Search this site

طرح دولت عراق برای تمرکز سلاح در دست نهادهای رسمی، موجی از اختلافات داخلی را در میان گروه‌های مسلح شیعی برانگیخته و جبهه هماهنگی مقاومت را با یکی از جدی‌ترین شکاف‌های ساختاری خود روبرو کرده است. در حالی که شماری از گروه‌های کلیدی با نفوذ سیاسی بالا از واگذاری تسلیحات به دولت حمایت کرده‌اند، جناح‌های تندروتر با متهم کردن ایالات متحده به مداخله، هرگونه خلع سلاح را به خروج کامل نیروهای خارجی مشروط کرده‌اند. یک منبع مسئول در هیات هماهنگی مقاومت فاش کرد که تصمیم درباره خلع سلاح، موجب بروز شکاف و انشقاق میان گروه‌های عضو شده است. به گفته این منبع که مایل بە افشای هویت خود نبود، برخی از گروه‌ها طی روزهای گذشته به طور رسمی کنار گذاشتن سلاح را اعلام کرده و گروه‌های دیگری نیز در صف الحاق به این تصمیم هستند. این وضعیت هیات هماهنگی را واداشته است تا برای جلوگیری از فروپاشی انسجام داخلی، نشستی هماهنگ را طی هفته جاری با هدف کاهش اختلافات و دستیابی به موضعی واحد در قبال چالش‌های پیش‌رو برگزار کند. این در حالی است کە طی روزهای گذشته، دو پیام هشداردهنده عربی و غربی، به گفته منابع سیاسی، موازنه‌ها در بغداد را تغییر دادە و روند اعلام مواضع تازه درباره انحصار سلاح در دست دولت را تسریع کرد. به‌طور گسترده باور بر این است که این پیام‌ها زمینه‌ساز واکنش‌های سیاسی پی‌درپی از سوی گروه‌ها شده است. یکی از رهبران شیعه در ائتلاف چارچوب هماهنگی گفت این هشدارها معادلات پیشین را برهم زد و رهبران احزاب شیعه را به تسریع در تصمیم‌گیری درباره پرونده سلاح گروه‌ها واداشت. فائق زیدان، رئیس شورای عالی قضایی عراق، ضمن تایید موافقت شماری از رهبران گروه‌های مسلح برای همکاری در پرونده تمرکز سلاح، از پاسخ مثبت آن‌ها برای اعمال حاکمیت قانون و گذار به فعالیت سیاسی قدردانی کرد. در این جبهه، قیس الخزعلی رهبر عصائب اهل‌الحق با ۲۷ کرسی پارلمانی، شبل الزیدی دبیرکل کتائب امام علی، و همچنین جنبش انصارالله الاوفیاء و سخنگوی کتائب سیدالشهدا حمایت خود را از این روند اعلام کرده‌اند. فهد الجبوری از رهبران جریان حکمت ملی نیز این اقدام را یک مطالبه قانونی و مرجعیتی دانست که با توجه به ثبات امنیتی عراق و پایان نیاز به اقدام نظامی صورت می‌گیرد. در مقابل، کتائب حزب‌الله و جنبش النجباء به طور قاطع با تحویل سلاح مخالفت کرده‌اند. کتائب حزب‌الله در بیانیه‌ای رسمی، هرگونه گفتگو با دولت را به خروج کامل نیروهای اشغالگر، ناتو و ارتش ترکیه منوط کردە و تأکید نمود که سلاح مقاومت حقی است که نباید بر زمین بماند. این گروه‌ معتقد است تا زمانی که امنیت مردم در برابر تهدیدات خارجی و داخلی مانند گروه‌های جولانی و پیشمرگه تضمین نشود، سلاح در دست مجاهدان باقی خواهد ماند. عبدالقادر الکربلائی، معاون نظامی جنبش النجباء، نیز با لحنی تند بر گزینه مقاومت پافشاری کرد. او ایالات متحده آمریکا را به نقض حاکمیت و تسلیح گروه‌های تروریستی متهم و مقاومت را حق شرعی ملت‌هایی دانست که حاکمیت و اراضی آن‌ها سلب و اشغال شده است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که آمریکا طی ماه‌های اخیر فشارهای شدیدی را بر بغداد وارد کرده تا نقش گروه‌های مسلح را پایان داده و مانع مشارکت آن‌ها در دولت جدید شود. با این حال، سخنگوی ائتلاف خدمات، حسام الربیعی، تأکید نمودە است که عراق دنباله‌رو پیام‌های خارجی نیست و تمرکز سلاح صرفاً یک سازوکار سازمان‌دهی داخلی است. پیش از این نیز نوری المالکی، رهبر ائتلاف دولت قانون، از وجود گرایشی برای تحویل سلاح‌های سنگین گروه‌ها به دولت خبر داده بود که نشان‌دهنده یک برنامه ریزی میان‌مدت در لایه‌های سیاسی عراق است.

تظاهرات دانشجویی در صربستان پس از فاجعه ایستگاه راه‌آهن نووی ساد به نقطه عطفی در مبارزات سیاسی تبدیل شد. دیروز هزاران دانشجو بار دیگر در اعتراض به فشار دولتی بر دانشگاههای دولتی در جنوب غربی این کشوردست به تطاهرات زدند. این اعتراضات که علیه فساد و دخالت‌های سیاسی در آموزش عالی برگزار شد، با چالش‌های درونی زیادی روبه‌رو است. در حالی که برخی دانشجویان خواستار اصلاحات دموکراتیک و پیوستن به اتحادیه اروپا هستند، برخی دیگر با نمادهای ملی‌گرایانه و طرفداری از روسیه در تظاهرات شرکت می‌کنند. این تضادها در غیاب نسل Z در میان معترضین، مانع وحدت جنبش شده است. چندین هزار فعال از سراسر صربستان روز یکشنبه به اعتراضات دانشجویی در جنوب غربی این کشور پیوستند و علیه آنچه که آنها فشار دولت بر دانشگاه‌های دولتی توصیف می‌کنند، تجمع کردند.   تظاهرات دانشجویی در صربستان، به‌ویژه پس از فاجعه ایستگاه راه‌آهن نووی ساد که منجر به کشته شدن ١٦ نفر شد، به نقطه عطفی در مبارزات سیاسی این کشور تبدیل شد. این تظاهرات بخشی از یک جنبش گسترده‌تر علیه دخالت‌های سیاسی در آموزش عالی است که در آن دانشجویان، اساتید و چهره‌های مخالف در تلاش برای مقابله با فساد، روابط ناعادلانه و محدودیت‌های آزادی‌های عمومی هستند. حادثه تلخ در ایستگاه راه‌آهن نووی ساد در نوامبر سال گذشته، که نتیجه فساد سیستماتیک و بی‌کفایتی دولت در نظارت بر زیرساخت‌ها بود، باعث افزایش تنش‌ها در میان مردم شد. دانشجویان، که خود را قربانی سیستمی فاسد و ناکارآمد می‌بینند، شروع به برگزاری راهپیمایی‌ها و تجمعاتی در سراسر کشور کردند. مهم‌ترین این اعتراضات در نووی پازار برگزار شد، شهری که جمعیت جوان و اکثریت مسلمان دارد. این اعتراضات بزرگترین از نوع خود پس از سقوط میلوشویچ در سال ۲۰۰۰ است. اعتراضات در سالگرد فرو ریختن سقف ایستگاه راه‌آهن در اول نوامبر امسال و در سالگرد فاجعه به اوج رسید. در این تظاهرات، شرکت‌کنندگان علاوه بر اعتراض به فساد، یاد قربانیان این فاجعه را گرامی داشتند و خواستار استعفای هیئت مدیره دانشگاه‌ها و برکناری مسئولان مربوطه شدند. اما با وجود خواسته‌های مشترک برای اصلاحات و مقابله با فساد، دانشجویان صربستان با تناقضات داخلی زیادی مواجه‌اند. در حالی که بسیاری از دانشجویان از ارزش‌های اتحادیه اروپا مانند استقلال قوه قضائیه و مبارزه با فساد حمایت می‌کنند، در برخی از تظاهرات‌ها نمادهای ملی‌گرایانه، ضد اتحادیه اروپا و حتی طرفدار روسیه به چشم می‌خورد. این تضاد میان اهداف دموکراتیک و نمادهای ملی‌گرایانه، برای جنبش اعتراضی صربستان مشکل‌ساز شده است. حضور شخصیت‌هایی که سابقه‌ روابط نزدیک با