Search this site

در حالی‌که کاخ سفید روز پنج‌شنبه ٨ خرداد (29 مه 2025) اعلام کرد اسرائیل با طرح پیشنهادی آمریکا برای آتش‌بس ۶۰ روزه در نوار غزه موافقت کرده است، جنبش حماس در واکنش به این طرح، آن را فاقد ضمانت اجرایی برای پایان جنگ و خروج ارتش اسرائیل دانسته و واکنشی سرد اما محتاطانه نشان داده است. روز گذشتە استیو ویتکاف نمایندە ویژە آمریکا در امور خاورمیانە از ا رائە طرحی مبنی بر آتش بس در غزە خبر داد. این طرح شامل توقف موقت درگیری، آزادی گروگان‌ها، تبادل زندانیان و گشایش مسیر کمک‌های انسانی است. با این حال، از منظر حماس و برخی تحلیل‌گران، این آتش‌بس موقت در غیاب تعهدی روشن به پایان جنگ، بیشتر ابزاری برای مدیریت افکار عمومی و انتقال مسئولیت شکست مذاکرات به طرف فلسطینی تلقی می‌شود. بر اساس اطلاعات منتشرشده توسط خبرگزاری آسوشیتدپرس ، مفاد کلیدی این پیشنهاد به شرح زیر است: آتش‌بس موقت ۶۰ روزه؛ آزادی ۱۰ گروگان زنده اسرائیلی و تحویل برخی اجساد؛ آزادی بیش از ۱۱۰۰ زندانی فلسطینی، از جمله ۱۰۰ نفر با محکومیت‌های بلندمدت؛ بازگشت نیروهای اسرائیلی به مواضع پیش از پایان آتش‌بس قبلی(مارس 2025)؛ ورود روزانه صدها کامیون کمک انسانی به نوار غزه و سرانجام آغاز مذاکرات جدی برای رسیدن به آتش‌بس دائمی با این حال، در این طرح هیچ تضمینی درباره پایان کامل جنگ یا عقب‌نشینی دائمی ارتش اسرائیل از غزه دیده نمی‌شود. موضع اسرائیل: موافقت مشروط با مقاصد سیاسی سخنگوی کاخ سفید، کارولاین لویت، در نشست خبری روز پنج‌شنبه اعلام کرد که دولت اسرائیل «از این طرح حمایت و آن را تأیید کرده است». این در حالی است که دولت اسرائیل هنوز به‌صورت رسمی جزئیات آن را منتشر نکرده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، پیشتر گفته بود  تا زمانی که تمام گروگان‌ها آزاد نشوند و حماس نابود یا تبعید نشود، جنگ ادامه خواهد یافت.همچنین او تصریح کرده که کنترل دائمی غزه باید در دست اسرائیل باقی بماند و از مهاجرت «اختیاری» فلسطینیان نیز حمایت کرده است؛ مواضعی که با هر نوع صلح پایدار در تضاد آشکار قرار دارند. موضع حماس: رد صریح نه، اما عدم پذیرش محتوایی از سوی دیگر، حماس با احتیاط به این پیشنهاد پاسخ داده است. باسم نعیم، عضو دفتر سیاسی حماس، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: پاسخ صهیونیست‌ها در عمل به معنای ادامه اشغال، کشتار و قحطی است. این پیشنهاد هیچ‌کدام از خواسته‌های مردم ما، به‌ویژه پایان جنگ و قحطی را تأمین نمی‌کند. با این حال، او افزود که حماس طرح را «با مسئولیت ملی» بررسی می‌کند و تصمیم نهایی طی روزهای آینده اعلام خواهد شد. منابع داخلی در حماس به رویترز  گفته‌اند که این سازمان، پاسخ رسمی را تا روز جمعه یا شنبه منتشر می‌کند. حماس پیش‌تر اعلام کرده بود  که با ویتکاف بر سر یک «چارچوب کلی» برای آتش‌بس دائمی، خروج کامل نیروهای اسرائیلی، و انتقال قدرت به یک کمیته مستقل فلسطینی به توافق رسیده است. اما ویتکاف در گفت‌وگو با رسانه‌ها این روایت را «کاملاً نادرست» خوانده و آن را رد کرده است. مقایسه روایتی مواضع سه‌گانه درباره طرح پیشنهادی آتش‌بس در طرح پیشنهادی آمریکا، آتش‌بسی ۶۰ روزه پیش‌بینی شده است که آزادی ده گروگان اسرائیلی، تبادل اجساد، و آزادی بیش از هزار زندانی فلسطینی را شامل می‌شود. اسرائیل با پذیرش این طرح، در ظاهر از آن حمایت نمودە، اما با توجه به مواضع قبلی نتانیاهو درباره ادامه جنگ تا نابودی کامل حماس، می‌توان این پذیرش را مشروط و با نیت سیاسی ارزیابی کرد. در مقابل، حماس این طرح را فاقد ضمانت برای پایان جنگ دانسته و با تأکید بر لزوم خروج کامل نیروهای اسرائیلی و پایان قحطی، آن را ناکافی اما قابل بررسی توصیف کرده است. از نظر حماس، تبادل گروگان‌ها و زندانیان، گامی ضروری است، اما در غیاب تضمین صریح برای پایان درگیری و آغاز بازسازی غزه، این طرح نمی‌تواند خواسته‌های ملت فلسطین را تأمین کند. در موضوع کمک‌های انسانی، هر سه طرف به‌نوعی با ورود کامیون‌های کمک موافق هستند؛ اما اسرائیل خواهان حفظ کنترل کامل بر این مسیرهاست، در حالی‌که حماس آن را شرط بقا و غیرقابل مشروط شدن می‌داند. در مورد آینده سیاسی غزه نیز اختلافات عمیق‌تر می‌شود: اسرائیل به‌دنبال کنترل دائم و حتی حمایت از مهاجرت فلسطینیان است؛ در حالی‌که حماس بر تشکیل کمیته‌ای مستقل از فلسطینیان برای اداره نوار غزه پس از جنگ تأکید دارد. مهم‌تر از همه، فقدان هرگونه تعهد کتبی یا الزام‌آور در طرح پیشنهادی برای پایان کامل جنگ و خروج ارتش اسرائیل، گره اصلی بحران است؛ نقطه‌ای که از دید حماس، این طرح را به‌جای سند صلح، به ابزاری برای تداوم اشغال بدل می‌کند. در نگاه اول، طرح پیشنهادی آمریکا ممکن است گامی به سوی صلح به‌نظر برسد؛ اما واقعیت میدانی و محتوای مبهم و غیرالزام‌آور آن نشان می‌دهد که بیشتر یک ابزار تاکتیکی برای فرافکنی مسئولیت تداوم خشونت‌ها از سوی اسرائیل است.در حالی که واشینگتن و تل‌آویو تلاش می‌کنند حماس را مسئول شکست احتمالی توافق جلوه دهند، واقعیت این است که بدون گنجاندن مفاد صریح برای پایان جنگ، عقب‌نشینی نظامی، و بازسازی غزه، این طرح بعید است گرهی از بحران باز کند. حماس، با وجود فشار داخلی و فاجعه انسانی، به‌دنبال توافقی است که از آن به‌عنوان سند عقب‌نشینی اسرائیل یاد شود، نه سند مشروعیت‌بخشی به اشغال. بنابراین، در روزهای آینده، مهم‌ترین چالش دیپلماتیک، تبدیل این «آتش‌بس موقت» به یک پروژه‌ قابل‌اتکا برای صلح بلندمدت خواهد بود؛ مأموریتی دشوار در میانه میدان‌های آوار و ویرانی. در غیاب فشار بین‌المللی برای ارائه تضمین‌های واقعی و الزام‌آور، نه تنها این طرح، بلکه هرگونه ابتکار صلح، در خطر تبدیل شدن به تاکتیکی موقتی برای مدیریت بحران‌های رسانه‌ای و انسانی باقی خواهد ماند.

در حالی‌که دولت آمریکا به‌طور مداوم حلقه تحریم‌های نفتی علیه ایران را تنگ‌تر می‌کند، شواهد تازه‌ای از تلاش‌های پشت پرده تهران برای ادامه صادرات نفت به چین آشکار شده است. گزارشی که به‌تازگی در بلومبرگ  منتشر شده است نشان می‌دهد نفتکش‌های ایرانی، با خاموش‌کردن سامانه‌های شناسایی خود (AIS)، عملاً از چشم نهادهای بین‌المللی و حتی نقشه‌های دریانوردی «ناپدید» می‌شوند. این خاموشی، تنها یک ترفند ساده برای فرار از تحریم‌ها نیست؛ بلکه بخشی از یک بازی پنهان در دریای جنوب شرق آسیا است که مرز میان تجارت قانونی و نقض قوانین بین‌المللی را مبهم‌تر از همیشه می‌کند. یک گلوگاه حیاتی؛ تنگه‌ای که به پایگاه نفتکش‌ها تبدیل شد تنگه مالاکا و آب‌های شرق مالزی، امروز به نقطه‌ای کلیدی برای این نقل‌وانتقال‌های مخفیانه تبدیل شده‌اند. جایی که نفتکش‌های ایرانی پس از عبور از آب‌های پرتنش خلیج فارس، به ساحل مالزی می‌رسند و در این منطقه، نفت خود را به کشتی‌هایی با پرچم‌های کشورهایی مانند پاناما یا جزایر مارشال منتقل می‌کنند. این فرآیند، که در صنعت حمل‌ونقل «کشتی‌به‌کشتی»(STS) نامیده می‌شود، با خاموش‌کردن AIS و بی‌خبر نگه‌داشتن بقیه کشتی‌ها و جهان، گره می‌خورد. بر اساس داده‌های منتشرشده، فقط در ماه آوریل، حداقل شش مورد از این انتقال‌ها در این منطقه حساس انجام شده است. داده‌های OilX هم خبر از افزایش بی‌سابقه حجم نفت ایرانی در آب‌های اطراف مالزی و سنگاپور می‌دهند. خاموشی‌های هدفمند؛ زنگ خطر امنیتی اما چرا این خاموشی‌ها خطرناک است؟ سیستم AIS، به‌نوعی چشم و گوش کشتی‌ها در دریاست؛ مسیریاب دیجیتال که با شناسایی موقعیت، از برخوردهای مرگبار جلوگیری می‌کند. وقتی این سیستم به‌طور عمدی خاموش شود، نه‌تنها شفافیت مسیرها از بین می‌رود، بلکه امنیت جانی ملوانان و محیط زیست دریایی را هم تهدید می‌کند. کنوانسیون ایمنی در دریا (SOLAS) این اقدام را غیرقانونی می‌داند و شرکت‌های بیمه نیز معمولاً از بیمه‌کردن چنین کشتی‌هایی سر باز می‌زنند. به همین دلیل است که کارشناسان معتقدند خاموشی AIS، بازی با آتش در مسیرهای استراتژیک است. در این معادله پنهان، چین همچنان به‌عنوان خریدار اصلی نفت ایران ایفای نقش می‌کند. هرچند به‌طور رسمی، پکن این واردات را تأیید نمی‌کند، اما خریداران خصوصی چینی در این مسیر سایه‌نشین هستند و نقش حیاتی دارند. نفتکش‌های ایرانی پس از انتقال نفت به کشتی‌های جدید، اغلب با پرچم جعلی و اسناد تغییر یافته، به سوی پالایشگاه‌های خصوصی چین حرکت می‌کنند؛ مسیری که ردپای آن در هیچ نقشه رسمی‌ای ثبت نمی‌شود. پیامدهای پنهان : از ایمنی تا ژئوپلیتیک این خاموشی‌های هدفمند، تنها یک تاکتیک برای پنهان‌ماندن از چشم تحریم‌ها نیست. در واقع، در دل هر خاموشی، چهار پیامد عمیق و در هم‌تنیده شکل می‌گیرد که فراتر از نفت، امنیت و سیاست جهانی را به‌طور مستقیم تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. نخست، خاموشی سامانه‌های AIS به معنای حذف کشتی از نقشه‌های دیجیتال است؛ اقدامی که ایمنی دریایی را در یکی از پررفت‌وآمدترین مسیرهای جهان به خطر می‌اندازد. کشتی‌های عبوری، دیگر قادر به تشخیص موقعیت این نفتکش‌های ناپدیدشده نیستند و هر لحظه احتمال بروز برخوردی مرگبار یا فاجعه‌بار وجود دارد. اما ماجرا در همین‌جا متوقف نمی‌شود. این خاموشی‌های هدفمند، آشکارا در تضاد با حقوق بین‌المللی دریایی قرار دارد. قوانین دریاها، شفافیت و قابلیت ردیابی را الزامی می‌دانند. در نتیجه، نفتکش‌های ایرانی و شرکای آنها، در معرض خطر توقیف یا تحریم‌های تازه‌ای هستند که می‌تواند عرصه فعالیت‌شان را به‌شدت محدود کند. در این میان، پیامد اقتصادی و بیمه‌ای را نباید دست‌کم گرفت. بیمه‌گران جهانی، با علم به این خاموشی‌های مشکوک، به‌ندرت حاضر به پوشش چنین ریسک بزرگی می‌شوند. این موضوع، بار مالی سنگینی را بر دوش شرکت‌های ایرانی می‌گذارد و آن‌ها را در آستانه بحرانی اقتصادی قرار می‌دهد که شاید از خاموشی AIS خطرناک‌تر باشد. در نهایت، پیامد ژئوپلیتیک این بازی پنهان‌کارانه، به‌ویژه در مسیرهایی چون تنگه مالاکا یا دریای چین جنوبی، تنش‌های تازه‌ای را در روابط میان قدرت‌های بزرگ جهان می‌کارد. هر نفتکش پنهان‌شده، به یک مهره ناشناخته در شطرنج ژئوپلیتیک تبدیل می‌شود؛ مهره‌ای که می‌تواند در لحظه‌ای حساس، نظم شکننده این آبراهه‌ها را به‌هم بریزد. از همین رو خاموشی‌های به‌ظاهر ساده AIS، در دل خود چهار پیامد به‌هم‌پیوسته دارند: تهدید ایمنی دریا، تضاد با حقوق بین‌الملل، بحران اقتصادی-بیمه‌ای و در نهایت، زبانه کشیدن تنش‌های سیاسی در منطقه. هر کدام از این پیامدها، یک زنگ خطر مستقل است؛ اما در کنار هم، تصویری از یک بحران پیچیده و چندلایه را ترسیم می‌کنند. بازی در سایه‌ها؛ آینده‌ای در هاله‌ای از ابهام آیا این تاکتیک‌های پنهانی میتوانند چاره نهایی ایران برای حفظ صادرات نفت بە شمار بروند؟ شکی نیست که این راهبرد، خاموش‌کردن AIS و انتقال کشتی‌به‌کشتی، فعلاً به تداوم جریان دلارهای نفتی به تهران کمک می‌کند. اما در عین حال، یک آینده نامطمئن را رقم می‌زند. از یک‌سو، بیمه‌گران محتاط‌تر می‌شوند، شرکت‌های حمل‌ونقل زیر ذره‌بین قرار می‌گیرند و ایمنی دریا به خطر می‌افتد. از سوی دیگر، این روش‌ها نشانه‌ای از تداوم چالش‌های حل‌نشده ایران با غرب است. تا زمانی‌که توافقی جامع برای حل بحران انرژی و رفع تحریم‌ها حاصل نشود، نقشه‌های دریایی جنوب شرق آسیا همچنان پر از «نقاط کور» باقی خواهند ماند؛ نقاطی که هر لحظه می‌توانند به منشأ یک بحران تازه تبدیل شوند.

