Search this site

مقام‌های اسرائیلی روز یکشنبه ارزیابی کردند که حمله نظامی آمریکا بە جمهوری اسلامی ایران دست‌کم در هفته جاری محتمل نخواهد بود، اگرچە به گفته آنان، تنش‌ها با تهران وارد مرحله‌ای به‌ویژه حساس گشتە و واشنگتن در حال سنجش گزینه‌های پیش‌رو است. بر اساس این ارزیابی، نگاه غالب در اسرائیل نه بر اقدام فوری، بلکه بر بازه‌ای چند هفته‌ای و نه چند روز آینده متمرکز است. بنابە گزارش منتشر شدە از سوی روزنامە اورشلیم پست ، در اسرائیل، مقام‌های این کشور تحرکات آمریکا را از نزدیک دنبال می‌کنند و روابط دو کشور را راهبردی و مستمر توصیف می‌کنند، اما در عین حال به شکاف‌هایی اشاره دارند که برنامه‌ریزی اسرائیل را پیچیده می‌کند. این شکاف‌ها شامل تفاوت در اطلاعات در دسترس، اختلاف در ارزیابی نیت‌ها و محدودیت توان اسرائیل برای اثرگذاری هم‌زمان بر تصمیم‌سازی‌ها در واشنگتن است که می‌تواند طی هفته‌های آینده به یک اقدام نظامی بزرگ یا توافقی دیپلماتیک با پیامدهای بلندمدت منطقه‌ای منجر شود. با وجود فقدان نشانه‌هایی مبنی بر اقدام فوری، مقام‌های اسرائیلی هشدار داده‌اند که در صورت انتخاب گزینه نظامی از سوی واشنگتن، ممکن است تنها زمان هشدار کوتاهی به اسرائیل داده شود. به گفته مقام‌های دفاعی، چنین هشدار محدودی چالش‌های عملی ایجاد می‌کند، زیرا آمادگی برای رویارویی منطقه‌ای مستلزم زمان برای نیروی هوایی، سامانه‌های پدافندی، آماده‌سازی جبهه داخلی و هماهنگی دیپلماتیک با شرکای دیگر است. بنابە گزارش این روزنامە، این مقامات افزودەاند با باقی ماندن جزئیات کلیدی در واشنگتن، اسرائیل ناچار است با اتکا به نشانه‌های غیرمستقیم و با قطعیت محدود، خلأهای اطلاعاتی و برنامه‌ریزی را خود پر کند. فراتر از موضوع حمله، تمرکز اصلی مقام‌های اسرائیلی بر مسیر دیپلماسی آمریکا و ایران است. نگرانی محوری آنان نه اصل توافق، بلکه احتمال دستیابی به ترتیباتی محدود است که برنامه هسته‌ای ایران را در بر گیرد، اما برنامه موشک‌های بالستیک را خارج از چارچوب بگذارد. از دید اسرائیل، موشک‌های بالستیک تهدیدی فوری و رو به رشد محسوب می‌شوند که بە تقویت بازدارندگی ایران منجر گشتە و حتی پیش از عبور از آستانه هسته‌ای می‌توانند پوشش راهبردی فراهم کنند. این موضوع به‌طور مکرر در گفت‌وگوهای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مطرح شده است. بر اساس این گزارش، موضع ایران درباره موشک‌ها همچنان سختگیرانه باقی مانده است. تهران آمادگی خود را برای بحث درباره کاهش تحریم‌ها و سازوکارهای نظارتی محدود را نشان داده است، اما موشک‌ها را توانمندی حاکمیتی و ابزاری برای جبران برتری هوایی آمریکا و اسرائیل می‌داند. مقام‌های اسرائیلی بر این باورند کە این رویکرد، واشنگتن را میان فشار برای توافقی گسترده‌تر، با خطر فروپاشی مذاکرات، و پذیرش تفاهمی محدود که موشک‌ها و نیروهای نیابتی منطقه‌ای ایران را در بر نگیرد، قرار می‌دهد. این گزارش همچنین به تنش‌های داخلی نیز در ایران اشاره دارد. علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، به‌عنوان اولویت‌دهنده به ایستادگی ایدئولوژیک و مخالف هرگونه نمایش عقب‌نشینی توصیف شده است، در حالی که برخی منافع سیاسی و اقتصادی خواهان کاهش تحریم‌ها و ثبات بیشتر در برابر فشارهای داخلی هستند. با این حال، ارزیابیها حاکی از آن هستند کە که اختیار نهایی همچنان با خامنه‌ای است و تهران خطوط قرمز روشن خود را بر اساس دستورات خامنەای حفظ خواهد کرد. مقام‌های اسرائیلی هر دو مسیر را پرریسک می‌دانند. در صورت اقدام نظامی، انتظار می‌رود ایران به دنبال پاسخی دردناک باشد، اما از اقداماتی که به جنگی تمام‌عیار بینجامد پرهیز کند. اگر دیپلماسی به توافقی هسته‌ای بدون پرداختن به موشک‌ها منجر شود، به باور مقامات اسرائیل، ایران می‌تواند برد، دقت و ظرفیت پرتاب موشکی خود را ارتقا دهد و هم‌زمان از کاهش فشار اقتصادی برای افزایش آزادی عمل بهره ببرد. در هفته‌های اخیر، اسرائیل تلاش‌های خود را برای اثرگذاری بر تصمیم‌گیری آمریکا با ارائه اطلاعات به‌روز درباره توان موشکی ایران تشدید نمودە تا اطمینان یابد موضوع موشک‌ها در هر تصمیم نظامی یا دیپلماتیک آمریکا محوریت دارد.

پس از توافق اولیه میان نیروهای سوریه دمکراتیک و دولت انتقالی سوریه بر سر آتش‌بس و ادغام نهادهای نظامی و مدنی در ساختار دولت مرکزی، نیروهای سوریه دمکراتیک نامزد خود را برای تصدی پست استانداری استان حسکه معرفی کرده‌اند. گفته می‌شود نورالدین احمد احمد، نامزد پیشنهادی، مورد تایید دولت انتقالی سوریه قرار گرفته است. بنا به گزارش‌های منتشر شده، نوردین احمد احمد، نامزد نیروهای سوریه دمکراتیک برای استانداری حسکه، روز یکشنبه از سوی دولت انتقالی سوریه تایید شده است و قرار است طی دو روز آینده همراه با یک هیئت سیاسی به دمشق سفر کند. معرفی این نامزد در حالی صورت می‌گیرد که استان حسکه، یکی از راهبردی‌ترین مناطق سوریه از نظر منابع انرژی و کشاورزی، طی بیش از یک دهه گذشته عمدتا تحت مدیریت اداره خودگردان شمال و شرق سوریه قرار داشته است. نیروهای سوریه دمکراتیک و دولت انتقالی سوریه روز ۳۰ ژانویه از دستیابی به توافقی برای آتش‌بس و ادغام نهادها خبر دادند. بر اساس اطلاعات منتشرشده، این توافق شامل ادغام تدریجی ساختارهای وابسته به اداره خودگردان در نهادهای دولتی و بازتعریف نقش نیروهای سوریه دمکراتیک در چارچوب دولت مرکزی است. طبق مفاد اعلام‌شده توافق، نیروهای سوریه دمکراتیک اختیار معرفی نامزدهایی برای برخی مناصب را به دست آورده‌اند. استانداری حسکه، پست معاون وزیر دفاع و شماری از سمت‌های دیگر از جمله جایگاه‌هایی هستند که نامزدهای آنها از سوی این نیروها پیشنهاد شده‌اند، هرچند جزئیات مربوط به سایر مناصب تاکنون به‌طور رسمی اعلام نشده است. نوردین احمد احمد که با نام ابو عمر خانیکه نیز شناخته می‌شود، متولد ۱۹۶۹ در شهر قامشلی (قامیشلو) است و دارای مدرک دیپلم از دانشکده مهندسی مکانیک و برق دانشگاه دمشق است. او از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۱۲ در اداره مخابرات استان حسکه و شهر قامشلو فعالیت داشت و در جریان تحولات آغازین جنگ سوریه از کار خود اخراج شد. بر اساس گزارش نورث‌پرس، احمد پس از آن به دلیل مشارکت در تظاهراتی که خواستار سرنگونی حاکمیت حزب بعث بودند، تحت پیگرد یکی از شاخه‌‌های فلسطین سازمان امنیت و اطلاعات رژیم پیشین سوریه قرار گرفت. او بعدها فعالیت خود را در ساختارهای اداره خودگردان شمال و شرق سوریه از سر گرفت. احمد در اوایل سال ۲۰۱۴ به عنوان مسئول روابط عمومی نیروهای سوریه دمکراتیک فعالیت کرد و عضو فرماندهی کل این نیروها بود. پسر او، عمر، در سال ۲۰۱۴ در جریان دفاع از شهر کوبانی جان خود را از دست داد. در آن سال یگان‌های مدافع خلق و یگان‌های مدافع زنان حمله گروه داعش به کوبانی را دفع کردند. بر اساس توافق اعلام‌شده، نیروهای امنیتی وابسته به وزارت کشور سوریه قرار است از روز دوشنبه وارد مراکز شهرهای قامشلی و حسکه شوند تا بر روند ادغام نهادهای اداره خودگردان با ساختارهای دولتی نظارت کنند

امیر خنجی ماجرای هالک ایرانی اگر از سطح شوخی‌های اینترنتی جدا شود، پتانسیل این را دارد به یک استعاره‌ سیاسی تبدیل شود. فاصله‌ میان تصویری که از خود می‌سازیم و بدنی که واقعاً داریم. بدنی که در قاب شبکه‌های اجتماعی غول‌آسا به نظر می‌رسد، اما وقتی وارد رینگ می‌شود و زیر نور بی‌رحم واقعیت قرار می‌گیرد همه چیز از نو اندازه‌گیری می‌شود. این استعاره را می‌توان به سیاست ایران تعمیم داد، نه به‌عنوان متلک یا تمسخر، بلکه به‌عنوان ابزار تحلیل می‌توان از آن استفاده کرد. زیرا بحران ایران سال‌هاست در نقطه‌ای می‌چرخد که در آن نمایش قدرت جای توان واقعی را گرفته است. در این قاب، مسالە این نیست که خامنه‌ای و اپوزیسیون یکسان‌اند؛ مسالە این است که هر دو با اهداف، منابع و اخلاقیات کاملاً متفاوت و در عین حال مشترک، در یک منطق مشترک گیر افتاده‌اند. این منطق مشترک را می‌توان منطق قدرت بزرگ‌نمایی‌شده نامید. این منطق زمانی شکل می‌گیرد که یک بازیگر سیاسی به‌جای تولید ظرفیت‌های واقعی (سازمان، اقتصاد، مشروعیت، توان حل مسئله، شبکه‌های اجتماعی پایدار)، بر تولید تصویر ظرفیت سرمایه‌گذاری می‌کند. نتیجه چنین رویکردی، سیاستی است که خود را بزرگ‌تر از آنچه کە هست نشان می‌دهد، چون در سطح زیرین، با کمبود توان مواجه است. آنچه خطرناک می‌شود، خود تصویر نیست، خطر آن‌جاست که تصویر جای واقعیت را بگیرد و بازیگر را برای لحظه‌ تماس با واقعیت بی‌دفاع کند. خامنه‌ای: اقتدار به‌مثابه تصویر، نه کارکرد سال‌هاست ستون اصلی بقا برای رهبری جمهوری اسلامی ایران، بیش از آن‌که حل مسئله باشد، بە مدیریت صحنه بدل شده است. در چنین وضعیتی، دولت و حاکمیت به‌جای آنکە مشروعیت را از کارکرد و رفاه عمومی بازتولید کنند، ناگزیر می‌شوند آن را از زبان اقتدار، امنیت، و تکرار نشانه‌های قدرت استخراج کنند. نمایش کنترل، نمایش ثبات، نمایش بازدارندگی، نمایش نفوذ را می‌توان اشکال این بازتولید دانست. این نمایش‌ها به‌ویژه در شرایط اضطراب جمعی کار می‌کنند. زیرا جامعه‌ خسته از بی‌ثباتی، به نشانه‌های قطعیت پناه می‌برد حتی اگر آن قطعیت بیشتر تصویر قطعیت باشد تا قطعیت واقعی. اما مشکل ساختاری از جایی شروع می‌شود که اقتدار نمایشی دیگر نقش پوشش نداشتە و جایگزین کارکرد می‌شود. زمانیکە اقتصاد در چرخه‌های مکرر فرسایش می‌افتد، وقتی بحران‌های آب و انرژی و محیط زیست از سطح مدیریت روزمره عبور می‌کنند، وقتی شکاف‌های اجتماعی و اتنیکی-منطقه‌ای به مرزهای حساس می‌رسند، و هنگامی کە سرمایه‌ اعتماد عمومی ته می‌کشد، قدرت برای بقا به ابزارهایی متوسل می‌شود که کمترین نیاز را به رضایت دارند. در چنین نقطەای، حاکمیت به‌تدریج از دولت رضایت فاصله می‌گیرد و به دولت نمایش و اجبار نزدیک می‌شود. در این مدل، تصویر اقتدار باید مدام پررنگ‌تر شود، زیرا واقعیت زیر آن مدام فرسوده‌تر می‌شود. به زبان ساده، هرچه بدن ضعیف‌تر، ادیت فتوشاپی سنگین‌تر می‌شود. این ادیت سیاسی صرفا بیرون را هدف نمی‌گیرد، درون سیستم را هم تنظیم می‌کند. هرجا فرسایش واقعی دیده می‌شود، روایت‌های یکدست‌ساز، جای توضیح و پاسخ‌گویی را می‌گیرند. هرجا بحران از کنترل خارج می‌شود، زبان قطعی و حماسی به کار می‌افتد. هرجا ناکارآمدی یک امر ملموس است، دستگاه تبلیغاتی می‌کوشد اقتدار را به تجربه‌ روزمره تزریق کند. اما مشکل اینجاست که تجربه‌ روزمره، مثل رینگ، به