سخنرانی علی خامنه‌ای درباره زنان: تلاشی برای بازسازی گفتمان ضد زن

سارا بیاتیان

علی خامنەای، رهبر جمهوری اسلامی ایران در سخنان اخیر خود، بار دیگر جایگاه زنان را در چارچوب ایدئولوژی ضد زن جمهوری اسلامی تبیین کرد و فاطمه، دختر پیامبر اسلام را الگوی زنان برای خانه‌داری، شوهرداری و فرزندپروری معرفی کرد. وی همچنین از رسانه‌ها خواست که از ترویج حقوق زنان مطابق با فرهنگ غربی خودداری کنند. وی در حالی مدعی برابری زنان و مردان در ایران شدە است که در عمل، زنان در این کشور با محدودیت‌های شدیدی مواجه‌اند که مانع مشارکت آن‌ها در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی می‌شود.

رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جلسه‌ای با برخی از زنان، نظرات خود را در خصوص جایگاه زنان در جامعه اسلامی و مسأله حجاب مطرح کرد.

در این دیدار، او بار دیگر فاطمه دختر پیامبر اسلام را به عنوان الگوی بی‌نظیر زنان جهان معرفی کرد و در چارچوب ایدئولوژیهای ضد زن جمهوری اسلامی ایران درباره نقش زن در خانواده و جامعه بر نقش فاطمه در خانه‌داری، شوهرداری و فرزندپروری تأکید نمود.

خامنه‌ای در ادامه از رسانه‌های داخلی خواست که از ترویج تفکرات غربی درباره زن و حجاب خودداری کنند و تأکید کرد که نباید تحت تأثیر ایده‌های غربی قرار گیرند.

او که همواره از حقوق و آزادی‌های فردی زنان و برابری بین زن و مرد به عنوان مفاهیم غربی  یاد کرده است، این بار نیز از رسانه‌ها خواست که مباحثی چون حقوق زنان و آزادی‌های فردی را که به باور وی به‌طور ویژه از سوی فرهنگ غربی ترویج می‌شود، مطرح نکنند.

در بخش دیگری از سخنان خود، خامنه‌ای به مفهوم "طبیعت زن" اشاره کرد که در بسیاری از اظهارات او و دیگر مقامات جمهوری اسلامی به‌منظور تثبیت نابرابری‌ها و محدودیت‌ها در زندگی اجتماعی زنان به کار رفته است.

خامنه‌ای در این باره گفت: «برای حفظ شأن زنان و مهار خواهش‌های جنسی، محدودیت‌هایی در ارتباط میان زن و مرد، پوشش زنان و تشویق به ازدواج وجود دارد که همه این‌ها منطبق با طبیعت زن و مصلحت جامعه است.

علی خامنه‌ای همچنین اظهار داشت که در اسلام، زنان و مردان از نظر حقوق در فعالیت‌های اجتماعی، کسب‌وکار، فعالیت‌های سیاسی و دستیابی به مناصب حکومتی برابرند.

این در حالی است که در جمهوری اسلامی ایران، مقامات کلیدی نظیر رهبری و ریاست‌جمهوری به‌طور صریح مختص به مردان بودە و هیچ زن ایرانی موفق به عبور از سد کاندیداتوری ریاست‌جمهوری نشده است.

همچنین، در ۴۶ سال حکومت جمهوری اسلامی ایران، هیچ‌گاه تصوّر آن که رهبر کشور یک زن باشد، به واقعیت نزدیک نشده است.

در واقع، زنان در ایران در مقایسه با بسیاری از کشورهای همسایه در وضعیت نابرابری در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی قرار دارند، به‌طوری‌که نرخ بیکاری زنان ایرانی از بالاترین‌ها در سطح جهانی است.

خامنه‌ای در حالی از پیشرفت زنان در سلوک معنوی و فردی سخن می‌گوید که در عمل، زنان ایرانی با بیشترین محدودیت‌ها در ابعاد مختلف زندگی روبه‌رو هستند. قوانین جمهوری اسلامی در خصوص زنان، از جمله قوانین حجاب، حقوق فردی و دسترسی به مقامات اجرایی، یکی از نابرابرترین قوانین در سطح جهان است.

از سوی دیگر، زنان ایرانی از ابتدای انقلاب ۵۷ و به‌ویژه پس از قیام ژن، ژیان، آزادی که بسیاری آن را یک خیزش فمینیستی نامیدند، مقاومت‌های قابل توجهی را علیه این نابرابری‌ها و به‌ویژه علیه حجاب اجباری از خود نشان داده‌اند.

این مقاومت‌ها نه‌تنها در داخل کشور، بلکه در سطح بین‌المللی نیز بازتاب پیدا کرده است و به یکی از تهدیدهای جدی برای موجودیت جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.

در پاسخ به این تحولات، جمهوری اسلامی ایران در تلاش است تا گفتمان مخدوش شده‌ خود درباره زنان را بر أساس أصول نابرابرانه‌ بازسازی کند