در پی اعمال تحریم‌های تازه از سوی ایالات متحده به‌اتهام استفاده از سلاح‌های شیمیایی، دولت سودان با تشکیل کمیته‌ای ملی تلاش دارد ضمن پاسخ به این اتهامات، از شدت فشارهای بین‌المللی بکاهد؛ اقدامی که می‌تواند نشانه‌ای از چرخش تدریجی خارطوم به‌سوی غرب و کاهش نفوذ تهران در این کشور باشد. دولت سودان به ریاست ژنرال عبدالفتاح البرهان، رئیس شورای حاکمیتی، روز پنج‌شنبه ۸ خرداد (۲۹ آوریل ۲۰۲۵) اعلام کرد کمیته‌ای ملی  برای بررسی ادعاهای مطرح‌شده از سوی ایالات متحده مبنی بر استفاده از سلاح‌های شیمیایی در جریان جنگ داخلی تشکیل داده است. کمیته‌ای که، بنا بر ادعای دولت، با حضور چهره‌هایی از وزارت خارجه و نهادهای امنیتی شکل گرفته، اما هنوز مشخص نیست نهادهای ناظر بین‌المللی به نتایج آن اعتماد خواهند کرد یا نه. به‌دنبال این اقدام، وزارت خارجه سودان  در بیانیه‌ای تأکید کرد که تشکیل این کمیته در راستای تعهدات بین‌المللی این کشور، به‌ویژه کنوانسیون منع تسلیحات شیمیایی، و با هدف نشان دادن شفافیت صورت گرفته است. هم‌زمان، این وزارتخانه از روش طرح اتهام از سوی آمریکا انتقاد کرد و گفت واشنگتن، برخلاف رویه معمول، به‌جای ارجاع رسمی موضوع به سازمان منع تسلیحات شیمیایی (OPCW)، آن را به‌صورت یک‌جانبه و رسانه‌ای مطرح کرده است. اعلام تشکیل این کمیته در واکنشی آشکار به بیانیه اخیر وزارت خارجه آمریکا صورت می‌گیرد؛ بیانیه‌ای که در روز پنج‌شنبه اول خرداد (۲۲ مه 2025) صادر شد و بر اساس آن، ایالات متحده اعلام کرد  مجموعه‌ای از تحریم‌های تازه را علیه سودان اعمال خواهد کرد. این تحریم‌ها که از ششم ژوئن اجرایی خواهند شد، شامل محدودیت‌هایی در صادرات اقلام خاص و قطع دسترسی دولت سودان به خطوط اعتباری دولتی آمریکا است. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، تامی بروس، همچنین تأکید کرد که کشورش خواهان توقف فوری استفاده از تسلیحات شیمیایی و پایبندی کامل سودان به تعهدات بین‌المللی است. به گفته او، افرادی که در طراحی، تولید یا استفاده از این تسلیحات نقش داشته‌اند نیز مورد پیگرد قرار خواهند گرفت. برخی از تحلیلگران معتقدند که بحران جاری تنها به موضوع سلاح‌های شیمیایی محدود نمی‌شود، بلکه بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی گسترده‌تر در سودان و منطقه دریای سرخ است. پیشتر، ایران با ارسال تجهیزات نظامی و پهپاد، و روسیه با تلاش برای ایجاد پایگاه دریایی، در پی گسترش نفوذ خود در این کشور بوده‌اند. موقعیت راهبردی سودان، به‌ویژه بندر پورت سودان در دریای سرخ، آن را به نقطه‌ای کلیدی در تقاطع منافع قدرت‌های جهانی بدل کرده است. در این چارچوب، اقدام اخیر دولت سودان برای تشکیل کمیته حقیقت‌یاب، می‌تواند فراتر از یک واکنش حقوقی، به‌مثابه تلاشی دیپلماتیک برای کاهش فشارهای بین‌المللی و بازگشت به مسیر مذاکره با غرب تلقی شود. به‌نظر می‌رسد خارطوم در حال ارزیابی هزینه‌فایده نزدیکی با غرب است، هرچند جریانات نظامی وابسته به ایران و روسیه ممکن است مانعی جدی بر سر این تغییر مسیر باشند.

در واکنش بە اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر هدف قرار دادن تاسیسات هستەای، علی شمخانی، مشاور سیاسی علی خامنەای و دبیر سابق شورایعالی امنیت ملی اظهار داشت آرزوی دسترسی به مراکز هسته ای ایران و «انفجار تاسیسات» رویایی است که روسای جمهور قبلی آمریکا هم در توهم آن بودند. در واکنش بە سخنان روز چهارشنبه دونالد ترامپ کە اظهار داشتە بود در صورت دستیابی بە توافقی با ایران حول پروندە هستەای ایران، آمریکا باید بتواند به تاسیاست هسته‌ای ایران دسترسی داشته و هر زیرساختی را که بخواهد، منهدم کند، علی شمخانی، مشاور سیاسی علی خامنەای و دبیر سابق شورایعالی امنیت ملی با انتشار پستی در شبکە اجتماعی ایکس نوشت: تلاش برای رسیدن به تأسیسات هسته‌ای ایران و منفجر کردن این تأسیسات رویای روسای جمهور قبلی آمریکا بوده است. ایران کشوری مستقل با ساختار دفاعی قوی، مردمی مقاوم و خطوط قرمز مشخص است. مذاکرات وسیله‌ای برای پیشرفت و حفظ منافع و عزت ملی است، نه برای تسلیم. ترامپ روز چهارشنبه اعلام کردە بود که ایالات متحده و ایران به توافق نزدیک بودە و تأکید کرد که به متحد نزدیک خود، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هشدار داده است که در بحبوحە مذاکرات با تهران حول برنامە هستەای، حمله به ایران مناسب نخواهد بود. در ادامە وی افزودە بود من به او گفتم که این کار اکنون مناسب نیست زیرا ما بسیار به یک راه‌حل نزدیک هستیم. من فکر می‌کنم آنها می‌خواهند به توافق برسند و اگر بتوانیم به توافق برسیم، جان بسیاری را نجات خواهیم داد. در بخش دیگری از سخنانش ترامپ با اشارە بە لزوم وجود سندی قوی در مذاکرات هستەای، عنوان کردە بود من خواهان دستیابی بە یک سند قدرتمند هستم که به ما اجازه دهد بازرسان را بە آنجا اعزام کردە، آنچه را که نیاز داریم برداریم و آنچه را که باید بمباران شود، منفجر کنیم، اما بدون هیچ تلفات انسانی. ما می‌توانیم یک آزمایشگاه خالی را به جای تخریب آن با افراد داخل آن، منفجر کنیم. اظهارات ترامپ در روز چهارشنبه پس از آن مطرح شد که اسرائیل پیش از این گزارش نیویورک تایمز مبنی بر تهدید نتانیاهو به از مسیر خارج کردن مذاکرات بر سر توافق هسته‌ای بین ایالات متحده و ایران با حمله به تأسیسات اصلی غنی‌سازی هسته‌ای ایران را تکذیب کرد.

