Search this site

نصراللە لشنی   در روزگار ما، قدرت دیگر تنها از مسیر زور و سرکوب عریان اعمال نمی‌شود، بلکه در لایه‌های نرم‌ترِ فرهنگ، رسانه و عاطفه جریان می‌یابد. اقتدارگراییِ معاصر بیش از هر زمان از چهره، محبوبیت و روایت برای بازتولید مشروعیت خود استفاده می‌کند. در این میان، سلبریتی‌ها به ابزار محوری سیاست فرهنگی قدرت بدل شده‌اند: چهره‌هایی که با زبان احساس و نمایش، می‌توانند چهره‌ای انسانی از اقتدار ارائه دهند و انقیاد را در قالب اعتماد و همدلی بازنمایی کنند.   رخداد اخیرِ ماجرای پژمان جمشیدی به‌خوبی این سازوکار را آشکار کرد. پس از شکایت یک زن جوان از او به اتهام تجاوز و بازداشت موقت، تنها چند روز بعد قرار بازداشت وی به وثیقه تبدیل شد و او آزاد گردید. اندکی بعد، روزنامه‌ی هم‌میهن با شاکی و مادرش مصاحبه کرد، اما به‌سرعت و به دستور دادستان سایت روزنامه از دسترس خارج شد. سپس جمشیدی با دریافت مجوز خروج از ایران خارج و به ترکیه رفت و از طریق صفحه‌ی اینستاگرام خواهرش، تمام اتهامات را کذب محض خواند. هم‌زمان، برخی چهره‌ها، و حساب‌های پرنفوذ مجازی با انتشار پیاپی پیام‌های حمایتی و برجسته‌سازی چهره‌ی او، روایت یک‌سویه‌ای از ماجرا را در فضای عمومی تثبیت کردند. برآوردهای آماری بعدی نشان داد که از میان کاربران ایرانی شبکه‌های اجتماعی، تنها حدود دو درصد از کاربران اینستاگرام و پانزده درصد از کاربران اکس (توییتر سابق) از دخترِ شاکی به‌عنوان قربانی حمایت کرده‌اند. این نسبت نابرابر نشان می‌دهد که چگونه افکار عمومی در چارچوب اقتصاد عاطفه و توجه شکل می‌گیرد و چگونه حمایت غیررسمی اما جهت‌دار از سلبریتی‌ها می‌تواند همدلی جمعی را به نفع چهره‌ی محبوب و در راستای بازتولید مشروعیت هدایت کند. یادداشت پیش رو می‌کوشد نشان دهد که در نظام‌های اقتدارگرا، سلبریتی از یک چهره‌ی فرهنگی فراتر می‌رود و به سازوکار بازتولید زور تبدیل می‌شود. این پدیده در پنج سطح نظری تحلیل می‌شود: صنعت فرهنگ، هژمونی فرهنگی، اقتصاد توجه، سرمایه نمادین، و وانمایی قدرت. از خلال این پنج بُعد می‌توان دید که چگونه تصویر، عاطفه و شهرت، در خدمت تثبیت سلطه قرار می‌گیرند—سلطه‌ای که دیگر نه با زور، بلکه با لذت، نمایش و رضایت اعمال می‌شود.     صنعت فرهنگ و کالایی‌شدن سلبریتی مفهوم «صنعت فرهنگ» را آدورنو و هورکهایمر نخستین‌بار در «دیالکتیک روشنگری» برای توضیح دگردیسی فرهنگ در عصر سرمایه‌داری متأخر طرح کردند. از دید آنان، فرهنگ مدرن دیگر حاصل خلاقیت و بیان آزاد انسان نیست، بلکه در چارچوب منطقی صنعتی تولید می‌شود که همانند هر صنعت دیگر، هدفش سودآوری و تداوم نظم موجود است. در این نظام، موسیقی، سینما، تلویزیون و حتی ادبیات، به‌جای آنکه آگاهی انتقادی برانگیزند، به ابزارهایی برای بازتولید انقیاد بدل می‌شوند. صنعت فرهنگ با استانداردسازی محصولات و یکنواخت‌سازی سلیقه‌ها، سوژه را به مصرف‌کننده‌ای رام و پیش‌بینی‌پذیر تبدیل می‌کند. از همین‌جا می‌توان فهمید که «سلبریتی» پدیده‌ای تصادفی یا طبیعی نیست، بلکه محصول مستقیم همین منطق صنعتی است. سلبریتی در حقیقت «کالایی از جنسِ چهره» است که به‌جای شیء مادی، نوعی تصویر و احساس را بە فروش می‌رساند. در منطق سرمایه‌داری فرهنگی، چهره‌ی فرد بدل به سرمایه‌ای نمادین می‌شود که می‌توان آن را اندازه‌گیری، خرید و فروش، و در خدمتِ بازتولید ایدئولوژی قرار داد. همان‌طور که گای دوبور در «جامعه‌ی نمایش» یادآور می‌شود، در جهانِ معاصر، «نمایش» جای واقعیت را می‌گیرد: مردم دیگر با جهان نمی‌زیند، بلکه با تصویرِ جهان زندگی می‌کنند. سلبریتی در این میان همان «چهره‌ی نمایش» است؛ انسانی که وجود اجتماعی‌اش نه در زیست واقعی، بلکه در بازنمایی رسانه‌ای تحقق می‌یابد. اما در نظام‌های اقتدارگرا، این فرایند کالایی‌شدن سلبریتی صرفاً اقتصادی نیست، بلکه آشکارا سیاسی می‌شود. دولت‌ها با کنترل ساختارهای رسانه‌ای، نه‌تنها تعیین می‌کنند چه کسی می‌تواند ستاره شود، بلکه محتوا و حدود سخنِ او را نیز مشخص می‌کنند. در چین، صنعت سرگرمی تحت نظارت مستقیم حزب کمونیست عمل می‌کند؛ هنرمندان موظف‌اند وفاداری خود به «میهن، ثبات و حزب» را نشان دهند و کوچک‌ترین انحراف از خط رسمی با حذف از فضاهای مجازی و ممنوع‌الکاری پاسخ داده می‌شود. در ترکیه نیز، حکومت اردوغان با تلفیق ناسیونالیسم اسلامی و صنعت رسانه‌ای، نوعی «سلبریتی‌سازی حکومتی» را سامان داده است: خواننده، بازیگر یا مجری تلویزیونی و فعال فضای مجازی تنها تا زمانی محبوب است که در مدار ایدئولوژی رسمی باقی بماند. در ایران نیز، شکل خاصی از همین منطق برقرار است. ساختار سانسور و مجوزدهی موجب می‌شود که فرآیند تولید فرهنگی از آغاز تا پایان در کنترل نهادهای رسمی باشد. در نتیجه، تنها سلبریتی‌هایی مجال دیده‌شدن می‌یابند که یا آشکارا با گفتمان رسمی همسو هستند، یا دست‌کم آن را به چالش نمی‌کشند و بی‌خطرند. این نظام گزینش چهره‌ها نوعی مهندسی عاطفی جامعه را رقم می‌زند: مردم احساسات، شور، امید یا غم خود را از طریق چهره‌هایی تجربه می‌کنند که به‌دقت انتخاب و طراحی شده‌اند. به‌بیان دیگر، در چنین نظامی سلبریتی نه صرفاً چهره‌ای محبوب، بلکه ابزار سیاست عاطفه است؛ ابزاری که شور توده‌ای را در جهتی کنترل‌شده و بی‌خطر هدایت می‌کند. به همین سبب، صنعت فرهنگ در جوامع اقتدارگرا نقشی دوگانه دارد: از سویی سرگرمی می‌آفریند و از سوی دیگر، از طریق همین سرگرمی، نظمی عاطفی و ایدئولوژیک برقرار می‌کند. سلبریتی، به‌ظاهر فردی آزاد و موفق است، اما در واقع، حاملِ «چهره‌ی فرمان» است؛ چهره‌ای که وظیفه دارد نظم را زیبا جلوه دهد و تسلیم را به‌صورت لذت عرضه کند.     هژمونی فرهنگی و رضایت تحمیلی   آنتونیو گرامشی در نظریه‌ی «هژمونی فرهنگی» نشان داد که قدرت سیاسی پایدار صرفاً از طریق زور به‌دست نمی‌آید، بلکه با جلب رضایت جامعه تثبیت می‌شود. از نگاه او، حکومت‌ها برای ماندگاری نیاز دارند که مردم نظم موجود را نه تنها بپذیرند، بلکه آن را طبیعی، عقلانی و حتی مطلوب تلقی کنند. این رضایت، برخلاف اطاعت صرف از دستور و قانون، «رضایت تحمیلی» است؛ رضایتی که از طریق ترکیبی از اجبار و بازتولید فرهنگی ایجاد می‌شود. در این چارچوب، سلبریتی‌ها نقش کلیدی پیدا می‌کنند: آنان «چهره‌های رضایت» هستند. محبوبیت و نفوذ اجتماعی سلبریتی، قابلیت آن را دارد که روایت رسمی قدرت را به زبان روزمره و تصویری منتقل کند و آن را «عادی» جلوه دهد. به بیان دیگر، سلبریتی‌ها واسطه‌ای می‌شوند که پیچیدگی‌های سیاست و ایدئولوژی را در قالب نمادین و احساسی قابل هضم می‌سازند. مطالعه‌ی اینترن درباره‌ی روسیه و ترکیه نشان می‌دهد که در این کشورها سلبریتی‌ها به میانجیانی تبدیل شده‌اند که روایت رسمی از ملی‌گرایی، میهن‌پرستی یا دینداری را نه تنها منتقل می‌کنند، بلکه آن را طبیعی، مردمی و جذاب جلوه می‌دهند. در این وضعیت، سلبریتی دیگر صدای مستقل جامعه نیست؛ او پژواک گفتمان قدرت است، و هر لبخند، سخن یا تصویرش می‌تواند به ابزار تثبیت هژمونی فرهنگی بدل شود. هژمونی فرهنگی دقیقاً زمانی به ثمر می‌نشیند که مردم این بازنمایی را نه به عنوان تبلیغ قدرت، بلکه به‌عنوان یک واقعیت اجتماعی تجربه کنند. در این لحظه، رضایت تحمیلی در لباس تمایل آزادانه ظاهر می‌شود و نظم موجود، بدون نیاز به سرکوب مستقیم، تثبیت می‌شود. به بیان دیگر، سلبریتی به نماینده رضایتی تبدیل می‌شود که قدرت را از طریق محبوبیت، اعتماد اجتماعی و نفوذ عاطفی بازتولید می‌کند. این پدیده در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های دیجیتال، ابعاد گسترده‌تری یافته است: سلبریتی‌های مجازی، اینفلوئنسرها و چهره‌های پرطرفدار، با انتشار محتوای کوتاه، ویدئو و عکس، حس همبستگی یا بی‌تفاوتی با قدرت رسمی را به‌صورت روزمره در زندگی کاربران تزریق می‌کنند. این نوع بازتولید فرهنگی، حتی از رسانه‌های سنتی هم مؤثرتر است، زیرا با زبان تصویر و تجربه شخصی مخاطب ترکیب می‌شود و توهم «خودانگیختگی» رضایت را ایجاد می‌کند.    اقتصاد توجه و مهندسی دید جمعی   هربرت سایمون در دهه‌ی ۱۹۷۰ نخستین بار از «اقتصاد توجه» سخن گفت: در دنیایی که جریان اطلاعات بی‌وقفه و نامحدود است، توجه انسان کمیاب‌ترین و ارزشمندترین منبع به شمار می‌رود. او نشان داد که محدودیت توجه، باعث می‌شود منابع انسانی و نهادی صرف مدیریت آن شود و کسانی که می‌توانند توجه جمعی را هدایت کنند، قدرت بیشتری در اختیار دارند. این ایده بعدها توسط تیم وو (Tim Wu) و گئورگ فرانک در عصر دیجیتال بسط یافت و روشن شد که در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های آنلاین، کنترل جریان توجه به شکل مستقیم با قدرت سیاسی و اقتصادی مرتبط است. در نظام‌های اقتدارگرا، اهمیت مدیریت توجه حتی از کنترل اطلاعات فراتر می‌رود. حکومت‌ها ممکن است نتوانند یا نخواهند هر واقعیت یا خبری را پنهان کنند، اما می‌توانند تعیین کنند مردم بیشتر به چه چیزی نگاه کنند و چه چیز در حاشیه‌ی دید باقی بماند. در این فرایند، سلبریتی‌ها ابزار اصلی مهندسی دید جمعی می‌شوند. محبوبیت، جذابیت و دسترسی مستقیم آنان به مخاطبان، قدرت هدایت توجه جمعی را فراهم می‌کند.   