عمر جفتچی جای ابوعمشه را در فرماندهی لشکر ۶۲ سوریه گرفت

انتصاب عمر محمد جفتچی به فرماندهی لشکر ۶۲ را می‌توان بخشی از تلاش دمشق برای تمرکز فرماندهی ارتش و کاهش نفوذ شبکه‌های مسلح سابق ارزیابی کرد. جایگزینی ابوعمشه با فرمانده‌ای نزدیک به احمد شرع، در لشکری که بدنه و فرماندهان آن همچنان با شبکه ابوعمشه پیوند دارند، می‌تواند گامی برای انتقال تدریجی وفاداری نیروها از فرماندهان محلی به وزارت دفاع و ساختار مرکزی ارتش سوریه باشد.

دولت انتقالی سوریه عمر محمد جفتچی معروف به مختار ترکی را به فرماندهی لشکر ۶۲ در استان حما منصوب کرد. این فرمانده ترک‌تبار و عضو پیشین هیات التحریر شام جای محمد حسین الجاسم معروف به ابوعمشه را گرفته است.

نیروهای سابق گروه سلطان سلیمان شاه که سال‌ها زیر فرمان ابوعمشه فعالیت می‌کردند، بدنه اصلی این لشکر را تشکیل می‌دهند.

با این وجود، ابوعمشه از ساختار نظامی سوریە کنار گذاشته نشده و به معاونت فرماندهی سپاه منطقه مرکزی در امور اداری انتقال یافته است.

چند رسانه ترکیه نیز این تغییر را در چارچوب بازسازمان‌دهی ارتش سوریه گزارش کرده‌اند. مقام‌های سوری تاکنون درباره دلیل این انتصاب توضیح رسمی نداده‌اند.

تلاش دمشق برای کنترل لشکر ۶۲

اهمیت این تغییر به ساختار لشکر ۶۲ بازمی‌گردد. این لشکر پس از ادغام گروه سلطان سلیمان شاه در ارتش جدید سوریه تشکیل شد و بیشتر نیروهای آن از استان حما هستند. با وجود این ادغام، پیوندهای قدیمی میان نیروها، ابوعمشه و نزدیکان او همچنان حفظ شده است.

مرکز خاورمیانه کارنگی گزارش داده است که تعدادی از بستگان ابوعمشه فرماندهی تیپ‌های مختلف لشکر ۶۲ را در اختیار دارند. در نتیجه ساختار نظامی این لشکر با شبکه خانوادگی درهم آمیخته است.

با این وجود، انتصاب فرماندهی خارج از حلقه ابوعمشه می‌تواند کنترل مستقیم او بر نیروهای لشکر ۶۲ را کاهش دهد.

این اقدام همچنین با تلاش دولت احمد شرع برای انتقال وفاداری نیروهای گروه‌های سابق به وزارت دفاع و فرماندهی مرکزی ارتش همسو است.

ابوعمشه از سال ۲۰۲۳ تحت تحریم آمریکا قرار دارد. وزارت خزانه‌داری آمریکا او و گروه سلطان سلیمان شاه را به کوچ اجباری ساکنان کُرد عفرین، ربودن غیرنظامیان و تصرف اموال آنان متهم کرده است.

عمر جفتچی کیست؟

عمر محمد جفتچی در سال ۱۹۸۰ در ترکیه متولد شد و تابعیت این کشور را دارد. او سال ۲۰۱۲ وارد سوریه شد و به جبهه‌النصره پیوست.

جفتچی تا سال ۲۰۱۶ مسئولیت نظامی این گروه را در حلب بر عهده داشت و پس از تغییر ساختار جبهه‌النصره، فعالیت خود را در جبهه فتح شام و سپس هیئت تحریر شام ادامه داد.

او از فرماندهان نزدیک به احمد شرع به شمار می‌رود و در عملیات نظامی منتهی به سقوط حکومت بشار اسد نیز حضور داشت.

جفتچی پس از تغییر قدرت در دمشق درجه سرتیپی گرفت و در فوریه ۲۰۲۵ به فرماندهی لشکر ۷۰ مستقر در دمشق منصوب شد. نام او نیز در همان دوره از فهرست افراد تحت تعقیب ترکیه حذف شد.

رویترز در دسامبر ۲۰۲۴ نام جفتچی را در میان چند فرمانده خارجی منتشر کرد که در ارتش جدید سوریه درجه نظامی دریافت کرده بودند. انتصاب این افراد از همان زمان بحث‌هایی را درباره حضور نیروهای خارجی سابق در ساختار جدید ارتش سوریه به دنبال داشت.

ارتباط این انتصاب با اسرائیل تأیید نشده است

برخی از رسانه‌ها انتقال جفتچی به حما را اقدامی برای دورکردن یک فرمانده پیشین هیات التحریر شام از مرز اسرائیل ارزیابی کرده‌اند.

تاکنون هیچ سند یا اظهارنظر رسمی از سوی دمشق یا تل‌آویو منتشر نشده که نشان دهد این انتصاب در نتیجه فشار اسرائیل انجام شده است.

این تغییر به‌عنوان انتقال مستقیم جفتچی از مرز جولان به حما نیز دقیق نیست. او پیش از انتصاب جدید فرمانده لشکر ۷۰ در دمشق حضور داشت. بنابراین آخرین محل مأموریتش پیش از انتقال به حما در نزدیکی مرز اسرائیل قرار نداشت.

این انتصاب هم‌زمان با گفت‌وگوهای دمشق و تل‌آویو درباره ترتیبات امنیتی انجام شده است. سوریه و اسرائیل در ژانویه ۲۰۲۶ با میانجیگری آمریکا بر ایجاد سازوکاری برای هماهنگی امنیتی و کاهش تنش توافق کردند.

با این حال هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که تغییر فرماندهی لشکر ۶۲ بخشی از این توافق‌ها باشد.

اطلاعات موجود بیش از هر چیز نشان می‌دهد که دمشق در پی کاهش نفوذ مستقیم ابوعمشه و تقویت کنترل خود بر لشکر ۶۲ است.