Search this site

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد اخیر آمریکا برای توافق هسته‌ای را به دلیل مغایرت با اصل «ما می‌توانیم» رد کرد و غنی‌سازی اورانیوم را «کلید» برنامه هسته‌ای ایران خواند. در همین حال عباس عراقچی، وزیر امور خارجه نیز با تأکید بر ادامه غنی‌سازی در خاک ایران به عنوان «خط قرمز»، پیشنهاد آمریکا را مبهم دانست. روز چهارشنبه ۱۴ خرداد (۴ ژوئن)،  علی خامنه‌ای  در مراسم سی‌وششمین سالگرد مرگ خمینی در آرامگاه او، پیشنهاد هسته‌ای آمریکا را «صد در صد ضد شعار ما می‌توانیم» توصیف کرد و آن را تلاشی برای وابستگی ایران به غرب دانست. وی با اشاره به دستیابی ایران به «چرخه کامل سوخت هسته‌ای»، غنی‌سازی اورانیوم را «کلید مسئله هسته‌ای» خواند و گفت: «دشمنان روی غنی‌سازی دست گذاشته‌اند.» خامنه‌ای با انتقاد از موضع ایالات متحده که خواستار «غنی‌سازی صفر» است، اظهار داشت: «پاسخ ما به یاوه‌گویی‌های آمریکا معلوم است: نمی‌توانند هیچ غلطی بکنند.» وی دخالت واشنگتن را غیرقابل قبول خواند و پرسید: «چرا دخالت می‌کنید ایران غنی‌سازی داشته باشد یا نه؟ به شما چه؟ شما چه‌کاره‌اید؟» او صنعت هسته‌ای را «صنعت مادر» با کاربردهای گسترده علمی فراتر از تولید انرژی دانست و افزود: «صد نیروگاه هسته‌ای داشته باشیم اما غنی‌سازی نداشته باشیم، به درد نمی‌خورد.» در همین حال عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در بیروت پیشنهاد ارائه‌شده توسط استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، را «مبهم» و دارای «سوالات بسیار» توصیف کرد و گفت ایران ظرف روزهای آینده پاسخ خواهد داد. وی تأکید کرد: «ادامه غنی‌سازی در خاک ایران خط قرمز ماست و این واقعیتی است که همه کشورها آن را دریافته‌اند.» عراقچی در پاسخ به اظهارات دونالد ترامپ که گفته بود ایران اجازه غنی‌سازی نخواهد داشت، افزود: «ما برای ادامه غنی‌سازی از کسی اجازه نمی‌گیریم.» او همچنین در مصاحبه با شبکه القاهره الاخباریه مصر، با اشاره به نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، از گزارش اخیر این نهاد ابراز نارضایتی کرد و خواستار رویکرد غیرسیاسی آژانس شد. عراقچی  در دیدار سه‌جانبه با وزیر خارجه مصر و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس نیز گفت: «اگر آمریکا واقعیت برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران را بپذیرد، آماده توافق هستیم، اما غنی‌سازی دستاورد علمی ماست و از آن صرف‌نظر نمی‌کنیم.» دونالد ترامپ  در تروث سوشیال (۲ ژوئن) اعلام کرد که در توافق نهایی، ایران اجازه هیچ‌گونه غنی‌سازی نخواهد داشت. با این حال، اکسیوس و نیویورک تایمز (۳ و ۴ ژوئن) گزارش دادند که پیشنهاد ویتکاف شامل اجازه موقت غنی‌سازی محدود با غلظت ۳ درصد و تشکیل کنسرسیوم منطقه‌ای با مشارکت کشورهایی مانند عربستان، امارات، قطر و ترکیه است. اکسیوس به نقل از یک مقام ایرانی ناشناس نوشت که تهران ممکن است این کنسرسیوم را بررسی کند، مشروط به استقرار آن در خاک ایران.کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز سه‌شنبه ۳ ژوئن ۲۰۲۵ گفت ویتکاف پیشنهاد «مفصل و قابل قبولی» ارائه کرده و در صورت رد آن، ایران با «عواقب جدی» مواجه خواهد شد. گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (۱۷ مه ۲۰۲۵) نشان می‌دهد ایران ۴۰۸.۶ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ذخیره کرده که ۵۰ درصد بیشتر از فوریه ۲۰۲۵ است. گروسی هشدار داد این میزان برای ساخت دست‌کم شش بمب اتمی کافی است، در صورت غنی‌سازی بیشتر. ایران، که تنها کشور غیرهسته‌ای با غنی‌سازی ۶۰ درصدی است، اتهامات درباره قصد ساخت سلاح هسته‌ای را رد می‌کند. برنامه هسته‌ای ایران با سرمایه‌گذاری کلان طی دو دهه، غنی‌سازی اورانیوم را توسعه داده، اما برای نیروگاه بوشهر سوخت از روسیه وارد می‌کند. پس از خروج آمریکا از برجام در ۲۰۱۸ و اعمال تحریم‌های شدید، ایران تعهدات برجامی را کاهش داد و غنی‌سازی را افزایش داد. در ماه‌های اخیر پنج دور مذاکره غیرمستقیم با میانجی‌گری عمان برای احیای برجام یا توافق جدید برگزار شده، اما اختلاف بر سر غنی‌سازی ادامه دارد.

دولت باغچلی دبیرکل حزب ناسیونالیست حرکت ملی ترکیه در پیامی بە مناسبت عید قربان، بار دیگر بر دستیابی بە راەحل صلح آمیز برای پایان دادن بە منازعە یکصدسالە کُرد و ترک در این کشور تاکید کرد. روز سه‌شنبه ٣ ژوئن، دولت باغچلی دبیرکل حزب ناسیونالیست حرکت ملی، در پیام تبریک عید قربان بر حل مسالە کُرد در ترکیە و حصول توافق از راه‌های مسالمت آمیز تاکید کرد. در این پیام باغچلی اظهار داشت: نباید این فرصت طلایی از دست برود. تنها از این طریق است کە عید و سیاست دمکراتیک و مدنی بە نحوی گستردە و عمیق می‌تواند بە پیروزی دست پیدا کند. باغچلی با تاکید بر «استفادە از فرصت بی بدیل کنونی»، اظهار داشت: ترکیەای بدون ترور بە عید ابدی خلق ترک بدل خواهد شد. در سدە کنونی، ترکیە بیش از این جایگاهی برای عوامل امپریالیسم و آشوبگران و خائنان نخواهد بود و ترکیە از تمامی بحران‌های خود رهایی می‌یابد. در بخش دیگری از پیام خود، باغچلی ضمن تاکید بر حساسیت این مرحلە، تاکید می‌کند کە تمامی طرف‌ها لازم است «نسبت بە حساسیت این مرحلە مسئولیت پذیری خود را نشان دادە و اجازە ندهند این فرصت طلایی از دست برود.» نامگذاری تلاش‌های مرحلە اخیر از سوی تحلیل‌گران در کانون توجە قرار گرفتە است، زیرا هیچگونە اتفاق نظری میان دو طرف منازعە وجود ندارد. در حالیکە کُردها از این مرحلە با عنوان پایان دادن بە مبارزە مسلحانە نام می‌برند، دولت مرکزی ترکیە و احزاب این کشور از آن با عنوان ترکیە بدون ترور یاد می‌کنند.