مطالعه‌ی ریپنیکووا درباره‌ی چین نیز نشان می‌دهد که دولت با استفاده از چهره‌های مشهور و ستاره‌های محبوب، نگاه مردم را به سمت موضوعات «بی‌خطر» مانند سبک زندگی، سرگرمی، ورزش یا پیام‌های ملی‌گرایانه هدایت می‌کند، در حالی که مسائل بحرانی، فساد یا نارضایتی‌ها در حاشیه‌ی توجه باقی می‌مانند. به عبارت دیگر، سلبریتی‌ها نقش ابزار مهندسی توجه را ایفا می‌کنند: آنچه ارزش دیدن دارد را برجسته و آنچه تهدید بالقوه برای نظم موجود است را کم‌رنگ می‌کنند. این الگو در ایران نیز به وضوح قابل مشاهده است. اشباع فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی با خبرهای مربوط به زندگی شخصی سلبریتی‌ها، فعالیت‌های خیریه، تبلیغ سبک‌های زندگی بی‌خطر، رشد شوخی‌های جنسی، ترویج ملی‌گرایی‌، نمایش‌ عشق و خیانت و … دقیقاً برای این است که نگاه و انرژی ذهنی مردم به سمت موضوعات کم‌خطر و هیجانی هدایت شود، در حالی که مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی که می‌تواند نظم موجود را به چالش بکشد، در حاشیه‌ی توجه باقی می‌مانند. نیل پستمن در «سرگرمی به عنوان نظام تسلیم» یادآور می‌شود که در اقتدار معاصر، مردم با سرگرمی تسلیم می‌شوند، نه با سانسور مستقیم. این سخن با اقتصاد توجه کاملاً هماهنگ است: زمانیکە میدان دید جمعی از طریق سلبریتی‌ها و محتوای جذاب پر می‌شود، امکان تمرکز بر مسائل بحرانی کاهش می‌یابد، و رضایت تحمیلی یا پذیرش هژمونی، خودبه‌خود و بدون اعمال زور مستقیم تحقق می‌یابد. در واقع، سلبریتی‌ها به شکل ابزار مهندسی عاطفی و توجه عمل می‌کنند؛ آنان کانالی هستند که انرژی ذهنی و هیجانی جامعه را به سمت موضوعات مطلوب قدرت هدایت می‌کنند و مانع تمرکز بر نارضایتی‌ها و بحران‌های اجتماعی می‌شوند.   سرمایه‌ی نمادین و انقیاد داوطلبانه   پیر بوردیو مفهوم «سرمایه‌ی نمادین» را برای توضیح قدرت پنهان و نامرئی موجود در شهرت، اعتبار و پرستیژ اجتماعی مطرح کرد. بر اساس این نظریه، شهرت و اعتبار تنها ابزار زیبایی یا محبوبیت فرد نیستند؛ بلکه نوعی سرمایه اجتماعی‌اند که امکان نفوذ، تاثیرگذاری و شکل‌دهی به افکار و رفتار دیگران را فراهم می‌کنند. این سرمایه می‌تواند در حوزه‌های فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کارکرد داشته باشد و نوعی قدرت نامرئی ایجاد کند که برخلاف قدرت مستقیم، خود را در قالب احترام، تحسین و اعتماد اجتماعی نشان می‌دهد. در نظام‌های اقتدارگرا، سرمایه‌ی نمادین در انحصار نهادهای رسمی است. یعنی همان نهادی که افراد را به شهرت و اعتبار رسانده، می‌تواند در هر لحظه این سرمایه را پس بگیرد. سلبریتی‌ها در این چارچوب، در بازاری کنترل‌شده فعالیت می‌کنند؛ بازاری که به آنها امکان دیده‌شدن، نفوذ و محبوبیت می‌دهد، اما همزمان محدودیت‌ها و مرزهای رفتاری را نیز دیکته می‌کند. پژوهش‌های میرز و کولدری نشان می‌دهد که این کنترل نهادی، نوعی از انقیاد داوطلبانه را ایجاد می‌کند: سلبریتی‌ها، برای حفظ سرمایه‌ی نمادین خود، از مرزهای انتقاد عبور نمی‌کنند و حتی گاهی به صورت فعال و آگاهانه، خود را بازوی تبلیغاتی حکومت می‌کنند. این انقیاد نه نتیجه زور مستقیم است، بلکه محصول ترکیب شهرت، ترس از از دست دادن سرمایه‌ی نمادین و انگیزه حفظ جایگاه اجتماعی است. در ایران، نمونه‌های متعددی از این مکانیسم قابل مشاهده است. حذف سلبریتی‌های منتقد، از ممنوع‌الکار شدن تا تخریب حیثیتی و حذف از شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ایم نشان می‌دهد که شهرت، شمشیری دولبه است: از یک سو، ابزار نفوذ اجتماعی و افزایش محبوبیت فردی و تاثیرگذاری بر افکار عمومی است؛ از سوی دیگر، همان سرمایه، سازوکاری برای کنترل فرهنگی و مهندسی رفتار سلبریتی‌ها ایجاد می‌کند. به بیان دیگر، سرمایه‌ی نمادین در نظام اقتدارگرا نه تنها قدرت سلبریتی را می‌سازد، بلکه او را وادار می‌کند که به‌صورت داوطلبانه در خدمت نظم موجود عمل کند. در لحظات بحرانی یا رویدادهای حساس، همین افراد با حفظ و نمایش اعتبار اجتماعی خود، به بازتاب‌دهنده و مشروع‌ساز سیاست‌های رسمی تبدیل می‌شوند. به این ترتیب، محبوبیت و شهرت به ابزاری برای مهندسی فرهنگی و سیاسی تبدیل می‌شود: سلبریتی نه فقط کالا و حامل ایدئولوژی، بلکه واسطه‌ای برای القای انقیاد داوطلبانه به جامعه است.   وانمایی مشروعیت: سلبریتی به‌مثابه ماسک قدرت   ژان بودریار در نظریه‌ی «شبیه‌سازی» (simulation) نشان داد که در جامعه‌ی اکنونی، نشانه‌ها و تصاویر جای واقعیت را گرفته و قدرت به‌واسطه‌ی بازنمایی‌ها اعمال می‌شود. در چنین جهان تصویری، آنچه دیده می‌شود اهمیتی بیش از آنچه واقعی است پیدا می‌کند و واقعیت خود را تابع این بازنمایی‌ها می‌سازد. سلبریتی در نظام‌های اقتدارگرا مصداق برجسته این منطق است؛ او نه صرفاً فردی محبوب، بلکه «چهره‌ی انسانی قدرت» است، نقشی که وجود واقعی قدرت را به تصویر می‌کشد و مشروعیت آن را به‌صورت نمادین به جامعه القا می‌کند. حضور سلبریتی‌ها در مراسم رسمی، برنامه‌های تلویزیونی یا کارزارهای ملی، بازنمایی‌ای از وحدت، همبستگی و آرامش اجتماعی است، حتی زمانی که چنین وضعیتی در واقعیت وجود ندارد. این نمایش، که دوبور آن را در جامعه‌ی نمایش تحلیل کرده بود، نشان می‌دهد که قدرت می‌تواند از طریق تصویر و شبیه‌سازی مشروعیت خود را بازتولید کند؛ یعنی مردم نه با زور، بلکه با دیدن «تصویر نظم و ثبات» قانع می‌شوند که جامعه منظم و هماهنگ است. در این چارچوب، سلبریتی نقش «ماسک» را ایفا می‌کند: چهره‌ای انسانی که تسلیم، رضایت یا اتحاد جامعه را به نمایش می‌گذارد و خلأهای قدرت واقعی را پنهان می‌کند. تنها هنگامی که یک سلبریتی از مدار این نمایش خارج می‌شود یا پیام‌های رسمی را رد می‌کند، شکافی در این شبیه‌سازی ایجاد می‌شود؛ لحظه‌ای که مشروعیت تصویری قدرت می‌تواند آسیب ببیند و امکان مقاومت فرهنگی، ولو محدود و موقتی، فراهم شود. چنین لحظاتی نشان می‌دهند که مشروعیت قدرت نه ذاتی است و نه غیرقابل تردید، بلکه به‌طور مداوم از طریق بازنمایی‌های نمادین، سلبریتی‌ها و رسانه‌ها بازتولید می‌شود. به این ترتیب، سلبریتی در نظام اقتدارگرا همزمان چند نقش ایفا می‌کند: او کالا و سرمایه نمادین است، واسطه رضایت تحمیلی و هدایت توجه، و در نهایت «ماسک مشروعیت» قدرت، ابزاری که تصویر ثبات و انسجام اجتماعی را دروغین اما مؤثر به جامعه القا می‌کند. پدیده‌ی سلبریتی در نظام‌های اقتدارگرا را نمی‌توان صرفاً در سطح فرهنگ عامه یا سرگرمی تحلیل کرد؛ این پدیده در واقع سازوکاری بنیادین در مهندسی فرهنگی و بازتولید قدرت است. همان‌گونه که در سطوح نظری مختلف نشان داده شد، سلبریتی در چنین نظام‌هایی از یک فرد محبوب به ابزاری برای اعمال و تداوم سلطه بدل می‌شود. در سطح صنعت فرهنگ، سلبریتی محصول منطق کالایی‌سازی است؛ چهره‌ای که سرمایه‌ی رسانه‌ای‌اش در خدمت سود و حفظ نظم موجود به‌کار گرفته می‌شود. در سطح هژمونی فرهنگی، او حاملِ رضایتی تحمیلی است که از طریق محبوبیت، زبان عاطفه و تصویر، قدرت را طبیعی و دل‌پذیر جلوه می‌دهد. در سطح اقتصاد توجه، سلبریتی به مهندس دید و توجه جمعی تبدیل می‌شود؛ کسی که با سرگرمی، هیجان و نمایش، نگاه جامعه را از بحران‌ها و تعارض‌های واقعی منحرف می‌کند. در سطح سرمایه نمادین، شهرت و اعتبارش در انحصار نهادهای قدرت قرار دارد و همین امر او را به انقیاد داوطلبانه وامی‌دارد. و در نهایت، در سطح وانمایی قدرت، او به ماسک مشروعیت بدل می‌شود؛ تصویری انسانی از قدرتی که در واقع از مردم فاصله دارد، اما در ظاهر، با آنان یکی جلوه می‌کند. بدین‌سان، سلبریتی در نظام اقتدارگرا نه صرفاً چهره‌ای فرهنگی، بلکه جزئی از ماشین ایدئولوژیک دولت است، ابزاری برای ساختن واقعیتی نمایشی که در آن تسلیم، به شکل لذت و رضایت بازنمایی می‌شود. مقاومت فرهنگی نیز تنها در لحظاتی ممکن می‌گردد که این چهره‌ها از مدار نمایش خارج شوند و شکاف کوچکی در وانمایی مشروعیت بیندازند؛ شکافی که هرچند موقتی، می‌تواند یادآور این حقیقت باشد که قدرت بدون تصویر، بی‌چهره و بی‌اعتبار است.