دولت داشته‌اند، مانند امیر کوستوریتسا، کارگردان معروف این کشور، و نواک جوکوویچ، تنیس‌باز معروف، در میان معترضان خود به این تناقضات دامن می‌زند. این افراد به دلیل باورهای ملی‌گرایانه یا طرفداری از روسیه شناخته می‌شوند، بنابراین حضور آنان از سوی معترضان حامی اتحادیه اروپا محکوم می‌شود. پیوستن به اتحادیه اروپا همواره یکی از مباحث اساسی در صربستان بوده است، اما این کشور در عین حال روابط نزدیکی با روسیه و چین برقرار کرده است. این پارادوکس، به‌ویژه با توجه به منافع اقتصادی درگیر، همچون معادن لیتیوم و همکاری‌های نظامی، خود را به‌وضوح نشان می‌دهد. برخی از معترضان معتقدند اتحادیه اروپا به نفع منافع اقتصادی آلمان و فرانسه عمل می‌کند و با پیوستن به این اتحادیه، این دو کشور از صربستان بهره‌برداری خواهند کرد؛ ازاین‌رو مخالف پیوستن به آن هستند. در مقابل، گروهی دیگر از معترضان خواستار نزدیکی بیشتر به اتحادیه اروپا و پیوستن به آن به‌عنوان راهی برای اصلاحات و پیشرفت‌های دموکراتیک در کشور هستند. یکی از مشکلات عمده در جنبش اعتراضی دانشجویی، نفوذ گرایش‌های ملی‌گرایانه و طرفداری از روسیه در آن است. در یکی از تظاهرات‌های بزرگ دانشجویان به افرادی مانند میلو لومپار، استاد ملی‌گرا و ویراستار آثار رادوان کاراجیچ (یکی از جنایتکاران جنگی)، اجازه دادند که روی صحنه سخنرانی کنند. این رویکرد باعث تشدید شکاف‌ها در جنبش شده است. شعارهایی همچون سیپتار (که واژه‌ای توهیم‌آمیز خطاب به آلبانیایی‌ها است) علیه رئیس‌جمهور ووچیچ نشان‌دهنده شکاف عمیق میان نظرات مختلف در مورد آینده صربستان است. حتی در اعتراضات، برخی شعارها و نمادهای ضد کوزوو نیز به چشم می‌خورد، این در حالی است که معترضان آلبانیایی تبار و مسلمان در تظاهرات بسیار فعال بوده‌اند. این جنبش دانشجویی که توانسته است اعتراضات گسترده‌ای را سازماندهی کند، اکنون با چالش‌های بزرگی روبه‌رو است. از یک سو، دانشجویان در تلاشند تا اصلاحات دموکراتیک را پیش ببرند، اصلاحاتی که می‌تواند کشور را به سمت اتحادیه اروپا هدایت کند، اما در عین حال پیوستن به این اتحادیه را معادل از دست دادن استقلال اقتصادی خود می‌دانند. از سوی دیگر، ایدئولوژی‌های ملی‌گرایانه و طرفداری از روسیه در میان برخی معترضان، آنان را به دام راست‌گرایی و حتی حذف بخشی از اقلیت‌ها می‌اندازد. این تناقضات به‌عنوان مانعی بزرگ در برابر وحدت این جنبش عمل می‌کنند. از نظر لوموند جوانان صرب، که فاقد وزن جمعیتی گروه‌های نسل Z هستند که اخیراً رژیم‌های فاسد در آفریقا یا آسیا را لرزاندند یا سرنگون کردند، خود را در دام ملی‌گرایی گم کرده‌اند.

گفت‌وگوی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، با شبکه راشا تودی بیش از آنکه حامل پیام دیپلماتیک تازه‌ای باشد، نوعی بیانیه توجیهی پسینی برای بن‌بست فعلی سیاست خارجی ایران است، بیانیه‌ای که در آن، قطع گفت‌وگو نه نتیجه یک تصمیم پرهزینه، بلکه به‌عنوان واکنشی ناگزیر و اخلاقی به «بدعهدی طرف مقابل» روایت می‌شود. عباس عراقچی در گفتگو با برنامه Worlds Apart شبکه راشا تودی می‌گوید تماس‌هایش با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا، ماه‌هاست متوقف شده است. پیش از این وی در تماس‌هایش با وی، پنج دور از مذاکرات را انجام دادە و حتی دور ششم آن نیز تعیین شده بود. روایت رسمی این است که حمله اسرائیل و همراهی آمریکا، این مسیر را قطع کرد. اما آنچه در این روایت غایب است، توضیح روشن درباره چرایی انتخاب بن‌بست به‌جای مدیریت بحران است. توقف مذاکره، در این چارچوب، نه یک ابزار فشار هوشمندانه، بلکه به سیاستی ثابت بدل شده است که هیچ افق جایگزینی برای آن ترسیم نمی‌شود. تأکید مکرر عراقچی بر اینکه مذاکره با دیکته تفاوت دارد اگرچه در سطح شعار جذاب است، اما در عمل به ابزار تعلیق دائمی گفت‌وگو تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران، از یک‌سو مدعی آمادگی برای توافق عادلانه و متوازن است و از سوی دیگر، هر مسیری را که به مذاکره واقعی منتهی شود، با ارجاع به تجربه‌های تلخ گذشته مسدود می‌کند. نتیجه این تناقض، نه حفظ کرامت، بلکه قفل‌شدن سیاست خارجی در وضعیت انتظار است. در موضوع حملات به تأسیسات هسته‌ای، عراقچی با تأکید بر اینکه فناوری را نمی‌توان بمباران کرد، بار دیگر بر غنی‌سازی به‌عنوان حق، دستاورد و شأن ملی پافشاری می‌کند. این ادبیات، هرچند مصرف داخلی دارد، اما به پرسش اصلی زیر پاسخ نمی‌دهد. چگونه قرار است بدون مسیر دیپلماتیک فعال، هزینه‌های امنیتی و اقتصادی این پافشاری مدیریت شود؟ تأکید بر اراده و فناوری، جایگزین استراتژی نمی‌شود؛ به‌ویژه در شرایطی که اقتصاد ایران زیر فشار مزمن تحریم و سوءمدیریت در حال فرسایش است. انتقاد تند عراقچی از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و متهم‌کردن آن به سیاسی‌کاری نیز در همین چارچوب قابل فهم است. مشکل اما اینجاست که تضعیف رابطه با آژانس و ایجاد ابهام در سازوکارهای نظارتی، نه فشار را کاهش می‌دهد و نه دست ایران را در معادلات بین‌المللی بازتر می‌کند؛ بلکه عملاً به انزوای بیشتر و تشدید بی‌اعتمادی منجر می‌شود. هزینه این مسیر، برخلاف ادعای مقامات، انتزاعی نیست و مستقیماً به اقتصاد و زندگی روزمره جامعه منتقل می‌شود. در تحلیل وضعیت منطقه‌ای، عراقچی اسرائیل و حضور نظامی آمریکا را عامل اصلی بی‌ثباتی معرفی می‌کند و از بازگشت قانون جنگل سخن می‌گوید. این تصویرسازی، عامدانه نقش تصمیمات جمهوری اسلامی و شخص علی خامنه‌ای در تشدید تقابل‌ها و محدودشدن گزینه‌های دیپلماتیک را حذف می‌کند. گویی تهران هیچ انتخاب دیگری نداشته و صرفاً قربانی کنش دیگران بوده است؛ روایتی که با واقعیت سیاست‌ورزی فعال جمهوری اسلامی همخوانی ندارد. در مسئله فلسطین نیز مخالفت با راه‌حل دوکشوری و تأکید بر یک دولت دموکراتیک واحد، بدون هیچ نقشه راه عملی، تکرار می‌شود. تجربه دهه‌های گذشته نشان داده است که اتخاذ مواضعی از این دست، بیش از آنکه راهگشا باشد، به بازتولید بن‌بست سیاسی انجامیده و کمکی به کاهش رنج فلسطینی‌ها نکرده است. در نهایت، گفت‌وگوی عراقچی در راشا تودی نه نشانه جسارت دیپلماتیک است و نه مقدمه یک ابتکار تازه. این گفت‌وگو بازتاب استراتژی تعلیق است. توقف مذاکره، انتقال کامل مسئولیت بحران به بیرون، و امید بستن به تغییر شرایط بدون پرداخت هزینه سیاسی در داخل است.

