Search this site

در روزهای نخست جنگ ایران و اسرائیل، گزارش‌هایی از بارگیری مین‌های دریایی توسط شناورهای نظامی ایران، بار دیگر تنگه هرمز را به کانون نگرانی‌های جهانی تبدیل کرده است. هرچند هنوز گزارشی از استقرار این مین‌ها منتشر نشده، اما ناظران معتقدند تهران ممکن است در حال آزمودن مرزهای صبر واشنگتن و متحدانش باشد. هم‌زمان با روزهای آغازین جنگ ایران و اسرائیل، نشانه‌هایی از تحرکات تازه نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران در آب‌های جنوبی مشاهده شد.گزارش‌هایی که از منابع اطلاعاتی ایالات متحده نقل شده و در برخی رسانه‌های بین‌المللی بازتاب یافته‌اند، حاکی از آن‌اند  که شناورهای نظامی ایران اقدام به بارگیری مین‌های دریایی کرده‌اند. در حالی‌که هنوز گزارشی از استقرار این مین‌ها در تنگه هرمز منتشر نشده است، تحلیل‌های اولیه حاکی از آن است که این اقدام می‌تواند بخشی از یک دکترین بازدارندگی تهاجمی  تلقی شود؛ نوعی نمایش قدرت که به‌ویژه در شرایط تنش‌زا می‌تواند حاوی پیام‌هایی چندلایه برای واشنگتن و متحدانش باشد. برخی ناظران معتقدند جمهوری اسلامی ایران در حال آزمودن حد و اندازه‌ی واکنش‌های غرب است، در حالی‌که برخی دیگر این تحرکات را نشانه‌ای از آماده‌سازی جدی برای یک سناریوی بحرانی می‌دانند. تصمیم‌گیری درون‌ساختاری و نقش نهادهای امنیتی در روزهای اخیر، شماری از نمایندگان مجلس شورای اسلامی از طرح‌هایی برای مسدود کردن تنگه هرمز  سخن گفته‌اند. با این حال، تجربه نشان داده است که تصمیم‌گیری نهایی در این سطح، نه در پارلمان بلکه در شورای عالی امنیت ملی و نهایتاً در دفتر علی خامنه‌ای رقم می‌خورد. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، که کنترل میدانی تنگه هرمز را در اختیار دارد، در صورت صدور دستور، بازیگر اصلی در اجرای این سناریو خواهد بود. با توجه به الگوی تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی ایران، این‌گونه تحرکات می‌توانند هم به‌منزله فشار روانی پیش از تصمیم نهایی باشند، و هم به‌عنوان بخشی از آمادگی واقعی برای سناریویی در حال تکوین. به‌ویژه اگر این اقدامات بخشی از یک راهبرد کنترل‌شده باشد، می‌تواند نشان از هوشیاری نسبت به خطوط قرمز طرف مقابل داشته باشد. تجربه تاریخی: از جنگ نفتکش‌ها تا امروز جمهوری اسلامی ایران پیش‌تر نیز از تنگه هرمز به‌عنوان اهرم فشار بهره گرفته بود. در دهه ۱۳۶۰، مین‌ریزی و حمله به کشتی‌های عبوری بخشی از راهبرد جمهوری اسلامی ایران در مقابله با پشتیبانی غرب از عراق بود؛ اما این رویکرد در نهایت با مداخله مستقیم آمریکا و اسکورت نظامی نفتکش‌ها ناکام ماند. اما برخلاف آن دوره، اکنون توانمندی‌های سپاه در زمینه جنگ نامتقارن توسعه‌یافته‌تر است. واحدهای عملیاتی در بندرعباس و بندر لنگه به سامانه‌های تخصصی و تاکتیک‌های پیشرفته مین‌ریزی مجهز شده‌اند و امکان اجرای عملیات پیچیده‌تری را نسبت به گذشته فراهم می‌کنند. با این حال، هیچ‌گاه نمی‌توان از تأثیر تجربه تاریخی در عقب‌نشینی یا بازنگری استراتژیک چشم‌پوشی کرد. تسلیحات مورد استفاده و ویژگی‌های راهبردی بر اساس منابع خبری، گزارش‌ها حاکی از آن‌اند که ایران به انواع مین‌های دریایی از جمله مین‌های کف‌خواب، مغناطیسی و چسبان دست یافته است. کارکرد این مین‌ها فراتر از تخریب فیزیکی است؛ انتشار شایعه‌ای درباره وجود آن‌ها نیز می‌تواند فضای بیمه‌ای و بازرگانی منطقه را متلاطم کند . تنگه هرمز به دلیل ویژگی‌های جغرافیایی خاص خود، از جمله عرض محدود، جریان‌های پیچیده آبی، و مسیرهای پر تردد، محیطی مستعد برای عملیات‌های مین‌ریزی محسوب می‌شود. حتی استفاده از سامانه‌های مین‌ریز ساحلی یا دریایی با برد کوتاه، می‌تواند تأثیراتی فراتر از منطقه عملیاتی به‌جا بگذارد. . ابعاد ژئوپلیتیکی و واکنش‌های احتمالی در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی، واکنش‌ها نسبت به این تحرکات با حساسیت زیادی دنبال می‌شود. تنگه هرمز محل عبور روزانه میلیون‌ها بشکه نفت است و کوچک‌ترین اختلال در آن می‌تواند زنجیره جهانی انرژی را دچار تزلزل کند. ایالات متحده نیز بار دیگر بر تعهد خود نسبت به امنیت کشتیرانی بین‌المللی تأکید کرده و از قابلیت‌های نظامی خود برای مقابله با هرگونه تهدید سخن گفته است. با وجود این، به نظر می‌رسد ارزیابی تهران از میزان اراده واقعی واشنگتن برای ورود به یک درگیری جدید، همچنان در حال شکل‌گیری است. برخی نشانه‌ها از تردید متقابل نیز حکایت دارد؛ تردیدی که ممکن است خود بخشی از محاسبات راهبردی  باشد. تهدید واقعی یا عملیات روانی؟ در حال حاضر مشخص نیست که راهبرد جمهوری اسلامی ایران صرفاً بهره‌برداری از تهدید مین‌گذاری برای ایجاد بازدارندگی در برابر مداخله آمریکا و متحدانش است یا اینکه این تهدید بخشی از طرح عملیاتی گسترده‌تری برای تقابل نظامی محتمل تلقی می‌شود. به‌ویژه با توجه به ساختار تصمیم‌گیری در جمهوری اسلامی ایران، اجرای گزینه‌هایی مانند بستن تنگه یا مین‌ریزی گسترده تنها در صورت اجماع کامل در بالاترین سطوح قدرت عملی خواهد شد. با توجه به تراکم منافع جهانی در منطقه، کوچک‌ترین تحرک نظامی در تنگه هرمز می‌تواند دامنه‌ای فراتر از یک اقدام موضعی یافته و به بحران چندجانبه تبدیل شود. از این منظر، مین‌گذاری دریایی نه صرفاً یک تاکتیک نظامی، بلکه ابزاری برای سنجش توازن قدرت و سطح مخاطره‌پذیری همه بازیگران اصلی در منطقه است.