تماشاگر اجازه نمی‌دهد همیشه فریب بخورد. مردم با قیمت، صف، خاموشی، آینده‌ی مبهم و افق بسته زندگی می‌کنند، نه با شعار. همین فاصله است که در لحظه‌های بحرانی، ترک را تبدیل به شکاف می‌کند. اپوزیسیون: پیروزی نمایشی به‌جای بدیل واقعی اما این منطق فقط به حاکمیت محدود نیست. بخش مهمی از اپوزیسیون نیز با همه‌ تفاوت‌هایش، با همه‌ رنج‌ها و هزینه‌هایی که برخی نیروها داده‌اند، به شکل دیگری در همان دام گرفتار شده است. تولید تصویر پیروزی، بدون ساختن بدن پیروزی را به راحتی در روزها و سال‌های گذشته می‌توان مشاهده کرد. اپوزیسیون اگر قرار است بیش از یک «نه» باشد، باید ظرفیت‌هایی ملموس تولید کند. شبکه‌های اجتماعی پایدار، گفت‌وگوی درون‌اپوزیسیونی سخت و واقعی، سازوکار تصمیم‌گیری، برنامه‌های حداقلی، و مهم‌تر از همه پیوندهای زنده با نیروهای اجتماعی داخل ایران کمترین لازمه‌های این ظرفیت‌های ملموس هستند. اما در عمل، آنچه بیشتر دیده می‌شود یک اقتصاد توجه است. رقابت برای دیده شدن، مسابقه برای تبدیل شدن به صدای اصلی، و بسته‌بندی امید به شکل محتوا هم مهمترین نشانه‌های این اقتصاد توجه هستند. در چنین فضایی، بدیل سیاسی به‌جای اینکه ساخته شود، نمایش داده می‌شود. اعداد میلیونی، حمایت‌های پرطمطراق، نزدیک‌بودن فردا، اجماع‌های اعلامی، و روایت‌های پرشور از آمادگی، اغلب نقش همان فتوشاپ را بازی می‌کنند. بزرگ‌نمایی ظرفیت برای جبران خلأ ظرفیت در اینجا محور اصلی می‌شود. و درست مثل هر ادیت افراطی، این تصویر هم تا زمانی دوام می‌آورد که مجبور نباشد وارد رینگ شود. اما «گذار» دقیقاً همان رینگ است. لحظه‌ای که باید نشان داد آیا می‌توان تصمیم گرفت، اداره کرد، اختلاف را مدیریت کرد، از خشونت کور جلوگیری کرد، و با واقعیت‌های پیچیده ایران از اقتصاد تا مسئله اتنیک‌ها، از امنیت تا فروپاشی خدمات عمومی روبرو شد یا نه، بازتاب دهندە این مرحلە گذار یا قرار گرفتن در رینگ است. اینجا یک تناقض مهم شکل می‌گیرد. اپوزیسیونی که مدام از «نمایندگی مردم» می‌گوید، اما مکانیسم‌های نمایندگی واقعی ندارد. اپوزیسیونی که مدام از «آینده» حرف می‌زند، اما روی زمین سیاست، بدن آینده را نمی‌سازد. نتیجه این می‌شود که امید به‌جای اینکه به یک سرمایه‌ سازمانی تبدیل شود، به یک کالای مصرفی تبدیل می‌شود؛ چیزی که هر بار باید هیجان‌انگیزتر عرضه شود تا جای خالی انباشت واقعی را پر کند. و این همان لحظه‌ای است که سیاست از «ساختن» به «وانمود کردن» می‌لغزد. این کار هم نه الزاماً از سر فریبکاری، بلکه به‌عنوان یک راه بقا در میدان رسانه‌ای در بسیاری از مواقع انجام می‌شود. نقطه‌ مشترک: سیاست بی‌بدن آنچه خامنه‌ای و اپوزیسیون را در این استعاره کنار هم می‌نشاند، نه هم‌ارزی اخلاقی است و نه همسانی تاریخی، بلکه یک سازوکار مشترک است و آن سیاست بی‌بدن است. سیاست بی‌بدن یعنی سیاستی که بدن واقعی ندارد اما از تصویری بزرگ برخوردار است. بدن واقعی یعنی توان اداره، ظرفیت حل مسئله، شبکه‌های پایدار، سازوکار تصمیم‌گیری، تولید اعتماد، و امکان بازتولید مشروعیت یا اجماع. وقتی بدن ساخته نمی‌شود، سیاست مجبور است به تصویر تکیه کند. وقتی تصویر جای بدن را بگیرد، بحران نه فقط محتمل، بلکه اجتناب‌ناپذیر می‌شود، چون واقعیت دیر یا زود با سیاست تماس پیدا می‌کند. برای خامنه‌ای، سیاست بی‌بدن در سطح جامعه یعنی اتکا به کنترل و نمایش، به‌جای بازسازی اعتماد و کارکرد. برای اپوزیسیون، سیاست بی‌بدن در سطح گذار یعنی اتکا به روایت و هیجان، به‌جای ساختن سازوکارهای بدیل. هر دو در نهایت به جامعه یک چیز مشترک یعنی زندگی زیر بار تصویر تحمیل می‌کنند. جامعه باید مدام بین «ترس تولیدشده» و «امید تولیدشده» نوسان کند، بدون آنکه بتواند ظرفیت‌های واقعی را لمس کند. لحظه‌ رینگ: تاریخ به‌عنوان آزمون ادیت در تمثیل هالک، مسئله این نبود که بزرگ‌نمایی از نظر اخلاقی بد است، مسئله این بود که بزرگ‌نمایی، اگر جای تمرین را بگیرد، تو را برای لحظه‌ آزمون بی‌دفاع می‌کند. سیاست نیز بر همین مدار می چرخد. لحظه‌های تاریخی مانند رینگ‌اند. رینگ اقتصاد و خدمات عمومی، رینگ انسجام اجتماعی، رینگ امنیت و جنگ، رینگ شکاف‌های مرکز-پیرامون، رینگ انتقال قدرت یا فروپاشی است. در این رینگ‌ها، معیار نه ترند است نه تیتر؛ معیار توان واقعی است. جامعه میان دو تصویر، محروم از حق واقعیت تراژدی سیاست‌ورزی در ایران این است که جامعه بین دو تصویر گرفتار شده است. بین تصویر اقتدار حاکمیت و تصویر پیروزی اپوزیسیون مانده است. هر دو تصویر ممکن است برای لحظه‌ای اضطراب را مدیریت کنند، یکی با تولید ترس و قطعیت، دیگری با تولید امید و وعده. اما اگر این تصویرها به بدن واقعی وصل نشوند، جامعه را از حق واقعیت محروم می‌کنند. حق اینکه بداند دقیقاً کجاست، چه ظرفیت‌هایی دارد، و چه هزینه‌هایی پیش روست. وقتی سیاست به تصویر تبدیل می‌شود، لحظه‌ی تماس با واقعیت دردناک‌تر می‌شود. زیرا جامعه ناگهان در می یابد چیزی که تصور می‌کرد «بدن» است، بیشتر «نور و زاویه» بوده است. و آن لحظه، لحظه‌ی خطر است. نه فقط برای حاکمیت یا اپوزیسیون، بلکه برای جامعه‌ای که قرار است هزینه‌ی فروپاشی تصویرها را بدهد. اگر این نوشته بخواهد یک گزاره‌ مرکزی داشته باشد، همین است: در ایران، مسئله فقط تغییر بازیگران نیست، مسئله این است که سیاست باید دوباره «صاحب بدن» شود. بدن کارکرد، بدن سازمان، بدن اعتماد، بدن ظرفیت حل مسئله را لازم دارد. بدون آن، هر دو سوی میدان می‌توانند سال‌ها تصویر بسازند، اما تاریخ بالاخره رینگ را می‌آورد، و رینگ به ادیت رحم نمی‌کند.

عمار گلی از شمال لندن گرفتە تا هتل‌ها و مراکز تجاری در دبی، مایورکا و آلمان، مجموعه دارایی‌های لوکس علی انصاری، بانکدار و تاجر ایرانی تحریم‌شده توسط بریتانیا، توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده است. تحقیقات بلومبرگ نشان می‌دهد این شبکه مالی پیچیده، که شامل هولدینگ‌ها و حساب‌های آفشور است، ممکن است تحت کنترل مجتبی خامنه‌ای، فرزند رهبر جمهوری اسلامی، عمل کند و بخشی از درآمد آن به تأمین مالی ساختار قدرت در ایران منجر شود. از خیابان مشهور میلیاردرها در شمال لندن گرفته تا ویلایی مجلل در دبی، یک هتل گلف در مایورکا، دو هتل زنجیره‌ای هیلتون در فرانکفورت و یک مرکز خرید بزرگ در اوبرهاوزن آلمان، آنچه این دارایی‌های لوکس و پراکنده در چند قاره را به هم پیوند می‌دهد، نام علی انصاری است. علی انصاری بانکدار و تاجر ایرانی است که دولت بریتانیا او را به دلیل ارتباط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تحت تحریم قرار داده است. ارزش دارایی‌های غیرمنقول او در اقصی نقاط جهان حدود ۴۰۰ میلیون یورو برآورد می‌شود. اکنون اما این خود او نیست که توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده است بلکه روابطی است که او با راس هرم قدرت در جمهوری اسلامی ایران دارد. علی انصاری ممکن است تنها مالک نهایی این امپراتوری نباشد و در پشت شبکه پیچیده شرکت‌ها و حساب‌ها، نام یکی از قدرتمندترین چهره‌های جمهوری اسلامی قرار داشته باشد؛ مجتبی خامنه‌ای، دومین پسر رهبر جمهوری اسلامی ایران و فردی که از او به‌عنوان یکی از گزینه‌های بالقوه جانشینی پدرش یاد می‌شود. این ادعا حاصل ماه‌ها تحقیق خبرگزاری بلومبرگ است. بنا به گزارش این خبرگزاری چندین کارشناس امور ایران و دست‌کم یک نهاد اطلاعاتی غربی به این جمع‌بندی رسیده‌اند که انصاری نقش گرداننده شبکه مالی تحت کنترل مجتبی خامنه‌ای است. بلومبرگ حتی به جزئیاتی درباره دیدارهای احتمالی میان این دو اشاره کرده است. در صورت صحت این یافته‌ها، به‌طور غیرمستقیم بخشی از درآمد هتل‌های لوکس در آلمان و دیگر نقاط اروپا می‌تواند به تأمین مالی ساختار قدرت در ایران منجر شود. ابعاد واقعی دارایی‌های علی انصاری نخستین‌بار در گزارشی از فایننشال تایمز برجسته شد. بر اساس این گزارش‌ها انصاری مالکیت املاک خود را از طریق شبکه‌ای پیچیده از شرکت‌های هولدینگ و نهادهای آفشور، از جمله شرکتی به نام Smart Global Ltd که در یکی از جزایر کارائیب ثبت شده است پنهان کردە است. به گفته بلومبرگ شبکه مالی مرتبط با این شبکه از طریق حساب‌هایی در بریتانیا، سوئیس، لیختن‌اشتاین و امارات متحده عربی تامین می‌شود. نام مجتبی خامنه‌ای در هیچ‌یک از اسناد رسمی بررسی‌شده به‌عنوان خریدار یا مالک ثبت نشده است. با این حال، بلومبرگ می‌نویسد شواهد متعددی از ارتباط نزدیک او با این روحانی ۵۶ ساله وجود دارد که از سال ۲۰۱۹ تحت تحریم‌های ایالات متحده قرار دارد. این در حالی است که علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، همواره بر ساده‌زیستی شخصی خود تأکید کرده، اما سال‌هاست گزارش‌هایی درباره کنترل دارایی‌هایی عظیم توسط خانواده او در داخل و خارج از ایران منتشر می‌شود. گفته می‌شود که آشنایی انصاری و مجتبی خامنه‌ای به دهه ۱۹۸۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که انصاری دوران خدمت سربازی خود را می‌گذرانده است. خانواده انصاری پس از انقلاب ۱۳۵۷ به تهران مهاجرت کرده و به‌تدریج از طبقه‌ای متوسط به جایگاهی ممتاز در اقتصاد ایران رسیده‌اند. انصاری با اتکا به روابط سیاسی، موفق به دریافت قراردادهای دولتی و مجوزهای وارداتی شد و ثروت خود را در حوزه‌های ساخت‌وساز، کشتیرانی و پالایش نفت گسترش داد. او در سال ۲۰۰۹ بانک تات را بنیان گذاشت که بعدها به بانک آینده تبدیل شد و پروژه عظیم ایران‌مال در نزدیکی تهران را توسعه داد. علی انصاری این اتهامات را رد کرده است. وکیل او، راجر گرشون، اعلام کرده است که موکلش به‌طور قاطع هرگونه رابطه مالی یا شخصی با مجتبی خامنه‌ای را انکار می‌کند و قصد دارد علیه تحریم‌های اعمال‌شده از سوی دولت بریتانیا اقدام حقوقی کند. لندن در اواخر اکتبر و اندکی پس از فروپاشی بانک آینده، انصاری را تحریم کرد و او را بانکدار و تاجر فاسد نامید که به تأمین مالی فعالیت‌های سپاه پاسداران کمک کرده است. سپاهی که نقش محوری در سرکوب اعتراضات گسترده اخیر در ایران داشته و به گفته سازمان‌های حقوق بشری، ده‌ها هزار کشته و مجروح برجای گذاشته است. در آلمان واکنش‌های سیاسی نسبت بە این دارایی ها نیز شدت گرفته است. شهردار فرانکفورت، نرگس اسکندری-گرونبرگ، خواستار شفاف‌سازی درباره مالکان واقعی هتل‌های هیلتون این شهر گشتە و مقامات فدرال را تحت فشار قرار داده است. در مقابل، شرکت هیلتون تاکنون حاضر به اظهار نظر درباره روابط تجاری خود با شرکت‌های مرتبط با انصاری نشده است.

خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان سعودی، در جریان دیدارهای دیپلماتیک خود در واشینگتن هشدار داد که اگر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، تهدیدهای نظامی خود علیه تهران را عملی نکند، جمهوری اسلامی جسورتر و در نهایت قوی‌تر خواهد شد. این اظهارات که در یک جلسه خصوصی بیان شده است، نشان‌دهنده تشدید بحران میان ایران و امریکا و لحظات حساس آن است. روز گذشتە منابع آگاه به آکسیوس و تایمز اسرائیل گزارش دادند که خالد بن سلمان، برادر کوچک‌تر ولیعهد، برای دیدارهایی درباره ایران به واشنگتن سفر کردە است. او در نشستی با کارشناسان خاورمیانه و نمایندگان پنج سازمان یهودی تأکید کرده است که پس از هفته‌ها تهدیدهای تند از سوی کاخ سفید، عقب‌نشینی آمریکا از اقدام نظامی می‌تواند به معنای تثبیت قدرت منطقه‌ای ایران باشد. با این حال، وی تأکید کرده است که هرگونه اقدام نظامی باید بر پایه یک نقشه راه روشن و اهداف استراتژیک مشخص باشد تا از بروز یک جنگ غیرقابل کنترل در منطقه جلوگیری شود. با توجه به محاصره ایران توسط ناوهای امریکا، احتمال دارد تغییر موضع سعودی‌ها بر این اساس باشد که ترامپ تصمیم خود را برای حمله گرفته و نمی‌خواهند در جایگاه مخالف این اقدام دیده شوند. تاکید بر راەحل دیپلماتیک این سخنان در حالی مطرح می‌شود که عربستان سعودی هفتەهای گذشته از امریکا خواسته بود که اقدام نظامی را کنار بگذارد و در موضع رسمی و علنی خود، مسیری کاملاً متفاوت را در پیش گرفته است. محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، در تماس تلفنی اخیر خود با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، صراحتاً اعلام کردە است که ریاض به هیچ وجه اجازه نخواهد داد از حریم هوایی یا خاک این کشور برای حمله به ایران استفاده شود. این تناقض میان هشدارهای وزیر دفاع در واشینگتن و پیام‌های صلح‌جویانه ولیعهد در تهران، از تلاش ریاض برای مدیریت ریسک در صورت وقوع یا عدم وقوع جنگ پرده برمی‌دارد. آمادگی کامل نظامی امریکا در نقطه صفر از سوی دیگر، دونالد ترامپ با وجود اعزام تجهیزات سنگین نظامی به خلیج فارس، همچنان بر تعیین ضرب‌الاجل بدون یک بازه زمانی مشخص برای رسیدن به یک «توافق بزرگ» تأکید دارد. شروط واشنگتن شامل توقف کامل غنی‌سازی، خروج ذخایر اورانیوم و پایان حمایت از گروه‌های نیابتی است؛ مطالباتی که تهران آن‌ها را غیرقابل مذاکره می‌داند. یک مقام کشورهای حوزه خلیج در این باره گفت: ایران همیشه خواهان معامله است، اما سوال اصلی اینجاست که چه نوع معامله‌ای و با چه هزینه‌ای؟ در حال حاضر هیچ نقطه تلاقی میان دو طرف دیده نمی‌شود. رد ادعاها توسط ریاض در برابر تاکید آکسیوس مقامات ارشد سعودی در گفت‌وگو با روزنامه الشرق الاوسط در پاسخ به موضع جدید عربستان، هرگونه تغییر در موضع رسمی این کشور در مورد ایران را تکذیب کرده و بر ضرورت راهکار دیپلماتیک تأکید ورزیدند. برخلاف رد این ادعا از سوی ریاض، باراک راوید، گزارشگر آکسیوس، با پافشاری بر صحت گزارش خود اعلام کرد: هفت منبع دارم که مستقیماً شنیده‌اند که اگر ترامپ تهدیدش برای حمله به ایران را عملی نکند، رژیم ایران در نهایت قوی‌تر از این وضعیت خارج خواهد شد. این در حالی است کە بازیگران منطقەای، قطر، مصر، عمان و ترکیه، تلاش‌های دیپلماتیک خود را برای آغاز مذاکرات بین آمریکا و ایران تشدید کردەاند. روز گذشتە شیخ محمد الثانی وزیر خارجه قطر، توقفی چند ساعتە در تهران داشت. گمان می رود او حامل پیامی از سوی کاخ سفید برای تهران بوده است. علی لاریجانی که روز جمعه برای دیدار با پوتین به روسیه سفر کرد، پس از دیدار با الثانی امروز در شبکە اجتماعی X نوشت: برخلاف فضاسازی‌‌ِ جنگ رسانه‌ای تصنعی، شکل‌گیری ساختاری برای ‎#مذاکرات در حال پیشرفت است. در همین حال ترامپ نیز اعلام کرد که به دستیابی به توافقی «قابل قبول» با ایران امیدوار است و تهران مذاکرات را به‌طور جدی دنبال می‌کند. او افزود: اگر بتوانیم به توافقی برسیم که شامل چشم‌پوشی از سلاح هسته‌ای باشد، این اتفاق خوبی خواهد بود. اما تاکنون بیانیه یا پیشرفت مشخصی در این زمینه مشاهده نشده است. تحلیلگران معتقدند ریاض در وضعیتی قرار گرفته است که از یک سو نگران پیامدهای فاجعه‌بار جنگ برای پروژه‌های اقتصادی خود است و از سوی دیگر، از باقی ماندن ایران به عنوان یک قدرت اتمی یا نظامی برتر در همسایگی خود هراس دارد. خروج خالد بن سلمان از واشینگتن بدون درک روشن از استراتژی نهایی ترامپ، نشان‌دهنده ابهامی است که نه تنها متحدان آمریکا، بلکه کل منطقه خاورمیانه را در انتظار روزهای سرنوشت‌ساز آینده نگاه داشته است.

سمیە توحیدی مقامات اسرائیلی پس از آنکه هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه از مشروط بودن ازسرگیری روابط تجاری با پایان جنگ غزه سخن گفت، ابراز شگفتی کردە و تأکید داشتند که مسئله اصلی سیاست‌هاست، نه خود اسرائیل. با وجود لفاظی‌های خصمانه و بی‌اعتمادی عمیق، آنکارا از احتمال تغییر در رویکرد دیپلماتیک خبر داده است. مقامات اسرائیل روز جمعه پس از اظهارات هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، مبنی بر آمادگی آنکارا برای احیای روابط تجاری با اسرائیل، مشروط به پایان دادن بە جنگ غزه و اجازه ورود کمک‌های بشردوستانه به این منطقه محاصره‌شده، واکنش محتاطانه‌ای از خود نشان دادند. این اظهارات در اورشلیم با تردید و عدم قطعیت مواجه شد. مقامات اسرائیلی در تفسیر اینکه آیا این سخنان نشانه تغییری واقعی در سیاست‌های ترکیه است یا صرفاً یک مانور دیپلماتیک است، دچار ابهام هستند. اسرائیل ترکیه را نه یک دشمن آشکار، بلکه یک رقیب منطقه‌ای می‌داند و بە رغم افزایش تنش‌ها میان این دو کشور، برخی از کانال‌های ارتباطی، به‌ویژه در حوزه‌های امنیتی، میان تل آویو و آنکارا همچنان حفظ شده‌اند. با این حال، روابط دو کشور همچنان پرتنش است، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، به‌طور منظم از اسرائیل انتقاد می‌کند و رسانه‌های ترکیه نیز با تکرار این مواضع، به کارزار مستمر مشروعیت‌زدایی ادامه می‌دهند. مقامات اسرائیلی همچنین نسبت به حضور نظامی ترکیه در سوریه، به‌ویژه عملیات آنکارا علیه نیروهای کُرد، حمایت نظامی گزارش‌شده از احمد الشرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه و به‌ویژه تلاش‌ها برای ایجاد پایگاه‌های هوایی در این کشور، ابراز نگرانی کرده‌اند. اسرائیل همچنین از انتصاب نمایندگان ترکیه و قطر در هیات اجرایی ابتکار صلح غزه، که با حمایت ایالات متحده آمریکا و به رهبری رئیس‌جمهور دونالد ترامپ شکل گرفته، ناخشنود بوده است. با وجود اعتراض‌های اسرائیل، ترامپ ظاهراً نقش ترکیه در مذاکرات مربوط به گروگان‌ها را مثبت ارزیابی کرده و خواهان مشارکت آنکارا در بازسازی پس از جنگ غزه است. در حالی که گزارش‌ها حاکی از آن است که اسرائیل با حضور نیروهای ترکیه در نیروی تثبیت‌کننده بین‌المللی پیشنهادی مخالفت کرده، بعید به نظر می‌رسد مانعی برای مشارکت شرکت‌های ترکیه در روند بازسازی ایجاد کند. فیدان در پاسخ به پرسشی درباره واقع‌بینانه بودن عادی‌سازی روابط با اسرائیل گفت قطع روابط ماهیتی ساختاری ندارد، بلکه مشروط است. وی افزود تصمیم ترکیه برای تعلیق تجارت با اسرائیل مستقیماً به جنگ غزه و محدودیت‌های اعمال‌شده بر دسترسی بشردوستانه مرتبط است، نه به موجودیت اسرائیل. به گفته او، مشکل آنکارا نه با خود اسرائیل، بلکه با سیاست‌های این کشور، به‌ویژه در قبال فلسطینی‌ها و رویکرد کنونی آن در غزه است و این تحریم‌ها ماهیتی مشروط دارند. برخی تحلیلگران اسرائیلی این اظهارات را تلاشی برای کاهش تنش دیپلماتیک با اورشلیم، احتمالاً به درخواست واشنگتن، با هدف هموار کردن مسیر مشارکت ترکیه در غزه ارزیابی می‌کنند. با این حال، با توجه به فرسایش عمیق اعتماد متقابل میان دو پایتخت، مقامات بر این باورند که بهبود روابط در کوتاه‌مدت بعید است. با این وجود، در اورشلیم تا حدی با این دیدگاه فیدان که بحران ماهیتی مشروط دارد نه ساختاری، هم‌نظر است. برخورداری از چنین نگاهی بە به این معنا است که امکان ترمیم روابط به‌طور بالقوه وجود دارد. اگرچه بازگشت به سطحی از دوستی کامل دور از انتظار است، اما مقامات احتمال ازسرگیری روابط عادی را منتفی نمی‌دانند. در حال حاضر، روابط به هیچ وجه عادی نیست. اسرائیل در آنکارا سفیر ندارد و دیپلمات‌های اسرائیلی اعزامی به ترکیه، اغلب به دلیل ملاحظات امنیتی در کشورهای همسایه مستقر هستند. گفتمان عمومی در ترکیه همچنان تند است. اسرائیل به‌طور مداوم به ارتکاب نسل‌کشی متهم می‌شود و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، در رسانه‌های نزدیک به دولت ترکیه با آدولف هیتلر مقایسه می‌شود. در صورت تمایل آنکارا به عادی‌سازی روابط، نخستین گام می‌تواند ازسرگیری تجارت و بازگشت پروازهای خطوط هوایی ترکیه به تل‌آویو باشد. با این حال، مقامات اسرائیلی اشاره می‌کنند که خلأ ناشی از توقف این پروازها تا حد زیادی توسط شرکت‌های هواپیمایی امارات متحده عربی جبران شده است. در همین حال، ترکیه نقشی فعال در میانجیگری میان ایالات متحده آمریکا و ایران با هدف جلوگیری از حمله احتمالی آمریکا ایفا کرده است. هاکان فیدان مدعی شده است کە اسرائیل ترامپ را برای اقدام نظامی تحت فشار قرار می‌دهد که مقامات اسرائیلی آن را بسیار مسئله‌ساز و مانعی دیگر بر سر راه بهبود روابط می‌دانند. این موضوع به‌ویژه با توجه به نفوذ قابل توجه ترکیه در واشنگتن و اظهارات مکرر دونالد ترامپ درباره دوستی شخصی‌اش با اردوغان، حساسیت بیشتری یافته است و می‌تواند همزمان بە عنوان مانع بهبودی روابط یا کاتالیزوری برای ترمیم آن بازخوانی شود.