در حالی که حزب کارگران کردستان (PKK) و دولت ترکیه در مذاکرات حساسی برای دستیابی به توافق صلح به سر می‌برند، این روند نه تنها آینده کردها در ترکیه بلکه در سوریه و ایران را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. عبدالله اوجالان، رهبر زندانی کردها، به‌عنوان چهره محوری این مذاکرات، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری آینده سیاسی کردها در منطقه ایفا می‌کند. این تحولات برای کردها در ایران نیز به‌ویژه اهمیت دارد، چرا که ممکن است به تحولات جدیدی در وضعیت سیاسی آنها در داخل ایران منجر شود. جان لوبوک، نویسنده وبگاە سیاسی-تحلیلی ژاکوبین، در مقاله‌ای به این موضوع پرداخته است. عبدالله اوجالان که از سال 1999 در زندان امرالی ترکیه به سر می‌برد، پس از تحلیل نظریه‌های سیاسی، به‌ویژه دیدگاه‌های مورای بوکچین درباره کنفدرالیسم دموکراتیک را به‌عنوان راه‌حل برای مسئله کردها پیشنهاد کرده است. این فلسفه به‌طور خاص بر خودمدیریتی محلی و دموکراسی مستقیم تأکید دارد. این دیدگاه می‌تواند به‌عنوان الگویی برای گروه‌های دیگر در منطقه نیز مورد استفاده قرار گیرد. در صورت موفقیت روند صلح، این تحول می‌تواند تغییرات عمده‌ای در سیاست داخلی و خارجی ترکیه به‌وجود آورد. ترکیه که به دنبال تثبیت برتری خود در منطقه برآمدە است، صلح با کردها را گامی اساسی برای تحقق این هدف می‌داند. در این راستا، موفقیت در مذاکرات می‌تواند بر تغییرات اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاست خارجی ترکیه تأثیرگذار باشد. تاثیرات صلح بر کردها در ایران جان لوبوک، نویسنده مقاله ، در ادامه به تأثیرات پیشرفت روند صلح در ترکیه بر کردها در ایران پرداخته است. در بخشی از آن، وی با استناد بە سخنان پیمان ویان رهبر مشتر حزب حیات آزاد کردستان، پژاک، تاثیرگذاری این روند را مورد تحلیل قرار می دهد: پیمان ویان، به‌ویژه به‌طور مثبت به روند مذاکرات امیدوار است. او معتقد است که اگر دولت ترکیه مساله کرد را به‌طور رسمی حل کند و هویت کردی را به رسمیت بشناسد، این تغییرات می‌تواند بر سیاست‌های ایران نیز تأثیر گذاشتە و فشارهایی را بر تهران ن وارد آورد تا به مسئله کرد در داخل ایران توجه کند. ویان باور دارد که صلح بین حزب کارگران کردستان و ترکیه می‌تواند زمینه‌ساز تحولاتی مشابه در ایران شود. او می‌گوید: پژاک همواره تلاش کرده است که با استفاده از ایده »کنفدرالیسم دموکراتیک و توجه به حقوق و آزادی‌های انسانی، به‌طور غیرمستقیم در راستای تغییرات اجتماعی در ایران گام بردارد. با این حال، درگیری‌های پراکندە میان پژاک و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال‌های اخیر، پیچیدگی‌هایی را در این مسیر ایجاد کرده است. در این زمینه، نمایندگان پژاک اظهار می‌دارند که به دنبال رویارویی آشکار با دولت ایران نیستند، اما در صورت حمله، تلافی خواهند کرد. درگیری‌های کوچکی در سال ۲۰۲۵ رخ داد که در آن نیروهای جمهوری اسلامی ایران یکی اعضای پژاک را بە قتل رساندە و پژاک نیز با کشتن سربازان سپاه پاسداران ایران تلافی کرد. سیامند معینی، عضو مجلس پژاک، در این گفتگو تأکید کرده است که پژاک از ظرفیت نظامی برای کنترل شهرهای کردستان ایران برخوردار است، اما به دلیل عواقبی که انتقام نیروهای دولتی برای مردم ساکن آنجا به دنبال خواهد داشت، از انجام این کار خودداری می‌کند. ویان می گوید چه رژیم ایران تغییر کند و چه تحت فشار دچار فروپاشی شود، فرصت‌هایی برای آزادی مردم ایران، کردها و سایر گروه‌های اتنیکی پدیدار خواهد شد. او می‌افزاید: اگرچه  سیستمی که ما آن را مد نظر داریم، برای کردستان منحصر به فرد است، اما می‌تواند متناسب با نیازها و الزامات سایر مردم ایران دوباره تنظیم شود.   ویان در پاسخ به این سوال نویسنده که آیا پژاک کمک اسرائیل یا آمریکا را می‌پذیرد، می‌گوید: هر نوع کمک و مساعدتی که ارائه شود باید به حقوق و آزادی‌های اساسی ما احترام بگذارد. کمکی را که به قیمت اصول آزادی و برابری ما تمام شود، نمی‌پذیریم.  جان لوبوک در مقاله‌اش به چالش‌های موجود در مسیر صلح، به‌ویژه شکست مذاکرات قبلی در سال ۲۰۱۵ و بازگشت به درگیری‌های شدید پس از آن اشاره می‌کند. از نگاە او این اتفاق نشان می‌دهد که روند صلح می‌تواند به‌راحتی از هم بپاشد. مظلوم عبدی، فرمانده‌کل یروهای سوریه دموکراتیک، از روند صلح حمایت کرده و معتقد است که یک آتش‌بس دائمی بین ترکیه و کردها در سوریه، می‌تواند نتیجه مثبتی برای منطقه به همراه داشته باشد. با این حال، اوجالان نیز هشدار داده است که در صورت شکست دوباره روند صلح، ترکیه ممکن است به تاریخچه کودتاها و سرنگونی دولت‌ها بازگردد.

مقام‌های امنیتی اسرائیل به دولت آمریکا هشدار داده‌اند کە رزمایش موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می‌تواند پوششی برای یک حمله غافلگیرکننده باشد. این هشدار در آستانه دیدار آتی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مطرح شده‌است. بر اساس گزارش‌ها، نتانیاهو قصد دارد در این دیدار گزینه‌های جدید نظامی خود را برای مقابله با برنامه موشکی ایران را ارائه دهد. بر اساس گزارش آکسیوس، ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، روز شنبه با برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) تماس گرفتە و نسبت به رزمایش موشکی اخیر ایران هشدار داد. ارزیابی‌های اطلاعاتی اسرائیل نشان‌دهنده هماهنگی غیرمعمول میان پهپادها، موشک‌ها و سامانه‌های پدافند هوایی است که سطح پایش را به طور قابل‌توجهی افزایش داده است. به گفته منابع، زمیر هشدار دادە است که جابه‌جایی‌های موشکی و برخی اقدامات عملیاتی ایران می‌تواند پوششی برای یک حمله غافلگیرانه باشد و خواستار هماهنگی نزدیک‌تر دو طرف در آمادگی‌های دفاعی شد. دریاسالار کوپر نیز روز یکشنبه برای بررسی وضعیت به تل‌آویو سفر کرد و با مقام‌های ارشد ارتش اسرائیل نشستی را برگزار کرد. یک منبع اسرائیلی احتمال حمله ایران را کمتر از ۵۰ درصد ارزیابی کرد، اما تأکید نمود که در شرایط کنونی، اسرائیل حاضر به پذیرش هیچ خطری نیست و نمی‌توان صرفاً این تحرکات را یک رزمایش معمولی دانست. این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که گزارش‌ها حاکی از تلاش سریع ایران برای بازسازی توان نظامی خود به‌ویژه در بخش موشک‌های بالستیک است. بر اساس گزارشی از شبکه خبری ان‌بی‌سی، ایران با انگیزه‌ای قوی‌تر از قبل در حال جبران خسارات جنگ ماه ژوئن است. برآوردهای اسرائیل نشان می‌دهد ذخایر موشکی ایران از حدود ۳۰۰۰ موشک قبل از جنگ، به حدود ۱۵۰۰ موشک کاهش یافته و نیمی از پرتابگرهایش را نیز از دست داده است. با این حال، تحلیل‌گران تأکید می‌کنند که دانش بومی و توان تولید داخلی، بازسازی سریع این توان را ممکن می‌سازد. دنی سیت‌ رینوویچ تحلیلگر ارشد اسرائیلی در مصاحبه با شبکە (N12) پیش‌بینی کرده است که ایران احتمالاً در طول سال ۲۰۲۶ می‌تواند به سطح توان موشکی پیش از جنگ خود نزدیک شود. در بخش هسته‌ای نیز گزارش شده است که ایران در حال ارزیابی آسیب‌های سایت نطنز است. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد پنل‌هایی برای پوشاندن آسیب‌های یک سازه دفاعی در این سایت نصب شده که به گفته تحلیلگران، ممکن است هدفش امکان بررسی دقیق‌تر ویرانی‌ها، دور از نظارت خارجی باشد. تلاش‌های ایران برای بازسازی توان دفاعی و تهاجمی، اسرائیل را با یک دوراهی دشوار روبه‌رو کرده است. از یک سو، نگرانی از بازگشت سریع تهدید موشکی ایران به سطح پیشین، مقام‌های این کشور را واداشته است تا گزینه‌های تهاجمی جدیدی را مد نظر قرار دهند. بر اساس گزارش NBC، بنیامین نتانیاهو قصد دارد در دیدار آتی خود با دونالد ترامپ در مارالاگو، سناریوهایی از جمله حمله یکجانبه اسرائیل، عملیات مشترک نظامی یا حمله به رهبری آمریکا را ارائه کند. با این حال، از سوی دیگر، تحلیلگران نسبت به بازدهی محدود و هزینه‌های سنگین یک جنگ دیگر هشدار می‌دهند. دنی سیت‌رینوویچ، پژوهشگر ارشد برنامه ایران در یک اندیشکده امنیتی اسرائیلی، در گفت‌وگو با N12 خاطرنشان کرد که درگیری بعدی احتمالاً سخت‌تر از دوره قبل خواهد بود و نتیجه روشنی ندارد، چرا که اسرائیل نمی‌تواند رژیم را سرنگون کند و ایران نیز توانایی مستقل توسعه موشکی دارد. بنابراین، گزینه مقابل اسرائیل، پذیرش چرخه‌ای پرهزینه از درگیری‌های دوره‌ای با ایران یا تلاش برای دستیابی به یک توافق هسته‌ای است که تاکنون دور از دسترس به نظر می‌رسد. در سوی دیگر، مقام‌های ایرانی با ادبیاتی هشدارآمیز پاسخ می‌دهند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در مصاحبه با شبکه راشاتودی احتمال حمله اسرائیل به ایران را رد نکرد، اما گفت : ما برای آن کاملاً آماده هستیم؛ حتی آماده‌تر از دفعه قبل. او تأکید کرد که این آمادگی به معنای استقبال از جنگ نیست، بلکه راهی برای جلوگیری از آن است و تمام آسیب‌های وارده در تجاوز قبلی بازسازی شده‌است. تحلیلگران محاسبه اشتباه را خطر اصلی می‌دانند. منابع در گزارش آکسیوس هشدار داده‌اند که بزرگ‌ترین خطر، شعله‌ور شدن جنگ به دلیل این برداشت نادرست است که هر طرف تصور کند طرف مقابل قصد حمله دارد و برای پیش‌دستی اقدام کند.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، قصد دارد در دیدار پیش‌رو با ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نگرانی‌های اسرائیل در مورد گسترش برنامه موشکی بالستیک ایران را مطرح کند. مقامات اسرائیلی به دنبال ارائه دلایلی برای ضرورت اقدام فوری در برابر تهدیدات ایران و حمله مجدد به این کشور هستند. به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، مقامات اسرائیلی به شدت نگران گسترش برنامه موشکی بالستیک ایران بوەد و قصد دارند این نگرانی‌ها را در جلسه‌ای که با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پایان ماه دسامبر برگزار خواهد شد، مطرح کنند. به گفته منابع آگاه، اسرائیل معتقد است که ایران به طور فزاینده‌ای در حال توسعه تولید موشک‌های بالستیک است، برنامه‌ای که پیش از این در پی حملات نظامی اسرائیل آسیب دیده بود. این منابع افزوده‌اند که مقامات اسرائیلی همچنین نگران بازسازی سایت‌های غنی‌سازی هسته‌ای ایران هستند که پیش‌تر در حملات هوایی ایالات متحده در ماه ژوئن هدف قرار گرفته بودند. با این حال، نگرانی‌های اصلی اسرائیل به گسترش تولید موشک‌های بالستیک ایران و تعمیر سیستم‌های دفاع هوایی آسیب‌دیده معطوف است. آنان در حال آماده شدن برای ارائه توضیحاتی به دونالد ترامپ در مورد گزینه‌های حمله مجدد به ایران هستند. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، قرار است در دیدار با ترامپ در مار آ لاگو، در ایالت فلوریدا، این نگرانی‌ها را به طور جدی مطرح کند. مقامات اسرائیلی در انتظار هستند تا در این نشست، نتانیاهو ترامپ را متوجە نماید که تهدید ایران نه تنها برای اسرائیل، بلکه برای منطقه و منافع ایالات متحده آمریکا نیز خطرات جدی به همراه دارد و گسترش برنامه موشک‌های بالستیک آن تهدیدی است که می‌تواند اقدام سریع را ضروری کند. همچنین انتظار می‌رود بنیامین نتانیاهو مجموعه‌ای از گزینه‌ها را برای مواجهه با ایران به دونالد ترامپ ارائه کردە و از رئیس‌جمهور آمریکا خواستار همکاری نظامی در اجرای اقدامات جدید علیه ایران شود. این دیدار در حالی برگزار خواهد شد که مقامات اسرائیلی اعلام کرده‌اند که تاریخ جلسه نهایی برای ٢٩ دسامبر تنظیم شده است. ترامپ اخیراً در پاسخ به خبرنگاران در خصوص این دیدار اظهار داشته است که بە رغم عدم تائید تاریخ رسمی این دیدار، اما نتانیاهو تمایل به دیدار با وی دارد.

در آستانه دیدار دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، روزنامه اسرائیل هیوم از تلاش تل‌آویو برای عبور دادن واشنگتن از سیاست تعلل در قبال ایران خبر داده است. به‌نوشته این وبسایت، اسرائیل این‌بار با «بسته اقناع راهبردی» وارد گفت‌وگو با آمریکا می‌شود؛ بسته‌ای که هدف آن تبدیل همراهی سیاسی به تصمیم‌های عملی و پرهزینه درباره آینده جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در بی‌ثباتی منطقه‌ای است.   بر اساس گزارش اسرائیل هیوم، ارزیابی نهادهای امنیتی اسرائیل این است که ایران در حال بازسازی هم‌زمان چند مؤلفه کلیدی قدرت خود است. احیای برنامه هسته‌ای، بازآرایی توان موشکی و گسترش شبکه عملیات فرامرزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به‌عنوان اجزای یک راهبرد پیوسته توصیف می‌شوند، نه واکنش‌هایی مقطعی به فشارهای خارجی. در کنار این، افزایش حمایت مالی و عملیاتی از گروه‌هایی مانند حماس، حزب‌الله و حوثی‌ها بخشی از همان تصویری است که اسرائیل تلاش دارد به دولت آمریکا منتقل کند. در روایت اسرائیلی، ایران به‌عنوان «سرِ اختاپوس» بی‌ثباتی منطقه‌ای معرفی می‌شود؛ بازیگری که بدون ورود مستقیم به جنگ، از طریق نیروهای نیابتی، هزینه امنیتی مداومی بر اسرائیل و متحدانش تحمیل می‌کند. از این زاویه، درگیری‌های دوره‌ای در غزه، لبنان یا دریای سرخ نه بحران‌هایی مستقل، بلکه نشانه‌های یک الگوی تکرارشونده‌اند که تا زمانی که مرکز آن در تهران دست‌نخورده باقی بماند، ادامه خواهد داشت. این برداشت اسرائیل را به این جمع‌بندی رسانده است که بدون تغییر اساسی در وضعیت تهران، این کشور با سال‌ها جنگ فرسایشی و تکرارشونده روبه‌رو خواهد بود که ممکن است هر بار دامنه‌ای محدود داشته باشند، اما پایان مشخصی ندارند. گزارش اسرائیل هیوم صراحتاً می‌گوید در نگاه تل‌آویو، گزینه مدیریت بحران دیگر پاسخ‌گو نیست و باید به سمت تصمیم‌های پرهزینه‌تر اما تعیین‌کننده حرکت کرد. در این چارچوب، جنگ ۱۲روزه اخیر جایگاهی محوری پیدا می‌کند. به‌نوشته این روزنامه، این درگیری ضعف‌های ساختاری حکومت ایران را از آسیب‌پذیری تأسیسات حساس گرفته تا ناتوانی در حفاظت مؤثر از فرماندهان ارشد آشکار کرد. در تل‌آویو، این جنگ به‌عنوان لحظه‌ای دیده می‌شود که امکان فشار حداکثری بر تهران وجود داشت، اما به‌دلیل فقدان همراهی کامل آمریکا، به نتیجه نرسید. اشاره به حمله محدود ایالات متحده به تأسیسات فردو نیز دقیقاً برای برجسته‌کردن همین شکاف است؛ اقدامی که پیام سیاسی داشت، اما مسیر راهبردی را تغییر نداد. از همین رو اسرائیل اکنون می‌کوشد بسته اقناع راهبردی خود را از سطح خاورمیانه فراتر ببرد. گزارش بر نقش ایران در جنگ اوکراین و همکاری نظامی با روسیه تأکید می‌کند و این استدلال را پیش می‌کشد که حذف ایران از این معادله می‌تواند تهدیدهای متوجه امنیت اروپا را کاهش دهد. از نگاه تل‌آویو، این پیوندسازی به‌منزله تبدیل پرونده ایران به یک مسئله فراآتلانتیکی است، نه صرفاً دغدغه‌ای اسرائیلی. با این حال، متن از ساده‌سازی پرهیز می‌کند. نویسنده تأکید دارد که حتی اگر اقدام نظامی در نهایت اجتناب‌ناپذیر باشد، به‌تنهایی کافی نخواهد بود. راهبرد پیشنهادی اسرائیل ترکیبی است از فشار نظامی، تحریم‌های فلج‌کننده اقتصادی، قطع کامل صادرات نفت و محدودسازی شدید کالاهای دومنظوره است. توصیف وضعیت داخلی ایران از سقوط ارزش پول ملی و بحران انرژی و آب گرفته تا مهاجرت نخبگان و افزایش نارضایتی اجتماعی، در خدمت همین استدلال قرار می‌گیرد که جمهوری اسلامی ایران هم‌زمان با فشار خارجی، از درون نیز تحت فشار فزاینده‌ای قرار دارد. در کنار این، گزارش به مسئله حمایت از نیروهای مخالف داخلی نیز نه به‌عنوان راه‌حلی فوری، بلکه به‌عنوان ابزاری برای افزایش فشار و واداشتن حکومت به تمرکز بر داخل اشاره می‌کند. با این حال، یکی از مهم‌ترین بخش‌های متن، هشدار پایانی آن است: سرنگونی حکومت لزوماً به ثبات منجر نمی‌شود. در نبود یک آلترناتیو منسجم و سازمان‌یافته، این خطر وجود دارد که قدرت به‌جای جامعه مدنی یا اپوزیسیون سیاسی، به دست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منتقل شود و شکل تازه‌ای از اقتدارگرایی نظامی پدید آید. در مجموع، آنچه اسرائیل هیوم ترسیم می‌کند، لحظه‌ای است که از نگاه تل‌آویو دیگر نمی‌توان آن را به تعویق انداخت. بسته اقناع راهبردی اسرائیل اکنون روی میز است و پرسش اصلی برای واشنگتن باقی می‌ماند. آیا آمریکا حاضر است از مرحله تعلل و مدیریت بحران عبور کند و وارد فاز تصمیم‌گیری واقعی درباره ایران شود، یا این‌بار هم زمان به نفع تهران خواهد گذشت؟