در واپسین روزهای اولین زمستان بدون حاکمیت خاندان اسد، زمانی که بسیاری از مردم سوریه به آینده‌ای آزاد پس از بشار اسد چشم دوخته بودند، کابوسی قدیمی از نو سر از زیر آوار بیرون آورد؛ کابوسی نه از جنس آسمانِ پر از بشکه‌های انفجاری، بلکه از دل خاکستر کینه‌ای که هنوز در بطن جامعه شعله‌ور بود. آنچه طی سه روز، از ۷ تا ۹ مارس در شهرها و روستاهای علوی‌نشین سواحل سوریه رخ داد، نه تنها یکی از خون‌بارترین وقایع پس از سقوط رژیم اسد بود، بلکه نشانی دردناک از تداوم حلقه‌ی انتقام‌جویی در کشوری‌ست که بیش از یک دهه در آتش جنگ سوخته است. خبرگزاری رویترز در گ زارشی تحقیقی، ب ا اتکا به بیش از ۹۰ شاهد عینی، اعضای خانواده‌های قربانیان، تصاویر ماهواره‌ای، مدارک دفن و مکالمات گروه‌های مسلح در فضای مجازی، ابعاد تکان‌دهنده‌ای از کشتار دستە جمعی علویان در متعاقب بە قدرت رسیدن احمد الشرع، افشا کرده است؛ کشتاری که به گفته این رسانه، دست‌کم جان هزار و ٤٧٩ نفر از علویان سوریه را در بیش از ٤٠ نقطه‌ی مختلف گرفت. آغاز این حمام خون، یک حمله‌ی مرگبار به یک ایست بازرسی طرفداران دولت جدید بود. در ۷ مارس، عناصر باقی‌مانده از نیروهای وفادار به بشار اسد، در کمینی در نزدیکی شهر بانیاس، ۴۵ اعضای گروه‌های جهادی را کشتند. چند ساعت بعد، ده‌ها گروه شبه‌نظامی جهادی وابسته به دولت نو ظهور احمد الشراع، رئیس‌جمهور انتقالی سوریه، وارد عمل شدند. آنچه آغاز شد، نه یک عملیات نظامی، بلکه کشتاری کور و از سر انتقام بود. در شهرهای علوی‌نشین چون جبله، بانیاس، رأس‌النّبع، القرداحه، و ده‌ها روستای اطراف، خانه‌ها به آتش کشیده شدند، اجساد در خیابان‌ها رها شدند و خانواده‌ها، حتی برای دفن عزیزانشان، مجبور به فرار یا مخفی‌کاری شدند. رویترز در شهر بانیاس، با استناد به فهرست‌های محلی، دفن ۲۵۳ جسد را تنها در یک محله تأیید کرده است. در جبله، ۷۷ نفر از جامعه علوی توسط گروه‌هایی چون یگان ۴۰۰، گردان عثمان، گردان سلطان سلیمان شاه، تیپ حمزه و حزب اسلامی ترکستان کشته شدند؛ گروه‌هایی که برخی‌شان متشکل از جنگجویان خارجی، از جمله اویغورها و ازبک‌ها هستند. ریشه‌های تنش: زخمی باز در تاریخ معاصر برای بسیاری از ناظران، آنچه در مارس ۲۰۲۵ رخ داد، یک حادثه ناگهانی نبود؛ بلکه بازگشت شبح گذشته‌ای تلخ بود. جامعه علوی سوریه، که در دهه‌های گذشته سهم بزرگی در ساختار قدرت و امنیت رژیم اسد داشت، همواره هدف خشم جریان‌های سنی‌گرای اپوزیسیون بود. اگرچه بسیاری از علویان در مناطق روستایی و فقیر زندگی می‌کردند و در سرکوب‌ها نقشی نداشتند، اما حمایت نسبی آنها از حکومت، آنها را به هدفی سیاسی و فرقه‌ای تبدیل کرد. در طول جنگ داخلی، رسانه‌ها و رهبران اپوزیسیون، بارها میان رژیم و کل جامعه علوی تمایز قائل نشدند. این روایت، پس از فروپاشی ساختار رژیم، منجر به آن شد که انتقام‌جویان، نه به سراغ فرماندهان امنیتی، بلکه به سراغ خانواده‌های غیرنظامی علوی بروند؛ زنانی که همسرانشان در جنگ کشته شده بود، کودکان و کهنسالان. گروه‌های قاتل؛ از شورشیان سابق تا متحدان آنکارا تحقیقات رویترز پنج نیروی اصلی را به‌عنوان عاملان این کشتار معرفی می‌کند. برخی از این نیروها، مانند یگان ۴۰۰ و گردان عثمان، برخاستە از هیئت تحریر الشام هستند. دیگر گروه‌ها، مانند گردان سلطان سلیمان شاه (عمشات) و تیپ حمزه، سال‌هاست تحت حمایت ترکیه در مناطق شمال سوریه فعالیت می‌کنند. جیش الاسلام و جیش الاحرار نیز از گروه‌های سلفی مسلح‌اند که بارها در گذشته به ارتکاب جنایت‌های فرقه‌ای متهم شده‌اند. در میان این گروهها، حزب اسلامی ترکستان جایگاه ویژه‌ای دارد؛ این گروه عمدتاً از اویغورهای چین تشکیل شده و با ایدئولوژی جهادی افراطی، سال‌ها در جبهه‌های غربی سوریه جنگیده است. اکنون، فرماندهان این گروه‌ها، نه تنها بازخواست نشده‌اند، بلکه برخی از آنان در ساختار رسمی دولت انتقالی جای گرفته‌اند. فرمانده یگان ۴۰۰، ابوالخیر تفتناز، سمت فرماندهی در وزارت دفاع دارد. محمد الجاسم، ملقب به «ابوعمشه»، که بارها به تجاوز، شکنجه و غارت متهم شده، اکنون یکی از چهره‌های نظامی ارشد دولت جدید است. اجساد بی‌نام، قبرهای بی‌نشان در بسیاری از مناطق، خانواده‌های علوی اجازه دفن عزیزانشان را نداشتند. در جبله، برخی اجساد در زمین‌های کشاورزی مدفون شدند. تصاویر ماهواره‌ای مورد بررسی رویترز، نشان می‌دهد که در اطراف روستای بسیط، هشت گور دسته‌جمعی جدید طی ۴۸ ساعت ایجاد شده است. در روستای عرزَه، داستان تلخی دهان‌به‌دهان می‌چرخد. پس از آن‌که یکی از جوانان روستا از پدر خود به دلیل همکاری با ارتش بشار اسد عذرخواهی کرد، عناصر گردان خطّاب، ۲۳ مرد را به میدان مرکزی آوردند، طناب به گردن‌شان بستند و جلوی زنان و کودکان، تیرباران کردند. ابوجابر الخطابی، فرمانده این گردان، در پاسخ به خبرنگار رویترز که پرسید چرا به غیرنظامیان حمله کردید، گفت: «علوی، غیرنظامی ندارد. اینها ستون فقرات بشار بودند. همان‌طور که ما را سوزاندند، باید طعم آتش را بچشند.» سکوت دولت و بی‌عملی جهانی در حالی که گزارش رویترز بازتاب گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی و دیگر رسانه‌ها یافته است، واکنش رسمی دولت انتقالی بسیار محتاط بود. سخنگوی دولت، در بیانیه‌ای کوتاه، "برخی گزارش‌های تاییدنشده از خشونت" را نگران‌کننده خواند اما از ذکر جزئیات یا نام گروه‌ها خودداری کرد. هیچ فرمانده یا سربازی بازداشت نشده و هیئت حقیقت‌یابی که پیشتر تشکیل شده بودهنوز مشخص نیست که چه زمانی قرار است گزارش خود را در رابطه با این کشتار به اطلاع افکار عمومی برساند. در صحنه بین‌المللی نیز، واکنش‌ها عمدتاً نمادین بوده است. تنها چند سازمان حقوق بشری، از جمله دیده‌بان حقوق بشر و عفو بین‌الملل، خواستار تحقیقات مستقل شده‌اند. روسیه و ایران، به‌عنوان دو متحد سابق رژیم اسد، از "نسل‌کشی علویان" سخن گفتند؛ اما بسیاری این موضع را سیاسی و نه از روی نگرانی برای وضعیت جامعه علویان می‌دانند. ترکیه که برخی گروه‌های مشارکت‌کننده در کشتار را تجهیز می‌کند، به کلی سکوت اختیار کرده است. از کشتار برادران دینی و پتاه بردن به روس‌ها در پی تشدید حملات گروه‌های جهادی حامی دولت الشرع، هزاران تن از علویان به پایگاه هوایی حمیمیم پناه بردند. این پایگاه که پیش‌تر محل استقرار نیروهای روسیه بود، حالا به اردوگاه موقت تبدیل شده است. چادرهایی با برچسب هلال احمر سوری، خانواده‌هایی که روزگاری به ارتش وفادار بودند، حالا در سرمای شب با دست خالی زندگی می‌گذرانند. یکی از بازماندگان، مردی حدوداً ۵۰ ساله از روستای الدالية، در گفت‌وگو با رویترز می‌گوید: «پسرم در ارتش بود. یک ماه پیش کشته شد. دیروز آمدند و همسرم را کشتند چون شوهر شهید داشت. این عدالت است؟» دولت انتقالی در ۳۰ مه، منشوری موسوم به "آیین‌نامه رفتار با غیرنظامیان" صادر کرد. این سند در ۱۲ ماده، وعده‌ی عدالت، شفافیت، و رفتار انسانی با تمام اقلیت‌ها را می‌دهد. اما باتوجه به بی عملی دولت و تداوم حمایت از گروه‌های جهادی توسط حاکمان جدید انتشار چنین منشور‌هایی تنها تلاشی‌ست برای آرام کردن افکار عمومی. بدون بازخواست فرماندهان و انتشار اسامی قربانیان، هیچ نشانه‌ای از اراده‌ی واقعی برای پیگیری وجود ندارد. در گزارش رویترز آمده است که از مجموع ۱۴۷۹ قربانی، هویت ۸۳۳ نفر از طریق منابع محلی و مدارک دفن تأیید شده است. این افراد از ده‌ها روستا و محله‌ی کوچک‌اند؛ چهره‌هایی که حالا نه در رسانه‌ها جایی دارند، نه در سیاست، و نه حتی در خاک وطن‌شان. آینده‌ای ناامن برای اقلیت‌ها برای جامعه‌ی علوی، این کشتار تنها یک فاجعه انسانی نیست، بلکه سیگنالی‌ست از وضعیتی بی‌ثبات که می‌تواند آینده‌ی سوریه را به دوران پیش از جنگ بازگرداند. هم‌اکنون شواهدی از کوچ دسته‌جمعی علویان به سمت شمال لبنان و مناطق تحت کنترل کُردها گزارش شده است. فرار از خشونت، بار دیگر در حال بازتعریف مرزهای قومی سوریه است. بسیاری از گروه‌ها و سازمان‌های مدافع حقوق بشر هشدار می‌دهند که اگر این روند بدون پاسخ باقی بماند، دیگر اقلیت‌ها نیز در معرض خطر خواهند بود: اسماعیلی‌ها، مسیحیان، شیعیان، و حتی دروزی‌ها. اما پرسش حیاتی همچنان بی‌پاسخ مانده: چه کسی پاسخگوی این خون‌هاست؟ وقتی فرماندهانِ قاتل ارتقا می‌یابند، نهادهای بین‌المللی سکوت می‌کنند و خانواده‌ها حتی گواهی مرگ عزیزانشان را ندارند، عدالت، مفهومی دوردست به نظر می‌رسد.