گزارش از: ژیار دستباز در دو دهەی اخیر، کردستان با بحران‌های پیچیده و درهم‌تنیدەی زیست‌محیطی، از آتش‌سوزی‌های مشکوک جنگل‌های بلوط تا سدسازی‌های بی‌رویه و نظامی‌سازی مناطق طبیعی مواجه بوده است. ضعف نهادهای مسئول، نبود آموزش زیست‌محیطی و بی‌توجهی به اصول توسعەی پایدار، موجب تشدید تخریب اکوسیستم، مهاجرت روستاییان و بروز پیامدهای اجتماعی گسترده شده است. در چنین شرایطی، جامعه مدنی کردستان با وجود سرکوب و خسارات انسانی، نقش اصلی در حفاظت از محیط زیست ایفاکردە است. در دو دهۀ اخیر، محیط زیست کردستان، به‌ویژه جنگل‌های بلوط آن، بارها شاهد آتش‌سوزی‌های گسترده و در برخی موارد مشکوک بوده است. هم‌زمان با بروز این حوادث، فعالیت‌های داوطلبانەی جوانان در عرصەی حفاظت از محیط زیست در این منطقه گسترش یافته و در مواردی با جان‌باختن داوطلبان همراه بوده است. نمونەی اخیر این رویدادها، فداکاری سه جوان فعال زیست‌محیطی سنندجی در مردادماه سال جاری است که در جریان عملیات اطفای حریق کوه آبیدر جان خود را از دست دادند. این رویداد تنها فاجعه در این زمینه نبود، در تیرماه ١٣٩٩ نیز سه فعال زیست محیطی و از اعضای انجمن زیست محیطی ژیوای در پاوه هم هنگام مقابله با آتش سوزیهای منطقه مره خیل جان باختند. در تیر سال ٩٧ هم در تراژدی دیگری در مریوان چهار فعال زیست محیطی، ازجمله شریف باجور شخصیت شناخته شده مدنی و زیست محیطی کردستان واز بنیاگذاران انجمن سبز چیا مریوان، در مقابله با آتش سوزی جنگلهای اطراف مریوان جانشان را از دست دادند. این حوادث ناگوار بازتاب‌های گسترده‌ای در سطح کردستان داشته‌اند. برگزاری مراسم تشییع جنازەی باشکوه این افراد خود گواهی بر عمق تأثر و توجه افکار عمومی نسبت به این رویدادهاست. با این حال، پرسشی اساسی ذهن جامعه را به خود مشغول ساخته است: علت بروز این مشکلات و حوادث ناگوار چیست و نهادهای مسئول در قبال آن چه وظیفه‌ای بر عهده دارند؟ در این گزارش، از طریق گفت‌وگو با فعالان زیست‌محیطی، تلاش شده است تا دلایل بروز فاجعه‌های زیست‌محیطی و چالش‌های پیش‌روی فعالان این حوزه در کردستان مورد بررسی قرار گیرد. یکی از اعضای انجمن زیست‌محیطی ژیوای پاوە که دارای پانزده سال سابقەی فعالیت در عرصۀ محیط زیست است، در گفت‌وگو با آرنا نیوز  با اشاره به مشکلات پیش‌روی این انجمن و فعالان زیست‌محیطی کردستان اظهار می‌دارد: فعالیت زیست‌محیطی به دلیل مشکلات متعدد در کردستان امری بس دشوار است. از یک سو، نگاه امنیتی مسئولان به فعالان و انجمن‌های محیط زیستی موجب شده است که این افراد بارها با اتهامات امنیتی مواجه و بازداشت شوند، و از سوی دیگر، فقدان آموزش‌های کافی در نظام آموزشی سبب شده است که فرهنگ زیست‌محیطی در جامعه نهادینه نشود. این امر خود موجب پرهزینه شدن فعالیت‌های زیست‌محیطی می‌گردد. وی در ادامه، با اشاره به سایر مشکلات انجمن‌ها و فعالان محیط زیستی افزود: ما علاوه بر پدیدەی آتش‌سوزی و تخریب منابع طبیعی، با مسالەی غارت سیستماتیک و تصاحب جنگل‌ها و مراتع طبیعی از سوی برخی افراد نزدیک به نهادهای قدرت روبه‌رو هستیم. شمار این افراد روزبه‌روز در حال افزایش است. علاوه بر این، ویلاسازی در این مناطق نه‌تنها منجر به تخریب پوشش گیاهی شده، بلکه آلودگی آب‌های زیرزمینی را نیز به دنبال داشته است. این فعال زیست‌محیطی، یکی دیگر و شاید بزرگ‌ترین معضل زیست‌محیطی در منطەی هورامان و پاوه را که انجمن ژیوا با آن مواجه است، نظامی‌سازی مناطق جنگلی به دلیل وجود پایگاه‌های متعدد نهادهای نظامی در این مناطق می‌داند. وی در این خصوص اظهار داشت: در زمان وقوع آتش‌سوزی‌هایی که عمدتاً در فصل گرم سال اتفاق می‌افتند، نه‌تنها نهادهای نظامی با برگزاری مانور در مناطق جنگلی خود از عوامل بروز این آتش‌سوزی‌ها محسوب می‌شوند، بلکه فعالان زیست‌محیطی نیز به دلیل حضور و محدودیت‌های امنیتی، قادر به ورود و مشارکت در عملیات اطفای حریق در این مناطق نیستند. وی در ادامه، با اشاره به بی‌توجهی مسئولان نسبت به مقولۀ محیط زیست و فقدان اقدامات ملموس از سوی نهادهای ذی‌ربط در مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی، می‌افزاید. در واقع، عملکرد نامطلوب و در مواردی فاجعه‌بار نهادهای دولتی سبب شدە است که انجمن‌های زیست‌محیطی شکل گیرند و مردم به‌صورت داوطلبانه برای حفاظت از محیط زیست خود وارد عمل شوند. بە نظر این فعال زیست محیطی، در غیاب این انجمن‌ها و فعالان، رخدادی کوچک همچون یک آتش‌سوزی می‌تواند به بحرانی گسترده و غیرقابل‌کنترل تبدیل شود. افزون بر این، نهادهای مسئول نه بودجەی کافی در اختیار دارند، نه نیروی انسانی لازم و نه ارادەی جدی برای مقابله با این بحران‌ها. از سوی دیگر، هیچ قانون شفاف و بازدارنده‌ای برای پیشگیری از تخریب‌های زیست‌محیطی وجود ندارد و متخلفان، در صورت پیگیری قضایی، معمولاً با جریمه‌های نقدی اندک مواجه شده و پرونده‌های آنان بدون پیامد بازدارنده بسته می‌شود.   مشکلات سدسازی در کردستان، از فاجعه زیست محیطی تا پیامدهای اجتماعی طی سالیان گذشته، روند سدسازی‌های متعدد و بی‌رویه‌ای در کردستان آغاز شده و تعداد آن‌ها به ۱۸ سد رسیده است. این سدها علاوه بر ایجاد تغییرات گسترده زیست‌محیطی و برانگیختن نگرانی‌های فراوان در میان فعالان محیط زیست، از منظر اقتصادی و اجتماعی نیز موجب بروز مشکلات متعددی شده‌اند. یکی از فعالان زیست‌محیطی منطقه هورامان و از اعضای انجمن سبز چیا-ی مریوان دربارەی سدسازی‌های متعدد و فاقد مطالعات کارشناسی در کردستان به آرنا نیوز می‌گوید: یکی از بزرگ‌ترین مشکلات کنونی محیط زیست کردستان همین سدسازی‌هاست که سبب تغییر اکوسیستم منطقه، از جمله هورامان، شده است. زیرا با احداث سدهایی مانند سد داریان، طبیعت رشته‌کوه‌های شاهو و کوسالان از یکدیگر جدا شده و اکوسیستم آن‌ها محدودتر گشته است. از نگاە این فعال زیست محیطی، در نتیجه این سدسازی، حیوانات کوهی که پیش‌تر از کوهستان‌های کوسالان و مریوان تا نزدیکی دشت زهاو در کرماشان در حرکت و فعالیت بودند، با آبگیری این سدها ناچار به زندگی در محدوده‌ای کوچکتر شده‌اند. در واقع، آبگیری این سدها موجب حذف بخشی از این اکوسیستم زیبا شده است. از سوی دیگر، گونه‌های گیاهی و چشمه‌های طبیعی نیز از بین رفته‌اند. از سوی دیگر، چند ماهی است که کمپینی از سوی فعالان زیست‌محیطی سنندج برای مقابله با استفاده از آب سد «ژاوه» به‌عنوان منبع آب شرب این شهر تشکیل شده است. یکی از اعضای این کمپین که از فعالان باسابقه زیست‌محیطی در کردستان است، در گفت‌وگو با آرنا نیوز اظهار می‌دارد: سد ژاوە در ابتدا برای تامین مصارف کشاورزی دشت‌های قروه و دهگلان احداث شد، اما مطالعات انجام‌شده نشان می‌دهد که آب آن به حدی ناسالم است که نه‌تنها برای آشامیدن غیرقابل استفاده است، بلکه برای مصارف کشاورزی نیز خطرناک محسوب می‌شود. دلیل مخالفت فعالان زیست‌محیطی نیز دقیقاً همین مسئله است. وی همچنین با اشاره به پیامدهای سدسازی در کردستان می‌گوید: بر اساس آمارها، سدهای کردستان ظرفیت ذخیره سه میلیارد مترمکعب آب را دارند. این در حالی است که تنها ده درصد از این منابع در بخش شرب و کشاورزی استان مورد استفاده قرار می‌گیرد و مابقی آن توسط مافیای آب، که خارج از استان شکل گرفته است، مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. حق‌آبەی قانونی استان حتی برای بخش کشاورزی نیز پرداخت نمی‌شود و در حال حاضر تنها ۱۲ درصد از زمین‌های کشاورزی کردستان آبی است که این رقم با میانگین کشوری ۴۰ درصد تفاوت معناداری دارد. همچنین، احداث این سدها با ایجاد تغییر در اقلیم و رطوبت کاذب، به دگرگونی اکوسیستم و شوری خاک در دشت‌های شرقی استان منجر شده است. در واقع می‌توان گفت این سدها جز فجایع زیست‌محیطی و اجتماعی، سودی برای کردستان به همراه نداشته‌اند. یکی از پژوهشگران اجتماعی نیز دربارۀ پیامدهای سدسازی گسترده و بدون برنامه در کردستان به آرنا نیوز می‌گوید: در دو دهۀ گذشته شاهد گسترش سدسازی در کردستان بوده‌ایم که در نتیجۀ آن، بسیاری از روستاها تخلیه شده و ساکنان این مناطق، در قبال دریافت خسارات اندک، ناچار به مهاجرت به حاشیه شهرها شده‌اند. این وضعیت علاوه بر ایجاد کمبود در تولیدات دامی سنتی و لبنیات، به دلیل فقدان مهارت این افراد در مشاغل دیگر، زمینه‌ساز بروز آسیب‌های اجتماعی متعددی نظیر بیکاری، اعتیاد، مشاغل کاذب و دست‌فروشی شده است. از نگاە این پژوهشگر اجتماعی، این سدسازی‌ها نه‌تنها زمینه اشتغال را فراهم نکرده‌اند، بلکه نیروی مولد و فعال جامعه را نیز به سوی بزه‌های اجتماعی یا در بهترین حالت به مشاغل غیرمولد سوق داده‌اند. آنچه در حال حاضر در محیط زیست کردستان جریان دارد، صرفاً محدود به آتش‌سوزی‌های فصلی نیست؛ بلکه از یک‌سو شاهد غارت و تخریب گستردۀ جنگل‌ها و منابع طبیعی توسط افراد سودجو و نزدیک به نهادهای قدرت هستیم، و از سوی دیگر، وجود سدهای متعدد که پیامد آن‌ها افزایش بیکاری و دگرگونی اکوسیستم منطقه است. در مقابل، جامعۀ مدنی و فعالان زیست‌محیطی کردستان قرار دارند که در مواردی توانسته‌اند حاکمیت را وادار به عقب‌نشینی کنند، هرچند این تلاش‌ها با تلفات و خسارات جبران‌ناپذیری همراه بوده است؛ از جمله جان‌باختن سرمایه‌های ارزشمند اجتماعی یا بازداشت و سرکوب آنان توسط نهادهای قدرت.