مرگ شریف عثمان هادی، رهبر جنبش دانشجویی بنگلادش، موجی از اعتراضات و خشونت را در سراسر کشور برانگیخته است. پس از قتل او توسط مهاجمان نقاب‌دار، گروه‌های حقوق بشری خواستار تحقیقات مستقل شدند. دولت موقت بنگلادش تدابیر امنیتی شدید در پایتخت اعمال کرده و احزاب مخالف تهدید به ادامه اعتراضات در آستانه انتخابات کرده‌اند. بنگلادش روز شنبه پیش از اقامە نماز بر جنازه شریف عثمان هادی، رهبر جوان و نامزد انتخاباتی که مرگش موجی از خشونت را در سراسر کشور برانگیخت، تدابیر امنیتی شدیدی را در داکا، پایتخت این کشور اعمال کرد. پلیس و نیروهای شبه‌نظامی برای مقابله با هرگونه اعتراضی در سطح شهر مستقر شدند. بنابە گزارش خبرگزاری رویترز، شریف عثمان هادی، ۳۲ ساله، هفته گذشته در داکا توسط مهاجمان نقاب‌دار هدف گلوله قرار گرفت و پس از شش روز مرابتهای پزشکی در دستگاه تنفس مصنوعی، پنجشنبه شب در سنگاپور درگذشت. هادی، از فعالان سیاسی و یکی از چهره‌های سرشناس جنبش دانشجویی در بنگلادش، از اعضای اصلی شبکه انقلاب مانچا بود. این شبکه که در دانشگاه داکا پایه‌گذاری شده است، خود را به‌عنوان سکوی فرهنگی-سیاسی معرفی می‌کند و هدف آن مبارزه با سلطه داخلی و خارجی و ترویج عدالت، آزادی و حاکمیت ملی است. پس از سقوط دولت شیخ حسینه ماجد در اوت ۲۰۲۴، انقلاب مانچا به یکی از اصلی‌ترین نیروهای معترض تبدیل شد. این گروه به‌ویژه موضعی ضد هندی دارد و معتقد است که هند به فساد و استبداد در بنگلادش کمک کرده است. در رسانه‌های هندی، این شبکه به اسلام‌گرایی افراطی متهم شده است. قتل هادی و سرکوب‌های خشونت‌آمیز پس از آن، انتقادهای شدیدی را از سوی گروه‌های حقوق بشری برانگیخته است. دیده‌بان حقوق بشر این قتل را اقدامی وحشتناک قلمداد کردە و از دولت خواسته است تا فوراً اقداماتی برای جلوگیری از خشونت‌های بیشتر انجام دهد. در همین حال، عفو بین‌الملل خواستار تحقیقات مستقل و فوری در مورد قتل هادی شد. این گروه همچنین هشدار داد که ادامه این حملات می‌تواند فضای مدنی در آستانه انتخابات را بیش از پیش محدود کند. دولت موقت بنگلادش، به رهبری محمد یونس، روز شنبه را روز عزای عمومی اعلام کرده و از شهروندان خواسته است تا در برابر «خشونت اوباش» مقاومت کنند. این در حالی است که تحلیلگران از محدودیت‌های دولت یونس و تسلط ‌ناپذیری او بر حکومت در کشوری که به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده پوشاک جهان پس از چین شناخته می‌شود، انتقاد می‌کنند از سوی دیگر، احزاب مخالف، به‌ویژه لیگ عوامی که از انتخابات حذف شده‌اند، تهدید به ادامه اعتراضات کرده‌اند، و این احتمال مختل شدن انتخابات جدید در ۱۲ فوریه ۲۰۲۵ را افزایش داده است.

اظهارات تازه‌ی حسن روحانی درباره‌ی محتوای تماس تلفنی‌اش با باراک اوباما، صرفاً یک دفاع دیرهنگام از برجام یا تلاش برای ترمیم کارنامه‌ی دولتش نیست؛ این سخنان ادامه‌ی یک پروژه‌ی سیاسی حساب‌شده است که هدف آن جابه‌جایی مرکز مسئولیت از دولت به رأس هرم قدرت است. روحانی در روایت جدید خود، برجام را نه یک توافق شکست‌خورده‌ی فنی، بلکه یک تصمیم سیاسی ناتمام معرفی می‌کند که قرار بوده آغازی برای حل‌وفصل پرونده‌های بزرگ‌تر باشد، اما به‌دلیل اراده‌ای در سطح بالاتر، عمداً متوقف شد. در این چارچوب، شکست برجام دیگر به بدعهدی آمریکا یا خطای تیم مذاکره‌کننده فروکاسته نمی‌شود، بلکه به انتخاب آگاهانه‌ی ساختار قدرت گره می‌خورد. اهمیت این روایت در آن است که روحانی به‌صراحت می‌گوید توافق هسته‌ای از ابتدا قرار نبوده نقطه‌ی پایان باشد. برجام بنا بوده مدخل مذاکرات بعدی درباره‌ی برنامه‌ی موشکی و نقش منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران شود؛ مسیری که با چراغ سبز اولیه پذیرفته شد، اما در میانه‌ی راه متوقف گردید. به این ترتیب، روحانی شکست برجام را به امتناع از ادامه‌ی مسیر نسبت می‌دهد، نه به اصل توافق. این یک جابه‌جایی ظریف اما تعیین‌کننده است. دولت مجری بوده، اما تصمیم‌گیر نهایی جایی دیگر قرار داشت. این خط تحلیلی، اتفاق تازه‌ای نیست. روحانی ماه‌ها پیش نیز گفته بود که علی خامنه‌ای از آغاز تا پایان در جریان جزئیات برجام بوده، در جلسات نهایی حضور داشته و حتی درباره‌ی نحوه‌ی تصویب و توزیع مسئولیت‌ها نظر داده است. اشاره به ده‌ها جلسه‌ی سطح‌بالا و حضور مستقیم رهبری، عملاً روایت رسمی «بی‌اطلاعی» یا «تحمیل برجام به نظام» را فرو می‌ریزد. در این روایت، برجام تصمیمی جمعی در بالاترین سطح بوده که هدایت آن بدون نقش رهبری ممکن نبوده است. در ان روایت به روایتی می‌توان گفت حسن روحانی مدعی است خامنه‌ای در مورد برجام دروغ می‌گوید. روحانی با تکرار و تکمیل این روایت، یک پیام روشن می‌دهد. اگر برجام «خسارت محض» بوده است، این خسارت محصول همان ساختاری است که امروز خود را منتقد آن معرفی می‌کند. به بیان دیگر، او تلاش می‌کند خامنه‌ای را از جایگاه داورِ بیرون از میدان، به موقعیت بازیگرِ مسئول منتقل کند؛ انتقالی که برای مشروعیت سیاسی رهبری، به‌مراتب خطرناک‌تر از هر حمله‌ی مستقیم است. این حمله‌ی روایی به برجام محدود نمی‌ماند. روحانی سیاست خارجی کلان جمهوری اسلامی ایران را نیز به همین منطق پیوند می‌زند. او نزدیکی استراتژیک به روسیه و حمایت از پوتین در جنگ اوکراین را یکی از عوامل اصلی تشدید شکاف با اروپا و افزایش فشارهای بین‌المللی می‌داند. در این تصویر، ایران نه‌تنها در تقابل با آمریکا و اسرائیل، بلکه در برابر اروپا و ناتو نیز قرار داده شده است؛ تصمیمی که باز هم از حیطه‌ی دولت فراتر می‌رود و به سطح تصمیم‌گیری راهبردی نظام بازمی‌گردد. نتیجه‌ی این روایت روشن است: انزوای امروز، محصول زنجیره‌ای از انتخاب‌ها در رأس قدرت است، نه خطاهای مقطعی دولت‌ها. نکته‌ی کلیدی آن است که روحانی از نقدهای اجرایی عبور کرده و وارد حوزه‌هایی شده است که در جمهوری اسلامی ایران همواره قلمرو انحصاری رهبری و نهادهای عالی امنیتی بوده‌اند. راهبرد دفاعی، تعریف امنیت ملی و نسبت هزینه‌های نظامی با بقای نظام نمونه‌هایی است که در این مدت به آنها ورود کرده است. این زبان، زبان یک رئیس‌جمهور سابق نیست؛ بلکە زبان سیاستمداری است که می‌خواهد نشان دهد بدیل درون‌ساختاری وجود دارد. او نه در جایگاه اپوزیسیون بیرونی می‌ایستد و نه مدافع وضع موجود است، بلکه خود را به‌عنوان کسی معرفی می‌کند که می‌تواند هم از درون نقد کند و هم در لحظه‌ی بحران، نقش مدیریت گذار را برعهده بگیرد. اگر این اظهارات را در کنار هم بگذاریم، به یک جمع‌بندی روشن می‌رسیم: روحانی به‌تدریج در حال خالی‌کردن زیر پای خامنه‌ای است. نه با شعارهای تند، نه با نفی کلی نظام، بلکه با یک روایت مستند و درون‌زا که مسئولیت بن‌بست هسته‌ای، انزوای بین‌المللی و فشارهای فزاینده را به رأس هرم قدرت بازمی‌گرداند. این پروژه، چه به نیت جانشینی باشد، چه با هدف ایفای نقش در دوران گذار، یک کارکرد مشخص دارد و ان هم فرسایش مشروعیت رهبری از درون است. در شرایطی که مسئله‌ی آینده‌ی قدرت و جانشینی به‌آرامی به پرسش مرکزی سیاست ایران بدل می‌شود، این نوع روایت‌سازی می‌تواند از هر بحران بیرونی برای ساختار قدرت موجود و خامنه‌ای خطرناک‌تر باشد. روحانی دقیقاً همین مسیر را انتخاب کرده است.