اعتصاب سراسری رانندگان و کامیون‌داران در ایران، در حالی وارد هشتمین روز متوالی شده است که بسیاری از جاده‌ها و پایانه‌های باربری در سراسر کشور همچنان خالی از کامیون و فعالیت هستند. این اعتصاب، که در بیش از ۱۲۵ شهر جریان دارد، به نماد جدیدی از اعتراض اجتماعی علیه فشارهای اقتصادی، بی‌عدالتی ساختاری و ناکارآمدی مزمن در بخش حمل‌ونقل بدل شده است. پنج‌شنبه ۸ خرداد ۱۴۰۴، اعتصاب سراسری رانندگان و کامیون‌داران وارد روز هشتمین روز خود شده است. جاده‌ها و پایانه‌های باربری سراسر ایران همچنان از کامیون‌ها خالی هستند. این اعتصابات که در بیش از ۱۳۵ شهر، از خرم‌آباد و سنندج (سنە) تا قزوین و اصفهان جریان دارد، با حمایت گسترده از سوی تشکل‌های صنفی و مدنی مواجه شده است، اما نهادهای دولتی هنوز پاسخی قانع‌کننده به خواسته‌های آنان نداده‌اند. اعتصابی که با خواست کاهش فشارهای معیشتی آغاز شد، اکنون به یکی از بزرگ‌ترین حرکت‌های صنفی در سال‌های اخیر تبدیل شده است. مطالبات رانندگان معترض مشخص است: لفو طرح سه‌نرخی گازوئیل، کاهش هزینه‌های سرسام‌آور بیمه، مهار گرانی قطعات و سوخت، افزایش کرایه‌ها متناسب با تورم، و مقابله با فساد گسترده در سیستم حمل بار که به گفته آنان «مافیای بار» کنترل آن را به دست گرفته است. با وجود گستردگی اعتصاب، تاکنون پاسخ روشنی از سوی وزارت راه و سازمان راهداری به مطالبات رانندگان داده نشده است. در مقابل، دولت با برخورد امنیتی و بازداشت شماری از رانندگان در شهرهایی مانند کرمانشاه و سنندج، تلاش کرده تا این حرکت اعتراضی را سرکوب کند. طی دو روز گذشته دست‌کم ۱۳ نفر در کرمانشاه و سنندج، از جمله شهاب دارابی راننده کامیون و بلاگر بازداشت شده‌اند. شماری دیگر نیز در چند استان دیگر از قبیل فارس، اردبیل، هرمزگان و اصفهان توسط نهاد‌های امنیتی بازداشت و با اتهاماتی از قبیل اخلال در جاده‌ها مواجه شده‌اند. این برخوردها با واکنش‌ نهادها و تشکل‌های مدنی و صنفی مواجه شده است. انجمن‌های صنفی فرهنگیان در شهرهای اسلام‌آبادغرب (شاه‌آباد)، کرمانشاه، هرسین و فارس با صدور بیانیه‌هایی، ضمن حمایت از خواسته‌های کامیون‌داران، سیاست سرکوب معترضان صنفی را محکوم کردند. فعالان فرهنگی در این بیانیه‌ها تأکید کرده‌اند که رویکرد امنیتی تنها شکاف اجتماعی را عمیق‌تر می‌کند و راه‌حل بحران‌ها از مسیر گفت‌وگو و پاسخگویی واقعی به مطالبات می‌گذرد. در یکی از بیانیه‌های منتشرشده آمده است: چنگال ستمگری این بار چنان گلوی رانندگان زحمتکش را فشرده که راهی جز اعتصاب برایشان باقی نمانده است. آن‌ها زندگی می‌خواهند، نه وعده‌های توخالی و نه سرکوب. تشکل‌ها در بیانیه‌های خود به‌صراحت خواهان اتحاد اقشار مختلف برای مقابله با ساختارهای فسادزا و ناکارآمدی مزمن حاکمیتی شده‌اند. برخی حتی این اعتصاب را گامی به سوی اعتصاب سراسری دانسته‌اند و آن را راه‌حلی عملی برای مقابله با فقر، فساد و بی‌عدالتی خوانده‌اند. اتحادیه کامیون‌داران هشدار داده‌اند که اگر مطالباتشان بی‌پاسخ بماند، اعتصاب ادامه خواهد یافت و حتی گسترش خواهد یافت. در بیانیه این اتحادیه آمده است: «ما دیگر نمی‌خواهیم به این بی‌عدالتی تن بدهیم. صدای ما باید شنیده شود.» در بیانیه انجمن صنفی فرهنگیان اسلام‌آباد غرب در استان کرمانشاه،  رویکرد حاکمیت در قبال معترضان مورد انتقاد قرار گرفته است. در این بیانیه آمده است که حکومت «به جای یافتن راه‌حل برای مشکلات این قشر زحمتکش، مانند سایر اقشار معترض جامعه، به سرکوب، بازداشت و تهدید رانندگان و کامیونداران پرداخته شده است.» این انجمن هرگونه برخورد غیرقانونی با کامیونداران و سایر اقشار جامعه را محکوم کرده و راه برون‌رفت از این وضعیت را همبستگی و اتحاد اقشار مختلف مردم در یک صف متحد عنوان کرده است. انجمن فرهنگیان هرسین نیز، در بیانیه مشابهی ضمن حمایت از اعتصاب کامیونداران، «جانبداری سایر مردمان تحت‌ستم از خواست‌های آنان را کنشی عقلانی و انسانی» دانسته و همزمان، بکارگیری ابزار خشونت توسط حاکمان در برخورد با اعتصاب‌کنندگا را محکوم کرده است. در همین بارە، یازده تشکل مدنی نیز از «اتحاد بازنشستگان» تا «ندای زنان ایران» با صدور بیانیه مشترکی از اعتصاب کامیونداران حمایت کرده و و هرگونه سرکوب و تعرض به آنان را محکوم کرده‌اند. در بخشی از این بیانیه آمده است: گرانی، بی‌تامینی، فقر، فساد، سرکوب، دزدی و چپاول و استثمار برده‌وار، صدای مشترک ما کارگران و مردم محروم این جامعه را می‌طلبد. در بیانیه انجمن صنفی معلمان استان فارس نیز ضمن تأکید بر حق مسلم هر شهروند در بیان اعتراض، بر لزوم به رسمیت شناختن خواست‌ها و مطالبات کامیون‌داران و رانندگان معترض تاکید کرده است. همچنین جمعی از فعالین و تشکل‌های همسو با انقلاب "زن‌ زندگی آزادی" در بیانیه‌ای ضمن اعلام همبستگی با اعتصابات رانندگان کامیون و نانوایان، از نیروهای مترقی اپوزیسیون و جریان‌های هم‌راستا خواسته‌اند تا با تمام توان برای تحقق مطالبات این حرکت اعتراضی تلاش کنند. فعالان و تشکل‌های انقلاب «زن، زندگی، آزادی» در بیانیه مشترک خود با حمایت قاطع از اعتصاب رانندگان کامیون و نانوایان، این اعتراضات را فراتر از خواسته‌های صنفی و بخشی از مسیر انقلاب علیه جمهوری اسلامی دانسته است. نویسندگان بیانیه، اعتصابات اخیر را بازتاب خشم عمومی از فقر، سرکوب، فساد، و بی‌عدالتی دانسته و آن را نشانه‌ای از تعمیق جنبشی می‌دانند که می‌تواند به اعتصاب عمومی و در نهایت سرنگونی نظام بینجامد. آن‌ها تاکید دارند که توقف سیستم حمل‌ونقل، می‌تواند ضربه‌ای حیاتی به اقتصاد رژیم وارد کرده و اعتصاب در سایر بخش‌ها را تسهیل کند. بیانیه خواستار گسترش شبکه‌های مبارزاتی در محلات، مدارس، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و مراکز کار است و بر همبستگی اقشار مختلف اجتماعی تأکید می‌ورزد. همچنین از نیروهای مترقی اپوزیسیون و نهادهای بین‌المللی می‌خواهد که جمهوری اسلامی را همچون رژیم آپارتاید بایکوت کنند، و برای اخراج آن از سازمان‌های جهانی اقدام نمایند. در پایان، امضاکنندگان این بیانیه، حمایت از اعتصاب را حمایت از حق زندگی، کرامت انسانی،

توماس باراک، فرستاده ویژه آمریکا به سوریه، طی مراسمی نمادین با حضور اسعد الشیبانی، وزیر خارجه دولت انتقالی سوریه، پرچم ایالات متحده را بر فراز اقامتگاه سفیر این کشور در دمشق برافراشت. این اقدام که تحت تدابیر امنیتی شدید در محله ابو رمانه انجام شد، نخستین نشانه رسمی بازگشت دیپلماتیک واشنگتن پس از ۱۳ سال قطع روابط است و همزمان با لغو تحریمهای دوران اسد و دیدارهای راهبردی مقامات دو کشور صورت گرفته است. طبق گزارش خبرگزاری رویترز ، فرستاده تازه منصوب شده ایالات متحده آمریکا در سوریه، امروز ٢٩ مە در اولین سفر خود به دمشق، همراە با گشایش سفارت آمریکا در دمشق، از دولت اسلام‌گرای جدید در سوریە اعلام داشت که صلح بین سوریه و اسرائیل قابل دستیابی است. در همین رابطە خبرگزاری رسمی سوریه (سانا) نیز گزارش داد کە توماس باراک و اسعد الشیبانی محل اقامت سفیر آمریکا را در فاصله چندصد متری سفارت سابق این کشور در دمشق افتتاح کردند. در جریان این مراسم توماس باراک برای اولین بار از زمان تعطیلی سفارت آمریکا در سال ۲۰۱۲، پرچم آمریکا را بر فراز محل اقامت سفیر برافراشت، این اقدام نشان دهنده گسترش سریع روابط ایالات متحده آمریکا با دمشق از زمان اعلام غیرمنتظره لغو تحریم‌ها توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و دیدار با احمد الشرع، رهبر سوریه است. به گفته فرانس پرس، مراسم برافراشتن پرچم تحت محافظت شدید امنیتی انجام شد. این رویداد تنها ساعاتی پس از انتصاب رسمی باراک توسط دونالد ترامپ صورت گرفت که طی بیانیه وزارت خارجه آمریکا در پلتفرم «ایکس» با تأکید بر «پتانسیل همکاری برای مقابله با افراط‌گرایی و صلح خاورمیانه» همراه بود. زنجیره دیپلماتیک: از ریاض تا استانبول انتصاب باراک مستقیماً پس از دیدار ترامپ با احمد الشرع، رئیس‌جمهور انتقالی سوریه، در ۱۴ مه در ریاض انجام شد. در این ن شست تاریخی کە نخستین تماس در سطوح ارشد از ۲۰۱۱ قلمداد می شود، ترامپ لغو تحریم‌های دوره بشار اسد را اعلام کرد. باراک نیز در بیانیه‌ای جداگانه به قدردانی عمیق الشرع از تعلیق ۱۸۰ روزه قانون سزار و صدور مجوز شماره ۲۵ خزانه‌داری آمریکا» اشاره نمود که مسیر سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی در سوریه را هموار می‌کنند. دفتر ریاست‌جمهوری سوریه نیز این گام‌ها را بخشی از تلاش برای بازسازی روابط راهبردی با واشنگت خواند. پیشینه تاریک: از خروج فورد تا سقوط اسد روابط دیپلماتیک میان سوریە و آمریکا پس از بحران ۲۰۱۱ و اعمال تحریم‌های آمریکا علیه بشار اسد به اوج تیرگی رسید. نقطه عطف این تنش‌ها، سفر رابرت فورد (آخرین سفیر آمریکا) به حماه در ژوئیه ۲۰۱۱ بود که با استقبال معترضان و محکومیت دمشق همراه شد. وزارت خارجه سوریه در آن زمان فورد را عنصر نامطلوب اعلام کردە و وی در اکتبر همان سال سوریه را ترک کردە بود. از همین رو تحولات اخیر مبنی بر لغو تحریمهای سوریە با برکناری اسد در دسامبر ۲۰۲۴ پس از حمله گروه هیئت تحریر الشام به رهبری الشرع آغاز شد و با سفر باربارا لیف، معاون وزیر خارجه آمریکا به دمشق در کمتر از دو هفته آغاز شد. این سفر مقدمه‌ای بر انتصاب باراک و بازگشت نمادین پرچم همزمان آمریکا بود. زمینه‌سازی برای عادی‌سازی در سایه جنگ جنگ ۱۴ ساله سوریه با کشتار صدها هزار نفر و آوارگی میلیون‌ها شهروند همراه بود. در حالی که غرب با تحریم‌های شدید و قطع روابط به مقابله با اسد برخاست، حمایت ایران و روسیه تا سقوط نهایی او در دسامبر ۲۰۲۴ تداوم یافت. دولت انتقالی کنونی که هسته اصلی آن را اعضای سابق هیئت تحریر الشام (وابسته به القاعده) تشکیل می‌دهند، زمینه را برای بازتعریف روابط با غرب فراهم کرده است. آمریکا در هفته‌های اخیر پس از ماه‌ها تعامل محدود، به سرعت گام‌های عادی‌سازی را شتاب بخشیده است. متعاقب آغاز اعتراضات در سوریە در سال ٢٠١١، آمریکا امور دیپلماتیک خود را در سال ٢٠١٢ در دمشق بە تعلیق درآورد.