نماینده ویژه ایالات متحده آمریکا در امور سوریه، توماس باراک، روز شنبه اعلام کرد احمدالشرع هفتە آیندە به واشنگتن سفر خواهد کرد و گفت‌وگوها با رهبران کرد در شمال‌شرق سوریه نیز به‌خوبی پیش می‌رود. او افزود این تماس‌ها بخشی از تلاش گسترده‌تر واشنگتن برای تقویت ثبات و آماده‌سازی دمشق جهت پیوستن رسمی به ائتلاف جهانی ضد داعش است. فرستادە آمریکا در سوریە، تام باراک در حاشیه نشست منامه اعلام کرد که رئیس‌جمهور دولت انتقالی سوریه، احمد الشرع، قرار است در ۱۰ نوامبر در کاخ سفید با دونالد ترامپ دیدار کرده و توافقی را برای پیوستن رسمی سوریه به ائتلاف ضد داعش امضا کند. به گفته باراک، این نخستین بار است که یک رئیس‌جمهور سوریه در کاخ سفید پذیرفته می‌شود. او افزود: الشرع به جمع ۸۸ کشور عضو ائتلاف جهانی ضد داعش خواهد پیوست. باراک در رابطە با ادغام نیروهای سوریه دموکراتیک در وزارت دفاع دولت دمشق نیز اظهار داشت: ما به یافتن زمینه‌های مشترک بسیار نزدیک شده‌ایم و مذاکرات "به طور عالی پیش می‌رود. در رابطە با تداوم اختلافات میان نیروهای SDF و دولت انتقالی دمشق، نجیب غادبیان، مدیر مرکز مطالعات راهبردی وزارت امور خارجه سوریه، گفت یکی از موانع گذشته برای پیوستن سوریه به ائتلاف ضد داعش، اختلافات درباره ساختار فرماندهی و نقشSDF در آن بوده است. دمشق معتقد است که نیروهای دموکراتیک سوریه باید زیر نظر دولت مرکزی فعالیت کنند غادبیان هشدار داد در صورت عدم توافق، تنش‌های نهفته بین دمشق و کردها ممکن است دوباره بالا گیرد. تحولات جدید و برسمیت شناختن الشرع از سوی آمریکا و جامعە جهانی میتواند روند دگرگونیها در خاورمیانە را تسریع کردە و افراظ گرایی اسلامی در این منطقە را تحت الشعاع قرار دهد. الشرع که پیش‌تر از چهره‌های جهادی سرسخت در عراق و سوریه شناخته می‌شد، اکنون به گفته ناظران، به یک سیاستمدار عمل‌گرا و میانه‌رو بدل شده است. تحلیلگران می‌گویند دیدار او با ترامپ و پیوستن به ائتلاف جهانی ضد داعش، اوج تغییر تدریجی در رویکرد سیاسی او و گروهش بە شمار می رود. در این بارە، آرون زلین، کارشناس مؤسسه سیاست خاور نزدیک واشنگتن، گفت: به طرق مختلف، این دیدار نشانگر بلوغ سیاسی و تغییر استراتژیک الشرع است. او و نیروهایش از ۲۰۱۳ در میدان نبرد علیه داعش فعال بوده‌اند. بر اساس داده‌های منتشر شدە، نیروهای تحت فرمان الشرع از سال ۲۰۱۷ تاکنون ۷۵ عملیات ضدتروریسم انجام داده‌اند و پس از سقوط رژیم پیشین، همکاری اطلاعاتی میان دمشق و فرماندهی مرکزی آمریکا در هشت عملیات مشترک علیه هستەهای داعش ادامه یافته است. تحلیلگران معتقدند دیدار پیش‌روی احمد الشرع و دونالد ترامپ در واشنگتن، در صورت امضای توافق رسمی، می‌تواند آغاز مرحله‌ای تازه از روابط آمریکا و سوریه باشد که بر محور مبارزه مشترک با تروریسم، بازسازی سوریە ، و عادی‌سازی روابط دیپلماتیک استوار خواهد بود.

افزایش قیمت گوشت و لبنیات در کنار رشد هزینه اجاره و حمل‌ونقل، بار دیگر فشار معیشتی بر خانوارهای کم‌درآمد را تشدید کرده است. در این میان بازار گوشت قرمز در ایران با یکی از شدیدترین نوسانات قیمتی سال‌های اخیر روبه‌رو شده است. با افزایش قیمت کالاهای اساسی و از جملە گوشت در ایران، فشار اقتصادی بر خانوادەها تشدید شدە است. طی ٥ ماە گذشتە، افزایش سرسام آور قیمت گوشت، یکی از دغدغەهای خانوادەها در ایران بودە است. بر اساس آخرین رصدهای قیمت کالاهای اساسی، قیمت هر کیلوگرم گوشت گوساله از حدود ۸۵۰ هزار تومان در فروردین ۱۴۰۴ به بیش از ۱.۵ میلیون تومان در آبان رسیده است کە حاکی از افزایشی بیش از ۷۶ درصدی در شش ماه است. تحلیلگران اقتصادی دلیل اصلی این جهش را حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی و جایگزینی آن با ارز توافقی حدود ۸۵۴۰۰ تومان برای واردات می‌دانند. بر اساس اعلام وزارت جهاد کشاورزی، این تغییر سیاست ارزی موجب شده است تا هزینه واردات گوشت و نهاده‌های دامی به‌شدت افزایش یابد. غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، در این بارە گفت که پیش‌تر گوشت وارداتی با ارز ترجیحی تأمین می‌شد، اما اکنون با ارز توافقی انجام می‌شود و طبیعتاً قیمت‌ها بالا می‌رود. علاوە بر این موارد، دوبرابر شدن قیمت نهاده‌هایی چون جو و ذرت، و افزایش قاچاق دام به کشورهای همسایه نیز به کمبود عرضه در بازار داخلی دامن زده‌اند. فعالان صنفی می‌گویند کمبود خوراک دام و هزینه بالای حمل‌ونقل موجب شده بسیاری از دامداران از چرخه تولید خارج شوند. افزایش قیمت در بازار آزاد و فروشگاه‌ها آخرین رصد بازار در تاریخ ۹ آبان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد قیمت گوشت گوساله ران داخلی به ۸۷۰ هزار تومان رسیده است که نسبت به مهر حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تومان افزایش یافته است. گوشت گوساله وارداتی نیز یک میلیون و ۲۵ هزار تومان و گوشت گوسفندی تا ۱.۵ میلیون تومان معامله می‌شود. قیمت دام زنده گوسفند به ۳۵۰ هزار تومان در هر کیلوگرم رسیده و گوشت تنظیم بازاری نیز از ۳۱۵ هزار به بیش از ۹۰۰ هزار تومان جهش کرده است. واکنش دولت و واردکنندگان وزیر جهاد کشاورزی هفتە گذشتە در پی روند افزایشی قیمت گوشت گفت که دولت برای جلوگیری از افزایش بیشتر قیمت‌ها با واردکنندگان به توافق اصلاح قیمتی رسیده است. او افزود که کاهش ۱۰۰ هزار تومانی قیمت در هفته گذشته با هدف جلوگیری از رشد بی‌رویه انجام شد.» دولت همچنین وعده داده که از هفته آینده واردات گوشت زیر ۷۰۰ هزار تومان را آغاز کند، هرچند کارشناسان می‌گویند حجم واردات فعلی برای تنظیم بازار کافی نیست. واکنش‌های اجتماعی همزمان با افزایش قیمت گوشت، ویدیویی منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد کارکنان یکی از فروشگاه‌های زنجیره‌ای در تهران در حال جمع‌آوری بسته‌های گوشت از یخچال‌ها هستند. شاهد عینی می‌گوید این اقدام درست پس از اعلام افزایش قیمت صورت گرفته است. کاربران در شبکه‌های اجتماعی این صحنه را نمادی از بی‌ثباتی قیمت‌ها و فقدان نظارت مؤثر دانسته‌اند. بررسی قیمت سایر کالاهای اساسی نشان می‌دهد تورم خوراکی‌ها محدود به گوشت قرمز نیست. قیمت تن‌ماهی در ایران از ابتدای سال تاکنون چهار بار افزایش یافته و از حدود ۸۸ هزار تومان به ۱۲۰ هزار تومان رسیده است. منابع بازار می‌گویند احتمال دارد قیمت این محصول به‌زودی به ۱۳۵ هزار تومان نیز برسد. در هفته منتهی به ۸ آبان، قیمت ماکارونی از ۴۱ به ۴۷ هزار تومان، کنسرو ماهی به حدود ۱۲۰ هزار تومان و چای خارجی به ۶۴۰ هزار تومان برای هر بسته ۵۰۰ گرمی رسیده است. قیمت برنج هاشمی برداشت جدید بین ۳۳۰ تا ۳۷۰ هزار تومان گزارش شده است. در میان نوسانات گسترده، تنها کالایی که روند نزولی داشته، گوشت مرغ است. قیمت مرغ که تا ۱۴۸ هزار تومان بالا رفته بود، در روزهای اخیر به نرخ مصوب بازگشته است. با این حال، قیمت بوقلمون پس از سه هفته افزایش، اکنون در سطح ۱۹۹ هزار تومان تثبیت شده است. تحلیلگران اقتصادی می‌گویند که با تداوم نرخ بالای ارز و کاهش عرضه نهاده‌های دامی، بازار ایران همچنان در چرخه‌ای بی‌پایان از افزایش قیمت‌ها قرار دارد و احتمال کاهش قابل توجه در کوتاه‌مدت وجود ندارد.

دریا درویش در حالی که بحران خشکسالی در شرق ایران به مرحله‌ای بحرانی رسیده است، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در سفر به کابل اعلام کرد تهران آب بسیار کمتری از میزان تعیین‌شده در معاهده ۱۳۵۱ دریافت می‌کند و خواستار تدوین «چارچوب حقوقی جدید» برای مدیریت رودخانه هیرمند شد. قرار است دو کشور به‌زودی سی‌اُمین نشست کمیساران آب هیرمند را در تهران برگزار کنند تا درباره آینده این معاهده و راه‌های کاهش تنش گفت‌وگو کنند. به گزارش ایرنا  پنجشنبه چهارم آبان، کاظم غریب‌آبادی معاون وزیر امور خارجه ایران برای گفتگو با مقامات افغانستان در خصوص همکاری های مرزی، آب و قضایی وارد کابل شد. از مهم‌ترین محورهای این گفتگوها حقابه ایران از رودخانه هیرمند بود. رودخانه هیرمند که از کوه‌های هندوکش سرچشمه می‌گیرد و به منطقه سیستان در ایران می‌ریزد، برای کشاورزی و تأمین آب در شرق ایران به ویژه سیستان حیاتی است.   اختلافات ایران و افغانستان بر سر سهم ایران از این رودخانه از اواخر قرن هفدهم میلادی آغاز شد. تا سال ۱۳۵۱ که در دوران نخست وزیری امیرعباس هویدا معاهده هیرمند به امضا رسید و تا امروز هم بر روابط دو کشور در مورد رودخانه هیرمند حاکم است. مطابق این معاهده افغانستان متعهد شددر هر سال حدود ۸۲۰میلیون متر مکعب آب از هیرمند را به ایران بدهد. در شرایط «سال عادی» ۲۲ متر مکعب در ثانیه پیش‌بینی شده است و در سال‌های پرآبی هم جریانی اضافی تخت عنوان «نیکی و برادری» پیش‌بینی شده است. با وجود این،  در معاهده، هیچگونە سازوکار الزام‌آور نیرومندی برای تخلف طرفین از تعهداتشان پیش‌بینی نشده است. این موضوع از آن زمان تا کنون موجب بروز چالشها و نارضایتیهایی در روابط دو کشور شده است.   پس از امضای این معاهده، ایران همواره افغانستان را به اجرای ناقص معاهده از طریق احداث سد در مسیر رودخانه متهم‌کرده است. به ویژه کە در سال‌های اخیر نیز خشکسالی و سدسازی‌های جدید در افغانستان به تنش میان تهران و کابل بر سرحقابه رود هیرمند دامن زده است. در مرداد امسال علیرضا بیکدلی، سرپرست سفارت جمهوری اسلامی ایران در افغانستان، در حاشیه کنفرانس منطقه‌ای دیپلماسی استانی در شهر مشهد، از دولت طالبان خواست تا در اجرای توافقات دوجانبه آبی، به ویژه تا در اجرای توافقات دوجانبه آبی، به ویژه اجرای کامل معاهده رودخانه هیرمند، مسئولانه‌تر عمل کند. بیکدلی تأکید کرد که تأمین حق آبه ایران از منابع فرامرزی، به ویژه رودخانه هیرمند، یکی از جنبه‌های کلیدی روابط تهران و کابل بودە و در این بارە تاکید کرد که این موضوع در بحبوحه بحران اقلیمی فعلی اهمیت فزاینده‌ای یافته است. بیکدلی با اشاره به توافقنامه سال ۱۹۷۳ بین ایران و افغانستان در مورد رودخانه هیرمند، یادآوری کرد که طبق این توافقنامه، سهم مشخصی از آب باید از افغانستان به ایران تحویل داده شود، ولی دولت طالبان هنوز هیچ گام معناداری برای رعایت کامل این توافقنامه برنداشته است. در پاسخ به ادعای ایران،‌مقامات طالبان معتقدند که کمبود آب به دلیل شرایط اقلیمی است و نه انحراف مسیر آب. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران،روز پنجشنبه در کابل به مقامات طالبان   گفت  که تهران «آب بسیار کمتری از میزان تضمین‌شده تحت معاهده رودخانه هیرمند» دریافت می‌کند.وی افزود که «برخی از پروژه‌های سدسازی در افغانستان جریان آب به سمت ایران را کاهش داده است» و تأکید کرد که دو کشور ممکن است برای مدیریت رودخانه به «یک چارچوب قانونی جدید» نیاز داشته باشند. به گفته غریب ‌آبادی ایران خواستار چارچوب حقوقی جدید» برای مدیریت رودخانه هیرمند است. چرا که با ادامه خشکسالی و بحران آب در ایران موضوع ابعاد پیچیده‌تر امنیتی و منطقه‌ای پیدا خواهد کرد. قرار است ایران و افغانستان به‌زودی سی‌اُمین نشست کمیساران آب هیرمند را در تهران برگزار کنند تا موضوع حقابه هیرمند را پیگیری کنند. ایران امیدوار است این نشست زمینه را برای توافقی تازه فراهم کند؛ توافقی که بتواند در میانه‌ی بحران شدید خشکسالی، روزنه‌ای برای بهبود وضعیت بگشاید و دست‌کم از شدت بحران بی‌سابقه‌ی کم‌آبی در سیستان بکاهد.