با وجود پیشرفت‌های قابل توجه در بهبود مصرف انرژی، کارشناسان هشدار داده‌اند که نیاز روزافزون هوش مصنوعی به برق همچنان در حال افزایش است. نشریه ژول(Joule)،پیش‌بینی می کند تا پایان سال ۲۰۲۵، هوش مصنوعی نزدیک به نیمی از برق مصرفی مراکز داده را به خود اختصاص دهد و حتی از مصرف برق شبکه‌های استخراج بیت‌کوین پیشی بگیرد. این پیش‌بینی از سوی الکس د فریز-گائو، پژوهشگر دکتری در دانشگاه آمستردام و کارشناس حوزه مصرف انرژی رمزارزها ارائه شده است. او می‌گوید: حتی با وجود بهبود کارایی مدل‌های هوش مصنوعی، رشد تقاضا برای انرژی همچنان چشمگیر است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت. الکس در گفتگو با سایت ورج  (The Verge) گفته است: «زمانی که اتریوم به سمت یک روش کم‌مصرف‌تر حرکت کرد، فکر کردم پرونده من در این زمینه بسته شده! اما به‌محض اینکه ChatGPT وارد میدان شد، همه‌چیز دوباره تغییر کرد. این هم یک فناوری جدید و پرمصرف دیگر که بازار رقابتی شدیدی دارد.» به گفته او، رویکرد "هرچه بزرگ‌تر، بهتر" در صنعت هوش مصنوعی باعث شده مدل‌های عظیم و پرمصرف به سرعت گسترش پیدا کنند. به همین دلیل، شرکت‌های فناوری به‌ویژه در آمریکا، در حال ساخت مراکز داده جدید هستند. در واکنش به این تقاضا، شرکت‌های برق مجبور شده‌اند برای پاسخگویی به نیازها، ساخت نیروگاه‌های گازی و هسته‌ای را در دستور کار قرار دهند. این موضوع فشار زیادی به شبکه‌های برق وارد کرده و گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر را دشوارتر می‌کند؛ مشابه همان چالش‌هایی که در زمینه استخراج رمزارزها وجود داشت. ابهام در میزان مصرف واقعی به عقیده د فریز-گائو، یکی از مشکلات مشترک بین استخراج رمزارزها و هوش مصنوعی، دشواری در اندازه‌گیری دقیق مصرف برق و اثرات زیست‌محیطی آن‌هاست. اگرچه شرکت‌هایی مثل گوگل و مایکروسافت اهداف زیست‌محیطی و گزارش‌های سالانه خود را منتشر می‌کنند، اما جزئیات مصرف انرژی مدل‌های هوش مصنوعی معمولاً شفاف نیست. برای برآورد دقیق‌تر، او از روش «تکنیک مثلث‌بندی» استفاده کرده و داده‌های علنی، گزارش‌های مالی و تحلیل‌های مختلف را در کنار هم قرار داده است. او همچنین اشاره می‌کند که شرکت TSMC در تایوان، تولیدکننده اصلی تراشه‌های هوش مصنوعی برای غول‌هایی مثل انویدیا و AMD، در یک سال گذشته ظرفیت تولیدش را دو برابر کرده است. مصرفی هم‌اندازه یک کشور بر اساس تخمین‌های او، در سال گذشته مصرف برق تجهیزات مرتبط با هوش مصنوعی به اندازه مصرف کل کشور هلند بوده و اگر این روند ادامه پیدا کند، تا سال ۲۰۲۵ میزان مصرف آن به اندازه برق مورد نیاز کشور بزرگی مثل بریتانیا (حدود ۲۳ گیگاوات) خواهد رسید. همچنین گزارش جداگانه‌ای از مؤسسه ICF پیش‌بینی می‌کند که تا پایان این دهه، تقاضای برق در آمریکا ۲۵ درصد افزایش خواهد یافت و مراکز داده، هوش مصنوعی و استخراج رمزارزها اصلی‌ترین عوامل این رشد هستند. لزوم شفاف‌سازی و آینده تحلیلگران معتقدند بدون شفافیت از سوی شرکت‌های فناوری، نمی‌توان اثرات زیست‌محیطی دقیق این فناوری‌ها را پیش‌بینی کرد. د فریز-گائو می‌گوید: «رسیدن به یک عدد دقیق برای مصرف برق، نیاز به مراحل دشوار و وقت‌گیر دارد و این فرآیند نباید این‌قدر پیچیده باشد.» او همچنین به مسئله «پارادوکس ژونز» اشاره می‌کند: حتی اگر مدل‌های هوش مصنوعی کارآمدتر شوند، گسترش استفاده از آن‌ها همچنان می‌تواند باعث افزایش مصرف برق شود. هرچند برخی شرکت‌ها، مانند DeepSeek، وعده داده‌اند مدل‌های کوچک‌تر و کم‌مصرف‌تری بسازند، اما پرسش اصلی این است که آیا در نهایت راه مدل‌های کوچک و کم‌مصرف را در پیش می‌گیرند یا همچنان به دنبال مدل‌های عظیم و پرمصرف خواهند رفت؟ تجربه نشان می‌دهد تغییرات بزرگ در این عرصه امکان‌پذیر است، همان‌طور که اتریوم به الگویی کم‌مصرف‌تر روی آورد. اما در مورد بیت‌کوین و شاید در آینده در مورد هوش مصنوعی، منافع مالی و سرمایه‌گذاری‌های کلان می‌تواند مانع تحولات سریع شود. در نهایت، شفاف‌سازی و انتشار اطلاعات دقیق درباره مصرف انرژی این فناوری‌ها، نخستین گام ضروری برای مدیریت این بحران در حال رشد است. آینده صنعت هوش مصنوعی و مسیری که طی خواهد کرد، وابسته به تصمیماتی است که امروز درباره شفافیت و بهره‌وری گرفته می‌شود.

از اول خرداد ۱۴۰۴، اعتصاب بزرگ کامیون‌داران در ایران آغاز شده است؛ حرکتی گسترده که از بندرعباس کلید خورد و به بیش از ۱۵۵ شهر گسترش یافت. افزایش بی‌رویه هزینه‌های بیمه، قطعات، سوخت، کاهش سهمیه گازوئیل و کرایه‌های ثابت، دلایل اصلی این اعتراضات‌اند. انفجار مرگبار در بندر رجایی نیز خشم رانندگان را شعله‌ور کرد. در تهران، شیراز، مشهد و بسیاری دیگر از شهرها، کامیون‌داران با توقف کار و نصب پلاکارد، صدای اعتراض خود را بلند کردند. اعتصاب باعث اختلال در حمل‌ونقل و تعطیلی برخی کارخانه‌ها شد. پاسخ حکومت: بازداشت حداقل ۲۰ راننده. اما واکنش اتحادیه‌ها، معلمان، وکلای دادگستری و ده‌ها تشکل دیگر، حمایت گسترده از مطالبات کامیون‌داران بود. این اعتراض تنها یک خواست صنفی نیست؛ بلکە بازتابی از بحران عمیق معیشتی و بی‌اعتمادی مردم است. اعتصاب کامیون‌داران، در ادامه اعتراضات سال‌های گذشته، نشان می‌دهد که نارضایتی در ایران سازمان‌یافته‌تر از همیشه در حال پیشروی است. گزارش ویدیویی را ببینید و لطفا به اشتراک بگذارید.