طی سە روز گذشته، اقلیم کُردستان عراق شاهد مجموعه‌ای از حملات پهپادی و موشکی بوده که مناطق مختلفی از جمله سلیمانیه، زاخو و کرکوک را هدف قرار داده است. این حملات گرچه تلفات جانی در پی نداشته‌ است، اما باعث افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت مناطق غیرنظامی و اردوگاه‌های آوارگان شده‌اند. طی سە روز اخیر، اقلیم کردستان عراق، شاهد موجی فزایندە از حملات پهبادی و موشکی با منشا ناشناس بودە است کە نگرانیهای عدیدەای را در میان ساکنان اقلیم کُردستان برانگیختە است. در این رابطە، در استان (سلیمانی) سلیمانیه، احمد لطیف، سخنگوی واحد هفتاد نیروهای پیشمرگه کُردستا، از انهدام دو پهپاد بمب‌افکن خبر داده است که یکی از آنها در منطقه مرزی تاسلوجه و دیگری در نزدیکی مقر نیروهای پیشمرگه سقوط کرده‌اند. در این بارە، لطیف تأکید کرده است که این حمله خسارت جانی نداشته است. سرهنگ سلام عبدالخالق، سخنگوی آژانس امنیت اقلیم کُردستان (KRG)، نیز سقوط این پهپادها را تأیید کرده و گفته تیم‌های امنیتی تحقیقات در این باره را آغاز کرده‌اند. در حادثه‌ای جداگانه در زاخو، ساعت ۰۰:۳۰ بامداد سه‌شنبه یک پهپاد بمب‌گذاری‌شده به اردوگاه دارکاری، محل اسکان آوارگان ایزدی از سنجار، اصابت کرده است. بر اساس اظهارات جوهر محمد، مدیر منطقه دارکاری، این پهپاد به مدرسه‌ای در اردوگاه برخورد و منجر به آتش‌سوزی جزئی، بدون تلفات انسانی شدە است. نیروهای دفاع مدنی اعلام کردند که سه واحد کانتینری در یک طرف این مدرسه در این حادثه سوخته شدە اند. در کرکوک نیز عامر نوری، سخنگوی پلیس این شهر، از اصابت دو موشک خبر داد که یکی به سقف خانه‌ای در محله عربه و دیگری به فرودگاه نظامی کرکوک برخورد کرده است. برخی شاهدان عینی اما درباره اینکه این حملات با موشک یا پهپاد انجام شده باشد ابراز تردید کرده‌اند. اگرچە هیچ گروهی تاکنون مسئولیت رسمی این حملات را برعهده نگرفته است، اما منابع آگاه به آرنا نیوز گفته‌اند که شواهد زیادی مبنی بر مشارکت گروه‌های حشد شعبی عراق یا وابستە بە آنها صورت گرفته باشد. به‌ویژه در شرایطی که ایران اقلیم کُردستان را به همکاری با احزاب کُرد ایران متهم می‌کند و از همکاری فزاینده اقلیم با آمریکا، از جمله از طریق توافق‌های اقتصادی ۱۱۰ میلیارد دلاری، بشدت احساس نگرانی دارد. منابع مطلع می‌گویند که ایران احتمالاً با استفاده از نیروهای نیابتی خود، از جمله حشد الشعبی، در حال ارسال پیام هشدار به دولت اقلیم کُردستان است. اتحادیه میهنی و حزب دموکرات کُردستان، از سوی ایران متهم به تساهل در قبال فعالیت های پژاک و نیروهای حزب دموکرات کُردستان ایران در بحبوحه جنگ میان ایران و اسرائیل شده‌اند. سابقه چنین حملاتی به‌ویژه در اقلیم کردستان و از سوی حشد شعبی به نیابت از ایران مسبوق به سابقه است. در ۲۶ آوریل ۲۰۲۴، میدان گازی کورمور در نزدیکی چمچمال نیز هدف حمله‌ای قرار گرفت که به کشته‌شدن چهار شهروند یمنی و زخمی شدن دو نفر دیگر انجامید. منابع آگاه بە آرنا گفته‌اند که گروه حشد شعبی ترکمن، وابسته به نیروی نیابتی ایران، عامل این حمله بوده‌اند. چهار عضو این گروه دستگیر و سپس پیش از محاکمه آزاد شدند، اما این گروه از سوی اقلیم کردستان به‌عنوان یک نیروی غیرقانونی اعلام شد. بر پایه تحلیل منابع آرنانیوز، حملات اخیر ممکن است مستقیماً توسط حشد الشعبی مرکزی و از جنوب عراق سازماندهی شده باشند. با توجه به تکرار این حملات در مناطق تحت کنترل دو حزب اصلی اقلیم (اتحادیه میهنی در سلیمانیه و کرکوک و حزب دموکرات در زاخو)، می‌توان گفت که تلاشی از سوی ایران برای فشار بر اقلیم کردستان در فضای شکننده کنونی عراق و منطقه است.

در پی کشته‌شدن دو شهروند آذربایجانی‌تبار در جریان عملیات نیروهای امنیتی روسیه در شهر یکاترینبورگ، روابط دیپلماتیک میان جمهوری آذربایجان و فدراسیون روسیه وارد مرحله‌ای بی‌سابقه از تنش شد. مقام‌های باکو ضمن رد روایت رسمی روسیه، این حادثه را نمونه‌ای از خشونت هدفمند علیه اقلیت‌های قومی دانسته و خواستار تحقیقات مستقل و فوری شدند. در واکنش، دولت آذربایجان دفتر خبرگزاری اسپوتنیک در باکو را تعطیل و شماری از کارکنان آن را بازداشت کرد؛ اقدامی که مسکو آن را «غیرقابل قبول» خوانده است. حادثه قتل دو شهروند آذربایجانی تبار در ۲۷ ژوئن در منطقه‌ای مهاجرنشین در یکاترینبورگ روی داد، جایی که ضیاءالدین و حسین صفروف در جریان یورش مأموران امنیتی روسیه جان خود را از دست می‌دهند. ماریا زاخارووا سخنگوی وزارت خارجه روسیه علت عملیات پلیس را تحقیقات جنایی در ارتباط با چندین فقره قتل مربوط به سال‌های ٢٠٠١ و ٢٠١٠عنوان کرده است. همزمان مقامات پزشکی قانونی روسیه اعلام کرده‌اند که ضیاالدین صفروف به دلیل عارضه قلبی در گذشته و علت مرگ برادر اون حسین نیز همچنان تحت بررسی است. درمقابل اما دولت و سازمان پزشکی قانونی آذربایجان ادعاهای مسکو را رد کرده و اعلام کرده‌اند که اطلاعات ارائه شده از سوی روسیه حاکی از آثار ضرب و جرح شدید بر بدن این دو شهروند روس با تبار آذربایجانی است. درهمین رابطه وزارت امور خارجه آذربایجان ضمن احضار سفیر روسیه، اعلام کرد که «مسئولیت کامل این حادثه متوجه دولت روسیه است». واکنش عمومی در آذربایجان به شدت این بحران افزود. تظاهرات گسترده ای در برابر سفارت روسیه در باکو برگزار شد و رسانه‌های داخلی این کشور با تیترهایی تند، آن را جنایت نژادی و تحقیر ملت آذربایجان توصیف کردند. دولت نیز اقداماتی تلافی‌جویانه آغاز کرده و ضمن بازداشت شمار زیادی از شهروندان روسیه در آذربایجان دفتر خبرگزاری اسپوتنیک را تعطیل و خبرنگاران شاغل در آن را بازداشت کرده است. این نخستین تنش میان دو کشور در ماه‌های اخیر نیست. در مارس ۲۰۲۵، سقوط یک هواپیمای مسافربری آذربایجانی در حریم هوایی چچن و کشته‌شدن ۳۷ سرنشین، به ادعای باکو بر اثر شلیک پدافند روسیه، زمینه‌ساز افزایش بی‌اعتمادی شده بود. مسکو با آن‌که ابراز تأسف کرد، اما مسئولیت رسمی نپذیرفت؛ موضوعی که به تیره‌تر شدن روابط منجر شده است. همزمان با افزایش اعتراضات در باکو در مسکو نیز صداهایی برای برخورد سخت‌گیرانه با باکو شنیده می‌شود. کنستانتین زاتولین، معاون اول کمیته امور کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در دومای روسیه، گفته است: «آذربایجان هرگز شریک استراتژیک ما نبوده است.» در گیر و دار این بحران اما تماس ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، با علی‌اف تماس نظر بسیاری از رسانه‌ها را به خود جلب کرده است. زلنسکی روز اول ژوئیه در گفتگو با همتای آإربایجانی خود ضمن تشکر از حمایت آذربایجان از اوکراین درگذشت برادران صفرُف را هم تسلیت گفته و با آذربایجان ابراز همبستگی کرده است. با توجه به شرایط فعلی، تنش‌های اتنیکی، رقابت‌های منطقه‌ای و فضای بسته دیپلماتیک، احتمال تشدید تقابل‌ها در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی و حتی امنیتی وجود دارد. اگرچه دو طرف فعلاً از قطع کامل روابط اجتناب کرده‌اند، اما روند وقایع اخیر نشان می‌دهد که بحران کنونی، فراتر از یک حادثه محلی است و می‌تواند نظم شکننده منطقه قفقاز را با لرزه‌ای جدی روبرو کند.