نشریه آکسیوس به نقل از منابع اسرائیلی و آمریکایی گزارش داده است که رزمایش موشکی اخیر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، اگرچه در داخل ایران انجام می‌شود، از نگاه تل‌آویو فراتر از یک رزمایش معمولی ارزیابی شده است. بنا بر این گزارش، تل‌آویو در روزهای گذشته به واشنگتن هشدار داده است که این رزمایش می‌تواند پوششی برای تدارک یک حمله‌ احتمالی علیه اسرائیل باشد. نشریه آکسیوس به نقل از سه منبع اسرائیلی و آمریکایی مطلع گزارش کرده که، مقام‌های اطلاعاتی اسرائیل به واشنگتن اطلاع داده‌اند که جابه‌جایی موشک‌ها و برخی اقدامات عملیاتی سپاه، فراتر از یک مانور معمولی به نظر می‌رسد. این منابع تأکید کرده‌اند که اطلاعات موجود تنها تحرکات نظامی در داخل ایران را نشان می‌دهد، اما اسرائیل پس از حمله غافلگیرانه حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳، آستانه تحمل ریسک بسیار پایین‌تری نسبت به گذشته دارد. یکی از منابع اسرائیلی به این نشریه گفته است که احتمال حمله مستقیم ایران کمتر از ۵۰ درصد ارزیابی می‌شود، اما هیچ‌یک از نهادهای امنیتی اسرائیل حاضر نیستند این تحرکات را صرفا یک رزمایش تلقی کنند. به گفته همین منبع، اسرائیل حدود شش هفته پیش نیز نگرانی مشابهی را پس از شناسایی تحرکات موشکی ایران مطرح کرده بود، اما آن هشدارها به اقدام خاصی منجر نشد. در مقابل، یک منبع آمریکایی اعلام کرده که ارزیابی فعلی اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا هیچ نشانه‌ای مبنی بر قریب‌الوقوع بودن حمله ایران نشان نمی‌دهد. این اختلاف ارزیابی، به گفته منابع مطلع، یکی از عوامل اصلی افزایش تماس‌ها و هماهنگی‌های نظامی میان دو طرف در روزهای اخیر بوده است. آکسیوس در ادامه به نقل از منابع خود گزارش داده است که ایال زمیر رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، روز شنبه با دریاسالار برد کوپر فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، تماس تلفنی برقرار کرده و نگرانی اسرائیل را درباره رزمایش موشکی سپاه و احتمال استفاده از آن به‌عنوان پوششی برای حمله‌ای غافلگیرانه منتقل کرده است. زمیر تأکید کرده است که جابه‌جایی‌های اخیر موشکی و برخی اقدامات عملیاتی دیگر می‌تواند بخشی از یک سناریوی فریب باشد و خواستار هماهنگی نزدیک‌تر نیروهای اسرائیلی و آمریکایی در حوزه آمادگی‌های دفاعی شده است. این گزارش همچنین افزوده است که برد کوپر روز یکشنبه طی سفر بە تل آویو و دیدار با فرماندهان ارشد ارتش اسرائیل، ارزیابی‌های نهایی با فرماندهان نظامی درباره ایران را بررسی کرده است. ارتش اسرائیل از اظهار نظر رسمی خودداری کرده است و سنتکام نیز تا کنون به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداده است. منابع اسرائیلی می‌گویند بزرگ‌ترین خطر در شرایط کنونی، وقوع جنگی ناخواسته در نتیجه محاسبه اشتباه است، وضعیتی که در آن هر یک از طرفین تصور کند طرف مقابل قصد حمله دارد و برای پیشدستی وارد عمل شود. این تحولات در آستانه دیدار برنامه‌ریزی‌شده بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با دونالد ترامپ در ۲۹ دسامبر در میامی رخ می‌دهد. به گفته منابع اسرائیلی، نتانیاهو قصد دارد در این دیدار درباره تلاش‌های ایران برای بازسازی توان موشکی بالستیک خود و سناریوهای اقدام نظامی احتمالی در سال‌های آینده گفت‌وگو کند. پیشتر نیز شبکه ان‌بی‌سی گزارش کرده بود که تل‌آویو بر این باور است که تهران توسعه برنامه تولید موشک‌های بالستیک خود را از سر گرفته و از همین رو می‌خواهد طرحی برای مقابله با تهدیدات ایران را به واشنگتن ارائه کند. ان‌بی‌سی، گزارش داده بود که انتظار می‌رود بنیامین نتانیاهو در دیدار آتی خود با رئیس‌جمهور آمریکا مجموعه‌ای از گزینه‌ها را برای مواجهه با ایران ارائه کند و از رئیس‌جمهور آمریکا خواستار همکاری نظامی در اجرای اقدامات جدید علیه ایران شود.