پرونده جمهوری اسلامی ایران برای آمریکا فقط یک پرونده امنیتی نیست، بلکە این پروندە به تدریج به یک صحنه ارزیابی اعتبار تبدیل شده است. در چنین صحنه‌ای، هم عقب‌نشینی پرهزینه است و هم اقدام نیم‌بند. همین دوگانه است که اگر توافقی معنادار و قابل فروش سیاسی حاصل نشود، احتمال رفتن به سمت گزینه نظامی و نه لزوماً جنگ تمام‌عیار، بلکه عملیاتی با هدف اثرگذاری قاطعرا افزایش می‌دهد. در سیاست جهانی، گاهی حفظ اعتبار نه یک امر نمادین، بلکه بخشی از منافع حیاتی تلقی می‌شود؛ و دقیقاً از همین نقطه است که «احتمال حمله» وارد قلمرو محاسبه می‌شود. در سیاست بین‌الملل، تصمیم برای جنگ یا پرهیز از آن تقریباً هیچ‌وقت محصول یک عامل منفرد نیست. دولت‌ها معمولاً در نقطه‌ای دست به اقدام نظامی می‌زنند که چند لایه از منافع امنیتی، محاسبات بازدارندگی، ملاحظات اعتبار جهانی، هزینه‌های سیاسی داخلی و برآوردهای عملیاتی-نظامی روی هم می‌افتند. به همین دلیل، پرونده ایران را هم نمی‌توان صرفاً بە عنوان یک بحران منطقه‌ای مشاهدە کرد و نه می‌توان آن را فقط به «نمایش حیثیت» تقلیل داد. در این میان، آنچه اهمیت دارد این است که در ماه‌ها و سال‌های اخیر، ایران به تدریج به گره‌گاهی تبدیل شده است که هم در سطح رقابت قدرت‌های بزرگ معنا پیدا می‌کند و هم در سطح سیاست داخلی آمریکا، و همین امر نیز احتمال حرکت واشنگتن به سمت گزینه نظامی را به عنوان یک روند قابل توضیح بالا می‌برد. نخستین قطعه این پازل، مفهوم «اعتبار بازدارندگی» است. بازدارندگی فقط به این نیست که یک کشور چه میزان قدرت دارد؛ بلکە منوط بە این مسالە است که دیگران تا چه اندازه باور می‌کنند آن کشور اگر لازم باشد از قدرتش استفاده خواهد کرد. ا اینجاست که زبان تهدید، جابه‌جایی نیرو، مانورهای نظامی، و حتی هزینه‌های مالی سنگین، تبدیل به بخشی از پیام سیاسی می‌شوند. زمانیکە یک قدرت بزرگ مدت طولانی گزینه نظامی را روی میز نگه می‌دارد، بە ارسال تجهیزات نظامی دست می زند، ائتلاف‌سازی می‌کند یا دست‌کم فضای رسانه‌ای و دیپلماتیک را در سطحی از تهدید حفظ می‌کند، عقب‌نشینی بدون دستاورد می‌تواند از سوی رقبا نه به عنوان خویشتنداری، بلکه به عنوان «تردید» یا «محدودیت اراده» خوانده شود. این تفاوت خوانش، در محیط رقابت قدرت‌های بزرگ تعیین‌کننده است. سناریوی «عدم حمله» از همین‌ گزارە میتواند درک شود. مسئله فقط این نیست که آمریکا جنگ را انتخاب نکند؛ مسئله این است که دیگر بازیگران چه برداشتی از این انتخاب خواهند داشت. چین و روسیه به عنوان دو بازیگری که در حال آزمودن مرزهای نفوذ واشنگتن‌اند، طبیعتاً هر گونە عقب‌نشینی بی‌نتیجه را در بسته‌بندی خودشان بازتفسیر می‌کنند. آمریکا هزینه کرد، تهدید کرد، اما در لحظه تصمیم، از به‌کارگیری قدرت سخت صرف‌نظر کرد. چنین روایتی، حتی اگر دقیق نباشد، اثر عملی داشتە و می‌تواند اشتهای آزمون‌گری را بالا ببرد، یا دست‌کم ریسک‌پذیری رقبای آمریکا را در پرونده‌های دیگر افزایش دهد. در چنین فضایی، اعتبار آمریکا فقط به قدرت واقعی وابسته نیست، بلکە به تصویر قدرت نیز وابسته است؛ تصویری که اگر آسیب ببیند، ترمیم آن معمولاً پرهزینه‌تر از حفظش خواهد بود. این موضوع حتی برای متحدان آمریکا هم بی‌اهمیت نیست. اروپا در بسیاری از پرونده‌هااز امنیت انرژی تا نظم امنیتی قاره، به میزان اتکاپذیری واشنگتن نگاه می‌کند. اگر چنین برداشتی تقویت شود که آمریکا در برابر برخی بحران‌های سخت، به هر دلیل، از اعمال قدرت بازمی‌ماند، اروپا ممکن است بیشتر به سمتمحاسبه مستق گام بردارد. افزایش خوداتکایی دفاعی، احتیاط در همراهی با سیاست‌های تهاجمی آمریکا، یا حتی تلاش برای مدیریت بحران‌ها از مسیرهای متفاوت می‌تواند برای اروپایی‌ها در دستور کار قرار بگیرد. این‌ دلایل لزوماً به معنای قطع رابطه بازخوانی نمیشوند، اما به معنای فرسایش قدرت چانه‌زنی آمریکا در ائتلاف‌ها بە شمار می روند. قدرت بزرگ، فقط با ناو و جنگنده بزرگ نمی‌ماند؛ با توان هدایت ائتلاف‌ها و مدیریت ادراکات هم بزرگ می‌ماند. اما طرف دیگر معادله هم خطرناک است یعنی گزینه «حمله کردن، اما ضعیف». اقدام نظامی اگر در حدی باشد که نتواند تغییر قابل توجهی در موازنه ایجاد کند یا اهداف اعلامی را محقق سازد، ممکن است دقیقاً همان نتیجه‌ای را تولید کند که واشنگتن از آن می‌ترسد. آشکار شدن شکاف میان ادعا و توان در اینجا به میدان می‌آید. در روابط بین‌الملل، شکست مطلق همیشه بد است، اما دستیابی بە نیمه‌موفقیت، گاهی بدتر است، زیرا هم هزینه جنگ را تحمیل می‌کند و هم دستاوردی تولید نمی‌کند که بتوان آن را به عنوان بازسازی اعتبار فروخت. اگر حمله‌ای صورت گیرد و جمهوری اسلامی ایران به‌ویژه علی خامنه‌ای همچنان پابرجا بماند، یا توان پاسخ‌گویی و استمرار خود را حفظ کند، این پیام می‌تواند به بیرون مخابره شود که «قدرت نظامی آمریکا قادر نیست یک هدف سخت را از میدان خارج کند.» و این دقیقاً همان چیزی است که چین و روسیه دوست دارند ببینند. این دو کشور تمایل دارند نه صرفاً شکست آمریکا، بلکه قابل رؤیت شدن سقف توان آمریکا را در موضوع ایران بسنجند. از این‌جاست که واشنگتن با یک نوع «تله اعتبار» روبه‌رو می‌شود . اقدام نکردن هزینه دارد، و اقدام ناکافی هم هزینه دارد. چنین تله‌ای معمولاً تصمیم‌گیران را به سمت گزینه‌ای سوق می‌دهد که بیشترین وضوح پیام را تولید کند. اگر مسیر توافقی که از نگاه آمریکا «مهارکننده» و «قابل راستی‌آزمایی» باشد بسته بماند، و اگر دولت آمریکا احساس کند که عقب‌نشینی یا تعلل، در نهایت به تضعیف بازدارندگی‌اش در مقیاس جهانی می‌انجامد، در آن صورت منطق تصمیم‌سازی ممکن است به سمت اقدام نظامی سنگین‌تر حرکت کند که بتواند نه فقط ایران، بلکه تماشاگران بیرونی را هم تحت تأثیر قرار دهد. این‌جا باید یک نکته مهم را اضافه کرد. «حمله سخت» الزاماً به معنای جنگ فراگیر و اشغال نیست. در دکترین‌های مدرن، طیف وسیعی از گزینه‌ها وجود دارد. ضربات دقیق به زیرساخت‌های حساس، عملیات چندمرحله‌ای برای از کار انداختن توان پاسخ‌گویی، فشار همزمان سایبری و اطلاعاتی، و حتی طراحی ضربه‌ای که از نظر روانی و سیاسی اثر بزرگ بگذارد. هدف نهایی در بسیاری از این سناریوها، تغییر رفتار یا تغییر محاسبه طرف مقابل است، نه لزوماً تصرف سرزمین. همین هم باعث می‌شود که گزینه نظامی از نظر برخی تصمیم‌گیران «قابل مدیریت‌تر» به نظر برسد. جنگی کوتاه‌تر، هدفمندتر، با تلاش برای کنترل دامنه درگیری در اینجا مدنظر خواهد بود. البته کنترل دامنه در خاورمیانه همیشه فرضی پرریسک است، اما در فضای تصمیم‌سازی، همین تصورِ «قابل کنترل بودن» می‌تواند جذابیت گزینه نظامی را افزایش دهد. لایه دیگر، سیاست داخلی آمریکاست . وقتی یک دولت یا یک رئیس‌جمهور سرمایه سیاسی خود را روی یک پرونده می‌گذاردچه با تهدید، چه با اولتیماتوم، چه با نمایش قدرت، در عمل بخشی از اعتبار داخلی‌اش را هم گرو می‌گذارد. شکست در تحقق هدف، می‌تواند به حربه‌ای برای رقیبان تبدیل شود. «تهدید کردی، هزینه کردی، اما نتیجه نگرفتی.» در فضای قطبی سیاست آمریکا، چنین برچسبی می‌تواند گران تمام شود. از همینرو، ، پرونده ایران نه فقط در بیرون، بلکه در داخل هم می‌تواند به آزمون اراده تبدیل شود که در آن عقب‌نشینی، هزینه سیاسی مستقیم تولید می‌کند. در نهایت، باید دید تمامی این پازلها چگونه به هم وصل می‌شوند. رقابت با چین و روسیه، حساسیت متحدان، تله اعتبار، و سیاست داخلی چگونە میتواند بە فرایند تصمیم گیری منجر شوند؟ این اتصال‌هاست که احتمال اقدام نظامی را بالا می‌برد، نه صرفاً یک عامل اخلاقی یا یک میل انتزاعی به جنگ. هرچه دیپلماسی کم‌اثرتر به نظر برسد، هرچه شکاف میان تهدید و دستاورد بیشتر شود، و هرچه واشنگتن احساس کند ادراک جهانی از قدرتش در حال فرسایش است، احتمال حرکت به سمت گزینه‌ای سخت‌تر افزایش می‌یابد. با این حال، این تحلیل به معنای قطعیت جنگ نیست. جنگ همیشه هزینه‌ها و عدم قطعیت‌های خود را دارد. واکنش‌های منطقه‌ای، خطر گسترش درگیری، اثر بر بازار انرژی، و تبعات سیاسی-حقوقی را نباید فراموش کرد. اما مسئله این است که در برخی لحظه‌ها، قدرت‌های بزرگ میان دو نوع هزینه اقدام یا هزینه بی‌اقدامی دست بە انتخاب می‌زنند. اگر تصمیم‌گیران آمریکایی به این جمع‌بندی دست یابند که هزینه بی‌اقدامی یعنی فرسایش اعتبار بازدارندگی و تشویق رقبا به آزمون‌گری، از هزینه اقدام بیشتر است، آنگاه منطق سیستم بین‌الملل می‌تواند آن‌ها را به سمت اقدام برای حملە بە حرکت درآورد.

امیر خنجی چرخش گفتاری اخیر از نقد سیاست‌ها به نقد ساختار قدرت و شخص علی خامنەای، ایران را در آستانه بازتعریف بحران قرار داده است. پیام‌های موسوی و کروبی و نامه کنشگران نشان می‌دهد که بن‌بست در رأس هرم تصمیم‌گیری اصلی‌ترین مانع است. این صدای درون‌زاد هنوز ابزار اجرایی ندارد، اما میدان سیاست را از کنترل امنیتی به مدیریت مشروعیت منتقل می‌کند. تمرکز بر کنار رفتن خامنه‌ای نه صرفاً فرد، بلکه عملکرد معماری قدرت را هدف گرفته است. اگر این گره باز نشود، جامعه و بازیگران سیاسی ناچار به گزینه‌های پرریسک و حتی مداخله خارجی خواهند شد، و سقف انتظارات و هزینه وفاداری افزایش می‌یابد. این تحولات معنای واقعی گذار درون‌زا و مشروعیت‌محور را نمایان می‌کند و نشان می‌دهد قدرت در سیاست تنها ابزار اجرایی نیست، بلکه توان تعریف مسئله نیز نقش تعیین‌کننده دارد. تا همین یکی‌دو سال پیش، سخن گفتن از کنار رفتن علی خامنه‌ای بیش از هر جا در زبان خیابان، شبکه‌های اجتماعی و اپوزیسیون بیرون‌مرزی زندگی می‌کرد. نه به این معنا که درون ایران چنین تصوری وجود نداشت، بلکه از این جهت که در میدان رسمی سیاست داخلی، امکان بیان بی‌واسطه‌اش محدود بود و معمولاً در صورت‌بندی‌های کم‌خطرتر پنهان می‌شد. نقد دولت‌ها، هشدار درباره ناکارآمدی، یا دعوت به اصلاحات، جایگزین گفتن مستقیم مسئله می‌شد. آنچه اکنون برجسته شده است، صرفاً افزایش شمار بیانیه‌ها نیست. مسئله، جابه‌جایی کانون گفتار و تلاش برای انتقال محور نزاع از «مدیریت بحران» به «گره انسداد در رأس هرم تصمیم‌گیری» است. در این جابه‌جایی، گزاره‌ای که پیش‌تر تابو محسوب می‌شد، با صراحت بیشتری به متن سیاست داخلی نزدیک می‌شود. بدون کنار رفتن خامنه‌ای، بازسازی واقعی در اقتصاد، در سیاست داخلی و در سیاست خارجی قابل آغاز نیست. اهمیت این تحول فقط در محتوای بیانیه‌ها نیست، در کاری است که با تعریف مسئله انجام می‌دهند. سیاست همیشه میدان نهاد و زور نیست، میدان معنا هم هست. گاهی پیش از آن‌که توازن قوا جابه‌جا شود، تعریف بحران تغییر می‌کند و از همان لحظه، محاسبات بازیگران شروع به دگرگونی می‌کند. پیام‌ها و نامه‌های اخیر از درون ایران دقیقاً بحران را از سطح خطاهای سیاست‌گذاری یا ضعف مدیریت، به سطح معماری قدرت منتقل می‌کنند. یعنی به همان جایی که نظام معمولاً می‌کوشد دست‌نخورده نگه دارد و از قلمرو مسئولیت‌پذیری بیرون ببرد. در این میان، مواضع منتشرشده از سوی میرحسین موسوی و مهدی کروبی از وزن ویژه‌ای برخوردار