سقط جنین در ایران، به‌واسطه جرم‌انگاری گسترده و محدودیت‌های شدید قانونی، به یکی از چالش‌برانگیزترین بحران‌های حوزه سلامت عمومی، حقوق بشر و عدالت جنسیتی بدل شده است. هر سال صدها هزار زن به دلیل نبود دسترسی به خدمات ایمن، ناچار به انجام سقط‌های غیرقانونی و پرخطر می‌شوند، امری که سلامت جسمی و روانی آنان را به‌شدت تهدید می‌کند. در حالی‌ که تجربه کشورهایی چون تونس و ترکیه نشان می‌دهد قانون‌گذاری مبتنی بر حق انتخاب و به رسمیت شناختن سلامت باروری، می‌تواند خطر مرگ و عوارض جبران‌ناپذیر را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. جرم انگاری سقط جنین در ایران، این امر را تبدیل به یکی از مسائل پیچیده و بحرانی در حوزه سلامت عمومی، حقوق بشر و عدالت جنسیتی کرده و تأثیرات عمیقی بر زندگی زنان در ایران گذاشته است. برآوردهای مختلف از رسانه های داخلی نشان می‌دهد سالانه بین ۳۵۰ تا ۵۳۰ هزار سقط جنین در ایران رخ می‌دهد که تنها بخش بسیار کوچکی از این موارد، یعنی حدود ۱۰ تا ۱۲ هزار مورد، به صورت قانونی و تحت شرایط پزشکی انجام می‌گیرد. بیش از ۹۰ درصد باقی‌مانده به شکل غیرقانونی، مخفی و اغلب در شرایط ناایمن انجام می‌شود که سلامت جسمی و روانی هزاران زن را در معرض خطر جدی قرار می‌دهد. ابعاد پزشکی و اجتماعی بحران سقط جنین غیرقانونی بیشتر سقط‌های غیرقانونی در محیط‌های غیرمجهز، توسط افراد فاقد تخصص پزشکی و بدون نظارت قانونی انجام می‌شود. آمارها حاکی از آن است که حدود ۶۰ درصد این سقط‌ها در خانه با مصرف خودسرانه دارو یا قرص انجام می‌شوند، ۳۰ درصد در مطب‌های غیررسمی و مابقی با مداخله محدود پزشکی است. این شرایط منجر به عوارض جبران‌ناپذیری مانند خونریزی شدید، عفونت‌های تهدیدکننده حیات، آسیب‌های طولانی‌مدت به دستگاه تناسلی و ناباروری می‌شود و در مواردی منجر به مرگ زنان می‌گردد. وزارت بهداشت ایران در سال ۱۴۰۳، ثبت ۷ مورد مرگ ناشی از سقط جنین ناایمن را گزارش کرده است که احتمالاً فقط بخشی از آمار واقعی است. از منظر اجتماعی، عوامل متعددی زنان را به سمت سقط جنین غیرقانونی سوق می‌دهد. شرایط اقتصادی نامساعد، بارداری‌های ناخواسته، فشارهای خانوادگی و اجتماعی، محدود بودن دسترسی به وسایل مؤثر پیشگیری از بارداری، عدم به رسمیت شناختن کامل حقوق زنان به عنوان مادر در قوانین جمهوری اسلامی ایران، افزایش ریسک از دست دادن شغل و جایگاه اجتماعی پس از تولد فرزند، نامتناسب بودن تقسیم مسئولیت نگهداری از فرزند بین والدین و تحمیل آن عمدتاً بر مادر بدون داشتن حق حضانت، و ده‌ها عامل دیگر از جمله دلایل اصلی این وضعیت هستند. چارچوب حقوقی و تأثیر آن بر سلامت زنان از نظر قانونی، سقط جنین در ایران به شدت محدود است و فقط در شرایط خاصی نظیر خطر جانی برای مادر یا ناهنجاری شدید جنین، و با مجوز پزشکی قانونی امکان‌پذیر است. این محدودیت‌ها باعث شده‌اند بسیاری از زنان به‌خصوص در طبقات اجتماعی پایین‌تر، دسترسی به خدمات ایمن نداشته باشند و به ناچار از روش‌های پرخطر استفاده کنند. نبود زیرساخت‌های حمایتی، عدم ارائه آموزش جامع جنسی و فشارهای اجتماعی موجب شده که حق بر بدن و سلامت باروری زنان نادیده گرفته شود. برخی نهادهای رسمی، نگرانی خود را درباره کاهش نرخ جمعیت و افزایش آمار سقط اعلام کرده‌اند اما راهکارهای پیشنهادی عمدتاً در جهت سرکوب بدن زنان و به محدود کردن آموزش جنسی و دسترسی به پیشگیری خلاصه شده است، که این رویکرد نه تنها مشکل را حل نمی‌کند بلکه باعث وخامت وضعیت سلامت زنان می‌شود. بر اساس قوانین فقه اسلامی که مرجع اصلی قانونگذاری در بسیاری از کشورهای اسلامی است، جنین از لحظه شکل‌گیری به بعد متعلق به همسر زن است و او در جایگاه پدر و صاحب اختیار جنین قرار می‌گیرد. بنابراین، زن هیچ اختیاری بر جنین و به تبع آن بر بدن خود ندارد. این در حالی است که در بیشتر کشورهای غربی، با توجه به اینکه جنین در بدن زن است و حق بر بدن برای تمامی شهروندان به رسمیت شناخته شده، زن تا لحظه تولد حق تصمیم‌گیری درباره جنین را دارد و همسر وی پس از تولد در جایگاه حقوقی پدر قرار خواهد گرفت. با وجود این،‌ در کشورهای اسلامی، قوانین و نگرش‌ها نسبت به سقط جنین متفاوت است و در بازه‌ای بین سخت‌گیری شدید تا برخی تسهیلات قانونی قرار دارد. برای نمونه، تونس از معدود کشورهایی است که سقط جنین را تا پایان هفته دوازدهم بارداری بدون نیاز به دلیل خاص قانونی کرده و دسترسی به خدمات ایمن برای زنان فراهم است. ترکیه نیز تا حدودی آزادتر عمل می‌کند و اجازه سقط جنین تا هفته دهم را می‌دهد، هرچند در سال‌های اخیر و با حاکمیت حزب اسلام‌گرای اردوغان،‌ این اجازە را محدودتر کرده‌اند. در مقابل، در کشورهای مانند پاکستان، افغانستان و عربستان سعودی و ایران، سقط جنین تنها در شرایطی مانند تهدید جانی مادر یا موارد استثنایی مجاز است و در عمل سقط‌های غیرایمن فراوان است. اهمیت حق سقط جنین به عنوان حق بر بدن و خودمختاری زنان حق سقط جنین ایمن و قانونی از منظر حقوق بشری به معنای به رسمیت شناختن حق زنان بر بدن خود است؛ حقی که امکان تصمیم‌گیری آزادانه درباره بارداری و ادامه یا پایان دلبخواهانه آن را به زنان می‌دهد. این حق یکی از ارکان اصلی توانمندسازی زنان به شمار می‌آید و به آنان امکان می‌دهد زندگی شخصی، تحصیلی و شغلی خود را بهتر مدیریت کنند. مطالعات متعدد جهانی نشان داده‌اند که وقتی زنان به خدمات ایمن و قانونی سقط جنین دسترسی دارند، نرخ حضور آنان در نیروی کار افزایش یافته، خطر فقر کاهش می‌یابد و سلامت کلی خانواده بهبود می‌یابد. همچنین دسترسی به سقط قانونی می‌تواند به کاهش مرگ و میر ناشی از روش‌های غیرایمن و مشکلات روانی مربوط به بارداری ناخواسته کمک کند. مبارزات زنان برای حق سقط جنین در جهان در بسیاری از کشورها، مبارزات زنان برای به دست آوردن و حفظ حق سقط جنین از دهه ۱۹۶۰ تاکنون یکی از مهم‌ترین عرصه‌های جنبش‌های فمینیستی بوده است. پرونده Roe v. Wade در آمریکا که در سال ۱۹۷۳ به قانونی شدن سقط جنین منجر شد، نقطه عطفی بود، اما لغو این حکم در سال ۲۰۲۲ نشان داد که این حقوق هنوز در معرض تهدید است و مبارزه ادامه دارد. در کشورهای اروپایی مانند ایرلند و لهستان نیز وضعیت‌های مختلفی در مورد حقوق باروری وجود دارد که گاهی منجر به اعتراضات گسترده زنان شده است. در فرانسه که این حق از سال ۱۹۷۵ به رسمیت شناخته شده، در سال ۲۰۲۴ به عنوان یک اصل وارد قانون اساسی کشور شد تا امکان حذف آن را برای رئیس جمهورهای آینده سخت کند.