امیر خنجی پاسخ فائزه هاشمی درباره مرگ پدرش، فراتر از یک روایت شخصی، بازتاب درکی تاریخی از منطق حذف در سیاست ایران است که از امیرکبیر تا رفسنجانی تکرار می‌شود. او با اشاره به نقش خامنەای، به الگویی اشاره میکند که اصلاح‌گران درون‌ساختار را تهدید می‌بیند و حذف می‌کند. این نگاه، نقدی بر ساختار قدرت شخص‌محور جمهوری اسلامی و استمرار سنت تاریخی حذف مخالف سیاسی است. فائزه هاشمی در گفت‌وگویی کە اخیرا در شبکەهای اجتماعی بازتاب فراوان یافتە است، زمانیکە با پرسش از قتل پدرش، هاشمی رفسنجانی مواجە شد، صریحا با طرح این پرسش کە چه کسی امیرکبیر را کشت؟ گفت: این کار روسیه یا اسرائیل نبود، بلکه «حاکمیت» چون او را خاری در چشم خود می‌دید، حذفش کرد. این پاسخ، از سطح یک روایت خانوادگی فراتر می‌رود و به الگویی تاریخی اشاره می‌کند که بارها در ایران تکرار شده است: حاکمی حساس به تهدید در برابر اصلاح‌گری درون‌ساختاری که دیر یا زود باید کنار گذاشته شود. اما باید روشن گفت که هدف این تحلیل، مقایسه مستقیم هاشمی با امیرکبیر نیست. این تشبیه بیشتر مورد علاقه فائزه یا بخشی از جریان‌های سیاسی است که می‌کوشند از آن برای بازسازی چهره رفسنجانی در ایران استفاده کنند. چنین مقایسه‌ای محل بحث است و از نظر تحلیلی، بیش از آنکه روشن‌کننده باشد، ابهام‌زا است. در عوض، برای فهم دقیق‌تر سازوکار قدرت در جمهوری اسلامی ایران، می‌توان علی خامنه‌ای را به‌صورت استعاری با ناصرالدین‌شاه مقایسه کرد: دو چهره از دو دوران که در عین تفاوت‌های ساختاری، در منطق حکمرانی، تشابهی شگفت دارند. ناصرالدین‌شاه در قرن نوزدهم، سلطنت دودمانی را بر محور شخص خود، با تکیه بر دربار، دیوان‌سالاری سنتی و موازنه میان روسیه و بریتانیا سازمان داد و نیم قرن تمام حکومت کرد. آغاز سلطنتش با نشانه‌هایی از توجە بە اصلاح همراه بود، اما هرچه گذشت، محافظه‌کارتر شد و در برابر مدرنیته موضع گرفت. خامنه‌ای نیز در قرن بیست‌ویکم، جمهوری اسلامی را با تکیه بر ولایت فقیه، نهادهای موازی، شبکه سپاه و بیت رهبری به نظامی شخص‌محور بدل کرد و قدرت را از نهادها به شخص خود بازگرداند. در هر دو نظام، شخص حاکم کانون تنظیم سیاست است و نهادها در سایه‌ی او معنا یافتند. ناصرالدین‌شاه دوران حاکمیت خود را با امیرکبیر آغاز کرد؛ صدراعظمی که در تلاش بود ایران را از درون اصلاح کند، اما زمانیکە استقلال رأی او بیش از اندازه شد، از قدرت برکنار و در حمام فین کاشان کشته شد. این رخداد، به نماد تاریخی نخبه‌کشی در سیاست ایران بدل شد. خامنه‌ای نیز الگوی مشابهی را در سطحی ایدئولوژیک‌تر بازتولید کرده است. در دوران حاکمیت استبدادی او، تقریباً تمام چهره‌های مؤثر در نظام در نهایت به حاشیه رانده شدند. هاشمی رفسنجانی کنار گذاشته شد و مرگش با روایت‌های متناقض همراه بود؛ خاتمی به عنوان نماد جناح مخالف او به حاشیه رانده شد؛ احمدی‌نژاد از متحد نزدیک به عنصر مزاحم تبدیل شد، لاریجانیِ مطیع نیز برای مدت زیادی از دایره اعتماد خارج شد و روحانی در وضعیتی تعلیقی میان حذف و بقا باقی مانده است. در این ساختار، وفاداری‌ها تاریخ مصرف دارند و قدرت به‌جای قانون، بر روابط شخصی استوار است. ناصرالدین‌شاه به عنوان اولین پادشاهی که زبانی غیر از فارسی، یعنی فرانسه را میدانست به اروپا رفت، عکاسی و تئاتر آموختم نخستین رمان فارسی را نوشت و از مظاهر تمدن جدید شگفت‌زده شد، اما معنای واقعی مدرنیته را درک نکرد. او ابزار مدرن را پذیرفت ولی به نظم و محدودیت سیاسی آن تن نداد. خامنه‌ای نیز در سطح فردی اهل ادبیات و مطالعه معرفی می‌شود، اما در مقام رهبر، منطق امنیتی و ایدئولوژیک را محور کرده است. در جهانی شبکه‌ای و چندصدا، او سیاست را در قالب دشمن‌محوری و اطاعت‌محوری بازتعریف کرده است و کارآیی نهادی و اجماع اجتماعی را در اولویت نمی‌بیند. این همان پارادوکس تاریخی است؛ پذیرش ابزارهای مدرن بدون پذیرش الزامات فکری و نهادی آن. در عصر ناصرالدین‌شاه، حذف امیرکبیر تنها ظاهر ماجرا نبود. او در کنار خود متفکران دیگری مانند سیدجمال‌الدین اسدآبادی را داشت. حضور این چهره برای مقایسه با خامنه‌ای اهمیت مضاعف دارد، زیرا سیدجمال نماینده‌ی نوع دیگری از اصلاح‌گری بود. او اصلاح‌گرِ برون‌ساختاری، منتقدی فکری و اجتماعی بود. سید جمال به دعوت شاه از هند و عثمانی به ایران آمد، چندی مشاور بود و سپس به دلیل انتقادهایش از کشور اخراج شد. بدین ترتیب، ناصرالدین‌شاه هم اصلاح‌گر درون‌ساختار را حذف کرد و هم روشنفکر برون‌ساختار را؛ نخستین تجربه تاریخی ایران در حذف هم‌زمان عقل مدیریتی و نقد فکری. همین الگو در دوران خامنه‌ای نیز تکرار شده است. او از یک‌سو با سیاست‌مداران درون نظام یعنی روحانیان و مدیرانی که زمانی متحدش بودند درگیر شد و آنان را به حاشیه راند، و از سوی دیگر، با روشنفکران، دانشگاهیان و روزنامه‌نگاران بیرون از ساختار نیز به همان سرنوشت برخورد کرده است. در واقع، خامنه‌ای با هر دو تیپ مدرنِ امیرکبیر و سیدجمال طرف بوده است. با اصلاح‌گرانی که می‌خواستند از درون نظام تغییر ایجاد کنند، و با منتقدانی که از بیرون به بازنگری در مبانی دعوت می‌کردند. در هر دو جبهه، پاسخ یکسان بود: حذف، طرد یا خاموشی. در این منطق، نهادها همواره در مظان تهدید قرار دارند. ناصرالدین‌شاه از روزنامه وقایع اتفاقیه هراس داشت، و خامنه‌ای از استقلال قوا، احزاب و رسانه‌ها. در هر دو دوره، هر نهاد تازه به‌جای آنکه بە عامل ثبات تلقی شود، به چشم رقیب دیده شد. در نتیجه، در جمهوری اسلامی امروز، نهاد ریاست‌جمهوری به‌تدریج تهی از معنا شده و حتی روحانیان نزدیک به نظام نیز زیر سایه‌ی بی‌اعتمادی امنیتی قرار گرفته‌اند. در چنین ساختاری، هر تصمیم باید از بالا تنفیذ شود، و سیاست بیش از آن‌که عرصه مشارکت باشد، میدان کنترل است. زبان رسمی رهبر جمهوری اسلامی ایران بازتاب همین منطق است. هنگامی که سایت دفتر او در واکنش به پیشنهاد مصالحه‌جویانه اصلاح‌طلبان نوشت «خشاب دشمن را پُر نکنید»، در واقع جانمایه‌ی فلسفه سیاسی خامنه‌ای را آشکار کرد: سیاست، صحنه نبرد است نه گفت‌وگو. در این چارچوب، هر نقدی به مثابه همکاری با دشمن تعبیر می‌شود. همان‌گونه که ناصرالدین‌شاه هر اصلاح‌طلبی را مظنون به نفوذ بیگانه می‌دید، خامنه‌ای نیز هر صدای متفاوتی را پیاده‌نظام آمریکا یا اسرائیل می‌داند. در چنین فضایی، دشمن نه فقط دیگری، بلکه عنصر سامان‌دهنده‌ی سیاست است که نظام را در حالت دائمی تهدید نگه می‌دارد.در هر دو تجربه، فقط رقیب سیاسی نیست که خطر تلقی می‌شود؛ زمان نیز دشمن است. ناصرالدین‌شاه نزدیک به پنجاه سال بر ایران حکومت کرد، اما هرچه زمان گذشت، بیش از آن‌که اقتدارش تثبیت شود، از درون فرسوده شد. او با فشار مدرنیته و تغییرات اجتماعی روبه‌رو شد و در برابرشان ایستاد، تا سرانجام مشروعیت سلطنتش فرو ریخت. خامنه‌ای نیز با چهار دهه رهبری، در جامعه‌ای متکثر و جهانی شبکه‌ای، از گسترش طبیعی عرصه عمومی هراس دارد. او با بازتولید مداوم وضعیت بسیج و امنیت، می‌کوشد از فرسایش ساختاری جلوگیری کند، اما این تلاش به بهای فرسایش مشروعیت و سرمایه اجتماعی تمام شده است. در هر دو مورد، طول عمر سیاسیِ حاکم به جای آن‌که نشانه‌ی ثبات باشد، به نشانه‌ی انجماد بدل شد؛ نابهنگامی با زمان، دیر یا زود هزینه‌ی نهادی خود را تحمیل می‌کند. اگر ناصرالدین‌شاه آخرین شاه سنتی ایران بود، خامنه‌ای را می‌توان آخرین شاه ایدئولوژیک نامید. او با شبکه‌ای از روحانیان، نظامیان و مدیران وفادار، ساختاری شبه‌درباری ایجاد کرده است که در آن اطاعت جای مشروعیت را گرفته است. جمهوری اسلامی در معنای دقیق کلمه دیگر جمهوری نیست؛ بلکه نظامی است گرد محور شخص رهبر. جامعه مدنی تهدید است، نهاد مستقل خطر، و اصلاح‌طلب واقعی فاقد جایگاه. از همین روست که اصلاح‌طلبان سنتی، از خاتمی گرفتە تا ناطق نوری، امروز در وضعیت تعلیق‌اند: نه حذف رسمی، نه حضور مؤثر. در واقع، سیاست ایران در دوران خامنه‌ای همان دربار ناصری است، با تکنولوژی، تبلیغات و رسانه‌های مدرن. میان حمام فین و استخر سعدآباد بیش از یک قرن فاصله است، اما هر دو نقطه به یک منطق ختم می‌شوند: حذف عقلانیت واقع‌گرا، حتی اگر در درون ساختار استبدادی شکل گرفتە باشد یا آن را ایجاد کردە باشد. در هر دو، قدرت مطلقه از چهره‌ای در هراس بودە است که از متن خود برخاسته بود؛ در هر دو، حاکمیت برای حفظ اقتدار، سرمایه سیاسی خویش را از میان برد، و در هر دو، مرگ اصلاح‌گر آغاز فرسایش مشروعیت بود. پرسش آغازین را دوباره می‌توان طرح کرد: «چه کسی هاشمی را کشت؟» اگر پاسخ فائزه را نه حکم قطعی بلکه استعاره‌ای برای فهم تاریخ بدانیم، می‌توان گفت قاتل، شخصی خاص نیست، بلکه منطقِ دیرپای قدرت در ایران است: منطق شخص‌محوری، دشمن‌محوری و حذف مستمر. مقایسه خامنه‌ای و ناصرالدین‌شاه، مقایسه‌ی اشخاص نیست، بلکه دو شکل از یک الگو یعنی الگوی بقای قدرت از مسیر حذف است. از این منظر، خامنه‌ای حامل امروزین همان منطق تاریخی است: رهبری طولانی‌مدت که در آن وفاداری‌ها مصرف می‌شوند، نهادها سایه می‌گردند، و هر عقل مستقل به تهدید امنیتی بدل می‌شود. ناصرالدین‌شاه با گلوله میرزا رضا کرمانی کشته شد و ناخواسته بذر مشروطه را کاشت. خامنه‌ای هنوز بر تخت است، اما در جامعه‌ای که مشروعیت دینی و سیاسی‌اش رو به فرسایش است، هر حذف تازه نه نشانه اقتدار، بلکه گواه فرسودگی است. فائزه هاشمی شاید ناخواسته با آن جمله کوتاه، تاریخ را احضار کرد: قاتل همان است که همیشه می‌کشد؛ حاکمی که از اصلاح می‌ترسد، چون بقایش را در حذف می‌بیند.

