
نتیجه، نامزد مورد حمایت حزب سوسیالیست، پلاس پوبلیک و جریان چپ جمهوری‌خواه و سوسیالیست را مشخص می‌کند. با این حال، گلوکسمن نامزد مشترک تمامی نیروهای چپ نیست و پیروزی او به معنای کناررفتن دیگر مدعیان این اردوگاه از انتخابات ریاست‌جمهوری نخواهد بود.
اهمیت رأی‌گیری نیز در همین نقطه است: بخشی از چپ فرانسه چهره اصلی خود را انتخاب کرده است، اما هنوز درباره راهبرد مشترک برای رسیدن به قدرت توافقی فراگیر وجود ندارد.
گلوکسمن می‌خواهد این جریان را از زیر سایه ملانشون بیرون بیاورد؛ مخالفان این مسیر نگران‌اند که مرزبندی تازه، پراکندگی آرا را بیشتر کند.
فاصله‌ای که رقابت داخلی را پایان داد
بر اساس نتایج منتشرشده در پوبلیک سنا، گلوکسمن ۶۶٫۱۷ درصد آرا را کسب کردە است. اولیویه فور، دبیر اول حزب سوسیالیست، با ۱۴٫۴۶ درصد دوم و سگولن رویال، نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۰۷، با ۷٫۶۲ درصد در جایگاه سوم قرار گرفتە است.
امانوئل مورل و ژروم گدج نیز هر کدام کمتر از شش درصد رأی گرفتند. حدود ۱۲۱ هزار نفر در رأی‌گیری شرکت کردند.
این فاصله بزرگ، به گلوکسمن پشتوانه‌ای روشن برای رهبری کارزار می‌دهد. او برای تثبیت نامزدی خود به دور دوم و مذاکره با رقبای مقدماتی نیاز پیدا نکرده است که می‌تواند زمان و انرژی بیشتری برای رقابت سراسری در اختیارش بگذارد.
با این حال، باید میان دو نوع حمایت تفاوت گذاشت. کسب دو سوم آرا در میان شرکت‌کنندگان مقدماتی، نشان‌دهنده برتری او در این رقابت است، اما میزان محبوبیتش در میان همه رأی‌دهندگان فرانسه را مشخص نمی‌کند.
این رأی‌گیری در جامعه‌ای محدود از اعضا و هواداران برگزار شده و انتخابات ریاست‌جمهوری، گروه‌های اجتماعی و سیاسی بسیار گسترده‌تری را دربر می‌گیرد.
گلوکسمن چگونه به این جایگاه رسید؟
گلوکسمن پیش از ورود به سیاست انتخاباتی، نویسنده و مستندساز بود. در زندگی‌نامه رسمی او در وب‌سایت پارلمان اروپا، ساخت مستندی درباره مسئولیت فرانسه در نسل‌کشی توتسی‌ها در رواندا درج و فعالیت به‌عنوان مشاور ادغام اروپایی نزد میخائیل ساآکاشویلی، رئیس‌جمهور وقت گرجستان، از سوابق او ذکر شده است. او از سال ۲۰۱۹ نماینده پارلمان اروپا بوده است.
گلوکسمن در سال ۲۰۱۸ در تأسیس پلاس پوبلیک مشارکت کرد. این موسسە که درصدد بود نیروهای اجتماعی و محیط‌زیستی را گرد هم بیاورد. اسناد معرفی این حزب بر هویت دموکراتیک، محیط‌زیستی و دفاع از حقوق بشر تأکید دارند.
رابطه او با حزب سوسیالیست، پیش از انتخابات مقدماتی نیز از مسیر همکاری انتخاباتی شکل گرفته بود. گلوکسمن در انتخابات پارلمان اروپا در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۴ در رأس فهرست مشترک قرار گرفت.
در انتخابات ۲۰۲۴، این فهرست با حدود ۱۳٫۸ درصد آرا سوم شد و عملکردش نسبت به پنج سال قبل بهبود یافت.