در پی دو حمله جداگانه نیروهای انتظامی جمهوری اسلامی ایران به بندرکرگان و روستای بیردف کنارک در بلوچستان ده‌ها نفر بازداشت و دست‌کم ۱۵ نفر زخمی شدند. بنا به گزارش رسانه‌هایی که اخبار مربوط به بلوچستان را پوشش می‌دهند، صبح امروز نیروهای انتظامی جمهوری اسلامی ایران به بهانه مقابله با قاچاق سوخت،بە به بندر کرگان در شهرستان میناب یورش بردە و دست‌کم ۴۰ شهروند را بازداشت و ۱۵ نفر را با گلوله ساچمه‌ای زخمی کردند. همزمان در روستای بیردف از توابع شهرستان کُنارک نیز دست‌کم ۱۲ صیاد بلوچ در حمله نیروهای نظامی به این روستا بازداشت شدند. رسانه حال‌وش، که اخبار مربوط به بلوچستان را پوشش می‌دهد، گزارش داده است که صبح امروز پنج‌شنبه ۸ خرداد (۲۹ مه) د ه‌ها خودروی نظامی و یگان ویژه به بهانه «مبارزه با قاچاق سوخت» به بندر کرگان از توابع شهرستان میناب یورش برده و با ایجاد جوّی امنیتی، اقدام به تخریب و آتش‌زدن اموال شهروندان کردند. بنا بر این گزارش، نیروهای انتظامی از بامداد امروز با استقرار در خیابان‌ها و کوچه‌های شهر، برخی مسیرها را مسدود کرده‌اند. در واکنش به این اقدام، مردم با آتش‌زدن لاستیک خودرو در چند نقطه از شهر سعی کردند مانع پیشروی نیروها شوند، اما مأموران با تجهیزات سنگین از جمله خودروهای آتش‌نشانی و سلاح‌ ساچمه‌ای به سرکوب ادامه دادند. در این حین، نیروهای یگان‌ویژه اقدام با گلوله ساچمه‌ای به سوی معترض تیراندازی کردند که بر اثر آن ۱۵ نفر زخمی شدند. حال‌وش همچنین به نقل از منابع محلی گزارش داده که در جریان این یورش دست‌کم ۴۰ نفر بازداشت شده‌اند و تعدادی از موتورسیکلت‌ها و خودروهای شخصی اهالی بندر کرگان نیز توسط نیروهای پلیس توقیف شده‌اند. فضای شهر همچنان امنیتی گزارش شده است. از سوی دیگر، در ساعات اولیه بامداد امروز، نیروهای انتظامی به روستای بیردف در بخش کهیر از توابع شهرستان کنارک نیز یورش برده و دست‌کم ۱۲ نفر از صیادان محلی را بدون ارائه حکم قضایی و با ورود خشونت‌آمیز به خانه‌ها بازداشت کردند. طبق اطلاعات منابع محلی، در میان بازداشت‌شدگان، چندین نفر از اعضای خانواده شامل پدر و پسر و نیز پیرمردی ۶۵ ساله با بیماری‌های زمینه‌ای دیده می‌شود. منابع محلی به حال‌وش گفته‌اند که نیروهای پلیس با شکستن درها و شیشه‌ها وارد خانه‌ها شده و با ایجاد رعب و وحشت، بازداشت‌ها را انجام داده‌اند. از وضعیت بازداشت‌شدگان و محل نگهداری آنان تاکنون اطلاعی در دست نیست. مقابله با قاچاق سوخت یا برخورد با سوختبران حدود سه هفته پیش، فرمانده انتظامی شهرستان میناب در اطلاعیه‌ای اعلام کرده بود که «برای مقابله با قاچاق سوخت» عملیات‌هایی در بندرهای کلاهی و کرگان انجام خواهد شد. متعاقب آن اطلاعیه در تاریخ ۲۱ اردیبهشت نیروهای انتظامی به بندر کلاهی یورش بردند و ده‌ها نفر را بازداشت کردند. در آن یورش نیز دست‌کم ۳۶ نفر زخمی شده بودند. تشدید برخوردهای اخیر علیه سوختبران بلوچ به بهانه مقابله با قاچاق سوخت در حالی است که در هفته‌های گذشته، گزارش‌هایی از کشف لوله‌های قاچاق سوخت منتشر شده است. به‌عنوان نمونه، مقام‌های چندی پیش امنیتی یک خط لوله انتقال سوخت از بندرعباس به خارج از ایران را کشف کردند که ظرفیت انتقال روزانه هزاران لیتر سوخت را داشته است. همچنین مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، اواخر ماه گذشته اذعان کرده بود که روزانه ۲۰ تا ۳۰ میلیون لیتر سوخت از کشور قاچاق می‌شود و آن را یک فاجعه و گواه ناکارآمدی حکومت دانسته بود. در کنار این اظهارات، برخی کارشناسان و حتی مقام‌های نزدیک به دولت به صراحت از نقش نهادهای خاص و چهره‌های بانفوذ اقتصادی در قاچاق گسترده سوخت سخن گفته‌اند. محمد بهرامی عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی اخیرا در گفت‌وگویی اذعان کرده که از افراد عادی تا برخی مسئولان حکومتی در قاچاق سوخت دست دارند. این تحولات، از جمله سرکوب خشونت‌بار سوخت‌بران در مناطق مرزی، هم‌زمان با افشاگری‌های رسمی درباره قاچاق ساختاری، شائبه استفاده ابزاری از سرکوب برای انحراف افکار عمومی از عاملان اصلی قاچاق را تقویت کرده است. فعالان حقوق بشری و ناظران منطقه‌ای نسبت به ادامه این روند هشدار داده و خواستار شفاف‌سازی و پاسخگویی در سطوح بالای حکومتی شده‌اند.

امیر خنجی دونالد جان ترامپ، چهل‌وهفتمین رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، به‌عنوان یکی از چهره‌های غیرمتعارف و جنجالی سیاست معاصر، از آغاز ورودش به صحنه سیاست، نظم متعارف نهادهای دموکراتیک و هنجارهای دیرپای قدرت را با چالش مواجه ساخته است. رفتارهای تکانشی، گفتارهای تحریک‌آمیز و سبک رهبری اقتدارگرایانه او، زمینه‌ساز شکل‌گیری بحث‌ها و تحلیل‌های گسترده‌ای پیرامون ابعاد روان‌شناختی شخصیت وی شده است. دونالد ترامپ از دور اول ریاست جمهوری و دور دوم نیز بە عنوان پدیدەای پوپولیستی و جنجالی کە با تصمیم‌های آنی خود سنت‌های متعارف سیاسی را زیر پا می گذارد، توجە فراوانی بە خود جلب کردە است. برای تحلیل دقیق‌تر این پدیده سیاسی، می‌توان از چارچوب نظری «تیپ‌شناسی روانی رهبران»، ارائه‌شده توسط هارولد لاسول بهره گرفت که رهبران سیاسی را در قالب سه ریخت شخصیتی «آشوبگر»، «اصلاح‌گر» و «مدبّر» دسته‌بندی می‌کند. این الگو، با تمرکز بر پیوند میان نیازهای روانی و کنش سیاسی، امکان تحلیل چندلایه از انگیزه‌ها، رفتارها و سبک تصمیم‌گیری رهبران را فراهم می‌سازد. در این نوشته تلاش می‌شود با اتکا به داده‌های تجربی و شواهد رفتاری، از جمله زبان بدن، سبک ارتباطی در سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و سایرکنش‌های زبانی، و نیز واکنش‌های ترامپ به رویدادهای سیاسی، جایگاه او در این چارچوب‌ روان‌شناختی تحلیل و روشن شود. همچنین، در بخشی تطبیقی، ویژگی‌های شخصیتی و سبک رهبری ترامپ با چهار تن از مهم‌ترین رهبران قرن بیستم – آدولف هیتلر، مائو تسه‌تونگ، ولادیمیر لنین و ژوزف استالین – مورد مقایسه قرار خواهد گرفت؛ مقایسه‌ای که نشان می‌دهد چگونه، فارغ از تفاوت‌های ایدئولوژیک و بافت فرهنگی، می‌توان الگوهای مشترکی از کنش سیاسی و ساختار روانی در میان رهبران اقتدارگرا شناسایی کرد. الگوی سه‌گانه لاسول در روانشناسی رهبری هارولد لاسول از پیشگامان روان‌شناسی سیاسی بود که کوشید انگیزه‌های روانی رهبران سیاسی و تأثیر آن‌ها بر رفتار سیاسی را تبیین کند. وی با رویکردی روان‌کاوانه، استدلال کرد که بسیاری از رهبران، کشمکش‌ها و عقده‌های درونی خود را به صحنه سیاست فرافکنی می‌کنند. لاسول به طور خاص سه تیپ یا ریخت شخصیتی را در میان رهبران شناسایی نمود: ریخت آشوبگر یا شورش‌گر: این تیپ شخصیتی به توصیف لاسول، رهبرانی اقتدارطلب و دگرگون‌ساز هستند که علیه نظم موجود طغیان می‌کنند. انگیزه بنیادین در این افراد، جبران کمبودها و عقده‌های شخصی از طریق کسب قدرت و شهرت است. لاسول معتقد بود رهبر آشوبگر در کودکی از سوی والدین و محیط، محبت و عزت‌نفس کافی دریافت نکرده و لذا در بزرگسالی دچار خودشیفتگی شدید می‌شود. چنین فردی تشنه توجه و تأیید است و برای ارضای این نیاز روانی، به شکستن قواعد و نظم‌های مستقر روی می‌آورد تا خودش را به عنوان یک منجی یا قهرمان بی‌بدیل مطرح کند. این رهبران معمولاً رفتارهای اقتدارگرایانه، پرخاشگرانه و خودمحورانه دارند و مایلند هنجارهای سنتی را در هم بریزند. نمونه‌های کلاسیک این ریخت، انقلابیون افراطی یا رهبران تمامیت‌خواهی مانند هیتلر عنوان شده‌اند که با ایجاد بحران و آشوب، موقعیت خود را تثبیت می‌کردند. ریخت اصلاح‌گر:   در مقابل آشوب‌گران، رهبران اصلاح‌گر قرار می‌گیرند که انگیزه اصلی‌شان بهبود وضعیت موجود و تحقق آرمان‌های والای اجتماعی است. این تیپ شخصیتی کمتر به دنبال قدرت برای پر کردن خلاءهای درونی خود است، بلکه بیشتر به یک هدف ایده‌آلی ارزشی احساس تعهد می‌کند. رهبر اصلاح‌گر معمولاً با نوعی وجدان اجتماعی و دغدغه اخلاقی شناخته می‌شود و می‌کوشد کاستی‌های نظام را از راه‌های قانونی و مسالمت‌آمیز برطرف کند. می‌توان گفت اصلاح‌گران در پی آن‌اند که جهان را به جای بهتری تبدیل و از این رو وجهه‌ای آرمان‌گرایانه و کاریزماتیک دارند. بسیاری از رهبران مردمی و انقلابی میانه‌رو را می‌توان در این دسته قرارداد؛ برای مثال، برخی تحلیل‌گران مهاتما گاندی یا نلسون ماندلا را دارای شخصیت اصلاح‌گر توصیف کرده‌اند که با انگیزه‌های اخلاقی دست به تغییرات بزرگ زدند. به تعبیری روان‌کاوانه، شاید انگیزه ناخودآگاه در این افراد جبران احساس گناه یا همدلی عمیق با رنج دیگران باشد که ریشه در تربیت دوران کودکی‌شان دارد (اگرچه این جنبه نیاز به شواهد تجربی بیشتری دارد). در مجموع، رهبر اصلاح‌گر اهل سازندگی است نه ویرانگری؛ او تغییر می‌خواهد اما نه از طریق هرج‌ومرج، بلکه از طریق اصلاح تدریجی ساختارها و فرهنگ‌ها. ریخت مُدبّر (مدیر یا محافظه‌کار):   این تیپ به رهبرانی اشاره دارد که اولویت‌شان حفظ نظم موجود و اداره کارآمد امور است. آن‌ها بیشتر به عنوان مدیرانی عمل‌گرا و عمل‌نگر شناخته می‌شوند تا رؤیاپردازانی انقلابی. یک رهبر مدبر، ثبات و امنیت را ارزشمندتر از تغییرات رادیکال می‌داند و بنابراین سعی می‌کند با عقلانیت ابزاری و تصمیم‌های حساب‌شده امور را سامان دهد. این رهبران معمولاً شخصیت‌هایی واقع‌بین، محتاط و منضبط هستندکه خطرپذیری انقلابی ندارند. به تعبیر لاسول، چنین افرادی ممکن است کشمکش‌های روانی دوران رشد خود را از طریق کنترل و نظم‌دهی به محیط حل کنند.