سازمان ملل متحد روز دوشنبه ۲ ژوئن با ابراز نگرانی شدید از افزایش بیش از دو برابری اخراج خانوارهای افغانستانی از ایران، نسبت بە بازگرداندن اجباری پناهندگان بە افغانستان هشدار داد. بر اساس گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت(IOM) وابستە بە سازمان ملل متحد در ماه مه سال جاری تعداد ۱۵ هزار و ۶۷۵ خانوار افغانستانی از ایران به افغانستان بازگردانده شدند. در حالی که این رقم در ماه آوریل ۶ هزار و ۸۷۹ خانوار بودە است. این افزایش بیش از دو برابری نشان‌دهنده تغییر الگوی اخراج است؛ برخلاف گذشته که عمدتاً مردان مجرد هدف اخراج بودند، اکنون خانوارهای کامل شامل زنان، کودکان و سالمندان در این روند غالب هستند. این سازمان هشدار داد که اخراج گسترده خانوارها به بحرانی انسانی در افغانستان دامن زده است، جایی که زیرساخت‌های محدود این کشور توانایی پاسخگویی به نیازهای بازگشتی‌ها را ندارد. این موج اخراج همزمان با بیانیه رسمی جمهوری اسلامی ایران در اواخر ماه مه رخ داده است که به اتباع افغانستانی فاقد مدارک قانونی تا ۱۶ تیر ۱۴۰۴ (۶ ژوئیه ۲۰۲۵) مهلت داده تا خاک این کشور را ترک کنند. کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان (UNHCR) تخمین می‌زند که این تصمیم می‌تواند تا ۴ میلیون نفر از جمله ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار مهاجر بدون مدارک و ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار پناهنده ثبت‌شده، را تحت تأثیر قرار دهد. سخنگوی این نهاد بین‌المللی در ژنو اظهار داشت: «بازگشت اجباری به افغانستان، به‌ویژه در شرایط کنونی تحت حاکمیت طالبان، نقض آشکار اصل عدم بازگرداندن (non-refoulement) است که کشورها را از اخراج افراد به مناطقی که در معرض خطر هستند منع می‌کند.» در این بارە، دیدەبان حقوق بشر ضمن اشارە بە در معرض تهدید بودن جان افراد بازگرداندە شدە از سوی طالبان افزود که زنان و کودکان به‌ویژه در برابر خشونت مبتنی بر جنسیت، ازدواج اجباری و کار کودک آسیب‌پذیر هستند. عفو بین‌الملل نیز در بیانیه‌ای جداگانه از ایران در خواست نمودە است تا اخراج‌ها را متوقف کند و به تعهدات خود در کنوانسیون ۱۹۵۱ ژنو در مورد پناهندگان پایبند بماند. همزمان افزایش حملات و نفرت‌پراکنی علیه مهاجران افغانستانی در ایران نگرانی‌های بیشتری ایجاد کرده است. گزارش‌های سازمان حقوق‌بشری نشان می‌دهد که در سال‌های اخیر، حملات گروه‌های راست‌گرا و اقدامات تبعیض‌آمیز علیه افغانستانی‌‌ها در شهرهای مختلف ایران شدت گرفته است. این حوادث با موج تبلیغات منفی در برخی رسانه‌های داخلی ایران که مهاجران را به‌عنوان تهدید اقتصادی و امنیتی معرفی می‌کنند همراە شدە است. سازمان بین‌المللی مهاجرت از جامعه بین‌المللی خواستە است تا با ارائه کمک‌های بشردوستانه به افغانستان و فشار دیپلماتیک بر ایران از تشدید بحران جلوگیری کنند.

ایالات متحده آمریکا حضور نظامی خود در سوریه را از هشت پایگاه به تنها یک پایگاه کاهش دادە و رویکرد سیاستی خود نسبت به دمشق را متحول می‌کند؛ تحولی که فرستاده ویژه جدید واشنگتن آن را "پاسخ به شکست قرن گذشته" می‌خواند. در این بارە، توماس براک، فرستاده ویژه رئیس‌جمهور دونالد ترامپ در امور سوریه، در گفت‌وگو با شبکه ترکیه‌ای NTV تأکید کرد: سیاست کنونی ما نسبت به سوریه هیچ شباهتی به سیاست‌های صد سال گذشته نخواهد داشت. آن‌ها اساساً شکست خورده‌اند. این اظهارات همزمان با لغو غیرمنتظره تحریم‌های آمریکا علیه سوریه و پس از سرنگونی بشار اسد توسط گروه‌های مخالف مسلح در دسامبر ۲۰۲۴ مطرح شد. براک که همزمان سفیر آمریکا در ترکیه است، هفته گذشته برای نخستین بار از سال ۲۰۱۲ پرچم آمریکا را بر فراز سفارت این کشور در دمشق بە نشانه‌ی نمادینی از عادی‌سازی روابط میان دو کشور برافراشت. در راستای این عادی سازی، براک جزئیات بی‌سابقه‌ای از کاهش حضور نظامی آمریکا ارائه دادە و اظهار داشت: شمار پایگاه‌ها را از هشت به پنج، سپس به سه کاهش داده‌ایم و به احتمال زیاد تنها یک پایگاه حفظ خواهیم کرد. این فرآیند هم‌اکنون در حال اجراست. منابع امنیتی در آوریل در گفتگو با رویترز تأیید کردند تجهیزات نظامی آمریکا از شرق دیرالزور خارج و به حسکه منتقل شده‌ است. دیده‌بان حقوق بشر سوریه نیز گزارش داد خروج نیروها از پایگاه‌های راهبردی میدان نفتی العمر و میدان گازی کونیکو در دیرالزور از ۱۸ مه آغاز و با شتاب ادامه دارد. کاروان‌های زرهی و لجستیکی تحت پوشش پروازهای گسترده جنگنده‌های ائتلاف در حال ترک این مناطق هستند. در همین حال، نیروهای دموکراتیک سوریه، واحدهای ویژه کماندویی خود را برای تأمین امنیت مناطق تخلیه‌شده به سرعت اعزام کرده‌اند. این کاهش، بازتابی از تحول در وضعیت امنیتی منطقه‌ای و بهبود روابط میان دمشق – که پیشتر از سوی غرب منزوی شده بود – و ایالات متحده به شمار می‌رود. نیروهای سوریه دموکراتیک: متحد حیاتی در تقاطع منافع فرستاده آمریکا بر نقش محوری نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) تحت رهبری کردها تأکید کرد و آن‌ها را «متحدی کلیدی و عنصری حیاتی برای کنگره آمریکا» خواند. ادغام نیروهای سوریە دموکراتیک-با بیش از ۶۰ هزار نیرو- در ساختار دولت جدید سوریه از سوی واشنگتن «بسیار حیاتی» توصیف شده است. با این حال، رئیس‌جمهور ترکیه، اردوغان، هفته گذشته SDF را متهم به «وقت‌کشی» در اجرای توافق ادغام در نیروهای مسلح سوریه کرد. آنکارا این گروه را شاخه‌ای از حزب کارگران کردستان می‌داند و از سال ۲۰۱۶ عملیات‌های متعددی برای دورکردن آن‌ها از مرزهایش انجام داده است. تهدید داعش و چالش امنیت زندان‌ها با وجود شکست سرزمینی داعش در ۲۰۱۹، این گروه با بهره‌برداری از خلأ امنیتی پس از سقوط اسد، به تهدیدی جدی تبدیل شده است. هفته گذشته داعش مسئولیت دو حمله در استان السویدا -منطقه‌ای تحت کنترل دروزی‌ها- را بر عهده گرفت. پنتاگون تأیید کرده است که طی یک سال گذشته ده‌ها حمله هوایی برای مهار بازسازی توان داعش انجام داده است. هم‌زمان، نگرانی‌ها درباره امنیت زندان‌ها و اردوگاه‌های تحت کنترل SDF -که ده‌ها هزار عضو داعش و خانواده‌شان را نگهداری می‌کنند- افزایش یافته است. مقامات غربی هشدار می‌دهند خروج کامل آمریکا و عدم مدیریت این مراکز توسط دولت دمشق، خطر فرار گسترده زندانیان را در پی دارد. چشم‌انداز آینده: واقع‌بینی و مسئولیت‌پذیری منطقه‌ای برّاک با تأکید بر ضرورت «واقع‌بینی در انتظارات» خاطرنشان ساخت: وظیفه ما تضمین امنیت برای همه طرف‌ها نیست. شریکان منطقه‌ای باید چارچوب امنیتی جدیدی را تقویت کنند. این کاهش نظامی همسو با گرایش دیرینه ترامپ برای خروج از سوریه است؛ طرحی که در ۲۰۱۸ با واکنش SDF مواجه شد اما اکنون با توافق مارس ۲۰۲۵ این نیروها با دولت موقت سوریه بر سر ادغام تا پایان سال جاری، تسهیل شده است. پنتاگون قبلاً اعلام کرده بود شمار نیروهای ۲۰۰۰ نفره در شمال‌شرق سوریه به کمتر از ۱۰۰۰ نفر کاهش خواهد یافت.