کانی احمدی در پی همه‌گیری کووید-۱۹ و تعطیلی گسترده مدارس، آموزش مجازی به‌عنوان راه‌حلی اضطراری در نظام آموزشی ایران تثبیت شد. با وجود پایان وضعیت اضطراری کرونا، این الگو همچنان در شرایطی چون آلودگی هوا، شیوع بیماری‌های فصلی مانند آنفلوآنزا و اخیراً بحران کمبود انرژی، به‌عنوان سیاست جایگزین مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ظاهر، آموزش مجازی راهکاری کم‌هزینه و انعطاف‌پذیر برای تداوم آموزش معرفی می‌شود، اما در عمل، پیامدهای اجتماعی و جنسیتی آن تا حد زیادی نادیده گرفته شده است. سیاست آموزش مجازی نه‌تنها فرایند یاددهی–یادگیری را با چالش‌های جدی مواجه کرده است بلکه فشار مضاعفی را بر خانواده‌ها، و به‌طور مشخص بر مادران، تحمیل کرده است. در بستر تقسیم کار جنسیتی مسلط، آموزش مجازی به‌صورت خودکار و بدون هرگونه آمادگی نهادی، مسئولیت آموزش رسمی کودکان را به فضای خانه منتقل کرد؛ فضایی که پیشاپیش نیز محل انباشت وظایف مراقبتی، عاطفی و خانگی زنان بوده است. بدین‌ترتیب، بسیاری از مادران، علاوه بر نقش‌های پیشین خود به‌عنوان نیروی کار و مسئول خانه، عملاً به معلمان تمام‌وقت فرزندانشان تبدیل شدند. گزارش پیش‌رو، با اتکا به روایت‌های میدانی و یافته‌های پژوهشی، نشان می‌دهد که آموزش مجازی چگونه بار چندلایه‌ی آموزش، مراقبت، خانه‌داری و اشتغال را بر دوش مادران در ایران سنگین‌تر کرده است. فرسایش خاموش: تجربە فرزانە فرزانه، ۳۷ ساله، کارمند سابق یک بیمارستان، از تجربه‌ی خود به‌عنوان مادری می‌گوید که در دوران همه‌گیری کرونا هم‌زمان پرستار شاغل بوده است. او توضیح می‌دهد که با مجازی شدن مدارس، ناچار ‌شد میان ادامه‌ی اشتغال و آموزش فرزندانش یکی را انتخاب کند؛ انتخابی که در نهایت به ترک کار انجامید. فرزانه مجازی شدن آموزش را بزرگ‌ترین بحران خانوادگی خود می‌نامد. او دو فرزند دارد و همسرش به‌دلیل ماهیت شغلش اغلب در سفر است. نبودِ هرگونه شبکه‌ی حمایتی، او را در موقعیتی قرار داد که مسئولیت آموزش روزانه‌ی کودکان به‌طور کامل بر عهده‌اش قرار گرفت. مرخصی ندادند. استعفا دادم. بی‌خیال آینده و تمام زحماتم شدم، چون نمی‌توانستم آینده‌ی بچه‌هایم را نادیده بگیرم. تجربه‌ی فرزانه نمونه‌ای عینی از آن چیزی است که پژوهشهایی، از آن با عنوان تعارض نقش‌های زنان شاغل در دوران آموزش مجازی یاد می‌کند. این مطالعه، با تمرکز بر تجربه‌ی زیسته‌ی زنان شاغل متأهل، نشان می‌دهد که آموزش مجازی چگونه مرز میان خانه و محل کار را از میان برده و زنان را در موقعیتی قرار داده است که ناچار به انتخاب میان تداوم اشتغال و ایفای نقش مادری می‌شوند. در مورد فرزانه، فشار هم‌زمانِ اشتغال در نظام درمانی، مراقبت از کودکان، کار خانگی و مدیریت آموزش مجازی، ابتدا به درخواست مرخصی و سپس به استعفا انجامید؛ تصمیمی که مستقیماً از فقدان حمایت نهادی از مادران شاغل ناشی می‌شود. این تجربه را می‌توان بازتابی از یک ساختار سیاست‌گذاری دانست که در ظاهر از اشتغال زنان حمایت می‌کند، اما در عمل، با نادیده گرفتن شرایط واقعی زندگی آنان، به بازتولید الگوهای سنتی خانه‌نشینی دامن می‌زند. دولت از یک‌سو با شعارهایی چون «حمایت از خانواده» و «فرزندآوری» زنان را به مادری تشویق می‌کند، اما از سوی دیگر، هیچ زیرساخت پایدار و الزام‌آوری برای حمایت از مادران شاغل فراهم نمی‌سازد. در جریان تعطیلی مدارس، بخشنامه‌هایی درباره‌ی امکان مرخصی یا دورکاری برای مادران شاغل صادر شد، اما در بسیاری از ادارات این بخشنامه‌ها یا اجرا نشدند یا فاقد ضمانت اجرایی بودند. مهم‌تر آن‌که، این سیاست‌ها بدون کوچک‌ترین اشاره‌ای به مسئولیت پدران تدوین می‌شود. آموزش و مراقبت از کودک، به‌طور ضمنی و پیش‌فرض، «وظیفه‌ی مادر» تلقی شد؛ حتی در شرایطی که زنان شاغل بودند. این رویکرد نشان می‌دهد که سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران همچنان بر مبنای تقسیم کار جنسیتی کلاسیک سامان یافته‌اند؛ تقسیمی که مراقبت، آموزش و بازتولید اجتماعی را به حوزه‌ی زنانه و نان‌آوری را به حوزه‌ی مردانه محدود می‌کند. پیامد چنین نگاهی، حذف تدریجی زنان از بازار کار و تقویت وابستگی اقتصادی آنان است که در روایت فرزانه به‌وضوح قابل مشاهده است، آن‌جا که ناچار می‌شود برای پر کردن خلأ حمایت نهادی، از اشتغال خود چشم‌پوشی کند و به خانه بازگردد. آموزش یا انزوا: تجربه‌ی لیلا لیلا، خانه‌دار، از فشار روانی و فرساینده‌ی آموزش مجازی می‌گوید. او معتقد است که استفاده از تلفن همراە توسط پسرش برای شرکت در کلاس‌های آنلاین، نه‌تنها کیفیت کلاس‌های حضوری را به‌طور کامل نادیده گرفته است، بلکه باعث گشتە تا او به تدریج به استفاده مداوم از گوشی در خارج از کلاس‌ها تشویق شود. به‌دلیل نگرانی از آینده‌ی تحصیلی پسرش، او را در کلاس‌های خصوصی ثبت‌نام کرده است. این تصمیم، علاوه بر افزایش هزینه‌ها، بار مسئولیت بیشتری را به دوش او می‌گذارد. لیلا تاکید می‌کند که این مشکل تنها محدود به او نیست و تمام مادرانی که فرزندانشان همکلاس پسر او هستند، چنین شرایطی را تجربه می‌کنند. آموزش و پرورش، با مجازی شدن مدارس به‌منظور جبران کمبود بودجه و زیرساخت‌ها، بار اصلی آموزش را به دوش مادران گذاشته و آن‌ها را به خط مقدم آموزش خانگی فرستاده است. پژوهش‌هایی مانند «تجربه‌ی زیسته مادران از آموزش مجازی فرزندان در دوران قرنطینه کرونایی» نشان می‌دهند که مادران، به‌ویژه در مقطع ابتدایی، بار اصلی آموزش را به دوش کشیده‌اند. این پژوهشها، نشان می‌دهد که آموزش مجازی باعث احساس ناکارآمدی، اضطراب، فرسودگی روانی و انزوای اجتماعی در میان زنان شده است. در چنین شرایطی، مادرانی مانند لیلا که پیش‌تر بار مراقبت از فرزندان را به دوش می‌کشیدند، اکنون با فرسایشی چندلایه مواجه‌اند: از یک‌سو افزایش اضطراب درباره‌ی آینده‌ی تحصیلی فرزند، از سوی دیگر فشار اقتصادی ناشی از هزینه‌های کلاس‌های خصوصی، و در نهایت، انزوای اجتماعی و نادیده‌گرفته‌شدن در سیاست‌گذاری‌های کلان. معلم، مادر، مراقب: روایت زهره زهره، معلم دبستان و مادر یک دختر دانش‌آموز، وی نیز از شرایط دشوار خود در دوران آموزش مجازی می‌گوید. او که چندین سال است معلم است، در روزهایی کە آموزش مجازی برقرار است، هم به دختر خود آموزش می‌دهد و هم به دیگر دانش‌آموزان. همسر او نیز معلم است، اما شیفت‌های کاری‌شان چرخشی است، و در غیاب همسرش، مسئولیت کمک به دخترشان در انجام تکالیف بر دوش او قرار می‌گیرد. با این حال، کارهای خانه همیشه برای او باقی می‌ماند و پس از بازگشت از کار، وظایف خانگی تازه آغاز می‌شود. زهره معتقد است که آموزش مجازی اثرات مخربی بر کودکان، به‌ویژه دانش‌آموزان دوره ابتدایی، گذاشته است. او می‌گوید: حتی در کلاس‌های حضوری نیز بچه‌ها با سختی درس می‌خوانند، حالا چطور می‌شود از طریق فضای مجازی به آن‌ها آموزش داد؟ زهره بارها مشاهده کرده است که زمانی که بچه‌ها به کلاس حضوری بازمی‌گردند، بخشی از مطالبی را که در کلاس‌های مجازی آموزش داده شده، برای‌شان نامفهوم باقی مانده و نیاز به مرور مجدد دارد. در این میان، زهره مانند بسیاری از زنان، در تلاش است تا تعادل بین نقش‌های چندگانه‌ی خود را حفظ کند. اما آن‌چه روایت او را برجسته می‌کند، تأکید بر «بازتولید آموزش» است: معلمان، که مجبورند محتوای آموزش مجازی را دوباره در کلاس‌های حضوری تدریس کنند، زیرا دانش‌آموزان در فضای مجازی یادگیری مؤثری نداشته‌اند. این وضعیت نه‌تنها ناکارآمدی ساختار آموزش مجازی در سطوح ابتدایی را نشان می‌دهد، بلکه فشار مضاعفی را بر معلمان وارد می‌کند. این روند، که بازتولید نابرابری‌های اجتماعی و جنسیتی در بطن سیستم آموزشی است، آموزش مجازی نمی‌تواند به‌عنوان یک راه‌حل پایدار در نظام آموزشی عمل کند. آموزش مجازی و بازتولید نابرابری جنسیتی در ساختار خانواده‌ی ایرانی، مسئولیت آموزش و پیگیری امور تحصیلی فرزندان به‌طور پیش‌فرض و نانوشته بر عهده‌ی مادران قرار دارد. آموزش مجازی، به‌جای آن‌که این الگو را به چالش بکشد، عملاً آن را تشدید و تثبیت کردە است. انتقال آموزش رسمی از مدرسه به خانه، بدون بازتعریف نقش‌ها یا ایجاد سازوکارهای حمایتی، موجب شده که بار آموزشی به‌طور نامتناسبی بر دوش زنان قرار گیرد. در خانواده‌هایی که پدران به‌دلیل اشتغال تمام‌وقت، دورکاری ناممکن یا غیبت فیزیکی، امکان مشارکت ندارند، مادران ناچار هستند میان اشتغال، مراقبت و آموزش یکی را در اولویت قرار دهند؛ انتخابی که اغلب به ترک شغل، کاهش ساعات کاری یا تحمل فشار مضاعف می‌انجامد. مطالعه‌ای کیفی در دانشگاه تهران نشان می‌دهد که بسیاری از زنان شاغل، فرزندآوری را در تعارض مستقیم با تداوم اشتغال تجربه می‌کنند. این تعارض نه حاصل ناتوانی در مدیریت زمان، بلکه ریشه‌دار در ساختارهای ناکارآمد بازار کار، فقدان حمایت‌های نهادی و هنجارهای فرهنگی جنسیت‌زده است. در این پژوهش، زنان شرکت‌کننده به‌صراحت از نبود مرخصی منعطف، فقدان مهدکودک در محل کار، تبعیض شغلی پس از زایمان و انتظارات سنتی خانواده‌ها سخن گفته‌اند. یکی از مصاحبه‌شوندگان این وضعیت را چنین توصیف می‌کند: وقتی سر کارم، نگران بچه‌ام هستم؛ وقتی خانه‌ام، نگران کارم. هیچ‌جا کامل نیستم. در چنین زمینه‌ای، آموزش مجازی این تعارض ساختاری را از یک چالش مزمن به بحرانی روزمره بدل می‌کند. مادران شاغل که پیش‌تر نیز در مدیریت نقش‌های چندگانه با دشواری مواجه بودند، ناگهان مسئولیت آموزش تمام‌وقت فرزندان را در فضای خانه بر عهده می‌گیرند. در غیاب حمایت‌های ساختاری و بدون تعریف نقش مشخص برای پدران، بسیاری از زنان ناچار هستند از موقعیت شغلی خود عقب‌نشینی کنند یا به‌طور کامل از بازار کار خارج شوند؛ روندی که در روایت فرزانه به‌روشنی قابل مشاهده است. آموزش مجازی، اگرچه در شرایط اضطراری راه‌حلی ناگزیر به نظر می‌رسید، اما در عمل، با اتکا به تقسیم کار جنسیتی موجود و واگذاری مسئولیت آن به‌طور ضمنی به زنان، به فشاری مضاعف بر مادران می‌انجامد. تجربه‌های روایت‌شده در این گزارش نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری آموزشی، در صورتی که بدون درک مناسبات قدرت درون خانواده و نابرابری‌های جنسیتی طراحی شود، نه‌تنها به حل بحران آموزشی کمک نمی‌کند، بلکه به بازتولید نابرابری، فرسایش روانی زنان و حذف تدریجی آنان از عرصه‌ی عمومی و بازار کار می‌انجامد.