است، زیرا نقش نقطه اتصال را بازی می‌کنند. در واقع این دو، اتصال تجربه تاریخی شکاف ۱۳۸۸ با زبان امروز سیاست هستند. آنها نه اپوزیسیون کلاسیک بیرون‌مرزی‌اند و نه اصلاح‌طلب حکومتی به معنای رایج دهه‌های قبل. جایگاە این دو در میان این دو موقعیت قابل تعریف است. نمادهای یک اعتراض درون‌زاد که هزینه داده و در حصر مانده، و اکنون زبانشان از «اصلاح» به «کناره‌گیری از قدرت» نزدیک‌تر شده است. این موقعیت میانجی به گفتارشان اعتبار می‌دهد، زیرا عبور از تابو را نه در قالب هیجان بیرونی، بلکه در قالب تجربه‌ای زیسته و تاریخی عرضه می‌کنند. پیام موسوی بیش از هر چیز دست روی مکانیزم تولید قهر می‌گذارد. خطاب مستقیم او به نیروهای مسلح و دعوت به «زمین گذاشتن تفنگ» صرفاً یک ژست اخلاقی نیست. بلکە اشاره به نقطه‌ای است که در آن بقا به زور گره خورده و سیاست از امکان گفت‌وگو تهی شده است. وقتی امنیت جای سیاست را می‌گیرد، بحران دیگر اختلالی موقت نیست و به وضعیت دائمی تبدیل می‌شود، زیرا هر مسئله‌ای از اقتصاد تا روابط خارجی، در نهایت به مسئله کنترل فروکاسته می‌شود. در چنین زمینه‌ای، موسوی راه برون‌رفت را نه در ترمیم جزئی، بلکه در سازوکاری تأسیس‌گر صورت‌بندی می‌کند. رفراندوم درباره قانون اساسی، شکل‌گیری یک جبهه فراگیر، و تأکید بر اصل عدم مداخله خارجی ایده‌های او در این زمان است. این تأکید، بخشی از مهندسی معنایی پیام است. گذار باید از اتهام پروژه بیرونی جدا شود تا درون میدان سیاست داخلی قابل تصور بماند. موسوی می‌کوشد عبور را از دل آن چیزی‌که خشونت می‌نامد بیرون بکشد و به زبان تصمیم‌گیری جمعی و رأی‌محور پیوند بزند و نسخه‌ای از گذار که هم هزینه امنیتی را پایین بیاورد و هم امکان مشروعیت‌سازی فراهم کند. کروبی از زاویه‌ای دیگر همان گره را، با ریتمی متفاوت و لحنی مستقیم‌تربرجسته می‌کند. او وضعیت «اسفبار» را نتیجه سیاست‌ها و دخالت‌های ویرانگر خامنه‌ای می‌خواند و همه‌پرسی آزاد را به‌عنوان مسیر برون‌رفت مسالمت‌آمیز پیشنهاد می‌کند. در صورت‌بندی گفتار کروبی، دعوا بر سر تغییر دولت یا جابه‌جایی درون جناح‌ها نیست. دعوا بر سر مکانیزم پایان دادن به بن‌بست است. خامنه‌ای به‌عنوان مسئولیت‌پذیر اصلی انسداد نام‌گذاری می‌شود و خروج او به مرکز مسئله بدل می‌گردد. اما اگر موسوی و کروبی تابو را از مسیر رهبران نمادین می‌شکنند، نامه جمعی کنشگران سیاسی، مدنی و فرهنگی این چرخش را به سطح شبکه‌ای از کنشگران جامعه مدنی منتقل می‌کند. اینجا سیاست زبان دیگری پیدا می‌کند. زبانی که به‌جای تکیه بر کاریزما یا سابقه حکومتی، بر مفاهیم قابل ترجمه به سیاست عمومی مانند دادخواهی، آزادی زندانیان سیاسی، مسئول دانستن رأس قدرت در سرکوب، و پیشنهاد مسیر نهادی برای تصمیم‌گیری جمعیت تکیه دارد. اهمیت نامه دقیقاً در همین انتقال است. آن‌ها سعی دارند مسئله را از روایت فردی به روایت شبکه‌ای منتقل کنند. این شبکه نه ابزار قهر دارد و نه ماشین انتخاباتی، اما سرمایه دیگری به نام زبان مشروعیتتولید می‌کند. در جامعه‌ای که اعتماد عمومی فروریخته و روایت رسمی فرسوده شده است، همین زبان‌سازی می‌تواند وزن سیاسی ایجاد کند. نامه فعالان، خامنه‌ای را نه صرفاً عامل اشتباهات حکمرانی، بلکه مانع نجات معرفی می‌کند و هم‌زمان افق را به سازوکارهای تصمیم‌گیری جمعی مانند رفراندوم، مجلس مؤسسان و جبهه فراگیر پیوند می‌زند. هم‌نشینی دادخواهی با مسیرهای تأسیس‌گر در اینجا تعیین‌کننده است. گذار اگر فقط «نه» باشد، به شعار تبدیل می‌شود. اگر بتواند بسته‌ای از مطالبات و مسیر نهادی ارائه دهد، امکان تبدیل شدن به برنامه پیدا می‌کند. نامه درست روی همین مرز می‌ایستد و کنار زدن رأس را به پرسش «چگونه تصمیم می‌گیریم» گره می‌زند. ترکیب امضاکنندگان نیز خود پیام دارد. کنار هم نشستن چهره‌هایی از حوزه فرهنگ، حقوق، سیاست و کنشگری مدنی نشان می‌دهد میل به عبور از بن‌بست، دیگر صرفاً اختلاف جناحی یا رقابت محدود سیاسی نیست. این نکته مهم است، زیرا یکی از راهبردهای رایج برای مهار بحران، فروکاستن آن به دعوای گروه‌هاست. تقلیل اعتراض به نزاع اصلاح‌طلب و اصولگرا، یا نسبت دادن آن به پروژه بیرونینمونه‌های این فروکاستن‌ها بوده و هست. وقتی نامه از متن طیفی متکثر بیرون می‌آید و هم‌زمان بر عدم مداخله خارجی و مسیرهای رأی‌محور تأکید می‌شود، امکان این فروکاستن دشوارتر می‌گردد. به بیان دیگر، نامه فقط یک مطالبه را مطرح نمی‌کند، بخشی از زمین بازی روایت رسمی را هم محدود می‌کند. کنار هم قرار گرفتن این سه خط، پیام موسوی، موضع کروبی، و نامه کنشگران، یک نتیجه تحلیلی تولید می‌کند که هسته استدلال همین متن است. مسئله دیگر صرفاً ضعف مدیریت یا خطای سیاست‌گذاری نیست. مسئله ساختار تصمیم‌گیری است که در رأس قفل شده و از تولید راه‌حل عاجز مانده است. در چنین وضعیتی، گفتار کنار رفتن خامنه‌ای از سطح شعار یا آرزو، به سطح یک صورت‌بندی ساختاری نزدیک می‌شود. یعنی به ادعایی درباره نحوه کارکرد نظام، نه فقط درباره ناکارآمدی افراد تمرکز می‌کند. این همان چیزی است که چرخش را جدی می‌کند، چون نظام‌ها معمولاً می‌توانند در برابر نقد سیاست‌ها انعطاف نشان دهند، اما در برابر نقد قفل رأس و انسداد معماری، آسیب‌پذیرتر می‌شوند. معنای این تغییر را باید در تفاوت میان دو پرسش دید. پرسش قدیمی این بود که « جانشین کیست؟ » و سازوکارهای رسمی چگونه عمل می‌کند. پرسش تازه این است که «بن‌بست چگونه شکسته می‌شود؟» و مهم‌تر از آن، شکستن آن چگونه مشروعیت می‌گیرد. زمانیکە بحران به رأس متصل می‌شود، جانشینی دیگر فقط پروژه‌ای درون‌نهادی نخواهد بود، بلکە به پروژه‌ای برای کنترل بحران مشروعیت تبدیل می‌شود. حتی اگر انتقال قدرت با سازوکارهای رسمی انجام شود، جامعه با یک معیار تازه وارد میدان می‌شود. آیا «بعد از خامنه‌ای» قرار است بازتولید همان معماری باشد یا پاسخی واقعی به بحران مشروعیت و کارآمدی ارائه کند؟ از این نقطه به بعد، هزینه مهندسی بدون تغییر بالا می‌رود. زیرا اگر قرار باشد جانشینی صرفاً در اتاق‌های بسته پیش برود، با واقعیتی روبه‌رو است که این گفتار تازه آشکار کرده است. بخشی از سیاست داخلی، مشروعیت استمرار رأس‌محور را هدف گرفته است. این هدف‌گیری، حتی اگر امروز ابزار اجرایی نداشته باشد، در سطح محاسبات سیاسی اثر می‌گذارد. چون هر بلوک قدرت، از هسته سخت تا نیروهای امنیتی و تکنوکرات‌ها، ناچار می‌شود نه تنها به پرسش کنترل، بلکه به پرسش مشروعیت هم پاسخ دهد. در وضعیت‌های بحرانی، گاهی همین جابه‌جایی پرسش‌هاست که رفتارها را تغییر می‌دهد و ائتلاف‌ها، تاکتیک‌ها و حتی نحوه روایت‌سازی را متأثر می‌کند. در اینجا پیوند این چرخش گفتاری با منطق سناریوهای جانشینی روشن می‌شود، بدون آن‌که متن به سناریونویسی فروکاسته شود. اگر نقطه آغاز تحلیل جانشینی را نوع خروج خامنه‌ای بگیریم، بیانیه‌های اخیر دقیقاً روی همین متغیر فشار می‌آورند. خروج را از یک امر طبیعی زیست‌شناختی یا یک فرآیند اداری پشت‌پرده، به مسئله مرکزی سیاست تبدیل می‌کنند. نتیجه‌اش این است که مسیرهای پس از آن نیز از پیش تحت تأثیر قرار می‌گیرد، چون هر انتقالی دیگر صرفاً با معیار کنترل سنجیده نمی‌شود، بلکه با معیار پاسخ‌گویی به بحران مشروعیت محک می‌خورد. در چنین وضعیتی، انتقال مدیریت‌شده حتی اگر به لحاظ نهادی ممکن باشد، بار توجیه سنگین‌تری پیدا می‌کند، راه‌حل‌های میانی جذاب‌تر می‌شوند، و گزینه گذار نهادی دست‌کم در سطح گفتار زبان دقیق‌تر و فراگیرتری پیدا می‌کند. اما در همین نقطه، باید یک ظرافت معنایی را نیز بە تحلیل افزود تا خطی و ساده نشود. تأکید بر عدم مداخله خارجی در این بیانیه‌ها، ممکن است فقط یک موضع‌گیری اخلاقی نباشد و تحت شرایطی می‌توان آن را عملیاتی سیاسی برای ساختن مرز مشروعیت دانست. این نیروها با نفی مداخله، دو کار هم‌زمان می‌کنند. از یک‌سو، گذار را از اتهام پروژه بیرونی جدا می‌کنند تا یاجاد یک فرمول برای آیندە بعد از خامنەای، از امکان مفصل‌بندی برخوردار باشد. از سوی دیگر، برای خودشان سرمایه سیاسی تولید می‌کنند، سرمایه‌ای که در مراحل آتی می‌تواند در بازی قدرت هم به کار بیاید. ضد مداخله بودن، به آنها امتیاز درون‌زایی می‌دهد. امتیازی که می‌تواند در آینده، حتی اگر وارد میدان رقابت سیاسی شوند، برای معرفی خود به‌عنوان راه‌حل ملی به کار آید. این سرمایه البته تا زمانی کار می‌کند که امکان سیاست ورزی درون ایران زنده بماند. اگر حاکمیت همان مسیر انسداد را ادامه دهد و سیاست داخلی در وضعیت امنیتی باقی بماند، این موضع می‌تواند دچار فرسایش شود. در چنین وضعی، بخشی از نیروهای سیاسی و مدنی، حتی اگر همچنان با مداخله مخالف باشند، ممکن است به اَشکالی از فشار دیپلماتیک و حقوق بشری نزدیک‌تر شوند و آن را حق دفاع از جامعه معرفی کنند. بخش دیگری نیز ممکن است، از سر ناامیدی از امکان تغییر درون‌زا، صریح‌تر به سمت طلب حمایت خارجی حرکت کند. بنابراین عدم مداخله را نباید موضعی مطلق و ابدی خواند، بیشتر شبیه پروتکل مشروعیت‌سازی است که هم به درد امروز می‌خورد و هم ممکن است در آینده تغییر شکل بدهد یا شکاف درونی ایجاد کند. پیامد فوری این وضعیت برای معماری قدرت، تغییر میدان از کنترل بحران به مدیریت مشروعیت است. کنترل به ابزار امنیتی تکیه دارد و مشروعیت به زبان سیاست. وقتی رأس به‌عنوان گره انسداد معرفی می‌شود، حتی اگر دستگاه قهر بتواند برای مدتی کنترل را نگه دارد، مسئله مشروعیت حل نمی‌شود و شکاف میان این دو در بلندمدت خودش به بحران‌های تازه تبدیل می‌گردد. از همین منظر، خطاب به نیروهای مسلح و اشاره به زمین گذاشتن تفنگ، بیش از آن‌که توصیه‌ای اخلاقی باشد، یک هشدار تحلیلی است. اگر سیاست بازنگردد و تصمیم‌گیری جمعی جایگزین اداره امنیتی نشود، ایران در مدار فرسایش می‌ماند، فرسایشی که هزینه وفاداری را بالا می‌برد، سود بقا را کم می‌کند و در نهایت بازیگران بیشتری را به سمت گزینه‌های پرریسک‌تر هل می‌دهد. می‌توان گفت این صداها هنوز قدرت اجرایی ندارند، اما ممکن است بتوانند میدان را بازتعریف ‌کنند. در سیاست، همیشه این‌طور نیست که قدرت فقط در دست کسی باشد که ابزار اجرایی دارد، گاهی قدرت در دست کسی است که بتواند صورت مسئله را تعریف کند. پیام‌های موسوی و کروبی و نامه کنشگران، روی یک نقطه مشترک انگشت می‌گذارند. بن‌بست در رأس است و برون‌رفت بدون گشودن این گره، به تعویق و فرسایش تبدیل می‌شود. همین بازتعریف سقف انتظارات را بالا خواهد برد. اما این سقف بالا، یک پیام دوم هم دارد. اگر هیچ شکافی در بن‌بست ایجاد نشود، همان نیروهایی که امروز می‌کوشند گذار را درون‌زا و غیرمداخله‌پذیر صورت‌بندی کنند، ممکن است فردا برای بقا و حضور در بازی قدرت، یا برای پاسخ دادن به فشار اجتماعی، مجبور شوند مواضع‌شان را تعدیل کنند. در این معنا، پرسش اصلی آینده نه فقط جانشین کیست، بلکه این است که آیا حاکمیت راهی برای بازگرداندن سیاست و تولید مشروعیت باز می‌کند یا با ادامه انسداد، جامعه و نیروهای سیاسی را به سمت گزینه‌های تندتر و بیرونی‌تر سوق می‌دهد.