مذاکرات غیرمستقیم ایران و ایالات متحده بر سر برنامه هسته‌ای تهران، پس از پنجمین دور گفت‌وگوها در رم، همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در حالی که ایالات متحده بر توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم اصرار دارد، ایران این موضوع را خط قرمز خود می‌داند. همزمان با افزایش ابهام در رابطە با آیندە مذاکرات هستەای، گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) حاکی از افزایش نگران‌کننده ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و کاهش نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای این کشور است. تمامی این عوامل، همراه با تهدیدات نظامی اسرائیل، چشم‌انداز دیپلماتیک را پیچیده‌تر کرده است. در این بارە، خبرگزاری رویترز از شکاف اطلاعاتی قابل توجه  آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سال گذشته به دلیل ناتوانی در نظارت بر سانتریفیوژهای پیشرفته IR-6 ی که سال گذشته با کامیون وارد تاسیسات فردو شده بودند گزارش دادە است. اگرچه ایران پیش از این اعلام کرده بود که قصد نصب این سانتریفیوژها را دارد، اما منشأ و جزئیات این تجهیزات برای بازرسان آژانس همچنان نامشخص باقی مانده است. این موضوع نمونه‌ای از چالش‌های نظارتی است که از زمان خروج آمریکا از توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ (برجام) تشدید شده است. گزارش‌های فصلی آژانس نشان می‌دهد که این نهاد دیگر اطلاعات دقیقی از تعداد، محل تولید یا نگهداری سانتریفیوژهای ایران ندارد. ایران در سال‌های اخیر نه‌تنها سانتریفیوژهای پیشرفته‌تری نصب کرده است، بلکه سطح غنی‌سازی اورانیوم را تا ۶۰ درصد افزایش داده است که تنها یک گام با خلوص تسلیحاتی (۹۰ درصد) فاصله دارد. طبق گزارش محرمانه اخیر آژانس، ایران بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با خلوص ۶۰ درصد ذخیره در اختیار دارد که در صورت غنی‌سازی بیشتر، برای تولید چندین بمب هسته‌ای کافی است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در گفت‌وگو با رسانه‌ها در وین تأکید کرده است که بدون دسترسی کامل به تأسیسات و داده‌های ایران، تضمین صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای این کشور غیرممکن است. او خواستار بازرسی‌های «بسیار قوی» در صورت دستیابی بە هرگونە توافق احتمالی جدید شدە است. موضع ایران: غنی‌سازی، خط قرمز غیرقابل مذاکره پیش‌تر، شبکه سی‌ان‌ان به نقل از اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گزارش کرده بود که تهران آماده مصالحه در برخی حوزه‌های برنامه هسته‌ای خود است، اما غنی‌سازی اورانیوم غیرقابل مذاکره است. بقایی در این بارە در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان اظهار داشت: اگر هدف جلوگیری از تسلیحاتی شدن برنامه هسته‌ای ایران باشد، این امری قابل دستیابی است. اما اگر هدف محروم کردن ایران از حق انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز باشد، این روند با چالش جدی مواجه خواهد شد. او همچنین از وجود «راه‌های متعدد» برای توافق بدون ارائه جزئیات بیشتر سخن گفتە است. بقایی تهدیدات نظامی اسرائیل علیه تأسیسات هسته‌ای ایران را رد و تأکید نموده بود که «ایرانیان در برابر هرگونه فشار متحد شده و از امنیت ملی خود دفاع خواهند کرد.» این موضع در ادامه با اظهارات عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، است که مذاکرات رم را «یکی از حرفه‌ای‌ترین دورهای گفت‌وگو» توصیف کرده بود، اما مسائل کلیدی را «بسیار پیچیده» عنوان کرده بود که در چند جلسه قابل حل نیستند.  موضع آمریکا و فشارهای دیپلماتیک دولت دونالد ترامپ، که در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شد، همچنان بر توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم در ایران اصرار دارد. با این حال، گزارش اخیر آکسیوس نشان می‌دهد که پیشنهاد جدید آمریکا به ایران، که روز شنبه ارائه شده است، اجازه غنی‌سازی محدود در سطح مورد نیاز برای سوخت راکتورهای هسته‌ای را مشروط به نظارت دقیق آژانس و پذیرش پروتکل الحاقی می‌دهد. این پیشنهاد با واکنش منفی تهران مواجه و یک دیپلمات ایرانی آن را «غیرقابل قبول» و «تحمیلی» توصیف کرده است. کاخ سفید پیشتر در روز شنبه اعلام کرده بود که این پیشنهاد «مشروح و قابل قبول» است و از ایران خواسته بود که آن را بپذیرد. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید نیز تأکید کرده بود که «ترامپ مصمم است که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نیابد.» با این حال، منابع ایرانی به سی‌ان‌ان گفته‌اند که این پیشنهاد «ناهماهنگ و پراکنده» است و چشم‌انداز مذاکرات در حال فروپاشی است. تهدیدات منطقه‌ای و نقش اسرائیل همزمان، گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا حاکی از آماده‌سازی اسرائیل برای حمله احتمالی به تأسیسات هسته‌ای ایران در صورت عدم دستیابی بە توافق با ایران هستند. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در واکنش به گزارش اخیر آژانس، آن را «هشداری جدی» خواند و مدعی شد که ایران مصمم به تکمیل برنامه تسلیحات هسته‌ای خود است. ترامپ روز جمعه در کاخ سفید اظهار داشتە بود که ایران «ترجیح می‌دهد به توافق برسد تا اینکه مورد حمله قرار گیرد». وی در این سخنان ابراز امیدواری کرد که توافقی در آینده نزدیک حاصل شود. با این حال، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی، در اظهاراتی کنایه‌آمیز خطاب به مذاکره‌کنندگان آمریکایی گفت: «سعی کنید حرف بیهوده نزنید.»