به عبارتی اگر درونی آشفته داشته‌اند، آرامش را در برقراری نظم بیرونی می‌یابند. نمونه‌های این ریخت را می‌توان در سیاستمداران محافظه‌کار یا تکنوکرات‌های حرفه‌ای مشاهده کرد که بیشتر نقش مدیریتی-اداری دارند تا کاریزمای شخصی. به عنوان نمونه، نیکیتا خروشچف رهبر شوروی باشخصیت نسبتاً محافظه‌کار خود جلوی جنگ هسته‌ای را در بحران موشکی کوبا گرفت؛ رفتاری که نشان‌دهنده اولویت نظم و بقای سیستم بر هیجان انقلابی در وی بود. لاسول استدلال می‌کرد که این سه ریخت، البته انواع آرمانی بودە و در واقعیت ممکن است ترکیبی از آن‌ها در یک فرد دیده شود. با این وجود، تمایز بین آن‌ها برای فهم انگیزه‌های رفتاری رهبران مفید است. به طور خلاصه: رهبر آشوبگر به دنبال تغییر پرآشوب برای ارضای درونیات خویش است. رهبراصلاح‌گر به دنبال تغییر سازنده با هدف آرمانی بیرون از خویشتن است؛ و رهبر مدبر به دنبال حفظ وضعیت برای اداره مطلوب امور است. این چارچوب سه‌گانه، ابزار تحلیلی ما در بررسی شخصیت ترامپ خواهد بود. با این حال، برای درک کامل‌تر ابعاد روان‌شناختی رهبران به‌ویژه در مواردی مانند دونالد ترامپ، بسنده کردن به تیپ‌شناسی لاسول کافی نیست. مفاهیم مکملی در روان‌شناسی سیاسی وجود دارد که می‌توانند لایه‌های عمیق‌تری از شخصیت رهبران را آشکار سازند؛ مفاهیمی که در امتداد نظریه لاسول، امکان تحلیلی دقیق‌تر و بالینی‌تر از اشخاصی مانند ترامپ با یک تیپ آشوبگر فراهم می‌کنند. از جمله این مفاهیم، می‌توان به «شخصیت اقتدارگرا» اشاره کرد که نخستین‌بار توسط آدورنو مطرح شد. این تیپ شخصیتی، معمولاً نتیجه تربیتی سخت‌گیرانه و محیطی سلسله‌مراتبی است و با ویژگی‌هایی چون اطاعت از قدرت، سلطه‌طلبی نسبت به زیردستان، تعصب، و تمایل شدید به نظم خشک و کنترل‌گرانه شناخته می‌شود. چنین شخصیتی، در شرایط بحرانی گرایش به پذیرش یا ایفای نقش رهبری مطلقه دارد و نظم سیاسی را بر پایه اطاعت و فرمان‌پذیری بازسازی می‌کند. در تحلیل ترامپ، این ویژگی‌ها به‌ویژه در نحوه تعامل او با نهادهای مستقل، رسانه‌ها و اطرافیان وفادار، برجسته و قابل ردیابی است. مفهوم دیگری که در درک تیپ آشوبگر اهمیت دارد، «خودشیفتگی بدخیم» است؛ اصطلاحی که نخستین‌بار توسط اریش فروم برای توصیف نوعی خودشیفتگی بیمارگونه با ویژگی‌هایی چون خودبزرگ‌بینی افراطی، فقدان همدلی، پرخاشگری، و سادیسم روانی به کار رفت. چنین شخصیتی، مخالفان را نه به عنوان رقیب، بلکه به عنوان تهدیدی وجودی تلقی می‌کند و برای حفظ قدرت، به حذف و تخریب آن‌ها متوسل می‌شود. در مورد ترامپ، این ویژگی‌ها در رفتارهای او نسبت به منتقدان، رسانه‌ها، و حتی نهادهای قانونی دموکراتیک بارها خود را نشان داده است. اهمیت این مفاهیم مکمل در آن است که کمک می‌کنند الگوی آشوبگر در قالب چارچوب‌بندی لاسول، به‌جای صرفاً یک تیپ سیاسی، به‌صورت یک ساختار روانی-سیاسی چندلایه تحلیل شود. در همین راستا، در سال ۲۰۲۴، گروهی متشکل از بیش از ۲۰۰ روان‌درمانگر آمریکایی در نامه‌ای سرگشاده، ترامپ را مصداق بارز خودشیفتگی بدخیم معرفی کردند  و هشدار دادند که وی «از نظر روانی برای رهبری نامناسب و برای دموکراسی آمریکا یک تهدید وجودی» است. چنین یافته‌هایی از روان‌شناسی بالینی، با چارچوب لاسول هم‌پوشانی دارد زیرا ریخت آشوبگر لاسول شباهت زیادی به شخصیت خودشیفته اقتدارگرا دارد. در ادامه خواهیم دید که ترامپ چگونه در قالب ریخت آشوبگر می‌گنجد و شواهد رفتاری نیز این موضوع را تایید می‌کند. ظهور یک آشوبگر ضدسیستم؛ ترامپ و هنجارشکنی سیاسی پیش از ورود به عرصه سیاست، دونالد ترامپ چهره‌ای شناخته‌شده در دنیای تجارت و رسانه بود؛ تاجری ثروتمند و مجری برنامه‌های تلویزیونی واقع‌نما . با این حال، پیروزی غیرمنتظره‌اش در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۱۶، او را بدون تجربه‌ای در سیاست حرفه‌ای، به کاخ سفید رساند. از همان آغاز، سبک رفتاری ترامپ نشان داد که در چارچوب نظری هارولد لاسول، به‌روشنی می‌توان او را در قالب «ریخت آشوبگر» تحلیل کرد. او سیاست را با شعار هنجارشکنی و تقابل با نظم مستقر آغاز کرد. با طرح ادعای مبارزه  با «سیستم فاسد واشینگتن»، خود را منجی مردم و دشمن طبقه حاکم جا زد. مراسم تحلیف او تصویری آخرالزمانی از آمریکا ترسیم کرد و عبارت « قتل‌عام آمریکایی » که باید متوقف شود، نشانه‌ای روشن از دیدگاه تخریبی و بحرانی او به وضعیت موجود بود. ترامپ پیشتر در اظهاراتی آشکارا خودشیفته‌وار اعلام کرد ه بود : «من تنها کسی هستم که می‌توانم اوضاع را درست کنم»؛ جمله‌ای که تمام‌قد بیانگر ذهنیت منجی‌گرایانه و خودبزرگ‌بینانه‌ای است که از یک رهبر آشوبگر انتظار می‌رود. خودشیفتگی در اوج قدرت: ترامپ و روان‌شناسی تحسین‌طلبی یکی از عمیق‌ترین مؤلفه‌های شخصیت ترامپ، خودشیفتگی فراگیر اوست؛ ویژگی‌ای که نه‌تنها در گفتار، بلکه در تمام رفتارهایش بازتاب می‌یابد. ترامپ مکرراً به ستایش از خویش می‌پردازد، موفقیت‌هایش را بزرگ جلوه می‌دهد و از پذیرش اشتباهات سر باز می‌زند. جملاتی نظیر «هیچ‌کس به اندازه من دستاورد نداشته» یا «من از همه بیشتر می‌دانم» در سخنرانی‌های او بارها تکرار شده‌اند. این نیاز مفرط به تحسین، همان است که روان‌شناسان به‌عنوان نشانۀ بارز اختلال شخصیت خودشیفته - آن هم از نوع بدخیم - شناسایی می‌کنند. نامه سرگشاده بیش از ۲۰۰ روان‌درمانگر آمریکایی در سال ۲۰۲۴، که در بالا هم اشاره شد به‌صراحت ترامپ را فردی با الگوی پایدار از دروغ‌گویی، قانون‌گریزی، پرخاشگری و بی‌مسئولیتی معرفی می‌کرد. این صفات، جوهره روان‌شناختی یک رهبر آشوبگر اقتدارطلب را شکل می‌دهند؛ شخصیتی که نه‌تنها در پی اداره کشور، بلکه در پی تحکیم نفس متورم خویش از طریق قدرت است. از سوی دیگر، زبان بدن ترامپ نیز کاملاً در خدمت نمایش سلطه و برتری است. او در دیدارهای رسمی با رهبران جهانی، رفتاری از خود بروز می‌دهد که نشان از تمایل به «نمایش آلفا» دارد. دست‌دادن‌های پرتنش، کشیدن دست طرف مقابل و حالت ایستادن شق‌ورق، از نمونه‌های بارز این رفتار است. برخوردهای او با امانوئل مکرون  و شینزو آبه ، که رسانه‌ها آن را نوعی «جوجیتسوی دستی» توصیف کردند، درواقع بازتابی از تلاشی روانی برای اعمال اراده و تحمیل موقعیت مسلط است. با این حال، بسیاری از تحلیل‌گران این حرکات را غیردیپلماتیک، ناشیانه و صرفاً تئاتری دانسته‌اند؛ چیزی شبیه به اجرای نقش در یک شوی تلویزیونی، نه تعامل سازنده در عرصه سیاست بین‌الملل. واژه‌ها به‌مثابه سلاح: گفتار قطبی‌ساز ترامپ ترامپ از زبان، نه به‌منظور گفت‌وگو یا مصالحه، بلکه برای مرزبندی میان «خود» و «دیگری» استفاده می‌کند. واژگان او اغلب تحقیرآمیز، خصمانه و مملو از برچسب‌زنی‌اند: منتقدان را «فاسد» یا «خائن» می‌خواند و مهاجران را با واژه‌هایی چون «متجاوز» یا «سمّی» توصیف می‌کند. این نوع گفتار، یادآور سبک تبلیغاتی رژیم‌های فاشیستی  است که با ساختن دشمن فرضی، نوعی احساس تهدید و انسجام مصنوعی در میان توده‌ها ایجاد می‌کنند. در تجمع‌های انتخاباتی، ترامپ، بارها از الفاظ رکیک و خشن برای خطاب به مخالفان بهره گرفته است. او عملاً الگوی روانی دوقطبی‌سازی، تقسیم جهان به «دوست» و «دشمن»، را در گفتمان سیاسی راست جهانی نهادینه کرده؛ الگویی که برای رهبران اقتدارگرا ابزاری کلیدی در بسیج توده‌ها و توجیه خشونت محسوب می‌شود. در چنین فضایی، «دیگری» نه به‌عنوان مخالف، بلکه به‌مثابه تهدیدی اهریمنی بازنمایی می‌شود که باید با آن جنگید. این همان پارادایم روانی است که رهبران تمامیت‌خواه، برای ایجاد شور جمعی و تثبیت موقعیت خود، از آن بهره می‌برند. وفاداری مطلق یا حذف کامل: منطق روابط شخصی ترامپ در جهان ترامپ، معیار اصلی در روابط انسانی نه صداقت یا شایستگی، بلکه وفاداری بی‌قید و شرط است. کوچک‌ترین نشانه‌ای از فاصله‌گیری یا عدم تأیید، از نظر او خیانت محسوب می‌شود. نمونه‌ای بارز از این رویکرد را می‌توان در برخورد ترامپ با بنیامین نتانیاهو ، نخست‌وزیر اسرائیل مشاهده کرد. ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری‌اش رابطه‌ای بی سابقه و حمایتی بانتانیاهو برقرارکرده بود؛ وی با انتقال سفارت آمریکا به اورشلیم و به‌رسمیت‌شناختن بلندی‌های جولان موافقت کرد. اما پس از انتخابات ۲۰۲۰، زمانی که نتانیاهو با حدود ۱۲ ساعت تأخیر پیروزی جو بایدن را تبریک گفت، ترامپ این اقدام را خیانتی شخصی تلقی کرد. او با خشم گفت: دیگر با او حرف نزده‌ام... لعنت بهش! به وفاداری اهمیت می‌دهم. اولین کسی که به بایدن تبریک گفت بی‌بی بود... من بیشتر از هر کسی برای او کارکردم. می‌توانست ساکت بماند، اما اشتباه وحشتناکی کرد. نمونه‌های متعددی از این الگوی رفتاری در دوران زمامداری ترامپ مشاهده شده است. او جیمز کومی، رئیس پیشین اف‌بی‌آی را پس از ابراز استقلال حرفه‌ای‌اش به‌سرعت برکنار کرد؛ جف سشنز، دادستان کل دولتش را صرفاً به‌دلیل کناره‌گیری از نظارت بر پرونده دخالت روسیه، هدف حملات و تخریب رسانه‌ای قرار داد؛ و حتی مایک پنس، معاون وفادارش را به‌سبب امتناع از همراهی باتلاش‌های غیرقانونی‌اش برای تغییر نتایج انتخابات ۲۰۲۰، با شدیدترین حملات لفظی نواخت. زمانیکە ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین نیز حاضر نشد علیه بایدن موضع بگیرد، با تعلیق کمک‌های نظامی تحت فشار قرار گرفت؛ اقدامی که به نخستین استیضاح ترامپ انجامید. همچنین، آنگلا مرکل، صدراعظم وقت آلمان، به‌دلیل مواضع مستقل و انتقاد از سیاست‌های یک‌جانبه‌گرای ترامپ، با برخوردهای سرد و تحقیرآمیز او مواجه شد؛ به‌گونه‌ای