منابع آگاه به روزنامه الشرق‌الاوسط اعلام کردند که دولت عراق و جریان‌های سیاسی اثرگذار طی دو هفته گذشته دو پیام هشدار غیرمعمول را از یک کشور عربی و یک دستگاه اطلاعاتی غربی دریافت کرده‌اند. این دو پیام حاوی اطلاعات جدی درباره نزدیک بودن اجرای حملات نظامی گسترده در داخل عراق بوده است. یک مقام عراقی تأیید کرد که کشوری دوست بغداد را از محتوای این تهدید مطلع کرده و پس از آن، گروه‌های شیعه به سرعت اقدام به ارائه امتیازاتی کرده‌اند. بنابە گزارش الشرق الاوسط، این حملات احتمالی می‌توانست نهادهای دولتی مرتبط با گروه‌های شیعه و حشد الشعبی، چهره‌های دارای نفوذ مالی و نظامی، همچنین پایگاه‌ها، انبارهای پهپاد و موشک و اردوگاه‌های آموزشی را هدف قرار دهد. به‌طور گسترده باور بر این است که این دو پیام موجب تسریع در صدور مواضع سیاسی پی‌درپی از سوی گروه‌هایی شده است که اخیراً خواستار انحصار سلاح در دست دولت شده‌اند. به گفته منابع، سطح تهدید ابتدا با پیامی از یک کشور عربی که روابط خوبی با آمریکا و ایران نیز دارد افزایش یافت. این پیام تأکید داشت که بغداد در آستانە یک حمله نظامی سریع، همانند آنچە کە در دوحە روی داد قرار گرفتە است. این پیام به برخی طرف‌ها در دولت عراق و سیاستمداران عراقی هشدار داده بود که سطح تهدید بسیار جدی است و اسرائیلی‌ها اکنون از دریافت «چراغ سبز از سوی آمریکا برای اقدام مستقل در صحنه عملیات عراق» سخن می‌گویند. عراق از زمان عملیات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ یکی از میدان‌هایی بوده که اسرائیل برای هدف قرار دادن آن برنامه‌ریزی کرده است. با این حال، سیاستمداران عراقی که طی ماه‌های گذشته با الشرق‌الاوسط گفت‌وگو کرده‌اند، گفته‌اند آمریکایی‌ها تاکنون مانع انجام عملیات اسرائیل در عراق می‌شدند، اما در مقابل، فشار شدیدی برای حذف سلاح خارج از کنترل دولت وارد می‌کردند. در این راستا، یک دیپلمات غربی به الشرق‌الاوسط گفتە است کە برداشت آمریکایی‌ها این بوده است که مقام‌های عراقی عمق واقعی تهدید را به‌درستی درک نمی‌کنند و باید تصمیم‌های قاطع‌تری برای جلوگیری از خطرات اتخاذ کنند. او افزود که در مقطعی، آمریکایی‌ها از ضعف واکنش بغداد احساس نارضایتی کرده‌اند. پرونده‌ای حجیم و اطلاعاتی گسترده منابع افزودند که چند روز پس از دریافت پیام یک کشور عربی، مقام‌های عراقی یک پرونده بسیار حجیم از یک دستگاه اطلاعاتی غربی دریافت کردند که شامل فهرست‌هایی تهیه‌شده توسط یک نهاد امنیتی اسرائیلی با اطلاعات گسترده و دقیق درباره گروه‌های مسلح عراقی بود. به گفته منابع، حجم، دقت و جامعیت این اطلاعات مقام‌های عراقی را شگفت‌زده کرده است. یکی از آنها به الشرق‌الاوسط گفت اطلاع دادن به عراقی‌ها درباره سطح اطلاعات در اختیار اسرائیل در زمانی بسیار حساس انجام شده است. این فهرست‌ها شامل جزئیات دقیق درباره مسئولان گروه‌ها، افراد پنهان در حلقه‌های نزدیک آنها، اشخاصی که منافع مالی و تجاری مرتبط با گروه‌ها را مدیریت می‌کنند، و همچنین نهادهای دولتی به‌عنوان پوشش نفوذ گروه‌های مسلح بوده است. منابع گفتند دستگاه اطلاعاتی غربی به عراقی‌ها اطلاع داده است که اسرائیل در آستانه اجرای عملیاتی گسترده است، آن هم پس از افشای توان عملیاتی و مالی گروه‌ها، از جمله شبکه عمیقی که ساختار نظامی آنها را تشکیل می‌دهد. در این بارە، یکی از رهبران شیعه در ائتلاف چارچوب هماهنگی گفت این دو پیام موازنه‌ها را بر هم زد و رهبران احزاب شیعه را وادار کرد روند تصمیم‌گیری درباره سلاح گروه‌ها را تسریع کنند. با این حال، اختلافات درباره شیوه اجرا و نهاد قابل اعتماد برای مدیریت مرحله انتقالی همچنان ادامه دارد. او افزود که مرحله نخست خلع سلاح شامل تحویل موشک‌های بالستیک و پهپادها و همچنین برچیدن و تحویل اردوگاه‌های راهبردی در شمال و جنوب بغداد است. مرحله دوم، به گفته او، می‌تواند شامل برکناری برخی مسئولان وابسته به گروه‌ها از هیئت حشد الشعبی باشد. یکی از مسئولان ائتلاف دولت قانون نیز در این بارە گفت توافق بر سر خلع سلاحهای سنگین اساساً پیش از تشدید فشارهای آمریکا میان رهبران چارچوب هماهنگی، حاصل شده بود. با این حال، اختلاف اصلی اکنون بر سر نهاد دولتی مسئول جمع‌آوری و کنترل سلاح‌هاست، زیرا بی‌اعتمادی آمریکا به نهادهای امنیتی‌ای که تحت نفوذ گروه‌ها هستند، همچنان پابرجاست. پیام دستگاه اطلاعاتی غربی با ورود سرهنگ استفانا باگلی، مدیر جدید دفتر همکاری امنیتی آمریکا در عراق، هم‌زمان شد. تأمین مالی این دفتر به اجرای سه شرط مندرج در قانون بودجه دفاعی آمریکا وابسته است. کنگره آمریکا در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵ بودجه را با محدودیت‌های جدیدی تصویب کرد که همکاری امنیتی با عراق را مشروط به کاهش توان عملیاتی گروه‌های مسلح وابسته به ایران، تقویت کنترل نخست‌وزیر بر نیروهای مسلح و پیگرد قانونی عوامل دخیل در حملات غیرقانونی کرده است. منابع دیپلماتیک غربی گفتند انتظار می‌رود باگلی از مقام‌های عراقی جدول زمانی روشن، قابل راستی‌آزمایی و پایدار برای اجرای این تعهدات درخواست کند.