اگرچە احمد الشرع، رئیس جمهور دولت انتقالی سوریه، در طول شش ماهە اول کسب قدرت، موفق به جلب نظر جامعه بین‌المللی و لغو تحریم‌های اقتصادی طاقت‌فرسا شدە است، با این حال، به گفته تحلیلگران، همچنان با چالش‌های بزرگی مواجە است که مهم‌ترین آنها ایجاد یک حکومت مؤثر و احیای اقتصاد در عین حال حفظ ثبات در سوریە است. زمانیکە احمد الشرع در ۸ دسامبر با سرنگونی رئیس جمهور سابق سوریە، بشار الاسد وارد دمشق شد، خود را در مقابل چهار قدرت کم و بیش تثبیت یافتە در سوریە یافت: نخست؛ دولت مرکزی در دمشق، دولت نجات که بر ادلب بر مناطق شمال غرب سوریە سیطرە داشت، دیگری مناطقی کە تحت کنترل جناح‌های طرفدار آنکارا بودند. اما در این میان ادارە مناطق خودمدیریتی شمال شرق سوریە (روژآوا) با برخورداری از یک استقلال نسبی ١٢ سالە و پیشینەی نهاد سازی، توانستە بود با انتشار قرارداد اجتماعی، حداقلی از زیرساختهای اقتصادی، نظامی، قضایی و مدنی را ایجاد نماید. وجود چهار منطقە کم و بیش مجزای حاکمیتی، تاکنون الشرع را با چالشهای مهمی مواجە ساختە است، از همین رو، برخی از متخصصان مسائل خاورمیانە و سوریە بر این باورند کە علاوە بر این چهار قدرت کم و بیش تثبیت یافتە در سوریە، دخالت کشورهای خارجی نیز می تواند ثبات نسبی ٦ ماهە اخیر در سوریە را در ماههای آتی با چالش مواجە سازد. در همین بارە، رضوان زیاده، مدیر اجرایی مرکز مطالعات سیاسی و استراتژیک سوریه در واشنگتن، بر این باور است کە بە رغم تمامی شکنندگیهای سیاسی و اجتماعی آن، در صورت دستیابی جولانی بە گونەای از ثبات در سوریە، میتواند دستاوردی بزرگ برای وی قلمداد شود. به گفته زیاده، «تضمین موفقیت دوره انتقالی» که برای پنج سال تعیین شده است، «دشوارترین چالش» است. خشونتهای فرقه‌ای کە طی ماە گذشتە اقلیت علوی را هدف قرار دادە و منجر به مرگ بیش از ۱۷۰۰ نفر در طول دو روز شدە است، باعث گردید کە جامعه دروزی، اعتماد به توانایی دولت انتقالی بە ریاست الشرع را در برقراری ثبات و حفظ حقوق اقلیت‌هایی که نگران نقش و آینده خود در سوریە پس از اسد هستند، تضعیف نماید. از سوی دیگر تلاش‌های الشرع برای گسترش دامنە کنترل خود بر سوریە، با درخواست کردها برای یک فرمول حکومت غیرمتمرکز که آنها را قادر به ادامه مدیریت نهادهای تثبیت شدە خود نماید، در تضاد است. در این رابطە بدران چیا کرد، از مقامات ارشد منطقە خودمدیریتی شمال-شرق سوریە بە کرات اعلام داشتە است: دولت انتقالی سوریە باید از راه‌حل‌های امنیتی و نظامی برای رسیدگی به مسائل معوقه فاصله گرفتە و نسبت به پذیرش تمامی مولفەها و عناصر هویتی ساکن در سوریە و مشارکت آنها در روند سیاسی پذیرا باشد. اما از آنجا کە اعلامیه قانون اساسی دولت انتقالی هیچ انتخاباتی را در طول دوره پنج سالە تصریح نمی‌کند. انتخابات قانونگذاری در پایان دوره انتقالی، پس از تدوین قانون اساسی جدید، برگزار خواهد شد. زیاد در این بارە، بر این باور است: نحوە برخورد با اتنیکها از برجسته‌ترین چالش‌های داخلی برای الشرع بودە و ایجاد اعتماد بین اجزای مختلف نیازمند تلاش سیاسی بیشتر برای تضمین همزیستی در سوریە آیندە است. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا نیز در ماه گذشته هشدار دادە بود که دولت انتقالی، با توجه به چالش‌هایی که با آن روبرو است، ممکن است طی ماههای آتی با یک جنگ داخلی تمام عیار" که "عملاً سوریە را تجزیه خواهد کرد، فاصله داشته باشد. نیل کویلیام، محقق چتم هاوس، بر این باور اس که بزرگترین چالش الشرع ترسیم مسیری رو به جلو است که همه سوری‌ها می‌خواهند بخشی از آن باشند، و انجام این کار نیازمند سرعت کافی است. علیرغم آنکە الشرع برخاستە از یک گروە اسلامگرای جهادی و متکی بە ترکیە است، در مقایسه با کشورهایی که تغییرات سریع قدرت را تجربه کرده‌اند، توانسته است ثبات نسبی در سوریە را با جلب توجە مجامع جهانی تضمین کند. با تمامی این موارد، خشونتهای فرقه‌ای شکل گرفتە به ویژه علیه علویان، تردیدهایی را در مورد توانایی الشرع در کنترل جناح‌های مختلف، از جمله گروه‌های افراطی که مورد توجه جامعه بین‌المللی هستند، ایجاد کرده است و واشنگتن ازجولانی خواسته است که آنها را به ترک کشور دعوت کند. بنابە گزارش الشرق الاوسط، یک منبع سوری که نخواست نامش فاش شود، به این خبرگزاری گفت که دولت انتقالی پیش از این نامه‌ای به واشنگتن ارسال کرده و متعهد شده بود که «ارتقاء جنگجویان خارجی را متوقف کند». علاوه بر این، هزاران جنگجوی داعش به همراه اعضای خانواده‌شان توسط نیروهای کرد در کمپ پناهندگان الهول نگهداری می‌شوند. دولت فعلی و انتقالی الشرع فاقد ظرفیت مادی و لجستیکی برای انتقال آنها به زندان‌های تحت کنترل خود است. همزمان با این مشکلات، الشرع سوریەای ورشکستە از رژیم قبلی را به ارث برده است. بخشهای اقتصاد و خدمات عمومی آن فرسوده شدە و سیستم مالی آن از جهان جدا شده است. طبق گزارشهای سازمان ملل نیز اکثر جمعیت آن زیر خط فقر زندگی می‌کنند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در دیدار با مقامات ارشد لبنان از جمله وزیر خارجه و رئیس‌جمهور این کشور با انتقاد از "ماجراجویی‌های نظامی" حزب‌الله مواجه شد که به گفته مقامات لبنانی، کشور را در شرایط دشواری قرار داده است. رئیس‌جمهور لبنان بازسازی ویرانی‌های ناشی از جنگ با اسرائیل را اولویت اصلی خواند و خلع سلاح حزب‌الله را پیش‌شرط جذب بودجه بازسازی دانست. به گزارش شبکه الحدث ، یوسف رجی، وزیر امور خارجه لبنان روز سه‌شنبه ۱۳ خرداد (۳ ژوئن) در دیدار با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در بیروت اظهار داشت که ماجراجویی‌های نظامی، به‌ویژه اقدامات حزب‌الله، لبنان را در "شرایط دشواری" قرار داده است. وی صراحتاً اعلام کرد: بدون خلع سلاح حزب‌الله، هیچ بودجه‌ای برای بازسازی وجود نخواهد داشت. در این بارە، منابع نزدیک به مذاکرات به شبکه العربیه گفتند که عراقچی در پاسخ به اظهارات وزیر خارجه لبنان اعلام کرده است: «خلع سلاح حزب‌الله تصمیمی مربوط به لبنان است.» این اظهارات در حالی بیان می شوند که لبنان همچنان با پیامدهای ویرانگر درگیری‌های اخیر با اسرائیل دست‌وپنجه نرم می‌کند.   