بر اساس گزارش بلومبرگ، ایران پس از حملات ماه گذشته اسرائیل و آمریکا، مخفی‌کاری هسته‌ای خود را تشدید کرده و تنش‌ها را در رویارویی دیپلماتیک با واشنگتن افزایش داده است. تصمیم جمهوری اسلامی ایران به قطع ارتباط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) لایه‌ای جدید از عدم قطعیت ایجاد کرده و تلاش‌های بین‌المللی برای نظارت بر برنامه هسته‌ای ایران را پیچیده‌تر کرده است. منابع بلومبرگ فاش کرده‌اند که ایران هفته گذشته به‌طور رسمی بازرسی‌های آژانس را متوقف کرده و نهادهای تنظیم‌کننده ایمنی هسته‌ای این کشور اکنون از پاسخ به تماس‌های این نهاد سازمان ملل خودداری می‌کنند. دو مقام که به دلیل حساسیت اطلاعات به‌صورت ناشناس با بلومبرگ گفت‌وگو کرده‌اند، اظهار داشتند که مرکز حوادث اضطراری آژانس، که در ١٣ ژوئن فعال شده بود، شاهد کاهش چشمگیر ارتباط با ایران بوده است. بلومبرگ در این بارە می افزاید که این قطع ارتباط، برخلاف همکاری‌های پیشین که شامل بیش از یک بازرسی روزانه آژانس بود، اقدامی عمدی از سوی تهران برای پنهان کردن وضعیت فعالیت‌های هسته‌ای است. بخش دیگری از گزارش بلومبرگ به روایت‌های متناقض درباره تأثیر حملات جنگ ١٢ روزە اشاره دارد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، ادعا کرده است که تأسیسات هسته‌ای ایران «نابود» شده‌اند، اما رافائل ماریانو گروسی، مدیرکل آژانس، به شبکه سی‌بی‌اس نیوز، به نقل از بلومبرگ، گفته است که تأسیسات نطنز و فردو تنها آسیب جزئی دیده‌اند و غنی‌سازی اورانیوم ممکن است ظرف چند ماه از سر گرفته شود. بلومبرگ همچنین اشاره می‌کند که محل ذخیره ٤٠٩ کیلوگرم اورانیوم غنی شدە نزدیک به درجه تسلیحاتی ایران ناشناخته باقی مانده و این نگرانی را ایجاد کرده است که ممکن است به مکانی اعلام‌نشده منتقل شده باشد. در این گزارش بلومبرگ با توجە بە پیامدهای سیاسی اقدامات ایران می افزاید: این حرکت به سوی «ابهام استراتژیک» در مرکز استراتژی ایران قرار دارد. ابهام استراتژیک، تاکتیکی از دوران جنگ سرد است کە توسط توماس شلینگ، برنده جایزه نوبل، تئوریزه و به معنای حفظ عمدی عدم قطعیت در مورد نیات، توانایی‌ها یا اقدامات یک طرف برای تأثیرگذاری بر رفتار طرف مقابل است. کارشناسان گفتەاند کە ایران در حال آموختن این است که ابهام استراتژیک بهترین گزینه‌اش خواهد بود. گزارش بلومبرگ همچنین نشان می‌دهد که اقدامات اخیر ایران باعث شده پرسش‌هایی درباره اقدامات بعدی آمریکا و اسرائیل، با هدف جلوگیری از برنامه هسته‌ای ایران — برنامه‌ای که تهران وجود آن را انکار می‌کند — مطرح شود. سیگنال‌های متناقض ترامپ، که در مصاحبه با فاکس نیوز پیشنهاد کاهش تحریم‌ها را مطرح کرد اما در تروث سوشال با خشم مذاکرات را رد کرد، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است. به گزارش بلومبرگ، ایران که نسبت به آتش‌بس میانجی‌گری‌ شده توسط آمریکا با اسرائیل بدبین است، هنوز به مذاکرات جدید متعهد نشده و سخنگوی دولت به بلومبرگ گفته است: "هیچ تصمیمی گرفته نشده است". گزارش بلومبرگ بر این باور است کە خروج احتمالی ایران از معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای می‌تواند انزوای بیشتری برای ایران به همراه داشته باشد، اما اهرم دیپلماتیک آن را تقویت کند. هرچند، به گفته داریا دولزیکووا به بلومبرگ، "ابهام بدون هزینه نیست. بدون راستی آزمایی، ایران توانایی ارسال سیگنال‌های معتبر درباره برنامه هسته‌ای خود را از دست خواهد داد." بلومبرگ تأکید می‌کند که سکوت حساب‌شده ایران ممکن است جلوی حملات بیشتر را بگیرد یا به اقدامات نظامی جدید منجر شود. در حال حاضر، ابهام هسته‌ای ایران جهان را در حدس و گمان نگه داشته است، قماری پرمخاطره در منطقه‌ای که بیش از پیش بی‌ثبات شدە است.

گزارشها حاکی از آن است کە نیروی دریایی ایران در ماه گذشته اقدام به بارگذاری مین‌های دریایی روی کشتی‌های خود در خلیج فارس کرده است. این اقدام که در پی حملات اسرائیل به تأسیسات مختلف در خاک ایران انجام شد، نگرانی‌هایی را در واشنگتن در خصوص احتمال انسداد تنگه هرمز برانگیخته است. بر اساس گزارش اختصاصی رویترز، منابع اطلاعاتی آمریکا اعلام کرده‌اند که ارتش ایران در ماه گذشته اقدام به بارگذاری مین‌های دریایی روی کشتی‌های خود در خلیج فارس کرده است. در این بارە، دو مقام آمریکایی که نخواستند نامشان فاش شود، اظهار داشتند که آمادگی‌های نظامی ایران در این رابطە پس از حمله موشکی و هوایی اسرائیل در تاریخ ۱۳ ژوئن صورت گرفته و نشان می‌دهد که تهران در حال بررسی جدی احتمال مسدودسازی این گذرگاه حیاتی برای تجارت جهانی است. واکنش‌ها و گمانه‌زنی‌ها طبق این گزارش، مین‌ها هنوز در تنگه مستقر نشده‌اند و ایالات متحده نیز احتمال فریب‌کاری از سوی ایران را رد نکرده است. مقام‌های آمریکایی احتمال می‌دهند که این اقدام بخشی از یک عملیات روانی برای ایجاد فشار سیاسی بر واشنگتن باشد. یک مقام کاخ سفید در واکنش به این گزارش اعلام کرد که «عملیات درخشان چکش نیمه‌شب، حملات موفق علیه حوثی‌ها و اعمال فشار حداکثری» باعث شده تا تنگه هرمز همچنان باز و امنیت دریانوردی برقرار باشد. در ۲۲ ژوئن، مجلس ایران طرحی را برای بستن تنگه هرمز تصویب کرد، هرچند این طرح الزام‌آور نبوده و تصمیم نهایی به عهده شورای عالی امنیت ملی ایران است. گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران بیش از ۵۰۰۰ مین دریایی در اختیار دارد و آمادگی دارد در صورت صدور دستور، با استفاده از قایق‌های کوچک و سریع، این مین‌ها را مستقر کند. با این حال، تحلیلگران می‌گویند ایران نیز بخش عمده‌ای از صادرات نفت خود را از همین مسیر انجام می‌دهد و این موضوع می‌تواند محدودیتی برای اقدام نظامی مستقیم ایجاد کند. نیروی دریایی آمریکا که مسئول حفظ امنیت دریایی در منطقه است، در روزهای منتهی به حمله به ایران، کشتی‌های مین‌روب خود را از بحرین خارج کرده بود. این اقدام در راستای آمادگی برای پاسخ به حملات احتمالی ایران به ناوگان پنجم آمریکا انجام شده است. تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای دریایی جهان است که روزانه حدود ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از طریق آن عبور می‌کند. انسداد این مسیر می‌توانست قیمت جهانی انرژی را به شدت افزایش دهد، هرچند بازار تاکنون با آرامش واکنش نشان داده است و بهای نفت از زمان حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، بیش از ۱۰ درصد کاهش یافته است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از گروه حماس خواست با آنچه کە وی آن را «پیشنهاد نهایی» برای یک آتش‌بس ۶۰ روزه با اسرائیل در غزه میخواند، موافقت کند. این طرح قرار است از سوی مقامات میانجی قطر و مصر به حماس ارائه شود. به گزارش رویترز دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز سە شنبە خواهان موافقت حماس با آتش بس در غزە شد. در این بارە، ترامپ در پیامی در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که نمایندگانش گفت‌و‌گویی «طولانی و سازنده» را با مقام‌های اسرائیلی درباره وضعیت غزه داشته‌اند. اگرچه وی نام نمایندگان را ذکر نکرد، اما قرار بوده است استیو ویتکوف، فرستاده ویژه آمریکا، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، با ران درمر، مشاور ارشد نخست‌وزیر اسرائیل، دیدار کنند. به گفته ترامپ، اسرائیل با آتش‌بس ۶۰ روزه موافقت و در این مدت، ایالات متحده تلاش خواهد کرد با مشارکت همه طرف‌ها، مسیر پایان جنگ را هموار کند. وی ابراز امیدواری کرد که حماس نیز این فرصت را بپذیرد و هشدار داد که در غیر این صورت، اوضاع وخیم‌تر خواهد شد. ترامپ همچنین از دیدار پیش‌روی خود با بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید خبر داد و تأکید کرد که در این دیدار، بر ضرورت دستیابی فوری به توافق آتش‌بس پافشاری خواهد کرد. دنی دانون، سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد، نیز تاکید کرد که اسرائیل «کاملاً» برای آتش‌بس آماده است، اما هنوز مشخص نیست که آیا حماس شرایط توافق پیشنهادی را خواهد پذیرفت یا خیر. اختلافات بنیادین میان حماس و اسرائیل بر سر شرایط پایان جنگ همچنان پابرجاست. اسرائیل خواستار خلع سلاح و انحلال کامل حماس است، اما این گروه با کنار گذاشتن سلاح خود مخالفت می‌کند. از زمان حمله مرگبار حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ که منجر به کشته شدن ۱۲۰۰ نفر و گروگان‌گیری ۲۵۱ تن شد، نبردها در غزه ادامه دارد. طبق آمار وزارت بهداشت غزه، بیش از ۵۶ هزار فلسطینی در حملات اسرائیل جان باخته‌اند. پیشنهاد کنونی ایالات متحده شامل آزادی نیمی از گروگان‌ها در برابر آزادی برخی زندانیان فلسطینی و تحویل اجساد دیگر فلسطینی‌ها است.