عمار گلی عملیات بامدادی نیروهای ویژه ایالات متحده آمریکا در ونزوئلا که به بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور، انجامید، نه‌تنها معادلات سیاسی آمریکای لاتین را دگرگون کرده است، بلکه توجه تحلیلگران نظامی و امنیتی را به احتمال استفاده از گونه‌ای جدید از سلاح‌های غیرمتعارف جلب نمودە است. ابهام پیرامون ابزار مورد استفاده، این عملیات را به یکی از بحث‌برانگیزترین اقدامات نظامی سال‌های اخیر تبدیل کرده است. در ساعات اولیه سوم ژانویه، یکی از نگهبانان ونزوئلایی اطراف کاخ رئیس‌جمهوری ونزوئلا، با وضعیتی روبه‌رو می‌شود که به گفته خودش هیچ شباهتی به یک حمله نظامی متعارف نداشته است. او به رسانه‌ها گفته است که پس از شنیدن صدایی مبهم، سامانه‌های راداری خاموش و لحظاتی بعد دچار سر درد شدید، خونریزی بینی و از دست دادن کنترل عضلات می‌شود. به گفته او، چندین سرباز دیگر نیز تقریبا هم‌زمان با وی روی زمین می افتند، بدون آنکه حتی یک گلوله شلیک شده باشد به گفته مقام‌های آمریکایی، مرحله نخست عملیات موسوم به حل قاطع شامل حملات گسترده جنگ الکترونیک و هوایی برای سرکوب پدافند هوایی ونزوئلا بوده است. هواپیماهای EA-18G Growler با ایجاد اختلال الکترونیکی، سامانه‌های راداری و موشکی، از جمله سامانه‌های ساخت روسیه، را از کار می‌اندازند. هم‌زمان، بخش‌های وسیعی از شبکه برق کاراکاس دچار دچار اختلال شده و ارتباطات نظامی مختل می‌گردد. دقایقی بعد، هلیکوپترها نیروهای عملیات ویژه آمریکا را در نزدیکی پناهگاه ریاست‌جمهوری پیاده می‌کنند. با این حال به گفته مقام‌های آمریکایی، نیروها با مقاومت سازمان‌یافته‌ای مواجه نمی‌شوند و مادورو و همسرش سیلیا فلورس پیش از رسیدن به اتاق امن بازداشت و از محل خارج می‌شوند. کل عملیات زمینی، بنا بر اعلام واشنگتن، کمتر از ۳۰ دقیقه طول می‌کشد و کماندوهای آمریکایی بدون تلفات از محل خارج می‌شوند. در مقابل، وزارت دفاع ونزوئلا اعلام کرد که دست‌کم ۴۷ سرباز ونزوئلایی و ۳۲ نیروی کوبایی مستقر در محل جان خود را از دست داده‌اند. وزیر دفاع ونزوئلا اعلام کرده که برخی از قربانیان دچار خونریزی داخلی و علائم عصبی شده‌اند، بدون آنکه آثار جراحت ناشی از گلوله یا انفجار مشاهده شود. او آمریکا را به استفاده از ونزوئلا به‌عنوان آزمایشگاه سلاح متهم کرد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در مصاحبه‌هایی به استفاده از سیستمی اشاره کرد که آن را "دیسکومبوبولاتور" نامید و گفت این فناوری باعث شد تجهیزات دفاعی دشمن از کار بیفتد. او افزود موشک‌های روسی و چینی مستقر در ونزوئلا حتی شلیک نشدند. پنتاگون اما از تایید رسمی استفاده از سلاح انرژی هدایت‌شده خودداری کرده و تنها اعلام کرده است که عملیات با ترکیبی از ابزارهای متعارف و غیرمتعارف انجام شده است. احتمالات؛ از ارتباط با روسیه و کوبا تا فرضیه خرید سامانه از بازار سیاه تا این لحظه ماهیت سلاحی که ایالات متحده بکار گرفته است مشخص نیست. برخی گمانه زنی کرده‌اند که واشنگتن از امواج مایکروویو مایکروویو پرقدرت (HPM – High Power Microwave) و یا انرژی پالسی هدایت‌شده (Pulsed RF / Directed Energy Weapons) استفاده کرده باشند. در ادبیات نظامی، آنچه از آن به‌عنوان امواج مایکروویو پالسی یا سلاح‌های انرژی هدایت‌شده یاد می‌شود، به سامانه‌هایی اشاره دارد که از امواج الکترومغناطیسی با توان بالا برای ایجاد اختلال در تجهیزات یا بدن انسان استفاده می‌کنند. این سامانه‌ها معمولاً در باندهای فرکانسی UHF و SHF، به‌ویژه در بازه‌ای میان حدود یک تا ده گیگاهرتز، فعالیت می‌کنند؛ محدوده‌ای که هم‌پوشانی قابل‌توجهی با باندهای راداری و ارتباطی نظامی دارد. برخلاف فرستنده‌های معمولی، این سلاح‌ها انرژی را به‌صورت پالسی و در انفجارهای بسیار کوتاه اما پرقدرت آزاد می‌کنند. چنین ساختاری باعث می‌شود میانگین انرژی پایین بماند و رد حرارتی آشکاری بر جای نگذارد، در حالی که پیک‌های انرژی بالا می‌توانند مدارهای الکترونیکی را از کار بیندازند یا سامانه‌های دفاعی را به‌طور موقت کور کنند. از همین روی همین ویژگی پالسی می‌تواند توضیح‌دهنده اثرات گزارش‌شده بر انسان باشد. امواج مایکروویو پالسی قادرند از طریق پدیده‌ای موسوم به اثر فرای، احساس ضربه یا صدا را مستقیماً درون سر ایجاد کنند و در شدت‌های بالاتر، سامانه تعادل و سیگنال‌های عصبی را مختل سازند. علائمی مانند سردرد شدید، سرگیجه، تهوع، خونریزی بینی و از دست دادن کنترل حرکتی، بدون وجود زخم یا جراحت خارجی، با چنین مکانیسمی همخوانی دارد. به گفته تحلیلگران، ترکیب توانایی هدف قرار دادن هم‌زمان انسان و الکترونیک، بدون انفجار یا تخریب فیزیکی قابل مشاهده، این فناوری را به ابزاری جذاب برای عملیات‌های مخفی و درگیری‌های کم‌سر و صدا تبدیل کرده است. از سوی دیگر گزارش‌های مربوط به علائم جسمی نیروهای ونزوئلایی، بسیار با پدیده موسوم به سندرم هاوانا شباهت داشته است. این سندرم که نخستین بار در سال ۲۰۱۶ در میان دیپلمات‌های آمریکایی در کوبا گزارش شد، شامل سردرد شدید، سرگیجه، خونریزی بینی، آسیب شنوایی و در برخی موارد آسیب مغزی پایدار است. تحقیقات مشترک چندین رسانه ۲۰۲۴ حاکی از این نتیجه بود که واحد ۲۹۱۵۵ سازمان اطلاعات نظامی روسیه احتمالا در پس برخی از این حملات قرار داشته است. این واحد، که به‌عنوان یکی از تهاجمی‌ترین واحدهای عملیات مخفی روسیه شناخته می‌شود، پیش‌تر متهم به اقداماتی چون مسموم‌سازی سرگئی اسکریپال و خرابکاری در زیرساخت‌های نظامی اروپا و ناتو شده بود. گفته می‌شود که اعضای ارشد واحد ۲۹۱۵۵ برای کار روی توسعه سلاح‌های آکوستیک غیرکشنده و سامانه‌های مبتنی بر فرکانس رادیویی پاداش و ترفیع دریافت کرده‌اند. این فناوری‌ها بخشی از برنامه بلندمدت روسیه برای توسعه آنچه سلاح‌های موجی خوانده می‌شود، محسوب می‌شوند؛ برنامه‌ای که ریشه در دوران شوروی دارد و در سال ۲۰۱۳ با دستور ولادیمیر پوتین از سر گرفته شده و تقویت شد. شواهد جغرافیایی ارائه‌شده در این تحقیقات نشان می‌دهد که اعضای این واحد در زمان‌ها و مکان‌هایی حضور داشته‌اند که هم‌زمان یا اندکی پس از حضور آنها موارد موسوم به سندرم هاوانا در کشورهایی چون کوبا، چین، آلمان و گرجستان گزارش شده بوده است. کرملین این گزارش‌ها را اتهامات بی‌اساس رسانه‌ای خوانده و رد کرده است. علاوه‌ براین برخی منابع گزارش کرده‌اند که وزارت جنگ آمریکا دستگاهی با اجزای روسی و اندازه‌ای در حد کوله‌پشتی را از طریق کانال‌های غیررسمی یا بازار سیاه خریداری و بیش از یک سال آزمایش کرده است. گفته می‌شود که این دستگاه قادر به تولید امواج رادیویی پالسی است و برای بررسی ارتباط احتمالی آن با سندرم هاوانا مورد استفاده قرار گرفته است. هنوز اطلاعات زیادی در ارتباط با این سلاح در دست نیست اما بنظر می‌رسد که آمریکا نیز نمونه‌ای مشابه با قابلیت‌های بسیار قویتری را توسعه داده باشد. اگر استفاده از این ابزار تأیید شود، این اولین باری است که از چنین تسلیحات نامتعارفی در تاریخ در یک جنگ بکار گرفته می‌شود. اگرچه پنتاگون از تایید استفاده از سلاح انرژی هدایت‌شده خودداری کرده است و فارغ از پیامدهای سیاسی و حقوقی این حمله و بکارگیری این نوع تسلیحات، این عملیات ممکن است نشانه‌ای از ورود به مرحله‌ای جدید در درگیری‌های نظامی باشد که در آن، سلاح‌هایی که دیده نمی‌شوند اما اثر می‌گذارند، می‌توانند پیش از شلیک نخستین گلوله، نتیجه نبرد را تعیین کنند.

​ نصرالله لَشَنی   در تحلیل سیاسی معاصر، تمایز میان مرئیّت رسانه‌ای (Visibility) و حیات‌مندی سیاسی (Political Viability) به یکی از مفاهیم کلیدی برای ارزیابی کنشگران اپوزیسیون بدل شده است. مرئیّت رسانه‌ای به میزان حضور یک بازیگر در چرخه‌های خبری، رسانه‌ها و فضای افکار عمومی اشاره دارد؛ حال آنکه حیات‌مندی سیاسی ناظر بر توان واقعی او در سازمان‌دهی، بسیج اجتماعی، ایجاد ائتلاف و ایفای نقش مؤثر در فرآیندهای گذار و حکمرانی است. این دو سطح، برخلاف تصور رایج، لزوماً بر هم منطبق نیستند و در بسیاری از موارد، میان آن‌ها شکافی ساختاری شکل می‌گیرد. مورد رضا پهلوی در فضای سیاسی ایران، نمونه‌ای قابل‌مطالعه از این ناترازی است. طی سال‌های اخیر، به‌ویژه در بستر رسانه‌های فراملی و شبکه‌های اجتماعی، نام و تصویر او با سطح بالایی از بازتاب و دیده‌شدن همراه بوده است. با این حال، هم‌زمان ارزیابی‌های منتشرشده در رسانه‌های معتبر بین‌المللی و کانون‌های تفکر غربی، پرسش‌های جدی درباره توان این جریان برای تبدیل مرئیّت رسانه‌ای به قدرت سیاسی پایدار و تشکیلاتی مطرح کرده‌اند. این یادداشت با اتخاذ رویکردی تحلیلی و غیرهنجاری، به بررسی جایگاه رضا پهلوی در ترازوی رسانه‌ها و اندیشکده‌های بین‌المللی می‌پردازد. هدف اصلی، سنجش این فرضیه است که چرا علیرغم حضور پررنگ در میدان بازنمایی، این جریان در دستیابی به مؤلفه‌های بنیادین حیات‌مندی سیاسی با موانع ساختاری مواجه شده است. به‌جای تمرکز بر داوری‌های ارزشی یا نیت‌خوانی سیاسی، متن حاضر بر بازخوانی استدلال‌های تکنیکال و ارزیابی‌های مستندی تکیه دارد که در منابع مرجع جهانی بازتاب یافته‌اند. بحران مشروعیت ارگانیک: فرسایش در گذار از «نماد» به «رهبر» در ادبیات گذار سیاسی، تمایزی اساسی میان «مشروعیت نمادین» و «مشروعیت ارگانیک» وجود دارد. مشروعیت نمادین معمولاً در شرایط بحران، خلأ قدرت یا فروپاشی مرجعیت‌های پیشین پدیدار می‌شود و مبتنی بر نام، حافظه‌ی تاریخی یا بازنمایی رسانه‌ای است. در مقابل، مشروعیت ارگانیک زمانی شکل می‌گیرد که یک کنشگر سیاسی بتواند در لایه‌های واقعی جامعه، از محیط‌های کار و تولید گرفته تا دانشگاه‌ها، تشکل‌های صنفی و شبکه‌های محلی، روابط پایدار، بازتولیدشونده و متقابل ایجاد کند. تنها این نوع مشروعیت است که امکان عبور از نقش «نماد» به جایگاه «رهبر سیاسی» را فراهم می‌سازد. در این چارچوب، یکی از چالش‌های بنیادین رضا پهلوی، ناتوانی در ایجاد چنین پیوند ارگانیکی با بافت اجتماعی داخل ایران است. بخش عمده‌ای از قدرت او ماهیتی برون‌زا دارد که نه از شبکه‌های اجتماعی و نهادی درون کشور، بلکه از بازتاب رسانه‌های خارج از کشور، حمایت‌های دیاسپورا و چرخه‌های خبری فراملی تغذیه می‌شود. این نوع قدرت، اگرچه در تولید مرئیّت رسانه‌ای مؤثر است، اما در غیاب زیرساخت اجتماعی، قابلیت تبدیل شدن به نیروی بسیج‌گر پایدار را ندارد. پژوهش‌های تطبیقی در زمینه‌ی جنبش‌های اعتراضی نشان می‌دهند که رهبری مؤثر در لحظات گذار، مستلزم حضور، حتی غیرعلنی. در شبکه‌های میانی جامعه است؛ شبکه‌هایی که بتوانند در شرایط سرکوب، ارتباط افقی، اعتماد متقابل و استمرار کنش جمعی را تضمین کنند. فقدان چنین شبکه‌ای سبب می‌شود که حمایت‌های ظاهراً گسترده، در بزنگاه‌های سیاسی به‌سرعت فروبپاشند و به آنچه در ادبیات تحلیلی از آن با عنوان «حباب سیاسی» یاد می‌شود، تبدیل شوند؛ پدیده‌ای که در آن حجم بازنمایی رسانه‌ای به‌مراتب بزرگ‌تر از ظرفیت واقعی کنش جمعی است. از این منظر، ارزیابی‌های رسانه‌ای بین‌المللی نیز بر شکاف میان نمادبودگی و رهبری واقعی در مورد رضا پهلوی تأکید کرده‌اند. روزنامه‌ی لوموند فرانسه با اشاره به ادراک بخشی از معترضان ایرانی می‌نویسد: بسیاری از معترضان ایرانی، پهلوی را نه به‌عنوان یک لیدر واقعی برای