همزمان دفتر ریاست‌جمهوری لبنان نیز اعلام کرد که جوزف عون، رئیس‌جمهور این کشور در دیدار با عراقچی بر تمایل بیروت برای تقویت روابط با تهران تأکید کرده است. عون با اشاره به ویرانی‌های گسترده ناشی از حملات اسرائیل، بازسازی را "اولویت اصلی" دولت خواندە و افزودە است که این فرآیند با همکاری کشورهای "برادر و دوست" و در چارچوب قوانین بین‌المللی پیگیری خواهد شد. روزنامه لوریان لو ژور (L’Orient-Le Jour) چاپ بیروت نیز گزارش داد که مقامات لبنانی در این دیدارها بر لزوم آتش‌بس فوری و کاهش تنش‌های منطقه‌ای تأکید کرده‌اند. این روزنامه به نقل از یک مقام دولتی نوشت: لبنان نمی‌تواند هزینه جنگ‌های نیابتی را بپردازد و نیاز فوری به کمک‌های بین‌المللی برای بازسازی دارد.  بر ا‌ساس گزارش رسانه‌های غربی، لبنان در تلاش است تا از طریق میانجی‌گری کشورهای غربی و عربی، از جمله فرانسه و عربستان سعودی، بودجه‌ای برای بازسازی زیرساخت‌های تخریب‌شده تأمین کند. با این حال، شرط خلع سلاح حزب‌الله که از سوی برخی کشورهای حامی مالی مطرح شده، به چالشی جدی برای دولت لبنان تبدیل شده است.  عراقچی در این سفر همچنین با نجیب میقاتی، نخست‌وزیر لبنان دیدار کرد و بر حمایت ایران از "دولت، ملت و مقاومت لبنان" تأکید کرد. وی حملات اسرائیل را "جنایت جنگی" خواند و خواستار اعمال تحریم‌های شورای امنیت علیه اسرائیل شد. درگیری‌های میان حزب‌الله و اسرائیل از اکتبر ۲۰۲۳، پس از حمایت حزب‌الله از حملات حماس علیه اسرائیل شدت گرفت. این تنش‌ها در سپتامبر ۲۰۲۴ با انفجار پیجرها و بی‌سیم‌های حزب‌الله و کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل این گروه به اوج خود رسید. حزب‌الله که از سوی ایران حمایت می‌شود، به عنوان یک نیروی نظامی و سیاسی در لبنان شناخته شدە و فعالیت‌های نظامی آن انتقادهای داخلی و بین‌المللی را برانگیخته است. کشورهای غربی از جمله ایالات متحده و بریتانیا، حزب‌الله را یک سازمان تروریستی می‌دانند، در حالی که اتحادیه اروپا تنها شاخه نظامی آن را در این دسته‌بندی قرار داده است. کارشناسان معتقدند که بدون حل مسئله حزب‌الله، لبنان قادر به جذب سرمایه‌گذاری‌های لازم برای بازسازی نخواهد بود. با این حال خلع سلاح حزب‌الله به دلیل نفوذ سیاسی و نظامی این گروه در لبنان و حمایت جمهوری اسلامی ایران فرآیندی پیچیده و زمان‌بر است.

در پی فراخوان انحلال حزب کارگران کُردستان (پ.ک.ک) توسط عبدالله اوجالان، رهبر دربند کُردها و متعاقب آن اعلام انحلال این حزب در ١٢ مه، رسانه‌های ایرانی و تحلیلگران نزدیک به دولت جمهوری اسلامی ایران با خوش‌بینی از احتمال تضعیف یا انحلال حزب حیات آزاد کُردستان (پژاک)، سخن گفته‌اند. این گمانه‌زنی‌ها در حالی مطرح می‌شود که پژاک قاطعانه هرگونه برنامه برای انحلال یا خلع سلاح را رد کرده و بر ادامه فعالیت خود برای حل دموکراتیک مسئله کُردها تأکید دارد. این گزارش به بررسی این ادعاها، ریشه‌های آن‌، و تجربه‌های تاریخی مذاکرات می‌پردازد. خبرگزاری تسنیم، وابستە بە سپاە پاسداران انقلاب اسلامی، در گزارشی به تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ اعلام کرد که پ.ک.ک در دوازدهمین کنگره خود در (اقلیم کُردستان)، شمال عراق، به درخواست اوجالان، انحلال ساختار سازمانی و پایان اقدامات مسلحانه را اعلام کرده است. این گزارش با اشاره به سکوت حزب کارگران کُردستان درباره سرنوشت پژاک، مدعی شدە است که انحلال پ.ک.ک می‌تواند پژاک را از عقبه عقیدتی و لجستیکی خود محروم کند. در همین رابطە محسن امینی، کارشناس میز کُردی اندیشکده امنیتی مرصاد، کە از نهادهای وابستە بە نیروهای امنیتی محافظەکار ایران است، در این گزارش اظهار داشت: پس از انحلال پ.ک.ک، کاهش نقش و نفوذ پژاک کاملاً قابل پیش‌بینی است، زیرا ساختار تشکیلاتی و لجستیکی پژاک وابسته به پ.ک.ک بوده و بدون پشتیبانی پایگاه‌های قندیل، توان چریکی و عضوگیری آن کاهش خواهد یافت. از سوی دیگر، احسان هوشمند، تحلیلگر نزدیک به جریان‌های اصلاح طلب در ایران، در مقاله‌ای در روزنامه شرق نوشته با اشارە بە چرخش ایدئولوژیک حزب دموکرات کُردستان ایران نوشتە است که انحلال حزب کارگران کُردستان نیز نتیجه «بن‌بست نظری و تئوریک سوسیالیسم» است که پ.ک.ک و گروه‌های مشابه، از جمله پژاک، بر آن استوار بوده‌اند. او استدلال کرده که این بن‌بست می‌تواند به تضعیف گروه‌های کُردی وابسته به این ایدئولوژی منجر شود. در نشستی در اندیشکده مرصاد وابسته به سپاه پاسداران، تحلیلگران ایرانی دیدگاه‌های مشابهی را مطرح کردند. محمدحسین خوش‌قلب، پژوهشگر این اندیشکده، در این بارە اظهار داشت: انحلال پ.ک.ک فرصتی طلایی برای ایران فراهم می‌کند تا با همکاری عراق و اقلیم کُردستان، گروه‌های تجزیه‌طلب مانند پژاک را که تهدیدی برای امنیت ملی هستند، مهار کند. همچنین، سعید کریمی، دیگر تحلیلگر مرصاد نیز تأکید کرده است کە پژاک بدون حمایت لجستیکی و آموزشی پ.ک.ک، به‌ویژه در قندیل، توانایی سازماندهی عملیات‌های مؤثر را از دست خواهد داد. با این حال، این خوش‌بینی در حالی مطرح می‌شود که امیر کریمی، رئیس مشترک پژاک، در گفت‌وگویی با آرین تی‌وی در ٢٩ اردیبهشت ١٤٠٤ اعلام کرده بود: ما نه خود را منحل می‌کنیم و نه سلاح را زمین می‌گذاریم. این تصمیم با شفافیت کامل اعلام می‌شود. مبنای مبارزه پژاک بر اساس حل دموکراتیک مسئله کُرد است و ما خواهان خروج این مسئله از میدان خشونت و امنیتی شدن هستیم. این موضع نشان‌دهنده عزم پژاک برای ادامه فعالیت مستقل از تحولات پ.ک.ک است. ریشه‌های امیدواری ایران خوش‌بینی ایران به تضعیف پژاک ریشه در استراتژی‌های منطقه‌ای آن، به‌ویژه توافق امنیتی با دولت عراق و اقلیم کُردستان دارد. در ٢٧ مه ٢٠٢٥ ، علی‌اکبر احمدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، و قاسم الاعرجی، مشاور امنیت ملی عراق، در مسکو بر اجرای کامل توافق‌نامه امنیتی سال ٢٠٢٣ تأکید کردند که هدف آن خلع سلاح احزاب کُردی ایران در اقلیم کُردستان و انتقال آن‌ها به اردوگاه‌های غیرنظامی در عمق خاک عراق است. احمدیان هشدار داد که «نفوذ عناصر خارجی و مراکز جاسوسی» در مناطق مرزی می‌تواند امنیت دو کشور را تهدید کند. بنظر می‌رسد که ایران با تکیه بر این توافق و روابط نزدیک با دولت اقلیم کُردستان، به دنبال این است تا همچون دیگر احزاب کُردستانی فعالیت‌های حزب حیات آزاد کُردستان را نیز محدود کند. این مسئله ریشه در نگرانی‌های ایران نسبت به روند پروسه صلح در ترکیه دارد، چراکه در مذاکرات صلح ترکیه با پ.ک.