با عبور تنش‌های ایران و اسرائیل از سطح تهدیدات لفظی و رسیدن به تقابل نظامی مستقیم، ساختار سیاست‌گذاری در تهران در برابر انتخابی دشوار قرار گرفته است. حمله اسرائیل و امریکا به تأسیسات فردو، اگرچه از نظر فنی یک اقدام محدود بود، اما به لحاظ راهبردی، تغییردهنده‌ی قواعد بازی است. اکنون جمهوری اسلامی ایران باید میان سه مسیر کاملاً متفاوت یکی را برگزیند. هر یک از این گزینه‌ها، بر آینده مذاکرات هسته‌ای تأثیر تعیین‌کننده خواهد گذاشت. بازگشت به دیپلماسی، تحت فشار یکی از گزینه‌های ممکن، بازگشت مشروط به مسیر گفت‌وگو با غرب است. حملات اخیر نشان داده‌اند که ساختار هسته‌ای ایران آسیب‌پذیرتر از آن چیزی است که ادعا می‌شد، و در عین حال، تاب‌آوری سیاسی نظام نیز در برابر یک جنگ فرسایشی هنوز آزمایش نشده است. بر همین اساس، ممکن است بخش‌هایی از ساختار تصمیم‌گیری در تهران به این نتیجه رسیده باشند که تنش‌زدایی، دست‌کم به‌عنوان راهی برای خرید زمان، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. اما این مسیر، آسان نخواهد بود. بازگشت به مذاکرات مستلزم نوعی عقب‌نشینی نمادین از سوی تهران است: کاهش سطح غنی‌سازی، ازسرگیری همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، و پذیرش نظارت‌های مجدد. چنین اقداماتی می‌توانند زمینه‌ساز بازسازی نسبی اعتماد غرب شوند، ولی در فضای داخلی، ممکن است به‌عنوان نشانه‌ی ضعف تعبیر شوند. در این حالت، احتمال ازسرگیری مذاکرات وجود دارد، اما نه به سادگی و نه با شروط سابق. حفظ وضعیت خاکستری؛ بازی با زمان مسیر دوم، ادامه وضع موجود است؛ یعنی نه بازگشت جدی به میز مذاکره، و نه حرکت صریح به‌سوی تقابل. در این حالت، جمهوری اسلامی ایران تلاش می‌کند برنامه‌های خود را به‌صورت محدود و پنهانی بازسازی کند، در حالی که به‌ظاهر آمادگی برای گفت‌وگو را حفظ می‌کند. این مدل رفتاری، سال‌ها بخشی از راهبرد هسته‌ای ایران بوده استاما شرایط امروز، با گذشته تفاوت دارد. حمله مستقیم اسرائیل و علنی‌شدن بخشی از ظرفیت‌های اطلاعاتی موساد نشان می‌دهد که این‌بار، "بازی با زمان" احتمالاً نتیجه‌ای مشابه نخواهد داشت. طرف‌های غربی، به‌ویژه اسرائیل، نشانه‌های زیادی از کاهش آستانه تحمل خود بروز داده‌اند. بنابراین، تکرار این الگو می‌تواند نه به موفقیت دیپلماتیک، بلکه به تشدید بحران منجر شود. عبور کامل از چارچوب بین‌المللی مسیر سوم، رادیکال‌ترین و در عین حال پرهزینه‌ترین گزینه برای جمهوری اسلامی ایران است: قطع کامل همکاری با آژانس، خروج از NPT، و حرکت آشکار به‌سوی دستیابی به سلاح هسته‌ای. چنین تصمیمی، جمهوری اسلامی ایران را وارد فاز جدیدی از انزوای بین‌المللی خواهد کرد و احتمال تقابل نظامی گسترده را به‌شدت افزایش خواهد داد. با توجه به شرایط اقتصادی، نارضایتی‌های داخلی و شکاف‌های ساختاری در درون حاکمیت، روشن نیست که نظام بتواند تبعات این مسیر را تحمل کند. هرچند برخی تحلیل‌گران معتقدند ایران در صورت تصمیم‌گیری قطعی، ظرف چند ماه می‌تواند به آستانه تولید سلاح برسد، اما برای عبور از آن مرز، باید هزینه‌هایی پرداخت شود که ممکن است موجودیت سیاسی نظام را به خطر بیندازد. سایه‌ی اسرائیل بر همه مسیرها در میان این مسیرهای متضاد، یک متغیر بیرونی بیش از هر عامل دیگری در حال تغییر دادن قواعد بازی است: احتمال تکرار حملات اسرائیل و پاسخ متقابل ایران. حمله به فردو فقط یک هشدار نبود؛ نشانه‌ای بود از ورود اسرائیل به مرحله‌ای تازه از بازدارندگی پیش‌دستانه. این متغیر باعث شده که حتی تمایل بالقوه‌ای برای مذاکره در داخل نظام نیز با شک و تردید همراه شود. اسرائیل اکنون نشان داده که آماده است به‌جای اتکا به تحریم و اجماع بین‌المللی، خود به‌تنهایی وارد عمل شود. این تحول، فضای دیپلماسی را به‌شدت تحت تاثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، حتی اگر جمهوری اسلامی ایرانبخواهد به میز مذاکره بازگردد، فضای تهدید، آن را غیرممکن یا بسیار پرهزینه می‌سازد. فرصت محدود، مخاطره گسترده وضعیت فعلی جمهوری اسلامی ایران در معادله هسته‌ای، وضعیتی دوسویه است: از یک‌سو با اعمال فشارهای بین‌المللی و تهدید نظامی مواجە بودە و از سوی دیگر بحران مشروعیت داخلی و خستگی اقتصادی از درون ساختارهای آن را تهدید می کند. در چنین ساختاری، هرگونه تعلل در تصمیم‌گیری، خود به‌نوعی تصمیم محسوب می‌شود. در غیاب نشانه‌ای روشن از تجدیدنظر در راهبرد هسته‌ای، نمی‌توان انتظار داشت که مسیر مذاکرات در آینده نزدیک باز شود، مگر خلاف آن به‌طور شفاف اثبات شود. به‌بیان دیگر، آینده دیپلماسی ایران نه در نیویورک یا وین، بلکه در اتاق‌های تصمیم‌گیری در تهران، و البته در آسمان پرتنش خاورمیانه رقم خواهد خورد.

وزرای امور خارجه گروه جی هفت با صدور بیانیه‌ای مشترک ضمن حمایت از آتش‌بس میان اسرائیل و ایران، خواستار از سرگیری مذاکرات به منظور دستیابی به توافقی جامع برای حل‌وفصل برنامه هسته‌ای ایران شدند. از ماه آوریل، ایران و ایالات متحده مذاکراتی را برای یافتن راه‌حلی دیپلماتیک در مورد برنامه هسته‌ای ایران آغاز کرده‌اند. تهران تأکید دارد برنامه‌اش صلح‌آمیز است، در حالی که اسرائیل و متحدانش بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تأکید دارند. در همین رابطە، بنابە گزارش خبرگزاری رویترز، وزرای امور خارجه گروه هفت اعلام کردند: ما خواستار از سرگیری مذاکراتی هستیم که به توافقی جامع، قابل تأیید و پایدار برای پرداختن به برنامه هسته‌ای ایران منجر شود. وزرای امور خارجه گروه هفت از «تمامی طرف‌ها» خواستند از هرگونه اقدامی که از پتانسیل تشدید بی‌ثباتی بیشتر منطقه برخوردار است، خودداری کنند. استیو ویتکوف، نماینده ایالات متحده در خاورمیانه، مذاکرات میان واشنگتن و تهران را «امیدوارکننده» توصیف کرده و ابراز امیدواری نمود که این گفتگوها به توافق صلحی بلندمدت منجر شود. دیپلمات‌های ارشد گروه هفت همچنین پس از آنکه یک روزنامه تندروی ایرانی، کیهان، خواستار محاکمه و اعدام رافائل گروسی، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به‌عنوان «عامل اسرائیل» شدە بود، این تهدیدها را محکوم کردند. در ۱۲ ژوئن، شورای حکام ۳۵ عضوی سازمان ملل متحد برای نخستین بار طی ۲۰ سال گذشتە، ایران را به نقض تعهدات خود در زمینه منع اشاعه سلاح‌های هسته‌ای متهم کردند.