از این منظر، پیروزی تازه ادامه همکاری‌ای است که پیش‌تر در سطح اروپا آزموده شده بود. تفاوت اکنون در مقیاس مسئولیت است: هدایت یک فهرست انتخاباتی اروپایی با ساختن اکثریتی برای ریاست‌جمهوری فرانسه یکسان نیست.
گلوکسمن باید نشان دهد که می‌تواند علاوه بر مسائل اروپایی، به مطالبات روزمره رأی‌دهندگان درباره درآمد، خدمات عمومی و شرایط زندگی پاسخ دهد.
شکست فور و مسئله رهبری حزب سوسیالیست
نتیجه برای اولیویه فور، تنها از دست دادن یک نامزدی نیست. دبیر اول حزب سوسیالیست در برابر سیاستمداری شکست خورده است که عضو تشکیلات تحت رهبری او نیست، اما اکنون قرار است نامزد مورد حمایت آن باشد.
این وضعیت میان رهبری سازمانی حزب و رهبری کارزار ریاست‌جمهوری فاصله ایجاد می‌کند. فور همچنان مسئولیت حزبی خود را دارد، در حالی که گلوکسمن از رأی مقدماتی برای تعیین جهت کارزار برخوردار شده است.
نحوه همکاری این دو، بر انسجام نیروهای سوسیالیست و سازمان‌دهی تبلیغات انتخاباتی اثر خواهد گذاشت.
به گزارش آر‌تی‌ال، فور پس از اعلام نتیجه پذیرفت که گلوکسمن توانسته رأی‌دهندگان را قانع کند. رویال نیز خواستار گردهم‌آوردن نیروهای چپ شدە است. شرکت‌کنندگان مقدماتی، بر اساس منشوری که امضا کرده بودند، متعهد به پذیرش نتیجه بودند.
این پذیرش، نقطه شروع همکاری است؛ اما اختلاف درباره ائتلاف‌ها با اعلام نتیجه از بین نمی‌رود. همراه‌کردن نیروهای رقیب، به تقسیم مسئولیت، توافق بر سر اولویت‌های برنامه و مشارکت واقعی آنان در کارزار نیاز دارد.
اختلاف اصلی: رابطه با حزب ملانشون
مناقشه بر سر «فرانسه تسلیم‌ناپذیر»، حزب ژان‌لوک ملانشون، پیش از رأی‌گیری نیز در مرکز بحث‌ها قرار داشت.
به گزارش لا تریبون از مناظره نامزدها، فور، رویال و مورل حاضر نبودند احتمال همکاری با این حزب در انتخابات پارلمانی را کنار بگذارند. گلوکسمن و گدج، در مقابل، با چنین ائتلافی مخالفت می‌کردند.
پس اختلاف فقط بر سر شخصیت ملانشون نیست، موضوع، شیوه کسب کرسی و تشکیل اکثریت نیز هست. طرفداران همکاری می‌خواهند امکان توافق انتخاباتی میان جریان‌های چپ باز بماند. گلوکسمن نیز در مقابل، بر تعیین هویتی مستقل برای چپ سوسیال‌دموکرات تأکید دارد.
تجربه «جبهه مردمی نو» در انتخابات زودهنگام پارلمانی ۲۰۲۴، پیشینه این بحث را شکل می‌دهد. نیروهای چپ پس از انحلال مجلس، برای رقابت انتخاباتی کنار هم قرار گرفتند، اما اختلاف‌هایشان درباره برنامه و رهبری ادامه یافت. گزارش لوموند درباره سرنوشت آن ائتلاف نشان می‌دهد که مذاکرات آن دوره برای پلاس پوبلیک و دیگر شرکا با تنش‌هایی همراه بود که بعداً نیز باقی ماند.
اکنون گلوکسمن می‌خواهد از آن تجربه به سوی راهبردی متفاوت حرکت کند. پیامد انتخاب او دو احتمال دارد:
استقلال سیاسی می‌تواند رأی‌دهندگانی را جذب کند که با ائتلاف گسترده چپ همراه نمی‌شوند؛ در مقابل، ادامه چند نامزدی ممکن است آرای این اردوگاه را تقسیم کند. نتیجه نهایی به رفتار رأی‌دهندگان و توافق‌های ماه‌های آینده بستگی دارد.