آینده، بلکه بیشتر به‌مثابه یک نماد موقت در فضای خلأ رهبری می‌بینند. شعارها در حمایت از او اغلب محصول ناامیدی از سایر گزینه‌هاست تا یک بیعت سیاسی آگاهانه. این توصیف، به‌روشنی نشان می‌دهد که حمایت‌های موجود بیش از آنکه مبتنی بر رابطه‌ای ارگانیک و آگاهانه میان رهبر و پایگاه اجتماعی باشد، واکنشی موقتی به فقدان گزینه‌های بدیل است. چنین حمایتی، هرچند می‌تواند در سطح رسانه‌ای برجسته شود، اما در غیاب پیوند نهادی و اجتماعی، توان تبدیل شدن به رهبری پایدار در فرآیند گذار سیاسی را ندارد. بن‌بست سازماندهی؛ غلبه «نمایش فردی» بر ساختار حزبی   در نظریه‌های مدرن علوم سیاسی، قدرت سیاسی پایدار و مؤثر محصول سازمان (Organization) است، نه صرفاً ویژگی‌ها یا مرجعیت فردی رهبر. رهبران موفق در فرآیندهای گذار و تحولات سیاسی، توانایی ایجاد و نگهداری شبکه‌های نهادی، دیوان‌سالاری سازمانی، و برنامه‌های عملیاتی مدون را دارند. این شبکه‌ها، در کنار مشروعیت نمادین یا رسانه‌ای، امکان بسیج مستمر، مدیریت بحران‌ها و انتقال قدرت به شیوه‌ای پایدار را فراهم می‌کنند. رضا پهلوی، در عبور از مدل «شخصیت‌محور» به مدل «نهادمحور» ناکام بوده است. تمرکز بر حضور رسانه‌ای و پرستیژ فردی، بدون ایجاد سازوکارهای نهادی قابل اتکا، موجب شده که او به‌رغم دیده شدن، فاقد توان عملیاتی لازم برای مدیریت تغییرات ساختاری در ایران باشد. فقدان یک دیوان‌سالاری حزبی، برنامه اجرایی مدون و شبکه‌های میانی سیاسی، به لایه‌های تکنوکرات و نخبگان سیاسی داخل ایران این پیام را منتقل کرده که پهلوی نمی‌تواند در موقعیت‌های بحرانی، تصمیمات عملی و هماهنگ اتخاذ کند. این ارزیابی با مستندات گزارش تحلیلی Free Iran Scholars Network همخوانی دارد، که می‌گوید : او در طول دهه‌ها فعالیت، نتوانسته است احزاب پایدار یا ساختارهای نهادی قابل اتکا ایجاد کند. اغلب ابتکارات او , از شوراها تا ائتلاف‌های موقت, به دلیل فقدان استراتژی عملیاتی، یا در نطفه خفه شده‌اند یا به سرعت فروپاشیده‌اند. از منظر تحلیل ساختاری، این وضعیت پیامدهای چندگانه دارد: نخست، غلبه نمایش فردی بر سازماندهی نهادی، به ایجاد فرهنگ وابستگی به رهبر منجر می‌شود که در فقدان ابزارهای نهادی، توان انتقال قدرت و استمرار حرکت سیاسی را محدود می‌کند. دوم، فقدان سازماندهی نهادی امکان بسیج مؤثر در سطح میدانی و کنترل جریان‌های موازی سیاسی را تضعیف می‌کند. سوم، این خلأ نهادی، اعتماد نخبگان و گروه‌های سیاسی داخل کشور و حتی بازیگران خارجی را کاهش می‌دهد؛ چرا که بدون زیرساخت عملیاتی، رهبر تنها در سطح نمادین و رسانه‌ای اعتبار دارد و توان تحقق وعده‌های سیاسی خود را ندارد. به این ترتیب، بن‌بست سازماندهی نه تنها محدودیتی در حوزه‌ی داخلی ایجاد می‌کند، بلکه ارتباط با شبکه‌های بین‌المللی، جذب حمایت‌های عملیاتی و پیوند میان رسانه و قدرت واقعی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. به بیان دیگر، فقدان ساختار نهادی و حزب‌محور، شکاف میان مرئیّت رسانه‌ای و حیات‌مندی سیاسی را تعمیق می‌کند و نمونه‌ای کلاسیک از ناکامی اپوزیسیون شخصیت‌محور در گذار به رهبر نهادمحور است.    مهندسی افکار عمومی؛ فرسایش اصالت سیاسی   چنان‌که ذکر شد، در عصر دیجیتال، یکی از چالش‌های بنیادین رهبری سیاسی، تمایز میان مرئیّت رسانه‌ای (Visibility) و حیات‌مندی سیاسی (Political Viability) است. اتکا به تصویرسازی دیجیتال به جای بسیج اجتماعی واقعی، نوعی ادراک کاذب از قدرت ایجاد می‌کند. در چنین وضعیتی، موتور محرک یک جریان سیاسی، بیش از آنکه کنشگران میدانی و شبکه‌های اجتماعی داخلی باشند، کمپین‌های سایبری و بازتاب رسانه‌ای بین‌المللی هستند. این امر موجب می‌شود که نخبگان داخلی و بازیگران بین‌المللی درباره‌ی اصالت و عمق پایگاه مردمی آن جریان دچار تردید شوند. اعتماد سیاسی، که در ادبیات رهبری و علوم سیاستگران‌بهاترین سرمایه رهبر شناخته می‌شود، از طریق تعامل مستقیم، مشروعیت ارگانیک و توان بسیج میدانی شکل می‌گیرد. وقتی این اعتماد بر پایه‌ی بازنمایی‌های مصنوعی و مهندسی شده شکل گیرد، به جای تقویت موقعیت رهبر، به فرسایش اصالت سیاسی او می‌انجامد. در این شرایط، حمایت‌های ظاهری، اگرچه ممکن است در سطح رسانه‌ای پررنگ و گسترده به نظر برسند، اما فاقد پشتوانه‌ی واقعی و پایدار برای اقدام سیاسی در میدان هستند. این روند در مورد رضا پهلوی نیز قابل مشاهده است. روزنامه‌ی El País اسپانیا با استناد به تحقیقات نشریه Haaretz گزارش داد: یک کمپین نفوذ دیجیتال با منابع مالی نامشخص، از طریق هزاران حساب جعلی و ربات، در پی القای تصویر حمایت گسترده از پهلوی در شبکه‌های اجتماعی بوده است؛ رویکردی که بیش از آنکه بازتاب واقعیت باشد، در پی مهندسی ادراک عمومی است. این شواهد نشان می‌دهند که بخش مهمی از بازنمایی رسانه‌ای پهلوی، نه نتیجه‌ی یک شبکه میدانی و مشروعیت ارگانیک، بلکه محصول طراحی‌های دیجیتال و کمپین‌های هدفمند است. پیامد مستقیم چنین وضعیتی، کاهش اعتماد نخبگان و بازیگران اجتماعی به ظرفیت واقعی جریان است و شکاف میان مرئیّت رسانه‌ای و حیات‌مندی سیاسی را تشدید می‌کند. به عبارت دیگر، قدرتی که در سطح رسانه‌ای برجسته است، در میدان واقعی سیاست و توان بسیج اجتماعی، آسیب‌پذیر و محدود باقی می‌ماند. بن‌بست ائتلاف؛ تضاد میان سلطنت موروثی و تکثرخواهی دموکراتیک در مطالعات اپوزیسیون و فرآیندهای گذار سیاسی، توانایی ایجاد ائتلاف (Coalition Building) یکی از آزمون‌های نهایی رهبری است. یک رهبر موثر، نه تنها باید بتواند شبکه‌های نهادی داخلی بسازد، بلکه قادر باشد طیف‌های مختلف سیاسی و اجتماعی,از جمهوری‌خواهان تا نیروهای چپ، فعالان مدنی و گروه‌های اتنیکی را حول یک برنامه‌ی عملیاتی مشترک متحد کند. موفقیت در این زمینه، تضمین‌کننده‌ی پایداری جریان اپوزیسیون و کاهش شکاف میان مرئیّت رسانه‌ای و حیات‌مندی سیاسی است. هویت سیاسی رضا پهلوی به گونه‌ای با سنت پادشاهی گره خورده است که به طور خودکار، بخش‌هایی از جامعه را، که به تجربه‌ی تاریخی سلطنت موروثی حساس هستند، دچار تردید یا هراس از بازگشت به استبداد فردی می‌کند. این ویژگی، ایجاد ائتلاف فراگیر و اعتماد متقابل میان گروه‌های متکثر جامعه را دشوار می‌سازد. همچنین، ناتوانی در ارائه ضمانت‌های حقوقی و سازوکارهای شفاف برای تقسیم قدرت، و حذف هر صدای متفاوتی، باعث شده که او از جایگاه بالقوه «محور وحدت» به نقشی نزدیک شود که می‌توان آن را عامل تشتت در ائتلاف‌ها توصیف کرد. این ارزیابی با مستندات رسانه‌ای نیز همخوانی دارد. روزنامه‌ی The Guardian در گزارشی پیرامون تلاش‌های اپوزیسیون ایران می‌نویسد : تلاش‌ها برای اتحاد به‌دلیل اختلافات عمیق ایدئولوژیک و ناتوانی پهلوی در اتخاذ یک رویکرد فراگیر ناکام مانده است. بسیاری از کنشگران، رویکرد او را برای واقعیت‌های متکثر جامعه ایران، ناکافی و غیرشفاف می‌دانند. تحلیل ساختاری نشان می‌دهد که بن‌بست ائتلاف پیامدهای چندگانه دارد: نخست، عدم توانایی در ایجاد اتحاد گسترده، زمینه‌های تشتت و رقابت داخلی میان اپوزیسیون را تقویت می‌کند. دوم، فقدان ائتلاف مستحکم، ظرفیت جریان برای تبدیل مرئیّت رسانه‌ای به قدرت عملیاتی و بسیج اجتماعی واقعی را کاهش می‌دهد. سوم، این وضعیت بر اعتبار بین‌المللی رهبر نیز تأثیر منفی می‌گذارد؛ زیرا بازیگران خارجی، توان جریان را در مدیریت بحران‌های سیاسی و اجرای سیاست‌های دموکراتیک چندان مطمئن نمی‌بینند. به این ترتیب، بن‌بست ائتلاف، شکاف میان نمادگرایی و رهبر نهادمحور را تشدید می‌کند و نمونه‌ای روشن از محدودیت‌های شخصیتی و نهادی در اپوزیسیون ایران معاصر محسوب می‌شود. این چالش، در تعامل با بحران مشروعیت ارگانیک، ضعف سازماندهی و مهندسی افکار عمومی، تصویر جامع و هم‌راستایی از محدودیت‌های کنونی جریان ارائه می‌دهد.     سدّ حافظه تاریخی؛ ثقل گذشته بر دوش آینده در جوامعی که تجربه‌ی انقلاب یا تغییرات بنیادین سیاسی داشته‌اند، نام‌ها و نمادها حامل بارهای سنگین تاریخی هستند. این بارهای تاریخی می‌توانند مانع شکل‌گیری مشروعیت ارگانیک و اعتماد اجتماعی شوند، حتی اگر کنشگر سیاسی از توانمندی‌های فردی یا رسانه‌ای برخوردار باشد. برای بخشی از نخبگان و جامعه‌ی مدنی ایران، نام پهلوی یادآور تمرکز مطلق قدرت، حذف رقبای سیاسی و فقدان پاسخگویی نهادی است. چنین حافظه‌ی جمعی، نه تنها بر ادراک عمومی تأثیر می‌گذارد، بلکه اعتمادسازی ملی را نیز به‌طور مستقیم محدود می‌کند. جنبش‌های نوین مدنی، اعم از فمینیستی، حقوق بشر یا حرکت‌های مدنی-اجتماعی، به‌طور آشکار به دنبال الگوهای افقی، شفاف و مدرن از قدرت هستند. در این زمینه، بار تاریخی نماد پهلوی با اهداف و ساختارهای این جنبش‌ها ناسازگار است. تحلیل منتشر شده در Mirage News بر این موضوع تأکید دارد: بسیاری از نخبگان سیاسی در غرب بر این باورند که پهلوی نه تنها فاقد تجربه‌ی عملی سیاست‌ورزی مدرن است، بلکه بار تاریخی نام او مانع از آن می‌شود که بتواند اعتماد گروه‌های مختلف قومی و سیاسی را برای اداره‌ی یک ایرانِ پیچیده جلب کند. این واقعیت نشان می‌دهد که قدرت رسانه‌ای یا شهرت بین‌المللی، بدون پشتوانه‌ی مشروعیت ارگانیک و شبکه‌های نهادی داخلی، نمی‌تواند تضمین‌کننده‌ی حیات‌مندی سیاسی باشد. به عبارت دیگر، حتی اگر پهلوی در عرصه رسانه‌ای و فضای عمومی دیده شود و حمایت‌های نمادین گسترده‌ای داشته باشد، سدّ حافظه‌ی تاریخی مانع از تبدیل این حمایت‌ها به نیروی عمل‌گرایانه در سیاست واقعی می‌شود. نتیجه‌گیری   تحلیل مستند و چندمنظوره‌ی گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که رضا پهلوی در فضای رسانه‌ای (Visibility)، به کمک متناقض و عجیب اسرائیل و جمهوری اسلامی، موفق است، اما در میدان سیاست واقعی (Political Viability) با محدودیت‌های ساختاری و نهادی جدی مواجه است. پنج بن‌بست اصلی، بحران مشروعیت ارگانیک، ضعف سازماندهی، مهندسی افکار عمومی، ناکامی در ایجاد ائتلاف، و سدّ حافظه تاریخی، نمایانگر تضاد بنیادین میان مدل رهبری او و نیازهای یک جامعه متکثر و تحول‌خواه هستند. تحلیل رفتارهای سیاسی و شعارهای جریان پهلوی و اطرافیان او، از جمله ترویج شعارهایی با مضامین تند علیه گروه‌های سیاسی و جناح‌های مختلف (مرگ بر سه فاسد: ملا، چپی، مجاهد) و همچنین نمونه‌هایی از رفتارهای ایدئولوژیک فاشیستی در کنش‌های طرفداران، نشان می‌دهد که این جریان به جای تحرک مثبت در مسیر گذار دموکراتیک، نقش بازدارنده ایفا می‌کند. چنین رویکردی، نه تنها ظرفیت ایجاد ائتلاف‌های فراگیر و مشروعیت ارگانیک را محدود می‌کند، بلکه عملاً شکاف‌های اجتماعی و سیاسی موجود را تعمیق می‌بخشد و امکان شکل‌گیری رهبری قابل اعتماد برای تغییر را کاهش می‌دهد. در این چارچوب، برآیند عملکرد و رفتار جریان پهلوی نشان می‌دهد که مرئیّت رسانه‌ای بالا، بدون بنیان نهادی، مشروعیت ارگانیک و رفتار سیاسی متوازن، نه تنها قادر به تحقق قدرت سیاسی پایدار نیست، بلکه به سود حکومت فعلی عمل کرده و مانع شکل‌گیری گذار واقعی می‌شود. به عبارت دیگر، جریان پهلوی در وضعیت کنونی بیش از آنکه جایگزین واقعی سیاسی باشد، به یک ابزار فشار رسانه‌ای تبدیل شده که شکاف میان نمادگرایی و رهبری نهادمحور را پررنگ‌تر می‌کند و مسیر تحولات دموکراتیک در ایران را با محدودیت مواجه می‌سازد.