ک، موضوع آینده پژاک مسکوت مانده است. از سوی دیگر تهران از این واهمه دارد که پژاک در معادلات سیاسی آینده در منطه برای آنها دردسرساز شود. چراکه درصورت کاهش فشار نظامی بر پ.ک.ک و تداوم روند صلح، این امکان وجود دارد که بخشی از نیروها و امکانات حزب کارگران کُردستان در اختیار پژاک قرار گیرد و فضا را برای فعالیت‌های بیشتر این حزب مهیاتر شود. به موازات تحولات سیاسی در ارتباط با مسئله کُرد در خاورمیانه، جمهوری اسلامی ایران نیز درتلاش است تا اینگونه وانمود کند که در تلاش است تا از قافله عقب نماند. در چارچوب این تغییر سیاست تهران در ماه‌های اخیر تلاش کرده تا با با برگزاری نشست‌هایی مانند اجلاس استانداران اقلیم کُردستان در سنندج و همایش‌هایی با موضوع مسئله کُرد در نهادهای دانشگاهی، از جملە جایزە قلم ماموستا هەژار، خود را به عنوان یکی از بازیگران اصلی در مسئله کُرد جا بزند. اما تجربه تاریخی نشان می‌دهد که هر بار کە تهران درصدد حل مسئله کُرد برآمده است نتایج آن به گونه دیگری رقم خورده است. در اواخر دهه ١٣٦٠ شمسی و پس از پایان جنگ ایران و عراق، مذاکرات صلح با حزب دموکرات کُردستان ایران به ترور عبدالرحمن قاسملو، دبیرکل این حزب و کشتار دیگر رهبران کُرد در اروپا و کُردستان منجر شد.   در دوره اصلاحات یکبار دیگر مذاکرات با احزاب کُردستانی به دلیل عدم تعهد دولت به وعده‌ها و تداوم سیاست‌های امنیتی و سرکوب شدید در کُردستان به بن‌بست رسید.   همچنین، در دوره حسن روحانی، مذاکرات اسلو بین ایران و احزاب کُردستانی، به‌ویژه حزب دموکرات کُردستان ایران، به دلیل اختلافات عمیق و نبود اعتماد متقابل بی‌نتیجه ماند. بدون اصلاحات واقعی در سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران نسبت به مسئله کُرد، امید به تضعیف یا انحلال پژاک ممکن است غیرواقعی باقی بماند. اظهارات امیر کریمی نشان‌دهنده عزم این گروه برای ادامه فعالیت است، اما فشارهای منطقه‌ای، به‌ویژه از طریق توافقات امنیتی ایران و عراق، می‌تواند برای این حزب با چالشهای جدی همراه باشد چراکه این حزب درحال حاضر تنها حزب کُردستانی است که به فعالیت‌های خود در جوار مرزهای اقلیم کُردستان و ایران ادامه می‌دهد. به عبارتی این حزب تا این لحظه به دلیل موقعیت و نوع عملکردش از فشارهای فزاینده جمهوری اسلامی ایران تا حدودی مصون مانده است، اما درصورت سرکوب تمام و کمال دیگر احزاب کُردستانی و خاتمه دادن به فعالیت‌های آنان در منطقه، فشارها بر این حزب افزایش خواهد یافت. از سوی دیگر، طی ماههای اخیر شایعاتی از گفتگو یا درخواست گفتگو از سوی حزب دموکرات کُردستان ایران با مقامات جمهوری اسلامی ایران مطرح شدە است. در آخرین خبر، کانال تلگرامی صابرین نیوز مدعی شدە بود کە حزب دموکرات کُردستان ایران دو بار از طریق نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کُردستان، خواهان گشایش کانالی برای مذاکرە بە تهران شدە است. تا کنون مقامات حزب دموکرات کُردستان ایران در این بارە هیچ گونە اظهار نظری نکردەاند.

طی یک عملیات امنیتی گسترده، نیروهای دموکراتیک سوریه (اس‌.دی.اف) و دولت سوریه مرحله دوم تبادل گسترده اسرا و اجساد را در محله‌های کُردنشین حلب با حضور گروه تحریر الشام به پایان رساندند. این اقدام که پس از هفته‌ها تأخیر و مذاکرات فشرده محقق شد، می‌تواند دریچه‌ای برای کاهش درگیری‌های محلی و آغاز گفت‌وگوهای سیاسی دشوار باشد، هرچند اختلافات ساختاری عمیق باقی است. مرحلە دوم تبادل اسرا میان نیروهای دموکراتیک سوریە و گروە هیات التحریر الشام، روز دوشنبه ۱۲ خرداد (۲ ژوئن) در  میدان الزیتون واقع در محله‌های شیخ مقصود و اشرفیه شهر حلب، تحت تدابیر امنیتی شدید و حضور گسترده نیروهای میدانی انجام شد. بر اساس توافق نهایی انجام شدە میان نیروهای دموکراتیک سوریە و گروە هیات التحریر الشام کە بخش موثر دولت انتقالی سوریە را تشکیل می دهد، نیروهای دموکراتیک سوریە ۱۷۰ زندانی از نیروهای خود و ۸ زندانی از یگان‌های مدافع زنان (ی‌.پ.ژ) را آزاد و تحویل گرفتد. در مقابل، ۲۵۰ زندانی وابسته به گروه هیات التحریر الشام (HTS) نیز به این گروه تحویل داده شد. علاوه بر زندانیان، اجساد شماری از کشته‌شدگان نیز مبادله گردید. منابع محلی و ناظران از احتمال انجام تبادل دیگری در روزهای آینده نیز خبر داده‌اند. این عملیات در واقع اجرای مرحله دوم توافقی بود که نخستین بخش آن در سوم آوریل ۲۰۲۵ با آزادی ۱۴۶ زندانی (عمدتاً غیرنظامی) و ۹۷ نیروی دولتی انجام شده بود. با این حال، اجرای مرحله دوم ابتدا برای ۲۸ مه برنامه‌ریزی شده بود، اما به تعویق افتاد. منابع کردی و ناظران سوری دلیل این تأخیر را دو عامل اصلی می‌دانند: امتناع دولت دمشق از تحویل مبارزان زن ی.پ.ژ به قسد، و خودداری اس.دی.اف از آزادی اسرای وابسته به ارتش ملی سوریه (متحد ترکیه). هیفین سلیمان، رئیس شورای مدنی شیخ مقصود و اشرفیه، نیز عدم اجرای بند "پاکسازی زندان‌ها" توسط دمشق را عامل تأخیر عنوان کرد. مذاکرات فشرده روزهای گذشته میان طرفین سرانجام به رفع این موانع انجامید. تحولات ساختاری و تغییر چیدمان امنیتی یکی از بندهای قابل توجه توافق اخیر، تغییر ساختار نیروهای امنیتی در محله‌های شیخ مقصود و اشرفیه است. بر این اساس، نیروهای وابسته به "آسایش" (نیروهای امنیت داخلی اس دی اف) در این مناطق، به تشکیلات جدیدی به نام نیروهای امنیت عمومی منتقل می‌شوند. این نهاد جدید، زیرمجموعه‌ای از اداره مناطق خودگردان شمال و شرق سوریه (AANES) خواهد بود و تحت نظارت رهبری آمریکا فعالیت می‌کند. این تغییر نشان‌دهنده تلاش برای استانداردسازی ساختارهای امنیتی تحت هدایت متحد خارجی اصلی نیروهای سوریە دموکراتیک است. ناظران منطقه‌ای تبادل اسرا را نشانه‌ای از همکاری تاکتیکی موقت میان نیروهای سوریە دموکراتیک و دولت سوریه در بحبوحه تنش‌های فزاینده با هدف کاهش درگیری‌های محلی و باز کردن فضایی برای مذاکرات بعدی قلمداد می کنند. موفقیت این مرحله می‌تواند زمینه را برای پیشرفت گفت‌وگوهای سیاسی بین دو طرف در مراحل آتی فراهم کند. با این حال، اختلافات ساختاری عمیق بر سر نوع نظام حکمرانی (تمرکزگرایی دولت در مقابل درخواست اس دی اف برای سیستم غیرمتمرکز) و نیز حضور نیروهای خارجی همچنان به قوت خود باقی است. انتشار جزئیات دقیق زمان و مکان تبادل بعدی، منوط به ادامه روند اعتمادسازی و حل این تناقض‌های اساسی خواهد بود.