که حتی در دیدارهای رسمی، بی‌اعتنایی آشکار ترامپ به مرکل توجه رسانه‌ها را جلب کرد. در همه این موارد، اصل ماجرا نه صرفاً اختلاف سیاسی، بلکه ناتوانی ترامپ در تحمل هرگونه فاصله‌گیری از خویش به‌عنوان محور وفاداری بود. او هرگونه استقلال رأی، نقد یا بی‌طرفی را به‌منزله خیانت شخصی تلقی می‌کرد و آمادگی داشت حتی نزدیک‌ترین متحدان خود را صرفاً به‌دلیل احساس تهدید یا ناسپاسی، طرد، تحقیر یا تخریب کند. این الگوی انتقام‌جویانه در میان رهبران اقتدارگرا سابقه‌ای دیرینه دارد؛ استالین، برای نمونه، نزدیک‌ترین یارانش را به اتهام خیانت اعدام می‌کرد. در مورد ترامپ، که در نظام دموکراتیک محدود شده است، این گرایش، خود را در قالب ترور شخصیت، اخراج ناگهانی، و حذف رسانه‌ای افراد نشان می‌دهد. ستیز با مرجعیت: وقتی حتی پاپ دشمن می‌شود در روان‌شناسی شخصیت خودشیفته، هیچ مرجع اقتداری فراتر از «من» قابل‌تحمل نیست. این ویژگی را به‌روشنی می‌توان در واکنش دونالد ترامپ به انتقاد پاپ فرانسیس مشاهده کرد. در سال ۲۰۱۶، هنگامی که پاپ در واکنش به طرح ترامپ برای ساخت دیوار در مرز مکزیک گفت: «کسی که فقط به فکر دیوار کشیدن باشد و نه پل ساختن، مسیحی نیست»، ترامپ بلافاصله واکنش نشان داد و گفت: «یک رهبر مذهبی حق ندارد ایمان فرد دیگری را زیر سؤال ببرد؛ این کار شرم‌آور است.» او حتی به‌طور ضمنی پاپ را تهدید و گفت: «اگرواتیکان مورد حمله داعش قرار گیرد، پاپ فقط آرزوخواهدکردکهترامپرئیس‌جمهور بود» این پاسخ تند به شخصیتی جهانی، معنوی و اخلاقی مانند پاپ فرانسیس، نشان می‌دهد که ترامپ هیچ اقتداری را، حتی اگر مذهبی و محبوب باشد، بالاتر از خود برنمی‌تابد. در ذهنیت خودشیفته‌ی او، پاپی که جسارت نقد دارد، باید بی‌درنگ بی‌اعتبار یا حتی تهدید جلوه داده شود. هرچند ترامپ در دیدار حضوری سال ۲۰۱۷ تلاش کرد رفتاری رسمی و محترمانه داشته باشد، اما چهره عبوس پاپ در عکس‌های منتشرشده در کنار لبخند مصنوعی ترامپ، خود گویای فاصله عاطفی میان آن‌ها بود. در تحلیل روان‌شناختی، خصومت ترامپ با پاپ را می‌توان واکنشی دانست به نیاز برآورده‌نشده‌اش برای تأیید و تحسین؛ نیازی که وقتی حتی از سوی نمادهای معنویت و اخلاق نیز پاسخ داده نمی‌شود، با پرخاشگری جبران می‌گردد. این نمونه روشن می‌سازد که در ذهن ترامپ، مرجعیت اخلاقی، حتی اگر جهانی، بی‌طرف و محترم باشد، تنها تا زمانی پذیرفته است که نقش تأییدکننده او را ایفا کند. هرگونه نقد، صرف‌نظر از منشأ آن، تهدیدی تلقی می‌شود که باید فوراً حذف، تحقیر یا بی‌اعتبار شود. ترامپ در آیینه تاریخ؛ بازتاب تهدید روانی اقتدارگرایی در دموکراسی‌ها رفتار و شخصیت دونالد ترامپ به‌عنوان رهبر سیاسی، از سوی بسیاری از ناظران، یادآور نمونه‌های کلاسیک اقتدارگرایان قرن بیستم است. اگرچه ترامپ در دل یک نظام دموکراتیک به قدرت رسیدە است، نه در بستر یک نظام تک‌حزبی یا انقلابی، اما ساختار روانی و الگوهای رفتاری او شباهت‌هایی عمیق با برخی از چهره‌های تمامیت‌خواه تاریخ دارد. در این نوشتار، به تطبیق روان‌شناختی ترامپ با چهار چهره شاخص ـ آدولف هیتلر، مائو تسه‌تونگ، ولادیمیر لنین و ژوزف استالین ـ می‌پردازیم تا وجوه مشترک و افتراق میان آن‌ها روشن‌تر گردد. آدولف هیتلر: خودشیفتگی پرخاشگرانه و دشمن‌سازی توده‌ای هیتلر به‌عنوان رهبر آلمان نازی، ترکیبی از خودشیفتگی، پرخاشگری و عقده‌های دوران کودکی را در قالب یک رسالت تاریخی برای «نجات ملت» ارائه کرد. این الگوی منجی‌گرایانه را می‌توان در ترامپ نیز مشاهده کرد؛ هنگامی که با صراحت می‌گوید: تنها من می‌توانم کشور را نجات دهم. هر دو با تکیه بر گفتارهای پوپولیستی، بحران را به دشمنی بیرونی نسبت داده و خود را تنها پاسخ ممکن معرفی می‌کنند؛ یهودیان برای هیتلر و مهاجران یا رسانه‌ها برای ترامپ. با این حال، تفاوت بنیادین آن‌ها در انسجام ایدئولوژیک است: هیتلر پروژه‌ای منظم، برنامه‌دار و ایدئولوژیک را پیگیری می‌کرد؛ اما ترامپ بیشتر اسیر امیال لحظه‌ای و خودمحور است. از سوی دیگر، نهادهای دموکراتیک در ایالات متحده، برخلاف شکنندگی جمهوری وایمار، توانستند تا حدی در برابر افراط‌گری ترامپ مقاومت کنند. مائو تسه‌تونگ: فرقه شخصیت و سلطه از طریق شور جمعی مائو، بنیان‌گذار جمهوری خلق چین، با شکل‌دهی یک فرقه سیاسی-شخصیتی حول خود، اقتدار بی‌رقیب ساخت. کتاب سرخ او حکم متنی مقدس را یافت و وفاداری شخصی به او از هر اصل سیاسی فراتر رفت. پدیده ترامپیسم نیز، با شعارهایی همچون «عظمت را به آمریکا بازگردانیم»، از همین تمایل به شخصی‌سازی قدرت و وفاداری فردی حکایت دارد. در ظاهر، تفاوت‌هایی میان آن دو مشهود است: مائو چهره‌ای زاهد و انقلابی داشت، در حالی که ترامپ سرمایه‌دار و لذت‌طلب است. اما هر دو در نقدناپذیری، حذف نهادهای مستقل، و دشمن‌سازی داخلی، اشتراکات روانی مهمی دارند. ولادیمیر لنین: ایدئولوژی جزم‌گرا و طرد سیستماتیک منتقدان لنین، رهبر انقلاب اکتبر، شخصیتی سخت‌گیر، ایدئولوژیک و فاقد انعطاف بود. او به حقیقتی مطلق در قالب مارکسیسم باور داشت و در حذف منتقدان سیاسی تردیدی به خود راه نمی‌داد. در ترامپ نیز، گرچه آن آرمان‌گرایی غایب است، اما تمایل به حذف منتقدان، استفاده از زبان تحقیرآمیز، و تقلیل سیاست به صحنه نبردی فردی دیده می‌شود. ترامپ نیز، همانند لنین، مخالفان را نه به‌عنوان رقیب سیاسی بلکه به‌مثابه تهدیدی علیه نظم مطلوب خود تلقی می‌کند . ژوزف استالین: پارانویا، تصفیه، و تمرکز مطلق قدرت استالین با ذهنیتی بدبین و ماکیاولیستی، نظامی از رعب و کنترل در شوروی برقرار ساخت. سوءظن مزمن او باعث شد حتی نزدیک‌ترین یارانش قربانی تصفیه‌های گسترده شوند. ترامپ نیز، در بستر سیاسی متفاوت، بارها مقامات را به‌طور ناگهانی اخراج کرد، ایده «دولت پنهان» را ترویج داد، و هرگونه مخالفتی را خیانت تلقی می‌کند. او اگرچه ابزارهای خشونت‌آمیز استالینی را در اختیار ندارد، اما تمایل روانی‌اش به تمرکز قدرت، مقاومت در برابر نقد، و باور به توطئه‌های بیرونی، نشان‌دهنده بازتولید همان الگوی اقتدارگرایانه در شکلی نرم‌تر است. در تداوم این مقایسه‌ها، می‌توان دریافت که اقتدارگرایی صرفاً پدیده‌ای ایدئولوژیک یا محصول ساختارهای سیاسی بسته نیست، بلکە می تواند منشای روان شناختی نیز داشتە و حتی در دل دموکراسی‌های مدرن نیز رشد یابد. ترامپ، با ویژگی‌هایی چون خودشیفتگی بدخیم، ذهنیت دوقطبی‌ساز، تحقیر منتقدان، وفاداری‌طلبی افراطی، ستیز با نهادهای مستقل و باور به مرکزیت انحصاری خویش، بازتاب روشنی از روان‌شناسی قدرت اقتدارگرا ارائه می‌دهد. این در حالی است که محدودیت‌های نهادی دموکراسی آمریکا مانع از تحقق کامل این تمایلات هستند. اما تجربه ترامپ بار دیگر نشان داد که وجود نهادهای رسمی به‌تنهایی کفایت نمی‌کند؛ بلکه پایداری دموکراسی در گروی بیداری مدنی، استقلال رسانه‌ها، و مقاومت مؤثر نهادهای مدنی و قضایی در برابر نفوذ شخصیت‌هایی با گرایش‌های روانی اقتدارگرایانه است. نتیجه‌گیری تحلیل روان‌شناختی دونالد ترامپ در چارچوب نظری هارولد لاسول و با تکیه بر شواهد رفتاری و گفتاری، نشان می‌دهد که او مصداق بارز «ریخت آشوبگر» است؛ شخصیتی سیاسی که با خودشیفتگی شدید، تمایل به تخریب نظم مستقر، اقتدارگرایی در تصمیم‌گیری، دشمن‌پنداری مزمن، و نیاز دائمی به تحسین و تأیید، تهدیدی درونی برای ساختارهای دموکراتیک به‌شمار می‌آید. ترامپ خود را ناجی ملت می‌داند، همان‌گونه که بسیاری از رهبران اقتدارگرا در تاریخ چنین تصوراتی داشته‌اند. سخنان و عملکرد او، از شعارهای انتخاباتی گرفته تا موضع‌گیری‌های بین‌المللی، بازتاب‌دهنده ذهنیتی است که سیاست را نه عرصه همکاری، بلکه میدان نبردی برای حذف مخالف و تثبیت سلطه فردی می‌بیند. ویژگی‌های شخصیتی ترامپ از جمله نیاز به اعمال قدرت، واکنش‌های پرخاشگرانه به انتقاد، ذهنیت توطئه‌محور، و تحقیر نهادهای مستقل، همان مؤلفه‌هایی هستند که در رهبران اقتدارگرای معاصر مانند هیتلر، مائو، لنین و استالین نیز مشاهده می‌شوند. این شباهت‌ها به ما یادآوری می‌کنند که اقتدارگرایی تنها یک ساختار سیاسی یا ایدئولوژی نیست، بلکه نوعی تیپ شخصیتی است که می‌تواند در هر زمینه‌ای (اعم از چپ یا راست، دموکراسی یا دیکتاتوری) رشد کند، اگر شرایط اجتماعی و نهادی آن مهیا شود. با این حال، تفاوت مهم ترامپ با رهبران یادشده در بستر ساختاری قدرت است: او در دل یک نظام دموکراتیک و تحت نظارت نهادهای مستقل عمل می‌کند. گرچه تلاش‌های گسترده‌ای برای تضعیف این نهادها دارد، اما هنوز بە طور کامل نتوانسته است مانند نمونه‌های تاریخی اقتدارگرایی، کنترل کامل بر حوزە قدرت سیاسی را به دست آورد. او نه توانسته رسانه‌ها را کاملاًساکت نماید، نه منتقدان را بطور گسترده بازداشت کند، و نه انتخابات را به شکلی بنیادین دستکاری کند. همین محدودیت‌ها، کارکرد حیاتی نهادهای دموکراتیک را در مهار شخصیت‌های آشوبگر نشان می‌دهد. با وجود این، آسیب‌هایی که ترامپ به بافت دموکراسی وارد کردە است قابل انکار نیست؛ از شکاف عمیق اجتماعی گرفته تا تضعیف مشروعیت روندهای انتخاباتی. تجربه او هشدار می‌دهد که در جهان امروز، تهدید به اقتدارگرایی لزوماً از بیرون نیست، بلکه می‌تواند از درون دموکراسی و از دل شخصیت‌هایی برخیزد که گرایش‌های روانی‌شان با روح همکاری، قانون‌گرایی و گفت‌وگوی سیاسی ناسازگار است. برای پایداری دموکراسی، تنها وجود نهادهای رسمی کافی نیست؛ بلکه بیداری مدنی، استقلال رسانه‌ها، و هوشیاری جمعی در برابر شخصیت‌های مستعد اقتدارگرایی، ضرورتی انکارناپذیر است.