اعلام پایان سیاست تغییر رژیم و ملت‌سازی از سوی آمریکا، نشانه چرخشی راهبردی در سیاست خارجی واشنگتن است کە بر ثبات منطقه‌ای و منافع مشترک استوار بودە و بازتاب نوعی واقع‌گرایی دیپلماتیک در دوره ترامپ دوم است. سخنان تولسی گابارد نشان می‌دهد اولویت آمریکا از مداخله نظامی به همکاری اقتصادی و میانجی‌گری سیاسی تغییر یافته است. مدیر اطلاعات ملی آمریکا روز جمعه اعلام کرد که استراتژی سابق واشنگتن در زمینه تغییر رژیم و ملت‌سازی در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ به پایان رسیده و تمرکز سیاست خارجی این کشور به ثبات منطقه‌ای و رفاه اقتصادی معطوف شده است. تولسی گابارد، نماینده پیشین کنگره و کهنه‌سرباز گارد ملی، در سخنرانی خود در نشست سالانه گفت‌وگوی منامه در بحرین گفت: دهه‌ها سیاست خارجی ما در چرخه‌ای بی‌ثمر و بی‌پایان از تغییر رژیم یا ملت‌سازی گرفتار شده بود. این رویکرد منجر به صرف تریلیون‌ها دلار، از دست رفتن زندگی‌های بی‌شمار و افزایش تهدیدات امنیتی، از جمله ظهور گروه‌های تروریستی مانند داعش شده است. گابارد اشاره کرد که دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ تمرکز خود را بر دیپلماسی واقع‌گرایانه، حفاظت از امنیت ملی و تعامل منطقی با جهان گذاشته است. به گفته او، این رویکرد شامل میانجی‌گری در توافق‌های صلح و آتش‌بس‌های منطقه‌ای از جمله در غزه، هند و پاکستان، اسرائیل و ایران و همچنین جلوگیری از درگیری بین مصر و اتیوپی بر سر سد رنسنانس بزرگ اتیوپی بوده است. وی همچنین به توافق‌های ابراهیم میان اسرائیل، امارات، بحرین، مراکش و سودان اشارە کردە و اظهار داشت : یک ایده ساده و در عین حال انقلابی همه این اقدامات را به هم پیوند می‌دهد: دنبال کردن منافع مشترک و یافتن راه‌حل‌های برد-برد. او تصریح کرد که ترامپ درک می‌کند که همه کشورها ارزش‌ها یا سیستم حکومتی آمریکا را ندارند و در این میان مهم‌ترین نکته، یافتن زمینه‌های مشترک و ساختن شراکت‌ها است. گابارد افزود که رویکرد «آمریکا اول» به معنای منزوی شدن نیست بلکه شامل دیپلماسی مستقیم و آمادگی برای گفتگوهای دشوار است که دیگران حاضر به انجام آن نیستند. گابارد همچنین تأکید کرد که چالش‌های جدی همچنان در خاورمیانه باقی است. او به شکنندگی آتش‌بس در غزه و ادامه نگرانی‌ها درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران اشاره کرد، در حالی که مدیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تحرکات تازه‌ای در سایت‌های هسته‌ای این کشور گزارش کرده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی ایران شروطی را برای رفع فیلتر تلگرام، ازجمله همکاری قضایی، حذف محتوای مغایر با امنیت ملی و حفاظت از داده‌های کاربران ایرانی اعلام کرده‌اند. این اقدام در چارچوب سیاست حکمرانی‌پذیری پلتفرم‌ها انجام شده است، اما تحلیلگران احتمال تحقق رفع فیلتر را با توجه به رویکرد امنیتی دولت، اندک می‌دانند. به گفته گزارش‌های رسانه‌های داخلی، مقامات جمهوری اسلامی ایرای شروطی را به پلتفرم پیام‌رسان محبوب تلگرام اعلام کرده‌اند که پذیرش آن‌ها می‌تواند راه را برای رفع فیلتر این سرویس در ایران هموار کند. این اقدام پس از ماه‌ها گمانه‌زنی و گزارش‌های ضدونقیض در مورد رفع احتمالی محدودیت‌ها از سایر پلتفرم‌های پرمخاطب خارجی صورت می‌گیرد. بر اساس اخبار منتشر شده، تیمی از مذاکره‌کنندگان ایرانی این شروط را به تلگرام ابلاغ کرده‌اند. در صورت امضای تفاهم‌نامه و اجرای این الزامات، محدودیت دسترسی به تلگرام، برداشته خواهد شد. شرایط کلیدی ایران برای تلگرام این شروط که با هدف همسو کردن فعالیت تلگرام با قوانین جمهوری اسلامی ایران و رفع نگرانی‌های امنیتی طراحی شدە است، شامل موارد زیر می‌شوند: همکاری با دستگاه قضائی: تلگرام متعهد شود که با سیستم قضائی ایران همکاری کند. حذف مطالبی که خلاف امنیت ملی تلقی می‌شوند. محدودسازی محتوای تحریک‌آمیز قومیتی. مسدودسازی حساب‌های ترویج‌کنندگان محتواهای تروریستی. حذف محتوا بر اساس «شکایت شهروندان، حفظ حریم خصوصی کاربران ایرانی: تعهد تلگرام مبنی بر عدم ارائه اطلاعات کاربران ایرانی به سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه. تلگرام یکی از پرمخاطب‌ترین پلتفرم‌ها در ایران بودە و فیلترینگ آن تاثیر قابل توجهی بر ارتباطات و کسب‌وکارهای آنلاین داشته است. در حالی که واتس‌اپ و فروشگاه نرم‌افزاری گوگل‌پلی حدود یک سال پیش، تحت آنچه دولت ایران رفع فیلترینگ گام‌به‌گام نامید، از محدودیت خارج شدەاند، سایر پلتفرم‌ها همچنان فیلتر هستند. گزارش‌های حاکی از آغاز مذاکرات میان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران با تلگرام پس از مصوبه شورای عالی فضای مجازی منتشر شده است. با این حال، کارشناسان تاکید دارند که رفع فیلتر کامل، مشروط به اجرای دقیق شروط شش‌گانه مصوبه شورای عالی فضای مجازی و «حکمرانی‌پذیر» شدن پلتفرم‌ها است. در این بارە، حامد بیدی، کارشناس اینترنت، گفت: به نظر می‌رسد ارتباطاتی میان وزارت ارتباطات و پلتفرم تلگرام برقرار شده باشد. به هر حال تلگرام در گذشته نیز تا حدی تعاملاتی با دولت‌های پیشین ایران داشته است و احتمال دارد این ارتباطات مجددا از سر گرفته شده باشد. وی همچنین به گمانه‌زنی‌هایی اشاره کرد که در جریان جنگ اخیر (دوازده روزه) برخی کاربران در پیوستن به کانال‌های خاص دچار اختلال شدند، که می‌تواند نشانه‌ای از نوعی تعامل موقت میان تلگرام و طرف ایرانی برای محدودسازی محتوای خاص باشد. نماینده سابق مجلس، رشیدی‌کوچی، پیش‌تر تلگرام را به دلیل بی‌طرفانه عمل کردن در موضوعات منطقه‌ای، مستحق رفع فیلتر دانسته بود. با این وجود، با گذشت حدود یک سال از «گام نخست» رفع فیلترینگ، هنوز اقدام ملموس دیگری برای پلتفرم‌هایی مانند تلگرام، اینستاگرام یا یوتیوب صورت نگرفته است، امری که به گفته تحلیلگران، به کاهش «اعتماد عمومی» منجر شده است. پذیرش یا رد این شروط از سوی تلگرام، که بارها بر سیاست‌های سفت‌وسخت خود در قبال حفظ حریم خصوصی کاربران تاکید کرده است، سرنوشت دسترسی میلیون‌ها کاربر ایرانی به این پلتفرم را تعیین خواهد کرد. تحلیلگران می‌گویند با توجه به ماهیت امنیتی حکومت ایران و تمرکز آن بر کنترل اطلاعات و سرکوب، احتمال رفع فیلتر این اپلیکیشن‌ها کم به نظر می‌رسد

گزارش تازه هیأت حقیقت‌یاب سازمان ملل از وخامت بی‌سابقه وضعیت حقوق بشر در ایران پس از حملات ژوئن اسرائیل خبر می‌دهد. این نهاد حمله به زندان اوین را عامدانه و ناقض حقوق غیرنظامیان دانسته و از سرکوب گسترده، بازداشت هزاران شهروند، افزایش اعدام‌ها و تبعیض علیه کردها و سایر اقلیت‌ها ابراز نگرانی کرده است. هیأت خواستار تحقیق مستقل و پاسخ‌گویی فوری دو دولت شد. هیأت حقیقت‌یاب بین‌المللی سازمان ملل در آخرین گزارش خود در روز گذشتە ٣٠ اکتبر اعلام نمود که وضعیت حقوق بشر در ایران پس از حملات هوایی اسرائیل در ژوئن به‌شدت وخیم‌تر شده است. این هیات اعلام کرده سرکوب داخلی اخیر، فضای مدنی را بیش از هر زمان دیگری تنگ کرده، دادرسی عادلانه را تضعیف و احترام به حق حیات را از میان برده است. سارا حسین رئیس هیات حقیقت‌یاب در نخستین گزارش رسمی خود به مجمع عمومی سازمان ملل پس از حملات ماه ژوئن اسرائیل اعلام کرده که این جنگ پیامدهای سنگین در بر داشته است. یکی از مواردی که این گزارش نگران کننده توصیف کرده است حمله هوایی اسرائیل به زندان اوین در تهران است. طبق این گزارش، این حمله در ۲۳ ژوئن، در ساعت ملاقات خانواده‌ها و بدون هشدار قبلی انجام شد و طبق اعلام دولت ایران، در نتیجه آن ۸۰ نفر از جمله زندانیان، کارمندان، خانواده‌ها و دست‌کم یک کودک کشته شده‌اند. به گفته هیات حقیقت‌یاب، زندان اوین در آن زمان نزدیک بە ۱۵۰۰ زندانی، از جمله مدافعان حقوق بشر و فعالان سیاسی را در خود جا دادە بود. بررسی‌های مقدماتی نشان می‌دهد که این حملە ساختمان‌های غیرنظامی را هدف قرار دادە و این حملات احتمالاً عامدانه بوده‌اند. هیأت حقیقت‌یاب همچنین اعلام کرده است کە از دو دولت ایران و اسرائیل خواستار دریافت اطلاعات رسمی شده است. طبق این گزارش در حالی که ایران نسبت بە آن پاسخ داده است، اما اسرائیل تاکنون واکنشی نسبت بە این درخواست نشان نداده است. همزمان، شواهدی از کوتاهی مقام‌های ایرانی در انتقال به‌موقع زندانیان به مکان امن وجود دارد. گزارش‌هایی نیز از ضرب‌وشتم و تهدید زندانیان منتقل‌شده منتشر شده است. خانواده‌ها هفته‌ها از سرنوشت عزیزانشان بی‌خبر بوده‌اند و دست‌کم یک زن پس از انتقال به زندان قرچک بر اثر محرومیت از درمان جان باخته است. حسین خواستار انجام تحقیقی مستقل و شفاف درباره رویداد اوین شد. در بخش دیگری از گزارش این هیات، به بازداشت‌های گسترده در خلال جنگ ۱۲ روزه و پس از آن اشاره شده است. به گفته هیأت حقیقت‌یاب، از پایان درگیری‌ها تا اواسط اوت، دولت ایران بیش از ۲۱ هزار نفر را به‌عنوان مظنون بازداشت کرده است. در میان بازداشت‌شدگان وکلا، روزنامه‌نگاران، فعالان حقوق بشر و شهروندانی دیده می‌شوند که تنها دیدگاههای خود را در شبکه‌های اجتماعی بیان کرده‌اند. در همین رابطە قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران دستور برگزاری محاکمه‌های فوری را برای کسانی صادر کردە است که به همکاری با اسرائیل متهم شدەاند. بە موازات این دستور، مجلس شورای اسلامی نیز قانونی را تصویب کرده است که طبق آن، دامنه مجازات اعدام را برای مصادیق جاسوسی گسترش دادە و انتشار محتوایی را که دولت آن را اطلاعات نادرست تشخیص دهد، جرم‌انگاری می‌کند. در بخش دیگری از این گزارش، متعاقب جنگ ٢ روز، موج سرکوبها به‌ویژه در کردستان شدت یافته است. بیش از ۳۳۰ شهروند کُرد و شمار زیادی شهروند عرب در ماه‌های اخیر بازداشت شده‌اند. گزارش‌ها حاکی از استفاده نیروهای امنیتی از خشونت مفرط و خودسرانه است. هیات حقیقت‌یاب هشدار داده است که اقلیت‌های ملی و مذهبی در ایران در معرض تبعیض ساختاری و بازداشت‌های هدفمند قرار گرفته‌اند. این گزارش بودن اشاره به علت خاصی به اخراج صدها هزار شهروند افغانستانی نیز پس از این جنگ اشاره می کند. علاوه‌براین گزارش می افزاید که شماری از اعضای جامعۀ بهایی به اتهام جاسوسی برای صهیونیسم بازداشت و اموالشان مصادره شده است. هیأت حقیقت‌یاب همچنین در گزارش خود از افزایش چشمگیر اعدام‌ها در سال جاری نیز خبر داده است که به بالاترین سطح از ۲۰۱۵ رسیده است. در این راستا مکس دو پلسی، کارشناس هیأت، هشدار داده است کە: اگر اعدام‌ها بخشی از حمله‌ای سیستماتیک علیه جمعیت غیرنظامی باشد، قضات و مقاماتی که احکام را صادر می‌کنند ممکن است به انجام دهندگان جنایت علیه بشریت شناخته شوند. به‌گفته او همزمان بیش از ۶۰ مورد قتل زنان از ماه مارس تا سپتامبر گزارش شده و قوانین برای پیشگیری از خشونت جنسیتی همچنان متوقف مانده است. ویویانا کریستسیویچ، کارشناس دیگر هیأت حقیقت‌یاب نیز با اشاره به تهدید و بازداشت خانواده روزنامه‌نگاران خارج از ایران خواستار پایان یافتن آزار فرامرزی خانواده‌های روزنامه‌نگاران شده است. در این بارە، او تأکید کرد که تهدید خانواده‌های خبرنگاران ایرانی در خارج از ایران، نقض آشکار حق آزادی بیان و امنیت فردی است. هیأت حقیقت‌یاب در جمع‌بندی خود از این گزارش هشدار داد که انکار عدالت، خود بی‌طرفانه نیست و تداوم مصونیت، رنج قربانیان را طولانی‌تر می‌کند و تعهدات ایران در قبال عدالت، حقیقت و پاسخ‌گویی را نقض می‌سازد.