اسناد محرمانه‌ای که به دست اکسیوس رسیده نشان می‌دهد پیشنهاد جدید ایالات متحده به ایران، غنی‌سازی محدود اورانیوم در خاک این کشور را مجاز می‌شمرد—نقطه‌ای که با اظهارات علنی مقامات کاخ سفید و توییت تازه ترامپ مبنی بر «عدم مجوز هرگونه غنی‌سازی» در تناقض آشکار است. این پیشنهاد که از طریق عمان ارائه شدە است، دولت آمریکا را در معرض خشم متحدان اسرائیلی و سناتورهای جمهوری‌خواه قرار داده است. پایگاە خبری اکسیوس در جدیدترین خبر خود از پیشنهاد محرمانە آمریکا مبنی بر مجوز غنی سازی محدود اورانیوم در فضای سرزمینی ایران خبر دادە است. بر اساس این گزارش، پیشنهاد تسلیم‌شده توسط ستیو ویتکاف، نماینده ویژه کاخ سفید، به ایران اجازه می‌دهد این کشور، غنی‌سازی اورانیوم را در سطح پایین و محدود برای دوره‌ای نامشخص در داخل مرزهای خود ادامه دهد. این طرح که حاوی ایده‌های مقدماتی برای د ستیابی بە یک توافق است، مستقیماً با مواضع عمومی مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و خود ویتکاف—که خواستار توقف کامل غنی‌سازی و برچیدن تأسیسات هسته‌ای ایران بوده‌اند—تضاد دارد. بر اساس این گزارش بندهای کلیدی این پیشنهاد شامل موارد زیر است: ممنوعیت ساخت تأسیسات غنی‌سازی جدید، توقف تحقیقات و توسعه سانتریفیوژهای پیشرفته، برچیدن، زیرساخت‌های حیاتی فرآوری اورانیوم، ایجاد کنسرسیوم منطقه‌ای برای غنی‌سازی با شرایط، کاهش موقت غنی‌سازی به ۳٪، غیرفعال‌سازی تأسیسات زیرزمینی فوردو، محدودیت غنی‌سازی در مراکز رو زمینی به حد تأمین سوخت غیرنظامی و سرانجام اجرای فوری پروتکل الحاقی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برای نظارت قوی.  تخفیف تحریم‌ها منوط به «اثبات تعهد واقعی ایران» از طریق راستی‌آزمایی آژانس است. واکنش‌های متضاد: انکار ترامپ، هشدار نظامی و نگرانی متحدان کاخ سفید در بیانیه‌ای رسمی از زبان کارولین لویت، سخنگوی مطبوعاتی، جزئیات پیشنهاد را رد نکرد و تنها تأکید کرد: رئیس‌جمهور ترامپ به‌وضوح اعلام کرده است که ایران هرگز نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد. نماینده ویژه، آقای ویتکاف، پیشنهادی دقیق و قابل‌قبول به رژیم ایران ارسال کرده است و به نفع آن‌هاست که این پیشنهاد را بپذیرند. از آنجا که مذاکرات در جریان است، دولت از اظهار نظر درباره جزئیات این پیشنهاد در رسانه‌ها خودداری می‌کند. اما دونالد ترامپ شامگاه دوشنبه در شبکه‌اجتماعی خود تصریح کرد: «تحت هیچ توافقی به ایران اجازه غنی‌سازی اورانیوم داده نخواهد شد» و هشدار داد در صورت شکست مذاکرات، ایران «با حمله نظامی مواجه خواهد شد». این دوگانگی، خشم متحدان را برانگیخته است. بنیامین نتانیاهو خواستار پایبندی آمریکا به توقف کامل غنی‌سازی شده و طبق گزارش‌ها، نیروهای اسرائیلی برای حمله سریع به تأسیسات هسته‌ای ایران در صورت شکست مذاکرات آماده‌اند. از یک سوی دیگر ده‌ها سناتور جمهوری‌خواه خواستار توقف هرگونه غنی‌سازی و برچیدن کامل برنامه هسته‌ای ایران شده‌اند و از سوی دیگر، ترامپ شخصاً به نتانیاهو هشدار داده است از اقدامات اخلال‌گرانە پرهیز کند، زیرا اعلام داشتە است کە آمریکا نسبت بە دستیابی بە یک راه‌حل نزدیک است، با وجود این تحولات، بنا به گزارش وال‌استریت ژورنال، مقامات اسرائیلی بر این باورند که ایالات متحده ممکن است از این شرط صرف‌نظر کند و به توافقی کمتر جامع رضایت دهد تا مانع از فروپاشی مذاکرات شود چالش‌های پیش‌رو: خط قرمز تهران، ابهام لغو تحریم‌ها و سایه ۲۰۱۵ در مقابل این تهدیدها، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، اعلام کردە است آمریکا «تضمین‌های کافی» برای زمان و چگونگی لغو تحریم‌ها را ارائه نکرده و پیشنهاد واشنگتن اگر چه در دست بررسی است، اما «لزوماً قابل‌قبول» نیست. این موضع در تناقض با ادعای لویت مبنی بر «قابل‌قبول بودن» پیشنهاد است. تهران همواره تأکید کرده است کە هیچ توافقی را کە در راستای غنی‌سازی برای اهداف غیرنظامی ممنوع نماید، نخواهد پذیرفت. دور ششم مذاکرات طی روزهای آینده برگزار می‌شود و نتیجه آن تعیین‌کننده موازنه میان فشار اسرائیل، تهدیدهای نظامی ترامپ، و انعطاف پنهانی دو طرف خواهد بود.