متحدان احتمالی و مقاومت اکولوژیست‌ها
گلوکسمن پس از پیروزی، راه مشارکت چهره‌های دیگر را باز گذاشته است. او ضمن تأکید دوباره بر رد ائتلاف با حزب ملانشون، از فرانسوا اولاند و برنار کازنو برای مشارکت در کارزار دعوت کرده است.
اما بیرون از اردوگاه سوسیال‌دموکرات، واکنش‌ها یکدست نیست. آر‌تی‌ال گزارش داده است که مارین توندلیه، رهبر اکولوژیست‌ها، مسیر گلوکسمن را نوعی محدودکردن اتحاد به یک اردوگاه دانسته است. این موضع نشان می‌دهد که پیروزی مقدماتی، حمایت خودکار احزاب دیگر را به دنبال نمی‌آورد.
مسالە برای گلوکسمن، صرفاً جمع‌کردن نام سیاستمداران در فهرست حامیان نیست. او باید روشن کند که نیروهای تازه با چه برنامه‌ای همراه می‌شوند و چه نقشی خواهند داشت. توافقی که فقط بر مخالفت با راست افراطی بنا شود، ممکن است برای حل اختلاف درباره اقتصاد، محیط‌زیست و راهبرد پارلمانی کافی نباشد.
چرا نتیجه مقدماتی هنوز تضمین پیروزی نیست؟
انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه دو مرحله‌ای است. نامزدها ابتدا باید بتوانند در میان رقبا به یکی از دو جایگاه نخست برسند، سپس در دور دوم، حمایت گسترده‌تری جلب کنند. برای گلوکسمن، ساختن پایگاه مستقل و حفظ امکان جذب رأی‌دهندگان دیگر، هر دو اهمیت دارند.
گزارش لوموند درباره اعلام پیروزی او یادآور می‌شود که در نظرسنجی‌های مورد اشاره آن گزارش، او همچنان پشت سر ادوار فیلیپ و ملانشون قرار دارد. این تصویر می‌تواند در طول کارزار تغییر کند، اما نشان می‌دهد که فاصله میان پیروزی داخلی و رقابت سراسری هنوز قابل توجه است.
جذب حمایت نیز مستلزم فراتر رفتن از بحث ائتلاف‌هاست. رأی‌دهندگانی که با هزینه مسکن، درآمد ناکافی یا ضعف خدمات عمومی مواجه‌اند، از نامزدها پاسخ‌های مشخص می‌خواهند.
گلوکسمن برای گسترش پایگاه خود باید نشان دهد مرزبندی سیاسی‌اش چگونه به برنامه‌ای برای اداره کشور تبدیل می‌شود.
خبرگزاری فرانسه در گزارش تی‌وی۵ موند، چالش بعدی را آرام‌کردن خانواده سیاسیِ دچار اختلاف و حفظ شتاب پیروزی دانسته است.
در همین گزارش، تجربه بنوا آمون در سال ۲۰۱۷ یادآوری می‌شود کە در جریان آن، پیروزی در مقدماتی، به‌خودی‌خود مانع افت حمایت در انتخابات ریاست‌جمهوری نشد.
این مقایسه به معنای پیش‌بینی سرنوشت مشابه برای گلوکسمن نیست، بلکە اهمیت آن در فاصله میان دو مأموریت است: قانع‌کردن هواداران یک جریان برای انتخاب نامزد و قانع‌کردن کشور برای سپردن ریاست‌جمهوری به او.
در ماه‌های آینده، نخستین نشانه‌های موفقیت گلوکسمن در ترکیب تیم کارزار، همراهی رقبای مقدماتی و واکنش نیروهای بیرون از آن دیده خواهد شد.
رأی یکشنبه اختیار هدایت کارزار سوسیال‌دموکرات‌ها را به او داده است؛ رسیدن به دور دوم، به حمایتی نیاز دارد که هنوز باید در میان رأی‌دهندگان سراسر فرانسه ساخته شود.