شیلان سقزی صف‌بندی‌ها و توافقهای جدید در نظم احتمالی جدید خاورمیانه، بعد حمله اسرائیل به ایران و آتش‌بس شکننده و  نمادین به نمایندگی آمریکا با صراحت در حال شکل دهی بە نظمی نوین است. هدف غایی فراتر از صرفاً امنیت اسرائیل، گونەای از مهندسی ژئوپلیتیکی جدید در خاورمیانه است که در آن، بازیگرانی چون ایران، ترکیه و روسیه دومینووار و به‌طور پیوسته درگیر بحران، تضعیف سیاسی و مهار اقتصادی می شوند. تحولات اخیر در خاورمیانە، بە ویژە متعاقب حملە اسرائیل بە نیروهای نیابتی ایران و جنگ ١٢ روزە میان اسرائیل-ایران حاکی از تلاش غرب ــ به رهبری آمریکا و با حمایت اسرائیل ــ برای ایجاد ساختار نظم نوین منطقه‌ای است. می توان تصور کرد کە درنهایت، بە وضعیت «بی‌دولتی کنترل‌شده یا دولت بی‌قدرت» به‌مثابه شکلی از تکنولوژی سیاسی، نه صرفا شکست حکمرانی یا رخداد تصادفی، بلکه وضعیتی موجود در خاورمیانه و احتمالی برای ترکیه و حتی روسیه منجر شود. علی‌رغم مواضع متناقض جهان عرب، چین و روسیه نسبت به جنگ ۱۲روزه اسرائیل و ایران و همچنین آتش‌بس یکجانبه، ترکیه در واکنشی محتاطانه تلاش می‌کند با استفاده از ابزارهای دیپلماتیک، حفظ روابط همزمان با جهان عرب و اسرائیل و بهره‌برداری از تضعیف رقبای سردرگم منطقه‌ای، جایگاه لرزان خود را تثبیت کند. آنکارا در این مسیر می‌کوشد بدون ورود مستقیم به جنگی که نه تضمینی برای پیروزی در آن وجود دارد و نه افکار عمومی داخلی تحمل ماجراجویی‌های بیشتر اردوغان را دارند، نقش منطقه‌ای خود را حفظ و تقویت کند.در اینجا سوالاتی در رابطه با وضعیت ترکیه که بی‌نصیب از تَرکش درگیری دومینووار نیست، مطرح است: آیا ترکیه از جنگ با اسرائیل می‌تواند فرار کند؟ جنگ اسرائیل با ایران آیا سیاست ترکیه در سوریه‌ی پسااسد را تغییر می‌دهد یا نه در صورت ثبات نسبی ایران، ترکیه در سوریه بیشتر جلو خواهد رفت؟ آیا با تعضیف روسیه و نماندن ترس رویارویی مستقیم با ناتو، عملا لزومی هست که اتحادیه اروپا به ترکیه باج بدهد؟ این نظم نوین خاورمیانه در راستای تجزیه ترکیه‌ است یا تلاش برای ساختن دولتی فرومانده یا شکست خوردە، مانند عراق، افغانستان، سوریه و احتمالا ایران؟ آیا صلح نیم‌بند، مُبهم و شکل نگرفته با حزب کارگران کردستان (PKK)، ترکیه را از درگیری با اسرائیل بیمه می‌کند؟ مختصات جنگ احتمالی آیا همه‌گیر است؟ برای پاسخ این سوالات لازم است پیش زمینه‌ای از اتفاقات و منافعی که ترکیه، روسیه، ایران، اسرائیل و منافع آمریکا را در نظم نوین منطقه‌ای به هم گره می‌زنند، رجوع کنیم. اینکه آیا ترکیه می‌تواند از جنگ با اسرائیل در بستر تنش‌های منطقه‌ای اخیر، به‌ویژه درگیری میان ایران و اسرائیل، فرار کند، به دلایل ژئوپلیتیکی، تاریخی، اقتصادی و امنیتی متعددی وابسته است. اول اینکه جایگاه ژئوپلیتیکی ترکیه نقش متوازن و حساسی است، این کشور در موقعیتی قرار دارد که همسایگی با خاورمیانه پرتنش، عضویت در ناتو و رقابت ایدئولوژیک با بسیاری از بازیگران منطقه‌ای را با هم همزمان در سبد سیاست حمل می‌کند. ترکیه‌ی دوزیست نه‌شرقی-نه‌غربی تلاش می‌کند بین وفاداری به غرب و نزدیکی تاکتیکی به برخی جریان‌های اسلامی تعادل برقرار کند، از این‌رو، ورود به دومینوی درگیری، تعادل شکننده‌ای را که آنکارا طی سال‌ها با ابزار خشونت و رویکردی تهاجمی ایجاد کرده را از بین می‌برد. از سوی دیگر ترکیه پس از برقراری روابط اقتصادی و دیپلماتیک مجدد با اسرائیل در سال‌های اخیر، به ویژه بر سر ابرطرح گاپ یعنی پروژه آناتولی جنوب شرقی(GAP) و فروش آب به اسرائیل تلاش داشته است روابط اقتصادی و نظامی‌اش را بازسازی کند. در عین حال، اردوغان با اتخاذ مواضع متناقض در قبال دفاع از فلسطین، تلاش دارد همچون پدرخوانده مسلمین، حمایت جهان اسلام و عرب را نیز جلب کند. این دوگانگی موضع، ترکیه را ناگزیر از احتیاط استراتژیک می‌سازد. از سوی دیگر آنکارا به بازیابی ثبات اقتصادی نیاز مُبرم دارد؛ تورم بالا، سقوط بی‌سابقه‌ی ارزش لیر، بیکاری و بدهی‌های خارجی در پی اخذ وام‌های سنگین از بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول برای جاه‌طلبی‌های ابر پروژه گاپ(GAP) و جنگ فرسایشی با حزب کارگران کردستان باعث شده این عضو ناساز ناتو، سیاست خارجی خود را نسبت به گذشته محافظه‌کارانه‌تر دنبال کند.  آنکارا به خوبی می‌داند در صورت تعضیف ایران، ترکیه دچار اختلال در مسیرهای انرژی از ایران و عراق خواهد شد و نیز تبادلات تجاری‌اش با خاورمیانه عربی و اسرائیل از نطفه قطع می‌شود و امکان دارد با موج پناهجویان ایرانی یا حتی سوریەی پسااسد روبه‌رو گردد. چنین فشارهایی، ریسک‌پذیری نظامی را کاهش داده و دولت اردوغان را به سمت فرار از ورود به پایان که ناگزیر در آینده با آن روبه‌رو خواهد شد، سوق می‌دهد. ترکیه درعین‌حال که اختلاف ایدئولوژیکی با اسرائیل دارد، اما بی‌میل به رویارویی نظامی است. به عبارت دیگر اختلافات عمیق بر سر موضوع فلسطین، قدس تاکنون به تقابل نظامی غیرمستقیم یا نیابتی هم منجر نشده‌، حتی در اوج حملات اسرائیل به غزه، ترکیه با خزیدن مجدد در لاک محافظه‌کارانه‌ش، موضعش تنها محدود به اعتراض‌های دیپلماتیک و تحریم‌های نمادین شد.  در درگیری ١٢ روزه ایران و اسرائیل، ترکیه تلاش کرد با مواضع نسبتاً بی‌طرفانه، هم از خطر ورود بە درگیری نظامی فاصله گرفتە و هم حمایت امت اسلامی را از دست ندهد تا امکان حضورش را به‌عنوان میانجیِ پدرخوانده‌ی تمامیت‌خواهِ  منطقه‌ای ولو در ظاهر از دست ندهد. از سوی دیگر تضعیف ایران طبق دومینوی نظم نوین منطقه‌ای ممکن است فضای جدیدی برای ترکیه در سوریه ایجاد کند، اما ترکیه به خوبی می‌داند وارد شدن به جنگ با اسرائیل در خاک سوریه، برای ترکیه که فوبیای دشمنی با کردها را دارد، برایش نفس‌گیر و مخاطره‌آمیز است. آنکارا اکنون در حال مذاکره غیررسمی و مبهم با حزب کارگران کردستان برای کاهش درگیری در کردستان ترکیە (باکور) و قندیل است و طبق سیاست سیالش و منفعت‌طلبانه‌اش فعلا ترجیح می‌دهد انرژی نظامی خود را بر کنترل مناطق مرزی و ضربه به کردها ذخیره کند. درنهایت در صورت حفظ بی‌ثباتی کنترل‌شده، این ژاندارم دوگانه‌سوز ناتو از خلا به وجود آمده در راستای میانه‌بازی سیاسی استفاده کرده و ممکن است نفوذ خود را در روژئاوای سوریه گسترش دهد که البته این سناریو مستلزم دوری از هرگونه درگیری با اسرائیل ولو در خاک سوریه است. از سوی دیگر ترکیه به دلیل وابستگی به ناتو، نه‌ تنها تحت فشارهای بین‌المللی امنیتی برای عدم ورود به درگیری با اسرائیل است، بلکه هرگونه تقابل غیر مستقیم هم با واکنش غرب روبه‌رو ‌می‌شود. همچنین، اسرائیل دارای توان بالای اطلاعاتی، سایبری و هوایی است و ترکیه با علم به این مسئله، از هرگونه قمار خطرناک رویارویی مستقیم و غیرمستقیم فاصله می‌گیرد. از همین رو، آنکارا به‌دلیل برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیکی حساس، فشارهای اقتصادی داخلی، ملاحظات ناتو و سیاست عمل‌گرایانه اردوغان در خاورمیانه، تلاش می‌کند تا از فوبیای نظم نوین تزریقی خاورمیانه یعنی ترسیم وضعیت «بی‌دولتی کنترل‌شده یا دولت بی‌قدرت» فرار کند. اگرچه ترکیه به‌لحاظ ایدئولوژیک با اسرائیل در تعارض است و گاه مواضع لفظی در خفا علیه آن اتخاذ می‌کند، اما در سطح نظامی و سیاسی، هوشیارانه سیاست موازنه و اجتناب را برای مصون‌ماندن از تَرکش نظم نوین پیگیری می‌کند. از سوی دیگر بنابه سیاست خارجی سیال ترکیه، امکان دارد -اگر ایران بعد این آتش‌بس ثبات نسبی ولو ضعیف را بازیابد-، آنکارا سیاست تهاجمی‌ در سوریه اتخاذ کند، چرا که بقایای مانده محور مقاومت ایران با وجود قدرت گرفتن تحریرالشام برای منافع امنیتی ترکیه تهدید محسوب می‌شود، زیرا این کشور، ایران را یک رقیب ژئواستراتژیک در سوریه می‌بیند. از سوی دیگر مشاهدە می شود کە ترکیه برای جلوگیری از احیای محور تهران- دمشق- بیروت، علی‌رغم صلح ظاهری با حزب کارگران کردستان، حملات خود علیه نیروهای کرد در مناطق شمال-شرق سوریە تشدید می کند. در سال‌های ٢٠٢٠ و ٢٠٢١ ، هم‌زمان با درگیری‌های ایران و اسرائیل در سوریه، ترکیه چندین عملیات علیه کردها در تل‌رفعت و کوبانی انجام داد. زیرا بر این باور بود کە در سایه درگیری بزرگ‌تر، می‌تواند فضا را برای پیشروی خود فراهم کند، درنهایت ترکیه به دلیل وابستگی به ناتو تلاش می‌کند در تله خلأ امنیتی جدید گرفتار نشود. زیرا بازیگران جدیدی مثل آمریکا یا اسرائیل ممکن است در روژآوا و شرق سوریه فعال‌تر شوند، چیزی که دولتمداران ترکی چون شبحی همیشه از آن واهمه دارند.  