در شهر آمد (دیاربکر)، در کُردستان ترکیە نخستین کنفرانس زنان پارلمانتاریست کُرد با شعار «ژن، ژیان، آزادی» برگزار شد. این رویداد دو روزه به ابتکار جنبش زنان آزاد (TJA)، بر محوریت زنان در سیاست دموکراتیک تأکید داشت. سخنرانی‌ها، پیام‌های همبستگی و کارگاه‌هایی با الهام از چهره‌های مبارز، اهمیت نقش زنان در ساخت جامعه‌ای آزاد و دموکراتیک را برجسته کردند. در فضایی پرشور و نمادین، شهر آمد (دیاربکر)، در ۲۸ و ۲۹ ماه می، میزبان اولین «کنفرانس زنان پارلمانتاریست کُرد » شد. این رویداد دو روزه که به همت جنبش زنان آزاد (Tevgera Jinên Azad - TJA) برگزار شد، نه‌تنها یک گردهمایی سیاسی، بلکه نمادی از مقاومت، همبستگی و امید برای آینده‌ای دموکراتیک با محوریت زنان بود. کنفرانس با شعار محوری «بیایید سیاست را دموکراتیزه کنیم، بیایید جامعه‌ای دموکراتیک بسازیم» برگزار شد. شعاری که به‌خوبی روح حاکم بر برنامه‌ها، سخنرانی‌ها و کارگاه‌های آموزشی را منعکس می‌کرد. این نشست سیاسی-اجتماعی، میزبان نمایندگان زن پارلمان از چهار بخش کُردستان، خاورمیانه و حتی اروپا بود. آنچه این کنفرانس را متمایز کرد، همزمانی آن با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه بود، موضوعی که اهمیت همگرایی زنان در دفاع از دموکراسی و عدالت را دوچندان می‌کند. سخنرانی‌های نمادین و پیام‌های همبستگی کنفرانس با یک دقیقه سکوت بە احترام جانباختگان راە آزادی آغاز شد. پس از آن، گولجان کاچماز ساییگیت، سخنگوی مشترک ابتکار وحدت دموکراتیک، سخنرانی افتتاحیه را ایراد کرد و ضمن تأکید بر نقش راهبردی زنان در شکل‌دهی به وحدت ملی کُردها، اظهار داشت: وحدت ملی متعلق به مردم کُرد و زنان کُرد است. این قطعاً اتفاق خواهد افتاد. در این کنفرانس پیام لیلا گوون، سیاستمدار برجسته و رئیس مشترک کنگره جامعه دموکراتیک (DTK) نیز خوانده شد. پیام او که از زندان زنان سینکان ارسال شده بود، توسط مزگین ایرگات، عضو سابق پارلمان و فعال TJA قرائت شد. گوون در پیام خود، بر ضرورت رهبری زنان در مبارزه با ساختارهای مردسالار و اقتدارگرا تأکید کرد و نوشت: تا زمانی که زنان در فرآیندهای تصمیم‌گیری سیاسی حضور نداشته باشند، نه برای زنان و نه برای جامعه تحولی رخ نخواهد داد. گولتان کشاناک، سیاستمدار برحسته کُرد و شهردار پیشین آمد، یکی دیگر از سخنرانان این کنفرانس بود. وی در سخنرانی خود با اشاره به پروسه‌ی پیشنهادی صلحِ عبدالله اوجالان گفت: آقای اوجالان هر آنچە را کە در توان داشتە است برای دستیابی بە صلح انجام دادە است. او خواستار دستیابی بە صلح، جامعه ای دموکراتیک و وحدت ملی شد. ما باید برای دستیابی به این موارد مبارزه کنیم. فضای سالن کنفرانس، آکنده از نمادهای فرهنگی و سیاسی بود: پرچم‌ها و بنرهایی با شعارهایی چون «ژن، ژیان، ئازادی»، «زنان، جامعه دموکراتیک را می‌سازند» و «زنان آزاد، جوامع آزاد» به سه زبان کردی، ترکی و عربی آویخته شده بودند. بسیاری از شرکت‌کنندگان با لباس‌های کُردی در کنفرانس حضور داشتند، و این ترکیب نمادین از زبان، فرهنگ، جنسیت و سیاست، کنفرانس را به صحنه‌ای از هویت جمعی مقاومت بدل کرد. کارگاه‌های آموزشی: از سکینه جانسز تا هِفرین خلف در دومین روز کنفرانس، مجموعه‌ای از کارگاه‌های آموزشی با تمرکز بر تجربه‌ زنان مبارز و زن پارلمانتاریست برگزار شد. هر یک از این کارگاه‌ها به نام یکی از چهره‌های تأثیرگذار تاریخ جنبش زنان کُرد نام‌گذاری شده بود، از جمله سکینه جانسز، لیلا قاسم، هِفرین خلف و مینا قاضی. • کارگاه سکینه جانسز و زوم به بررسی ساختارهای سلطه مردانه در سیاست پرداخت و راهکارهایی برای سازماندهی مؤثرتر نمایندگان زن پارلمان ارائه داد. • کارگاه لیلا قاسم بر پیوند میان نمایندگی سیاسی زنان و وحدت ملی کُردها تأکید داشت. • کارگاه هِفرین خلف به خشونت جنسیتی و استراتژی‌های حمایت از زنان اختصاص داشت. • کارگاه مینا قاضی تأثیر نمایندگی سیاسی زنان بر صلح اجتماعی و فرآیند دموکراتیزاسیون در جوامع چندفرهنگی را تحلیل کرد. این کنفرانس، می‌تواند گامی دیگر در مسیر تثبیت جایگاه خود در سیاست منطقه‌ای توسط زنان کُرد باشد. گرچه چالش‌ها همچنان بسیارند (از محدودیت‌های قانونی،‌خانوادگی و اجتماعی گرفته تا تهدیدهای امنیتی و فشارهای دولتی) اما پیام روشن این کنفرانس این است: زنان در خاورمیانه نه تنها بخشی از جامعه‌اند، بلکه می‌توانند معماران اصلی جامعه‌ای نوین و دموکراتیک باشند.

استیو ویتکاف، نماینده ویژه دولت آمریکا در امور خاورمیانه، با طرحی تازه برای توقف جنگ غزه وارد صحنه شده؛ طرحی که شامل آتش‌بس ۶۰ روزه، مبادله گروگان‌ها و اجساد و واگذاری توزیع کمک‌های انسانی به سازمان ملل است. بر اساس گزارش شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل، طرح ویتکاف مبنی بر آزادی گروگان‌ها، آتش‌بس ۶۰ روزه و عقب‌نشینی نسبی اسرائیل از غزە، همزمان به تل‌آویو و حماس ارائه شده است و در صورت شکست مذاکرات، اسرائیل می‌تواند عملیات نظامی خود را از سر بگیرد. مطابق جزئیات منتشرشده ، در روز نخست اجرای توافق، حماس پنج گروگان زنده و ۹ جنازە را تحویل می‌دهد. هفت روز بعد، نوبت آزادی پنج گروگان دیگر و ۹ جنازە دیگر خواهد بود. در برابر این امتیاز، اسرائیل متعهد می‌شود ۱۲۵ زندانی فلسطینی را که به حبس ابد محکوم شده‌اند، همراە با هزار و ۱۱۱ تن از بازداشت‌شدگان اهل غزه آزاد کند و در کنار آن، پیکر ۱۸۰ قربانی فلسطینی را در دو مرحله بازگرداند. همچنین مدیریت توزیع کمک‌های بشردوستانه که پیش‌تر در اختیار بنیاد اسرائیلی-آمریکایی بود، به سازمان ملل واگذار خواهد شد. اسرائیل نیز موظف می‌شود از مناطقی که از ۱۸ مارس در عملیات «قدرت و شمشیر» تصرف کرده عقب‌نشینی کند. توقف کامل عملیات تهاجمی نظامی نیز از جمله بندهای اصلی این پیشنهاد است. بر اساس گزارش‌ها، قرار است این توافق با نظارت دولت آمریکا و با حمایت دیپلماتیک مصر و قطر اجرا شود. طبق جدول زمان‌بندی تعیین‌شده، حماس موظف است در روز دهم، فهرستی از اسامی گروگان‌های باقیمانده را به همراه شرحی پزشکی از وضعیت آنان ارائه کند. منابع نزدیک به حماس از وجود تفاهم‌های ابتدایی با طرف آمریکایی سخن گفته‌اند. در سوی دیگر، مقامات اسرائیلی با احتیاط آمیخته به امید به این پیشنهاد نگاه می‌کنند و باور دارند که شدت فشار نظامی، حماس را در موقعیتی شکننده قرار داده است. از سوی دیگر، برخی اقدامات اخیر حماس را می‌توان تلاشی برای گشودن درهای دیپلماسی ارزیابی کرد. در ماه مه، حماس یکی از گروگان‌های دو تابعیتی، عیدان الکساندر ، را آزاد کرد؛ اقدامی که از نگاه بسیاری، تلاشی هوشمندانه برای جلب نظر مثبت واشنگتن تلقی شد. یکی از اعضای ارشد حماس نیز آن را نشانه‌ای از حسن نیت و تمایل به آغاز مرحله‌ای تازه در گفت‌وگوها دانسته بود. در مقابل، سخنان بنیامین نتانیاهو ، نخست‌وزیر اسرائیل، در ماه گذشته میلادی حکایت از اولویت‌هایی متفاوت دارد. او در مراسم سالگرد استقلال اسرائیل با صراحت اعلام کرد که «شکست دشمنان» را حتی مهم‌تر از آزادی گروگان‌ها می‌داند؛ اظهاراتی که واکنش‌های تندی در داخل کشور به همراه داشت. خانواده‌های گروگان‌ها در بیانیه‌ای رسمی، این موضع را رد کردند و خواستار آن شدند که دولت بدون قید و شرط، اولویت را به بازگرداندن عزیزانشان بدهد. در ادامه نیز فایل صوتی‌ای منتسب به همسر نخست‌وزیر منتشر شد که در آن ادعا می‌شود «کمتر از ۲۴ گروگان هنوز زنده‌اند». این جمله واکنش‌های زیادی برانگیخت و بسیاری آن را نشانه‌ای از فاصله میان روایت‌های رسمی و واقعیت‌های میدانی دانستند. نظرسنجی‌های اخیر  نیز نشان می‌دهد که اکثریت جامعه اسرائیل موضع دولت را تایید نمی‌کنند. بر پایه نتایج نظرسنجی شبکه ۱۲، حدود ۷۰ درصد از شهروندان از توافق برای پایان جنگ و آزادی گروگان‌ها حمایت می‌کنند. حتی گروهی از نیروهای ذخیره ارتش اسرائیل نیز در نامه‌هایی سرگشاده، سیاست‌های جنگی نتانیاهو را در راستای منافع شخصی او دانسته و خواستار توقف فوری درگیری‌ها شده‌اند. با این‌حال، با در نظر گرفتن سابقه اسرائیل در نقض آتش‌بس‌ها، بسیاری نسبت به تعهد واقعی تل‌آویو به توافقات جدید تردید دارند. به‌عنوان نمونه، در ژانویه ۲۰۲۵، توافقی سه‌مرحله‌ای با میانجی‌گری آمریکا، مصر و قطر به اجرا گذاشته شد، اما اسرائیل از ۲ مارس همان سال، ارسال کمک‌های غذایی و دارویی را به‌طور کامل متوقف کرد؛ اقدامی که نهادهای بین‌المللی آن را نقض روشن آتش‌بس دانستند. نهایتاً در ۱۸ مارس، با حملاتی گسترده از زمین و هوا، آتش‌بس عملاً از سوی اسرائیل شکسته شد؛ حملاتی که از آن زمان تاکنون بیش از ۲ هزار غیرنظامی، از جمله صدها کودک، را به کام مرگ فرستاده است. در حالی که ویرانی زیرساخت‌های باقی‌مانده در شهرهایی چون رفح، خان‌یونس و غزه ادامه دارد، توقف ورود کمک‌های جهانی، خطر گسترش قحطی را به سطحی بی‌سابقه رسانده است. برخی سازمان‌های حقوق بشری می‌گویند اسرائیل به‌طور هدفمند از گرسنگی به‌عنوان ابزار فشار استفاده می‌کند؛ اقدامی که بر اساس حقوق بین‌الملل، در ردیف جنایت جنگی قرار می‌گیرد. با این‌حال، نتانیاهو تأکید کرده که «این تنها آغاز راه است» و هرگونه توافقی تنها در سایه استمرار فشار نظامی ممکن خواهد بود.

