جیدی ونس: توپ در زمین ایران است
- 4 days ago
- 4 min read
در پی شکست مذاکرات با ایران در اسلامآباد، ایالات متحده آمریکا، محاصره دریایی علیه کشتیها و بنادر مرتبط با تهران را آغاز کرد. این اقدام به گفته مقامهای آمریکایی با هدف وادار کردن ایران به بازگشایی تنگه هرمز انجام شده و همزمان با واکنش منفی برخی متحدان واشنگتن و افزایش نگرانیها از تشدید تنش در منطقه همراه بوده است.
جیدی ونس معاون ترامپ در مصاحبه با فاکس نیوز اعلام کرد کە اگر خط قرمزهای ایالات متحده در مورد برنامه هستەای ایران رعایت شود، میتوان به توافقی سودمند برای دو طرف دست یافت.
ونس پس از حضور در مذاکره ناموفق امریکا و ایران در اسلامآباد پایتخت پاکستان، به فاکس نیوز گفت آتشبس ١۴ روزه و بازگشت به میز مذاکره بر اساس موافقت ایران با بازگشایی تنگه هرمز بود. او با بیان اینکه توپ در زمین ایران است، افزود:
ما هنوز شاهد بازگشایی کامل نیستیم. بنابراین انتظار ما این است که ایران به پیشرفت در باز کردن تنگه هرمز ادامه دهد، و اگر این اتفاق نیفتد، اساساً روند مذاکرات ما با آنها تغییر خواهد کرد.
با این وجود تنها ساعاتی پس از آنکه تهران و واشنگتن در پاکستان به توافق دست نیافتند، امریکا با هدف وادار کردن ایران به بازگشایی تنگه هرمز، اعلام کرد بنادر و کشتیهای ایرانی را محاصره میکند. سپس مرکز فرماندهی ایالات متحده سنتکام، در ١٣ آوریل آن را به اجرا گذاشت.
این محاصره تمام کشتیهایی را که از ایران و یا به مقصد ایران در حرکت هستند شامل میشود. علاوه بر این، کشتیهایی که برای عبور امن، به ایران عوارض پرداخت کرده باشند را نیز در بر خواهد گرفت.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش داده است که محدودیتهای دسترسی دریایی، بر بنادر و مناطق ساحلی ایران در خلیج فارس، دریای عمان و بخشهایی از دریای عرب اعمال میشود.
سنتکام تأکید کرد که آزادی کشتیرانی برای کشتیهایی که به بنادر غیرایرانی در تنگه هرمز رفتوآمد دارند، مختل نخواهد شد.
به گفته یک مقام آمریکایی، بیش از دوازده ناو جنگی آمریکا در منطقه - از جمله USS Tripoli یک واحد تفنگداران دریایی آموزشدیده- آماده مشارکت در این عملیات هستند.
به باور تحلیلگران در این شرایط امریکا مصمم است که تنگه هرمز را بازگشایی کند. در همین بارە نیز ترامپ روز دوشنبه گفت که ما نمیتوانیم اجازه دهیم کشوری از جهان باجگیری کند، کاری که اکنون در حال انجام است.
واکنشها به محاصره دریایی ایران
ترامپ هدف محاصرە بنادر و سواحل ایران را تلاش برای تحت فشار قرار دادن تهران و بازگشت به میز مذاکره عنوان میکند. با این حال این اقدام امریکا با واکنش متحدان و کشورهای منطقه روبرو شد.
تاکنون هیچ کشوری به مشارکت در این محاصره تمایل نشان ندادە است. کییر استارمر نخست وزیر بریتانیا روز دوشنبه بە بیبیسی گفت از این اقدام حمایت نخواهد کرد و بر گرد هم آوردن کشورها برای باز نگه داشتن تنگهها، نه بستن آنها تمرکز خواهد کرد.
پکن نیز با رد کامل این محاصره، بر حق خود برای تجارت با هر کشوری بدون دخالت آمریکا تأکید کرده است. فرانسه نیز مشارکت در این اقدام را رد کرده است.
وال استریت ژورنال نیز گزارش دادە است که عربستان سعودی از امریکا درخواست نمودە تا محاصره بنادر و سواحل ایران را متوقف کند. عربستان نگران است که این اقدام، ایران را به واکنش و تشدید تنشها و اختلال در سایر مسیرهای مهم کشتیرانی سوق دهد.
مقامات عرب هشدار دادهاند که ایران ممکن است در اقدامی تلافیجویانه از طریق حوثیهای یمن، تنگه باب المندب را مسدود کند، تنگەای که در دریای سرخ برای صادرات نفت عربستان اهمیت حیاتی دارد.
مؤسسه مطالعات جنگ (ISW) در تحلیل خود نوشت محاصره موفق آمریکا علیه کشتیهایی با مبدا و مقصد ایران میتواند صادرات روزانه نزدیک به دو میلیون بشکه نفت را مختل کند و این منبع اصلی درآمد تهران را قطع خواهد کرد.
این موسسه بە نقل از یک تحلیلگر امریکایی حوزه تحریمها بر این باور است کە این محاصره با محدودسازی گزینەهای واردات و صادرات، روزانه حدود ۴۳۵ میلیون دلار به اقتصاد ایران خسارت وارد کند. همچنین ظرفیت ذخیرەسازی نفت ایران در خشکی ١٣ روز است.
تحلیلگران این فشارها را کارساز دانسته و دور دیگری از مذاکرات را برای حل مسئله ایران تا قبل از ٢١ آوریل ارزیابی میکنند.
چرا شرایط به این نقطه رسید؟
ونس شکست مذاکره اسلام آباد را در رابطه با خط قرمز امریکا در برنامه سلاح هستەای ایران توصیف کردە است.
او تاکید میکند که دو شرط غیرقابل مذاکره امریکا، خروج اورانیوم غنیشده ایران از کشور و اجرای سازوکارهای راستیآزمایی برای جلوگیری از دستیابی به سلاح هستهای هستند.
واشنگتن توقف غنیسازی اورانیوم به مدت ٢٠ سال، خروج اورانیوم با غنای بالا و باز شدن تنگه هرمز را در مذاکره ١٢ آوریل پیشنهاد داد.
آمریکا، در در برابر، متعهد به آزاد سازی بخشی از دارائیهای بلوکە شدە ایران و پایان جنگ شد. اما تهران با رد این پیشنهادات، بازە توقف غنیسازی به مدت ۵ سال و رقیق سازی اورانیوم غنیشده با غلظت بالا را روی میز مذاکره گذاشت.
هرچند این گزارشها با مطالبات پیشین دو طرف تفاوت دارد، ممکن است گفتوگوی اخیر پیش از طرح شروط دیگر به بنبست رسیده باشد. اکنون پاکستان، مصر و ترکیه در تلاش هستند تا با کاهش شکاف، زمینه را برای دور دیگری از گفتوگوها پیش از پایان آتشبس فراهم کنند.