از سوی دیگر صلح شکل‌نگرفته و معلق بین ترکیه و حزب کارگران کردستان در ظاهر می‌تواند بە صورت موقت تنش داخلی را کاهش دهد، اما نمی‌تواند، بنابە دلایلی، ترکیه را از ورود به جنگ‌های منطقه‌ای مانند درگیری ایران و اسرائیل بیمه کند: دولت مافیایی ترکیه همواره دولتی پنهان در دل خود داشته است؛ مجموعه‌ای از ارتش، سازمان اطلاعات (میت)، مافیا و جریان‌های اسلام‌گرا که همگی به‌طور هماهنگ، با کارشکنی‌های پیوسته، این صلح شکننده را به سوی بن‌بستی بدون پشتوانه حقوقی و فاقد ساختار سیاسی پایدار سوق می‌دهند. آنچه بین آنکارا و حزب کارگران کردستان در ماه‌های اخیر شکل گرفته است بیشتر آتش‌بس نانوشته یا ملاحظات تاکتیکی بوده تا یک صلح واقعی و هیچ قرارداد رسمی یا تضمین جهانی ولو ناظر بین‌المللی هم وجود ندارد. بنابراین، فاشیسم متأخر ترکیه در حالت آماده‌باش باقی مانده و احتمال بازگشت سریع به درگیری نظامی، همچون فنری که از ضامن رها شود، هر آن وجود دارد. مثلاً در سال ٢٠١٣ آتش‌بسی مشابه برقرار شد که به دلیل فقدان نهادسازی صلح، در سال ٢٠١٥ شکست خورد و ترکیه حملات تخریبی شبیه به تخریب غزه توسط اسرائیل را علیه مناطق کُردی چون سور، جزیره و شرناخ تشدید کرد. از سوی دیگر، امنیت داخلی به‌تنهایی کافی نیست؛ حتی اگر ترکیه با حزب کارگران کردستان به صلحی نسبی دست یابد، ترکش درگیری‌های منطقه‌ای همچنان این کشور را تهدید می‌کند، زیرا ترکیه در مرزهای سوریه و عراق منافع ژئوپلیتیکی دارد. تضعیف ایران از سوی اسرائیل نیز به‌طور غیرمستقیم بر مرزهای ترکیه تأثیر می‌گذارد. بنابراین، حتی در صورت صلح داخلی، ترکیه نمی‌تواند مانع تأثیرپذیری خود از بی‌ثباتی منطقه‌ای شود. مثلاً در بحران جنگ داخلی سوریه از سال ٢٠١١ به بعد، ترکیه حتی با وجود ثبات نسبی داخلی، در رویکردی سخت‌گیرانه وارد سلسله تجاوزهای نظامی با عملیات‌های «سپر فرات»، «شاخه زیتون» و «چشمه صلح» در روژآوا شد. تجربه ترکیه نشان داده است که آنکارا نمی‌تواند صرفاً با تکیه بر صلح داخلی، خود را از منازعات منطقه‌ای کنار بکشد. بنابراین، صلح نیم‌بند با حزب کارگران کردستان شاید موقتاً ترکیه را از درگیری داخلی نجات دهد، اما نمی‌تواند مانع ورود آن به بحران‌های ژئوپلیتیک منطقه شود. درگیری ایران و اسرائیل، با مختصات خاص خود، دیر یا زود مرزهای ترکیه را نیز ناامن کرده و منافع راهبردی این کشور را تهدید خواهد کرد و در چنین شرایطی، ترکیه از شعله‌های دولت فرومانده در امان نخواهد ماند. از سوی دیگر، پس از رسیدن دومینوی نظم نوین منطقه به روسیه و تضعیف این کشور و از میان رفتن ترس از رویارویی مشترک با ناتو، عملاً دلیلی وجود ندارد که اروپا به ترکیه باج دهد. این مسئله، تصویر یک سناریوی پیچیده و چندلایه از جنگ احتمالی میان اسرائیل یا محور غرب با ترکیه را ترسیم می‌کند. همان‌طور که اشاره شد، بی‌ثبات‌سازی دولت اردوغان یا جایگزینی آن با دولتی کنترل‌شده توسط غرب، گزینه‌ای محتمل است و در صورت فشارهای داخلی از سوی کُردها و اپوزیسیون، ممکن است به سقوط سیاسی یا حتی کودتای نرم منجر شود. در این راستا، هرچند ترکیه به ناتو وابسته است، اما روابط سرد آن با غرب، از جمله خرید سامانه اس-۴۰۰ از روسیه، تنش با یونان و سوئد، باعث شده است در ناتو بیشتر به‌عنوان یک عضو مزاحم دیده شود. اروپا پیش‌تر برای جلوگیری از موج مهاجرت و تهدید تروریسم به ترکیه امتیاز می‌داد، اما اگر روسیه در این دومینو تضعیف شود و تهدیدات ژئوپلیتیکی کاهش یابد، اروپا دلیلی برای ادامه باج‌دهی نخواهد داشت و حتی ممکن است از فشار برای دموکراتیزه‌کردن ترکیه‌ی اخوانی یا حتی تجزیه نرم آن حمایت کند. بنابراین، سناریوی محتمل‌تر از تجزیه، شکل‌گیری «دولت فرومانده» یا وضعیت «بی‌دولتی کنترل‌شده» در ترکیه، یعنی دولتی ضعیف، بی‌ثبات، گرفتار بحران اقتصادی و مطالبات فزاینده ملیت‌ها است که در نتیجه آن، ترکیه نقش منطقه‌ای خود را از دست داده و به یک بازیگر منفعل تبدیل می‌شود. پس جنگ با ترکیه در قالب کلاسیک نخواهد بود، بلکه پروژه‌ای تدریجی برای فلج‌سازی، انزوای ژئوپلیتیکی، تحریک بحران‌های داخلی و تضعیف نقش جهانی این کشور خواهد بود. در این میان، کُردها می‌توانند بازیگر کلیدی یا کاتالیزور تحولات باشند و ناتو و اروپا بسته به شرایط، از این فرآیند به‌عنوان ابزاری برای کنترل و مهار ترکیه و یکه‌تازی‌های اردوغان استفاده خواهند کرد. در نهایت، اهداف راهبردی اسرائیل و آمریکا از افزایش تنش‌ها در خاورمیانه — به‌ویژه با کشاندن ایران و به‌تبع آن، بازیگرانی مانند ترکیه و سوریه به یک درگیری مستمر — تضعیف روسیه و فرسایش نفوذ ژئوپلیتیکی آن در منطقه است. در واقع، واشنگتن و تل‌آویو با گشودن جبهه‌های جدید و بی‌ثبات‌سازی محیط پیرامونی روسیه، تلاش می‌کنند هژمونی ژئوپلیتیکی این کشور، که اکنون درگیر جنگ اوکراین است، را در خاورمیانه به چالش بکشند. حضور روسیه در سوریه، نزدیکی آن به ایران، و ائتلاف‌های منطقه‌ای مانند سازمان همکاری شانگهای و بریکس، تهدیدی بلندمدت برای غرب به شمار می‌رود. در چنین فضایی، آمریکا در تلاش است با فشار بر متحدان روسیه، از جمله ایران و ترکیه، و تحریک شکاف‌های داخلی و منطقه‌ای، ابتدا ایران و سپس ترکیه را به حاشیه رانده و در نهایت، روسیه را منزوی و درگیر چند بحران هم‌زمان کند. اینکه این تحولات تا چه حد در نظم نوین منطقه‌ای به واقعیت نزدیک خواهد شد، در آینده‌ای نه‌چندان دور روشن می‌شود.

ابراهیم علی‌زاده، دبیر اول سازمان کردستان حزب کمونیست ایران (کومله)، با تائید نشست میان هفت حزب کردستان ایران (روژهلات) اعلام کرد تا زمان صدور بیانیه رسمی، از ارائه جزئیات بیشتر خودداری می‌کند. ابراهیم علیزاده، دبیر اول سازمان کردستان حزب کمونیست ایران (کومله) در گفت‌وگویی با رسانه‌های کُردستان ضمن تائید برگزاری نشست مشترک میان احزاب کردی اعلام کرد: این دیدارها صرفا در ارتباط با رویدادهای اخیر میان ایران و اسرائیل نبود، بلکه بیشتر در راستای آنچه که جامعه کردستان ایران (روژهلات) به آن نیاز دارد، صورت گرفته است. او در ادامە افزود: «در صورت هرگونه تغییر جدی در ایران مانند سقوط جمهوری اسلامی، برهم خوردن موازنه قدرت، یا هر رویداد سیاسی چشمگیر دیگر، ما [احزاب] به وحدتی نیاز داریم که بتواند از کردستان محافظت کند.» دبیراول کومله با اشاره به اینکه «تجربه تاریخی در سایر بخش‌های کردستان و جنگ داخلی در کردستان دلایل اصلی شکست جنبش‌های سیاسی بوده است، هدف از برگزاری چنین دیدارهایی را ایجاد فضایی مدنی برای گفتگو بین احزاب کُرد عنوان کرد. دبیر اول سازمان کُردستانی حزب کمونیست ایران در عین حال تصریح کرد که نسبت به اینکه این دیدارها نتایجی درپی داشته باشد، هرچند خوشبین نیست، اما واقع بین است. او گفت: «.مثلاً قرار نبود کسی از این جلسه مطلع شود، اما معلوم شد که احزاب از این تصمیم پیروی نکردند و موضوع به رسانه‌ها کشیده شد.» در بخش دیگری از گفتگوی خود، ابراهیم علیزاده گفت: وضعیت کُردستان به دلیل ویژگی‌ها و نگاههای متفاوت سیاسی، تشکلهای سیاسی مختلف، میتواند بە گرایشهای سیاسی مجزا منتهی گردد. از همین رو، بدیهی است که در چنین شرایطی، ما باید فقط از طریق سیاست و طراحی سیاسی پیش برویم، نه از طریق مواضع سیاسی. بنابراین، برای عبور از این وضعیت و حفظ منافع مردم کردستان به این نوع دیدارها نیاز داریم.  ابراهیم علی‌زاده از اشاره به مسائل مطرح شده در این دیدارها و همچنین اینکه آیا تاکنون نشست اخیر و نشستهای پیشین بە نتیجەای منجر شدە است یا نە خودداری کردە و گفت تا زمانی که این احزاب بیانیه ای رسمی منتشر نکنند، نمی‌تواند به جزئیات بیشتری اشاره کند.