یک گزارش اطلاعاتی محرمانه از اتریش ادعا می‌کند که ایران به‌صورت پنهانی برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را پیش می‌برد و در آستانه دستیابی به سلاح اتمی قرار دارد. این یافته‌ها در تناقض مستقیم با ارزیابی‌های اخیر اداره اطلاعات ملی آمریکا (ODNI) است و نگرانی‌های جدیدی درباره تهدیدهای امنیتی ایران ایجاد کرده است. بر اساس گزارش اداره حفاظت از قانون اساسی اتریش، رژیم ایران در حال «بازآرایی کامل تسلیحاتی با سلاح هسته‌ای» است تا امنیت خود را تضمین کند و نفوذ منطقه‌ایش را گسترش دهد. این سند که فاکس نیوز به آن دست یافته، تأکید می‌کند که تهران شبکه‌های پیچیده‌ای برای دور زدن تحریم‌ها ایجاد کرده و پیشرفت قابل توجهی در توسعه موشک‌های بالستیک با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای داشته است. این ادعاها در تضاد با اظهارات تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا است که در ماه مارس اعلام کرد ایران «در حال ساخت سلاح هسته‌ای نیست» و برنامه نظامی اتمی خود را از سر نگرفته است. دیوید آلبرایت، کارشناس تسلیحات هسته‌ای، معتقد است ارزیابی ODNI بر اساس داده‌های قدیمی و احتمالاً نادرست است، در حالی که گزارش اتریش با تحلیل‌های اطلاعاتی آلمان و بریتانیا هم‌خوانی دارد. پشت پرده سفارت ایران در وین گزارش اتریش همچنین ایران را به عنوان «حامیِ دولتیِ تروریسم» معرفی می‌کند که سلاح و پشتیبانی به گروه‌هایی مانند حماس، حزب‌الله و شبه‌نظامیان سوریه ارائه می‌دهد. این سند اشاره می‌کند که سفارت ایران در وین، یکی از بزرگ‌ترین نمایندگی‌های دیپلماتیک این کشور در اروپا، پوششی برای فعالیت‌های جاسوسی بوده است. نمونه بارز این ادعا، محکومیت اسدالله اسدی، دیپلمات سابق ایرانی، به دلیل طراحی برای بمب‌گذاری در یک گردهمایی مخالفان ایران در فرانسه در سال ۲۰۱۸ است. این رویداد که با حضور شخصیت‌های بین‌المللی مانند رودی رودی جولیانی شهردار سابق نیویورک همراه بود، نشان‌دهنده گستردگی عملیات‌های ایران خارج از مرزهایش است. شرکت‌های پوششی و شبکه‌های سایه؛ مکانیسم پیچیده ایران برای تأمین فناوری یافته‌های جدید ممکن است چالش‌های جدی برای تلاش‌های دیپلماتیک آمریکا در قبال ایران ایجاد کند. یک مقام کاخ سفید در واکنش به این گزارش تأکید کرد که دولت ترامپ مصمم است مانع دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شود. از سوی دیگر، گزارش‌های قبلی از سازمان‌های اطلاعاتی اروپا نشان می‌دهد که ایران پیش و پس از توافق هسته‌ای ۲۰۱۵، به دنبال دستیابی غیرقانونی به فناوری‌های مرتبط با تسلیحات کشتار جمعی بوده است. اداره اطلاعات اتریش هشدار داده که ایران از روش‌های پیچیده برای عبور از تحریم‌ها استفاده می‌کند، اقدامی که به گفته این سند، به نفع روسیه نیز تمام شده است. هشدار اتریش: ایران در آستانه عبور از آستانه هسته‌ای در حالی که گزارش اتریش ۹۹ بار به خطرات ایران اشاره کرده، مقامات آمریکایی از جمله سخنگوی ODNI، وزارت خارجه و شورای امنیت ملی از اظهارنظر خودداری کرده‌اند. این سکوت در حالی است که آلبرایت، تحلیلگر ارشد امنیتی، معتقد است ارزیابی اتریش «واضح و منطبق با واقعیت» است. وی به اختلاف نظر سال ۲۰۰۷ بین آمریکا و متحدان اروپایی اشاره کرد که در آن زمان آلمان و بریتانیا هشدار داده بودند تفسیر داده‌های هسته‌ای ایران توسط آمریکا نادرست است. ادعای صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران؛ ناهمخوان با گزارش‌های اطلاعاتی غرب مقامات ایران بە صورت پیوستە علاوە بر رد پیشبرد اهداف تسلیحاتی هستەای، بر ادامه غنی‌سازی اورانیوم تأکید کردەاند. سخنگوی وزارت خارجه ایران، اسماعیل بقایی، روز چهارشنبه ٢٨ مە، در واکنش به گزارش رویترز تصریح کرد که تهران برنامه غنی‌سازی اورانیوم را به عنوان بخشی از هیچ توافق موقتی متوقف نخواهد ساخت. وی تأکید نمود فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز این کشور غیرقابل مذاکره است. عباس عراقچی نیز در ٢٠ مە با تأکید بر تداوم غنی‌سازی اورانیوم ایران، اعلام نمودە بود: مواضع ما تغییر نمی‌کند. فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز این کشور با یا بدون توافق، طبق NPT ادامه می‌یابد. این موضع‌گیری در میانه بن‌بست مذاکرات برجام صورت گرفت. برنامه اتمی ایران در پیچ ژئوپلیتیک؛ سناریوها روی میز با توجه به اسناد جدید، به نظر می‌رسد جامعه اطلاعاتی غرب با چالشی جدی در ارزیابی تهدیدهای ایران روبه‌رو است. در سال ۲۰۲۳، فاکس نیوز گزارش داد که ایران به‌رغم تحریم‌ها، به آزمایش‌های مربوط به بمب اتمی ادامه داده است. گزارش اتریش نیز بر این نکته تأکید دارد که تهران به دنبال «مصونیت استراتژیک» از طریق تسلیحات هسته‌ای است. این یافته‌ها نه‌تنها بر روابط ایران و غرب تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند محرکی برای تشدید تحریم‌ها یا تغییر رویکردهای امنیتی در آینده باشد. در ماه گذشته، برخی رسانه‌ها گزارش دادند که سایت هسته‌ای «رنگین‌کمان» در استان سمنان به‌طور کامل از دید بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی پنهان مانده است. آژانس همچنین در بیانیه‌ای رسمی از کشف «ذرات مشکوک» در برخی تأسیسات اعلام‌نشده خبر داد. در این میان، پرسش اصلی اینجاست: با وجود گزارش‌های فزاینده درباره روند شتاب‌گرفته غنی‌سازی اورانیوم در ایران، چرا ایالات متحده همچنان بر پیگیری توافق با تهران پافشاری می‌کند؟ و مهم‌تر از آن—آیا ممکن است واشنگتن، برای حفظ اعتبار سیاسی و پرستیژ جهانی خود، عمداً بر ارزیابی‌های قدیمی و ناکارآمد تکیه کرده باشد؟ پرسشی که اگر بی‌پاسخ بماند، مشروعیت راهبردهای هسته‌ای غرب را بیش از پیش زیر سؤال خواهد برد.

درگیری‌های شدید بین قبیله النعیم و گروه صقور السنه در حومه رقه به کشته و زخمی شدن ده‌ها نفر انجامید؛ اعتراضات و اعتصاب عمومی وضعیت را بحرانی‌تر کرده و نگرانی‌ها از گسترش خشونت‌ها به دیگر مناطق را افزایش داده است. در واکنش بە تشدید خشونت‌ها در مناطق شمال سوریە، جنبش «مردم در حال نظارت هستند» در بیانیه‌ای شدید‌اللحن، حمله مسلحانه به غیرنظامیان بی‌گناه در شهرک سلوک را محکوم و خواستار اقدام فوری نهادهای مسئول شد. این جنبش با اشاره به «نقض مکرر حقوق بشر»، از مقامات خواست تا تحقیقات فوری را آغاز کرده، عاملان را به پای میز عدالت بکشانند و سلاح‌ها را از خیابان‌ها جمع‌آوری نمایند. در بیانیه با تأکید بر اینکه «کرامت مردم بالاتر از هر چیزی است»، از ساکنان مناطق مجاور خواسته شد تا با مردم سلوک همبستگی نشان دهند. شعارهایی تند مانند «سکوت دیگر پذیرفتنی نیست» و «عدالت برای قربانیان» در اعتراضات گسترده شنیده شد. تلفات سنگین و ادامه تنش‌های امنیتی بر اساس گزارش دیده‌بان حقوق بشر سوریه (SOHR)، درگیری‌های خشونت‌بار دو روز گذشتە میان نیروهای گروه «الصقور» وابسته به ارتش ملی تحت حمایت ترکیه و اعضای قبیله النعیم در سلوک، علاوه بر زخمی شدن شش نفر از جمله غیرنظامیان، خسارات مالی گسترده‌ای نیز به بار آورده است. منابع محلی آگاه از استفاده از سلاح‌های سبک و نیمه‌سنگین از جمله راکت‌انداز خبر دادند و هشدار دادند که وضعیت امنیتی همچنان فوق‌العاده متشنج و غیرقابل پیش‌بینی است. در همین حال، درگیری‌های مشابه در شهر منبج نیز گزارش شده است، جایی که یک گروه مسلح ناشناس به کاروان امنیت عمومی در نزدیکی فرودگاه حلب حمله کرد و وضعیت را بیش از پیش پیچیده کرد. در واکنش بە این خشونتها، ساکنان خشمگین سلوک در اعتراض به حمله وحشیانه به غیرنظامیان بی‌دفاع، اعتصاب عمومی سراسری را آغاز کردند و خواستار پایان فوری خشونت‌ها و بازگشت آرامش به منطقه شدند. تنش میان دو طرف درگیر هنوز در بالاترین سطح ممکن قرار دارد و نگرانی‌های جدی از گسترش دامنه درگیری‌ها به دیگر مناطق استان‌های همجوار وجود دارد. جنبش‌های محلی و سازمان‌های حقوق بشری بین‌المللی با انتشار بیانیه‌های متعدد، از جامعه جهانی خواسته‌اند تا برای جلوگیری از تشدید بحران و کشته شدن غیرنظامیان بیشتر، اقدامات فوری و عملی انجام دهد. نیروهای امنیت داخلی سوریه عملیات پاک‌سازی در جاسم را آغاز کردند با این حال نیروهای امنیتی اقداماتی را در سراسر کشور برای جلوگیری از تنش و درگیری آغاز کردەاند. نیروهای امنیت داخلی سوریه روز چهارشنبه عملیات امنیتی گسترده‌ای را در شهر جاسم، واقع در شمال استان درعا، آغاز کردند. این عملیات با هدف جمع‌آوری سلاح‌های غیرقانونی و بازداشت افراد تحت تعقیب در منطقه انجام شده است. به‌گفته منابع محلی، این اقدام در پی افزایش ناآرامی‌های امنیتی در جنوب سوریه انجام می‌شود. تنها چند روز پیش، دو عضو نیروهای امنیت عمومی سوریه در پی انفجار یک مین در نزدیکی منطقه طلول الصفا در بیابان سویدا جان خود را از دست دادند و چند نفر دیگر زخمی شدند.