با انتشار گزارش‌هایی توسط رسانەهای ترکیە مبنی بر خواست دولت این کشور برای ایجاد یک منطقە حائل در مرزهای این کشور با استان آذربایجان غربی در صورت حملە آمریکا و اسرائیل بە ایران، نگرانی‌ها از ایجاد سناریویی مشابە با مناطق روژآوا و شمال٠شرق سوریە افزایش یافتە است. بە باور ناظران، این سیاست یادآور اقدامات ترکیه در شمال سوریه و روژآوا بە بهانه کنترل مهاجران و نیروهای کُرد می‌باشد. اجرای چنین سیاستی در استان آذربایجان غربی که با ترکیە از مرز مشترک برخوردار دارد، می‌تواند تنش‌های امنیتی و اجتماعی جدی به همراه داشته باشد.   طی روزهای گذشتە، رسانەهای ترکیە از خواست دولت این کشور مبنی بر اجرای یک منطقە حائل در مرزهای سرزمینی این کشور با ایران خبر دادەاند. در این بارە، پایگاە خبری میدل ایست‌آی نیز  گزارش دادە است که ترکیه در صورت وقوع سناریوی حملە بە ایران و فروپاشی دولت مرکزی در تهران، قصد دارد یک منطقه حائل را در امتداد مرز خود با مرزهای رسمی ایران ایجاد کند.    بنا بە این گزارش، منطقە حائل مورد بحث در جلسه غیر علنی پارلمان ترکیه، نە در فضای سرزمینی ترکیە، بلکە در درون فضای سرزمینی ایران خواهد بود. بە نقل از این گزارش، گرچه اصطلاح حائل به‌طور صریح استفاده نشدە است، اما تمام اقدامات لازم در آن سوی مرز انجام خواهد شد. این اظهارات در عمل به معنای ورود نیروهای ترکیه به فضای سرزمینی ایران و ورود بە نواحی کُردستان ایران، با توجیه اسکان احتمالی مهاجران ایرانی در صورت بروز موج مهاجرت است. یک منبع آگاه دیگر در گفت‌وگو با میدل ایست‌آی تأکید کرده است: در اصل، ما معتقدیم هر اقدامی که لازم باشد باید در سمت ایران انجام شود تا اطمینان حاصل شود افرادی که ممکن است در جریان یک موج مهاجرت حرکت کنند، در همان نوار مرزی باقی بمانند. وزارت دفاع ترکیه نیز در اوایل ماه ژانویە اعلام کرده بود که آنکارا امنیت مرزهای خود را در امتداد مرز ۵۶۰ کیلومتری خود با ایران از طریق یک سیستم مانع فیزیکی پیشرفته از نظر فناوری تقویت کرده است. این اقدامات شامل ایجاد ۲۰۳ برج الکترواپتیکی و ۴۳ برج مجهز به آسانسور، یک دیوار بتنی مدولار ۳۸۰ کیلومتری و ۵۵۳ کیلومتر خندق دفاعی است. پیش از این نیز در فاصلە سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵، در امتداد ۵۶۰ کیلومتر از مرز شرقی ۱۱۸۲ کیلومتری ترکیه با ایران، در مجموع ۳۶۳ کیلومتر دیوار امنیتی و ۳۶۷ کیلومتر جاده گشت‌زنی احداث شده بود. مواضع ترکیه در این باره پرسش‌های جدی‌ای را درباره اهداف واقعی این کشور ایجاد می‌کند، به‌ویژه کە آیا هدف آنکارا صرفاً جلوگیری از ورود مهاجران به خاک ترکیه است یا اینکه برنامه‌ای فراتر از سیاست رسانەای از سوی این کشور در دستور کار دارد. این تردیدها زمانی پررنگ‌تر می‌شوند که تجربه سوریه و شباهت قابل توجه سیاست‌های کنونی ترکیه در قبال ایران با سیاست‌های پیشین آن در قبال سوریه مورد توجه قرار گیرد. ترکیه در سالهای آغاز بحران سوریه، درهای خود را به روی صدها هزار آواره سوری گشود و در نهایت بیش از سه میلیون پناهجوی سوری وارد خاک این کشور شدند. اما پس از آنکه نیروهای کُرد توانستند در شمال و شمال‌شرق سوریه، روژآوا، منطقه‌ای که بخش قابل توجهی از آن را شهرهای کُرد تشکیل می‌دهد، موقعیت خود را تثبیت کرده و ساختار خودگردانی ایجاد کنند، ترکیه سیاست ایجاد دیوار حائل و تجاوز بە فضای سرزمینی روژآوا را بە ویژە با اشغال عفرین، در پیش گرفت. در سال‌های بعد آنکارا اعلام کرد که دیواری را به طول ۸۲۸ کیلومتر در امتداد کل مرز سوریه خواهد ساخت. این دیوار از بلوک‌های بتنی هفت‌تنی با ارتفاع سه متر و عرض دو متر ساخته شد و در بالای آن سیم خاردار نصب شد. ساخت این دیوار از سال ۲۰۱۴ آغاز شد و تا دسامبر ۲۰۱۷، ۷۸۱ کیلومتر آن تکمیل گردید. اما بعد از خیزش مردم سوریە و حتی تا برهە کنونی، ترکیه به این اقدامات بسنده نکردە است. این کشور با استفاده از گفتمانی به ظاهر بشردوستانه و با ادعای حل بحران مهاجران، خواستار ایجاد منطقه‌ای حائل به عمق ۲۵ تا ۳۰ کیلومتر در داخل خاک سوریه شد. رجب طیب اردوغان در بیانیه‌ای در اوایل سپتامبر ۲۰۱۹ اعلام کرد: اگر خانه‌هایی با مساحت ۲۵۰ تا ۳۰۰ متر مربع به سبک معماری محلی بسازیم و باغچه‌ای کوچک برای کشاورزی در نظر بگیریم، این افراد یاد می‌گیرند چگونه زندگی خود را اداره کنند، نه اینکه صرفاً منتظر کمک باشند. در ادامه این سیاست، ترکیه با اتکا به نیروهای شبه‌نظامی و عمدتاً جهادی، عملیات چشمه صلح را علیه نیروهای سوریه دموکراتیک به رهبری کُردها آغاز کرد. این عملیات در مناطق میان دو شهر مهم کُردی قامیشلو و کوبانی انجام شد که در آن زمان نیروهای آمریکایی نیز در آنجا حضور داشتند. اما به گفته وزیر امور خارجه وقت آمریکا در دوران نخست ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، پیش‌تر دستور خروج آگاهانه بخش قابل توجهی از نیروهای آمریکایی صادر شده بود. در آن دورە اردوغان اعلام کرد که ترکیه پس از تسلط بر منطقه‌ای به عمق ۳۲ کیلومتر و طول ۴۴۴ کیلومتر در محورهای شرقی و غربی، عملیات را تکمیل خواهد کرد. در نتیجه، شهرهای متعددی از کنترل نیروهای کُرد خارج شد. پیش از آن نیز در ژانویه ۲۰۱۸، در قالب عملیات شاخه زیتون، شهر عفرین، یکی از مهم‌ترین شهرهای کُردی در روژآوا، به بهانه ایجاد منطقه حائل به اشغال ترکیه درآمد. در آن دورە، ترکیه با ایجاد این مناطق حائل، هم‌زمان چند سیاست را دنبال کرد. از یک‌سو، با ساخت یک دیوار بتنی عظیم میان بخش‌های مختلف کردستان، میان باکور (کردستان ترکیه) و روژاوا، ارتباط اجتماعی، فرهنگی و تاریخی مردم کُرد دو سوی مرز را به‌طور جدی قطع کرد که میتواند پیامدهای اجتماعی گستردەای را در بلندمدت ایجاد نماید. از سوی دیگر، از آنجا که بخش بزرگی از مرز میان ترکیه و سوریه در مرز روژآوا، ایجاد یک منطقه حائل در فضای سرزمینی سوریە عملاً به معنای عقب‌راندن نیروهای کُرد تا عمق ۳۰ کیلومتری و تصرف بسیاری از شهرهای کُردی نزدیک مرز، از جمله کوبانی، بود، چنین سیاستی بە اشغال این سرزمین توسط ترکیە منجر گردید. وجە دیگر چنین سیاستی، تلاش گسترده برای تغییر بافت جمعیتی منطقه بودە است کە تا بە کنون نیز تداوم یافتە است. به‌گونه‌ای که ترکیه با اسکان هزاران آواره عمدتاً عرب در روژآوا کە برخی از آنها فسلطینی نیز هستند، عملاً سیاست تعریب این منطقه را، مشابه سیاست‌های رژیم اسد در سوریە و صدام حسین در عراق، دنبال کردە است. با توجه به این پیشینه، می‌توان سناریویی مشابه را در قبال ایران نیز متصور شد. بخش قابل توجهی از مرز ایران و ترکیه را شهرها و روستاهای کُرد با عمق ٣٥ کیلومتر و اندکی بیشتر در حاشیە نوار مرزی تشکیل می‌دهند و ایجاد منطقه حائل و ورود نیروهای ترکیه به خاک ایران، که هنوز عمق آن مشخص نشده است، می‌تواند یادآور همان سیاست‌هایی باشد که پیش‌تر در روژاوا اجرا شد. توجە بە این نکتە از این رو حایز اهمیت است کە ساکنان نوار مرزی ایران با ترکیە در آدربایجان غربی، همگی مناطق کردستان بودە و ز سوی دیگر با توجە با سیاستهای دو دهە اخیر ترکیە و جمهوری آذربایجان در این استان کە متشکل از کرد و آذری است، گونەای از پان ترکیسم در حال تاثیر گذاری بر همزیستی کرد و ترک بودە است. بنابە پیگیری یک دکترین ملی گرایانە، ترکیه همواره سیاست‌هایش را نه تنها در راستای کنترل کُردهای درون مرزهای خود بلکه علیه کُردها در سایر بخش های دیگر کردستان و از جمله کردستان ایران متمرکز کردە است. از همین‌رو، پیامدهای اتخاد سیاست ایجاد یک منطقە حائل در کردستان ایران ، حتی می‌تواند به‌مراتب سنگین‌تر باشد؛ چرا که نه‌تنها به نوعی توجیه تجاوز به فضای سرزمینی ایران و کردستان منجر می‌شود، بلکه می‌تواند زمینه ای برای حملات نظامی به تمامی  شهرهای کُرد ایران به بهانه جنگ با نیروهای طرفدار پ ک ک و همچنین زمینه‌ساز تنش و اختلاف میان ساکنان کُرد و آذری در این مناطق گردد.

سمیە توحیدی اظهارات دونالد ترامپ درباره گفت‌وگوی مستقیم با تهران، هم‌زمان حامل دو راهبرد متناقض فشار و تاکید بر گزینە دیپلماسی است. تأکید او بر توقف برنامه هسته‌ای و سرکوب داخلی، در کنار تهدید ضمنی استفاده از نیروی نظامی، نشان‌دهنده تداوم سیاست بازدارندگی قهری واشنگتن است. در مقابل، اعلام آمادگی ایران برای پاسخ متقابل و نمایش توان پهپادی، حاکی از تشدید معادله بازدارندگی متقابل و افزایش ریسک خطای محاسباتی در سطح منطقه‌ای است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا شب گذشتە اعلام کرد که برای نخستین بار پس از هفته‌ها تنش و انتشار گزارش‌هایی درباره احتمال حمله، با تهران گفت‌وگو کرده است. او ایران را به کشتار هزاران معترض متهم کرد و هشدار داد که در صورت لزوم، نیروهای آمریکایی در منطقه مستقر هستند. ترامپ، شامگاه پنجشنبه گفت که در روزهای اخیر با ایران تماس برقرار کردە است و قصد دارد این گفت‌وگوها را ادامه دهد. او تأکید کرد که دو پیام روشن به تهران منتقل کرده است: توقف کامل برنامه هسته‌ای و توقف کشتار معترضان. ترامپ این اظهارات را در مراسم افتتاحیه یک فیلم مستند درباره همسرش، ملانیا ترامپ، و در حالی که بانوی اول در کنار او حضور داشت، در مرکز کندی و در گفت‌وگو با خبرنگاران بیان کرد. وی تأیید کرد که با مقامات ایرانی در تماس بوده و مذاکرات بیشتری را برنامه‌ریزی کرده است. ترامپ افزود که زرداخانە نظامی ایالات متحده آمریکا در حال حاضر در نزدیکی ایران مستقر شده است و ابراز امیدواری کرد که نیازی به استفاده از آن‌ها نباشد. در بخش دیگری از سخنان خود در این مراسم، ترامپ مقامات ایرانی را به قتل شمار زیادی از شهروندان متهم کرد و مدعی شد که در هفته‌های اخیر برای توقف صدها اعدام مداخله کرده است. او گفت ایران در نهایت باید مسیر خود را تغییر دهد و این وضعیت را بی‌سابقه توصیف کرد. بنابە گزارش رسانەها، تنها چند ساعت پیش از این اظهارات، ترامپ جلسه‌ای را با اعضای کابینه خود برگزار کرده بود، اما در آن به‌طور علنی به ایران نپرداختە بود. در عوض، پیت هگست، وزیر دفاع در جلسە کابینە اظهار داشتە بود کە ایران همچنان از گزینه دستیابی به توافق با آمریکا برخوردار بودە و تأکید کرد که تهران نباید به دنبال دستیابی بە قابلیت‌های هسته‌ای باشد. در این نشست هگست افزودە بود کە ایالات متحده آمریکا آماده است در صورت عدم پایبندی ایران، هر اقدامی را که ترامپ تعیین می‌کند، انجام دهد. گزینه‌های ترامپ و پاسخ ایران در این بارە گاردین نیز گزارش دادە است که ترامپ در حال بررسی گزینه حمله به رهبران ایران در تهران است تا معترضان را به حضور در خیابان‌ها تشویق کند. گزارش جداگانه‌ای از واشنگتن‌پست حاکی از آن است که مقام‌های آمریکایی آشنا با ارزیابی‌های اطلاعاتی معتقدند موج تازه‌ای از اعتراضات در ایران ممکن است فوران کند. واشنگتن‌پست همچنین گزارش داد که انتظار می‌رود بخش بزرگتری از زرادخانە نظامی از آمریکا، از جمله سامانه‌های پدافند هوایی زمینی، به خاورمیانه اعزام شود. در همین حال، ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که هزار پهپاد استراتژیک، با قابلیت حمله به اهداف دریایی، هوایی و زمینی، به دست آورده است. وال‌استریت ژورنال نیز در گزارشی جداگانه نوشت که ترامپ درباره چندین گزینه که به‌طور مشترک از سوی کاخ سفید و پنتاگون تدوین شده‌اند، توجیه شده است. گزینه اصلی که از آن با عنوان طرح بزرگ یاد می‌شود، شامل حملات هوایی گسترده به اهداف حکومتی و تأسیسات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. بنا بر این گزارش، گزینه‌های محدودتر دیگری نیز مطرح هستند که شامل حملات نمادین به برخی سایت‌های ایران بودە و در صورت امتناع تهران از محدود کردن فعالیت‌های هسته‌ای خود، امکان تشدید تنش را فراهم می‌کند. حتی اقدامات کوچک‌تر، از جمله حملات سایبری به بانک‌های ایران یا اعمال تحریم‌های شدیدتر، نیز مورد بحث قرار گرفته است. در مقابل، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران هشدار دادە است که هرگونه اشتباه محاسباتی دوباره از سوی آنچه او دشمن نامید، با پاسخ فوری مواجه خواهد شد. او گفت برنامه‌هایی برای یک حمله احتمالی آماده گشتە و درس‌های آموخته‌شده در جریان آنچه کە جنگ ۱۲ روزه نامیدە می شود، ضرورت واکنشی سریع را نشان می‌دهد. او هشدار داد که هرگونه درگیری می‌تواند در سراسر منطقه، از اسرائیل تا کشورهای میزبان پایگاه‌های نظامی ایالات متحده، گسترش یابد. شبکه سی‌ان‌ان نیز گزینه‌های باقی‌مانده واکنش ایران در صورت حمله آمریکا پس از جنگ ۱۲ روزه را مورد تجزیە و تحلیل قرار دادە است. کارشناسان به این شبکه گفتند ایران می‌تواند اهداف ایالات متحده آمریکا و اسرائیل در منطقه را هدف قرار دهد، نیروهای نیابتی و شبه‌نظامیان وابستە بە خود در کشورهای منطقە را بسیج کند یا دست به اقدام تلافی‌جویانه اقتصادی با پیامدهای جهانی بزند.