نیروهای واکنش سریع سودان با حمایت مالی و تسلیحاتی امارات متحدە عربی، پس از هجده ماه محاصره، شهر الفاشر در دارفور شمالی را تصرف کردند. گزارش‌های ماهواره‌ای تحلیلی از دانشگاه ییل حاکی از کشته‌شدن بیش از دو هزار غیرنظامی و وقوع قتل‌عام است نماینده سودان در سازمان ملل امارات را به مشارکت در این جنایت‌ها متهم و خواستار تحقیق بین‌المللی فوری شد. پس از محاصره‌ای هجده‌ماهه، نیروهای واکنش سریع (RSF) که از سوی امارات متحده عربی حمایت مالی و لجستیکی می‌شوند، کنترل شهر الفاشر، مرکز ایالت دارفور شمالی در غرب سودان، را به‌دست گرفته‌اند. تصاویر ماهواره‌ای و ویدئوهای منتشرشده نشان می‌دهد که بیش از دو هزار غیرنظامی از جمله زنان، کودکان و سالمندان، طی روزهای اخیر کشته شده‌اند. تحلیل تصاویر ماهواره‌ای توسط "زمایشگاه پژوهش‌های انسانی دانشگاه ییل نشان می‌دهد لکه‌های قرمز گسترده بر زمین‌ها و اجسادی کنار خودروها و خیابان‌ها پراکنده شده است. کارشناسان معتقدند این آثار نشان‌دهنده قتل‌های جمعی و تلاش برای پاکسازی نژادی است. ویدئوهای منتشرشده نیز سربازان نیروهای واکنش سریع را در حال تیراندازی به غیرنظامیان و جشن گرفتن در خیابان‌ها نشان می‌دهد. نیروهای واکنش سریع با استفاده از تجهیزات هوایی و حمایت‌های لجستیکی امارات، کنترل مناطق استراتژیک شهر را در دست گرفته و مانع فرار غیرنظامیان شده‌اند. ارتش سودان در بیانیه‌ای از سازمان‌های بین‌المللی خواست مدارک مربوط به این جنایت‌ها را ثبت کنند و تأکید کرده که هیچ گروهی نمی‌تواند بر خون قربانیان سرپوش بگذارد. در همین بارە، روز گذشتە، در نشست اضطراری شورای امنیت سازمان ملل درباره وضعیت سودان الحارث ادریس، نماینده سودان، امارات متحدە عربی را به حمایت نظامی، مالی و رسانه‌ای از این گروە متهم کردە و گفت این حمایت شامل ارسال پهپاد، مهمات و انتقال طلا از معادن سودان به امارات است. ادریس همچنین از کشتار غیرنظامیان در الفاشر سخن گفت و آن را نمونه‌ای از نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت دانستە و از شورای امنیت خواست تحقیق بین‌المللی مستقلی در این باره آغاز کند. سقوط الفاشر تاکنون باعث آوارگی بیش از ۲۵۰ هزار نفر شدە است. بیشتر این آوارگان به مناطق جنوبی و غربی دارفور گریخته‌اند. تصاویر ماهواره‌ای حرکت جمعیت‌های عظیم به‌سوی مناطق امن‌تر را نشان می‌دهد و گزارش‌ها حکایت از نابودی گسترده زیرساخت‌ها، بیمارستان‌ها و مراکز خدماتی دارد. دارفور، منطقه‌ای وسیع در غرب سودان، طی دو دهه اخیر صحنه نزاع‌های پیچیده و خونین بوده است. از اوایل دهه ۲۰۰۰ درنتیجه حمله گروه‌های شبه نظامی مورد حمایت دولت وقت سودان خصوصا گروه جنجوید صدها هزار نفر کشته شده و چندین میلیون نفر از بیم جنگ آواره شده‌اند. نزاع‌ها در دارفور علاوه بر انگیزه‌های سیاسی، با رقابت بر منابع معدنی و زيرزمينی از جمله طلا و اختلافات اتنیکی مرتبط است. واکنش‌های بین‌المللی به فاجعه الفاشر تاکنون سریع و گسترده بودە است. اتحادیه اروپا ضمن ابراز نگرانی عمیق خواستار توقف فوری خشونت و احترام به حقوق بشر شدە است. سازمان ملل نسبت به خطر افزایش تجاوزها و خشونت‌های مبتنی بر انگیزه‌های اتنیکی، به‌ویژه علیه زنان و دختران هشدار دادە و صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) خواستار دسترسی فوری و امن نیروهای امدادگر به مناطق آسیب‌دیده شدە است. در واکنشی دیگر از سوی واشنگتن، سناتور جمهوری‌خواه جیم ریش خواستار قرار دادن نیروهای واکنش سریع در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی شد و گفت که این اقدامات بخشی از برنامه‌ای منظم برای ایجاد رعب و وحشت و انجام قتل‌عام جمعی است. تصاویر ماهواره‌ای حرکت جمعیت‌های عظیم به‌سوی جنوب دارفور و وجود اجساد در حاشیه شهر، به‌روشنی نشان می‌دهد که خشونت‌ها در منطقە همچنان ادامه داشتە و شهر و ساکنانش هنوز در معرض خطر هستند. کارشناسان حقوق بشر تأکید می‌کنند که جامعه جهانی باید فوراً برای توقف کشتار و پاسخگویی عاملان آن اقدام کند تا فاجعه انسانی در دارفور گسترده‌تر نشود

امیر خنجی علی خامنه‌ای در وضعیتی میان مرگ و بقا، حضور و غیبت، به حیات سیاسی خود ادامه می‌دهد. او دیگر در میدان سیاست نیست، بلکه تصویر و نام او در ذهنیت نظام بە عنوان رهبری که اقتدارش از ترس تغذیه می‌کند نه از رضایت بازتولید میشود. پنهان‌ماندن او نه نشانه ضعف جسمی، بلکه تلاشی برای تبدیل قدرت به اسطوره است، اما این رویە ترفندی برای حفظ کنترل در نظامی است که تنها با تداوم سایه رهبر، وانمود می‌کند هنوز زنده است. علی نیکزاد، نایب‌رییس مجلس شورای اسلامی، در تازه‌ترین اظهارات خود با ستایش از اتحاد مردم در جریان جنگ ۱۲روزه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران گفته است: پس از جنگ، عوامل داخلی دشمن که از ترس مردم نتوانستند از سوراخ موش بیرون بیایند، فکر می‌کردند می‌توانند بیرون آمده و برای خود جولان دهند. او در ادامه با اشاره به مذاکرات با آمریکا افزود: «پیش از جنگ و در حین مذاکرات، حتی گفتند بعضی از سفارتخانه‌ها را رنگ و تمیز کنیم تا مستقر شوند؛ اما به ما حمله شد.» این سخنان، بیش از آن‌که بازتاب واقعیتهای سیاسی درون میدان باشند، تصویری از روانِ پناه‌گرفته‌ جمهوری اسلامی ایران پس از جنگ را آشکار می‌کند؛ نظامی که پیروزی‌اش را در ترس دیگران می‌جوید، نه در اعتماد مردمش. نیکزاد شاید خواسته باشد مخالفان را به سوراخ موش تبعید کند، اما در ذهن بسیاری از ایرانیان، این استعاره بی‌اختیار جهت عوض می‌کند: چه کسی واقعاً در سوراخ پنهان شدە است؟ زمانیکە از پناهگاه سخن گفتە میشود، واژه‌ها ناگهان مرز خود را گم می‌کنند. همان‌جا، سوراخ موش، در زبان مردم با پناهگاه امن در روایت رسمی یکی می‌شود. به همین دلیل، سخنان نیکزاد نه‌تنها از پیروزی سخن نمیگوید، بلکه دوباره آتش بحث چند ماه گذشته را روشن می‌کند کە آیا خامنه‌ای در پناهگاه است یا در کمینگاه؟ و پاسخ شاید این باشد که هیچ‌کدام؛ او در شکاف میان این دو روایت زندگی می‌کند.   پناهگاه؛ پایان افسانه‌ی حضور در ماه‌های اخیر، هم‌زمان با شدت‌گرفتن تنش میان ایران و اسرائیل، گمانه‌زنی‌هایی درباره‌ی وضعیت جسمی و مکانی علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، به‌سرعت در افکار عمومی پیچید. مخالفان گفتند او در پناهگاهی زیرزمینی پنهان شده است تا از حملات احتمالی در امان بماند، و موافقان گفتند او در کمین، در سکوتی حساب‌شده، در انتظار ضربه‌ی بعدی است. این دو تعبیر در ظاهر متناقض‌اند، اما در عمق، به یک واقعیت مشترک اشاره دارند: خامنه‌ای دیگر در میدان نیست، بلکه در درون روایت‌ها زیست می‌کند؛ گاه به شکل فرمانده‌ای خسته و پنهان، گاه در هیأت مرشدی در کمین زمان. پناهگاه در این معنا فقط مکان فیزیکی نیست؛ استعاره‌ای است از انزوای سیاسی و روانی. رهبری که سال‌ها با حضور در خطبه‌ها، دیدارها و آیین‌های رسمی حضورش را به نمایش می‌گذاشت، اکنون در سطح نمادین به جایی عقب‌نشینی کرده است که دیدن او نیازمند ویدئویی کوتاه، تصویری آرشیوی یا بیانیه‌ای ضبط‌شده است. پناهگاه را بصورت نمادین می‌توان نجات جسم به بهای از دست‌دادن میدان، یعنی حفظ قدرت، اما از نوع بیمارستانی آن قلمداد کرد کە قدرتی که روی تخت نگه داشته می‌شود تا هنوز زنده به نظر برسد. در ادبیات سیاسی، پناهگاه همیشه آخرین فصل اقتدار است که رهبر از صحنه‌ی تصمیم گیری به اتاق مراقبت منتقل می‌شود. اشاره‌ی دونالد ترامپ که گفت اجازه ندادم اسرائیل او را بکشد، برای بسیاری از ناظران نمادی از مرگ نمادین بود. لحظه‌ای که دشمن، دشمنش را از سر دلسوزی زنده نگه می‌دارد تا او همچنان سوژه‌ی ضعف بماند، نه قدرت. در روایت وفاداران، خامنه‌ای پنهان‌ نشده است بلکه منتظر است. سکوت او صبر استراتژیک یا راهبردی است، و غیبتش، مقدمه‌ی بازگشت.  کمینگاه؛ صبر استراتژیک یا اسطوره‌ی بازگشت؟ در جهان‌بینی شیعی، غیبت همواره از معنایی دوگانه برخوردار است: از یک‌سو، غیبت جسمانی است. امامی که بازخواهد گشت و ظهورش وعده‌ی نجات است. از سوی دیگر، غیبت آزمایشی است کە نشانەای از دوره‌ای است که در آن، مؤمنان باید بدون حضور آشکار ولی‌امر، ایمان و اطاعت خود را بیازمایند. در نتیجه، در منطق هواداران، خامنه‌ای نه رهبر ناتوان، بلکه ولیِ در پرده است، دیده نمی‌شود اما حاضر است، سخن نمی‌گوید اما شنیده می‌شود. چنین غیبتی، از جنس انتظار است نه ناتوانی؛ و همین دوگانگی در معنای غیب، به او امکانی می‌دهد تا فقدان حضورش را به فضیلت صبر و بصیرت تبدیل کند. در منطق نظامی نیز، کمین به معنای انفعال نیست بلکه آماده‌سازی برای ضربه در لحظه‌ی مناسب است. از این منظر، رهبر در کمینگاه است نه پناهگاه؛ او در انتظار زمان مناسب برای ظهور مجدد است. اما تفاوت اساسی این دو تصویر در جای دیگری نهفته است: در پناهگاه، رهبر می‌ترسد؛ در کمینگاه، جامعه باید بترسد. اولی تضعیف قدرت است، دومی بازتولید آن. با این حال، هر دو به غیبت منتهی می‌شوند؛ غیبت از صحنه، از گفت‌وگو، از  میان مردم. در هر دو حالت، ولایت دچار بحران معنا می‌شود. رابطه‌ای که باید بر دیدن، شنیدن و اطاعت متقابل استوار باشد، به رابطه‌ای یک‌سویه و بی‌صدا بدل می‌شود. رهبر فقط دیده می‌شود، اما دیگر دیده نمی‌بیند. این خلأ در مرکز قدرت، همان چیزی است که نیکزاد در تلاش برای افشای آن بودە است. زمانیکە او از «عوامل داخلی دشمن» سخن می‌گوید که از «سوراخ موش بیرون نیامدند»، در واقع تصویری وارونه از خود نظام می‌سازد. این بار، نه مخالفان بلکه خود نظام در سوراخ پناه گرفته است. و مردمی که دیگر از چیزی نمی‌ترسند، تنها بازتابی از همان غیبت کاریزماتیک‌اند. آن‌که باید مظهر حضور باشد، خود غایب شده است.   غیبت به‌مثابه راهبرد بقا در تاریخ قدرت‌های فرسوده، غیبت معمولاً آخرین راه‌حل برای حفظ اقتدار است. رهبران وقتی دیگر نمی‌توانند کاریزما تولید کنند، به غیبت پناه می‌برند. غیبت به آن‌ها امکان می‌دهد تا کنترل روایت را در دست بگیرند، تا حضورشان از سطح فیزیکی به سطح اسطوره‌ای منتقل شود. در این‌جا، خامنه‌ای به‌نوعی شبیه پاپ‌ها و امپراتورانی است که در پایان عمر سیاسی خود، از قدرت کناره گرفتند اما با پنهان‌شدن، سلطه‌ی نمادینشان را ادامه دادند. او در واقع می‌کوشد با غیبت، زمان بخرد تا فرایند جانشینی را نه به‌عنوان مرگ، بلکه به‌عنوان استمرار تعریف کند. این راهبرد، همانند راهبرد بسیاری از رهبران اقتدارگرا، بر منطق ابهام استوار است؛ ابهام درباره‌ی محل اقامت، وضعیت جسمی، و نقش او در تصمیم‌گیری‌ها. چنین ابهامی نظام را از فروپاشی آنی حفظ می‌کند، اما در عین حال، آن را از درون تهی می‌سازد. در فقدان چهره رهبر کاریزماتیک، هیچ‌کس پاسخ‌گو نیست. در غیاب مرکزیت، هر قدرتی می‌تواند خود را بە عنوان مرکز جا بزند. به‌بیان دیگر، غیبت، سازوکاری برای به‌تعویق‌انداختن فروپاشی است. همانند بیمارستانی که مرگ را با دستگاه تنفس عقب می‌اندازد، نه با درمان. خامنه‌ای در این معنا نه رهبری زنده، بلکه میراثی معلق است. زنده‌مانده‌ای که با غیبت خویش، زمان می‌خرد تا ساختار از هم نپاشد.   پیرمردی در برزخ جنگ ۱۲روزه شاید در خاکریزها تمام شدە باشد، اما در ذهن نظام هنوز ادامه دارد؛ جنگی میان حضور و غیبت، میان فرماندهی و پنهان‌کاری، میان اسطوره و واقعیت. خامنه‌ای امروز در برزخی میان پناهگاه و کمینگاه، میان ترس و انتظار، انزوا و امید، زوال و بازسازی  زیست می‌کند. او نه در میان مردم است، نه بر فراز آنان؛ در زیر زمین یا در ذهن‌ها حضور دارد، اما حضورش دیگر از جنس اقتدار نیست از جنس حافظه است. در تاریخ سیاسی، رهبران معمولاً در لحظه‌ای سقوط می‌کنند که خود هنوز باور ندارند سقوط کرده‌اند. شاید خامنه‌ای در ذهن خود در کمین است، اما در چشم بسیاری، او در پناهگاه است و در نهایت، هر دو تصویر به یک معنا ختم می‌شوند: پیرمردی که برای بقا، ناچار است غایب شود.

در تحلیلی تأمل‌برانگیز، اسلاوی ژیژک، فیلسوف برجسته، استراتژی صلح دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، را با مفهوم صلح برای زمانه‌ی ما مقایسه کرده و هشدار می‌دهد که این الگو، اگرچه به ظاهر آرامش‌بخش است، در واقع ادامه جنگ با ابزارهایی دیگر است. ژیژک در مقاله‌ای که روز ٢٥ اکتبر منتشر شد، می‌نویسد: ترامپ تجارت را مانند جنگ پیش می‌برد و جنگ را مانند تجارت. این دو برای او دو روی یک سکه هستند. این تحلیل در پی دیدار ماە گذشتە ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در آلاسکا و همچنین اعلام آتش‌بس در خاورمیانه توسط ترامپ منتشر شده است. فیلسوف اسلوونیایی با اشاره به اعلامیه معروف نویل چمبرلین، نخست‌وزیر بریتانیا، پس از توافق مونیخ با آدولف هیتلر در سال ۱۹۳۸، خاطرنشان می‌کند که بسیاری، صلح پیشنهادی ترامپ برای اوکراین را تسلیم در برابر روسیه می‌دانند. با این حال، ژیژک استدلال می‌کند که تلاش‌های صلح ترامپ را نمی‌توان صرفاً مضحک یا جعلی خواند، بلکه باید آن را به‌عنوان الگویی جدید از پایان‌دادن به درگیری‌ها در دوران معاصر فهمید. دوگانگی به ظاهر متناقض: جنگ تجاری و صلح‌طلبی مقاله به دو رویداد عمده اکتبر ۲۰۲۵ اشاره می‌کند: تشدید جنگ تجاری با چین و موفقیت در برقراری آتش‌بس در خاورمیانه. ترامپ اخیراً اعلام کرد که از اول نوامبر، تعرفه‌های ۱۰۰ درصدی اضافی بر کالاهای وارداتی چین اعمال خواهد کرد که این اقدام موجب سقوط قابل توجه بازارهای سهام شد. در مقابل، او موفق شده است تا نقش یک صلح‌آور جهانی را در خاورمیانه ایفا کند. به باور ژیژک، این دو اقدام در تضاد با یکدیگر نیستند، بلکه هر دو از یک منطق واحد پیروی می‌کنند: منطق معامله و مدیریت بحران. ژیژک برای تشریح این منطق، به درگیری کوتاه آمریکا و ایران در ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ اشاره می‌کند. پس از آنکه ایران در پاسخ به یک حمله آمریکا، پایگاهی در قطر را موشک‌باران کرد، ترامپ این حمله را بسیار ضعیف خواند و حتی از ایران به خاطر اطلاع‌رسانی قبلی تشکر کرد. این فیلسوف این واکنش را نمونه‌ای از آگاهی ضمنی می‌داند که در آن به دشمن فرصت حفظ ظاهر داده می‌شود، اما در عین حال، لحن قدردانی، حاوی تحقیری پنهان است. اینجا، صلح نه بر پایه گفت‌وگو، که بر اساس یک معامله صورت می‌پذیرد. در منطق ترامپ، صلح و جنگ دو روی یک سکه‌اند. او صلح را نه حاصل گفت‌وگو و مصالحه، بلکه مانند یک معامله تجاری می‌بیند و همان روش را در مدیریت جنگ نیز به کار می‌گیرد. در نگاه او، سیاست جهانی دیگر تفاوت مشخصی میان صلح و جنگ قائل نیست؛ آنچه کە حایز اهمیت است، ترکیبی از فشار، تهدید، تحریم و امتیازدهی است که دیپلماسی و خشونت را به هم پیوند می‌دهد. از نگاە ژیژک این رفتار ترامپ نمونه‌ای از منطق سرمایه‌داری متأخر است که در آن اقتصاد نظامی می‌شود و جنگ اقتصادی ابزار اصلی سیاست است. او تجارت را مانند جنگ پیش می‌برد و جنگ را مانند تجارت. به این ترتیب، «صلح»ی که ترامپ وعده می‌دهد، نوعی صلح از طریق قدرت و انقیاد است؛ صلحی که ثبات قدرت را تضمین می‌کند، نه عدالت را. اگر چمبرلین در ۱۹۳۸ توافق مونیخ را «صلح برای زمانه‌ی ما» خواند، ترامپ امروز همان شعار را در قالبی مدرن‌تر، رسانه‌ای‌تر و پیچیده‌تر تکرار می‌کند. ژیژک معتقد است در منطق ترامپ هیچ جنگی به پایان واقعی نمی‌رسد؛ تنها ابزار آن تغییر می‌کند: تحریم‌ها جای بمب‌ها، تعرفه‌ها جای موشک‌ها. این همان چیزی است که می‌توان آن را صلح سرمایه‌داری نامید: صلحی که توقف درگیری را تضمین نمی‌کند، بلکه فقط ابزار آن را تغییر می‌دهد. در روابط امروز آمریکا با چین، روسیه و خاورمیانه، جهان در وضعیت نه جنگ و نه صلح ی قرار گرفته است که ترامپ نه‌تنها از آن نمی‌گریزد، بلکه آن را مدیریت می‌کند. او فشار و تهدید را با وعده و امتیاز ترکیب می‌کند تا وضعیت ناپایدار اما قابل کنترل باقی بماند، همان‌طور که شرکت‌های بزرگ در بازارهای مالی نوسان را حفظ می‌کنند تا از آن سود ببرند. ترامپ در ظاهر از جنگ دوری می‌کند، اما در عمل سخنان و رویەی او به منطق جنگی وابسته است. دشمنان برای او ضروری‌اند، زیرا بدون دشمن، هیچ صلحی برای «فروش» وجود ندارد. به این ترتیب، صلح ترامپی در واقع ادامه‌ی جنگ با ابزارهای دیگر است؛ بازتکرار همان سخن کلاوزویتس که «جنگ ادامه‌ی سیاست است با ابزارهای دیگر»، تنها در جهان ترامپ، سیاست ادامه‌ی جنگ با ابزارهای اقتصادی، رسانه‌ای و تجاری است. پایان مقاله با جمله‌ای طعنه‌آمیز خاتمە پیدا می کند: بله، صلح برای زمانه‌ی ما برقرار شده است، اما متأسفانه این همان صلحی است که جهان سرمایه‌داری می‌خواهد، صلحی پر از جنگ‌های خاموش.