Search this site

ترکیه با وجود اعلام قطع کامل تجارت با اسرائیل در مه ۲۰۲۴، همچنان به‌طور غیرمستقیم مراودات بازرگانی و تجاری خود را با اسرائیل ادامە می دهد. داده‌های اسرائیل نشان می‌دهد واردات از ترکیه در ۲۰۲۵ به ۹۲۴ میلیون دلار و در دو ماه نخست ۲۰۲۶ به ۱۷۶ میلیون دلار رسیده است. تحلیلگران انتقال از مسیرهای ثالث و ثبت غیرمستقیم را دلیل این تداوم قلمداد کردە و پیگیری این رویە را ناشی از تضاد میان فشار سیاسی و واقعیت‌های اقتصادی ارزیابی می‌کنند. با وجود اعلام توقف کامل تجارت با اسرائیل از سوی ترکیه در مه ۲۰۲۴، داده‌های رسمی منتشرشده در اسرائیل نشان می‌دهد جریان کالاهای ساخت ترکیە به این کشور، هرچند کاهش‌یافته است، اما به‌طور کامل متوقف نشده است. این شکاف به یکی از بحث‌برانگیزترین تناقض‌های سیاست خارجی آنکارا در ماه‌های اخیر تبدیل شده است. ترکیه در اوج جنگ غزه، در چارچوب مواضع تند رجب طیب اردوغان علیه اسرائیل، اعلام کرد تمامی روابط تجاری را قطع می‌کند و سیستم گمرکی خود را به‌طور کامل به روی این کشور می‌بندد. مقام‌های ترکیه از آن زمان بارها تأکید کرده‌اند که هیچ تجارت مستقیمی با اسرائیل انجام نمی‌شود. با این حال، داده‌های اداره آمار اسرائیل تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. بر اساس این آمار، واردات اسرائیل از ترکیه در سال ۲۰۲۵ به حدود ۹۲۴ میلیون دلار رسیده است، در حالی که این رقم در سال پیش از آن بیش از دو میلیارد دلار بود. همچنین در دو ماه نخست سال ۲۰۲۶، حدود ۱۷۶ میلیون دلار کالا با منشأ ترکیه وارد اسرائیل شده است. این ارقام اگرچه نشان‌دهنده افت شدید تجارت هستند، اما با روایت توقف کامل همخوانی ندارند. فاصله میان ادعا و داده، به محور اصلی انتقادهای داخلی در ترکیه تبدیل شده و مخالفان دولت آن را نشانه‌ای از دوگانگی میان گفتار سیاسی و عملکرد اقتصادی می‌دانند. تحلیل‌گران برای توضیح این شکاف به چند مسیر احتمالی اشاره می‌کنند. نخست، انتقال کالا از طریق کشورهای ثالث مانند یونان و قبرس به‌گونه‌ای که منشأ ترکیه‌ای آن در آمار مقصد حفظ شود. دوم، ثبت صادرات تحت عناوینی مانند ارسال به فلسطین که امکان تغییر مسیر کالا را فراهم می‌کند. سوم، تفاوت در روش‌های ثبت آماری که ممکن است منشأ کالا را از مسیر واقعی تجارت جدا کند. در این زمینه، کارشناسان اقتصادی و ژئوپلیتیک نیز بر محدودیت ابزار تحریم تأکید دارند. به گفته تیموتی اَش، تحلیلگر ارشد اقتصادهای نوظهور، قطع کامل روابط تجاری میان دو اقتصاد منطقه‌ای با زنجیره‌های تأمین درهم‌تنیده در کوتاه‌مدت عملاً دشوار است و معمولاً به تغییر مسیر تجارت منجر می‌شود، نه توقف آن. در این بارە، سونر چاغاپتای، پژوهشگر مؤسسه واشنگتن، نیز معتقد است سیاست ترکیه در قبال اسرائیل ترکیبی از فشار سیاسی و حفظ منافع اقتصادی است و آنکارا تلاش می‌کند میان این دو سطح تعادل برقرار کند، حتی اگر این امر به برداشت دوگانگی در سیاست منجر شود. همزمان، گال لفت، تحلیلگر انرژی و امنیت، تأکید می‌کند که وابستگی متقابل در حوزه‌هایی مانند انرژی، حمل‌ونقل و کالاهای واسطه‌ای باعث می‌شود حتی در شرایط تنش سیاسی، مسیرهای غیرمستقیم تجارت فعال باقی بمانند. در سطح ساختاری، ترکیه پیش از این یکی از تأمین‌کنندگان مهم کالاهای صنعتی و مصالح ساختمانی برای اسرائیل بود و جایگزینی کامل این شبکه‌ها در کوتاه‌مدت هزینه‌بر و زمان‌بر است. همین موضوع، به گفته تحلیلگران، یکی از دلایل اصلی تداوم غیرمستقیم جریان کالا محسوب می‌شود. در مجموع، داده‌ها نشان می‌دهد که سیاست اعلامی آنکارا در قطع کامل تجارت با اسرائیل تا حد زیادی اجرا شده، اما نه به‌صورت مطلق. تجارت مستقیم به‌شدت کاهش یافته، اما جریان کالا از مسیرهای جایگزین به‌طور کامل متوقف نشده است. به همین دلیل، تناقض موجود را نمی‌توان صرفاً به عنوان شکست سیاست یا موفقیت آن توصیف کرد. آنچه دیده می‌شود، شکافی میان سطح سیاسی و سطح اقتصادی است که در جریان آن فشار دیپلماتیک اعمال شده است، اما منطق بازار و شبکه‌های تجاری همچنان مسیر خود را حفظ کرده‌اند.

علی‌اصغر فریدی   ادعای دونالد ترامپ درباره ارسال سلاح به معترضان ایرانی از طریق کردها، بدون ارائه شواهد، واجد پیامدهای امنیتی و سیاسی چندلایه است. این ادعا، علاوه بر تعارض با واقعیت‌های میدانی و محدودیت‌های لجستیکی، کردها را به‌عنوان یک واسط مسلح، با حذف پیشینە سرکوب مداوم در طول ٤٧ سال، در معرض برچسب‌گذاری امنیتی قرار می‌دهد. در بستر گفتمان رسمی جمهوری اسلامی درباره توطئه خارجی، چنین روایتی می‌تواند به بازتعریف اعتراضات مدنی به‌عنوان تهدیدی مسلحانه منجر شود و زمینه تشدید سرکوب، اتهام‌سازی و فشار برکردستان را فراهم کند و از سوی دیگر، جان دستگیر شدگان را با خطر فوری مواجە سازد. وقتی دونالد ترامپ ادعا می‌کند که «ما کلی اسلحه برای معترضان ایرانی فرستادیم، از طریق کردها، اما فکر می‌کنم کردها آن‌ها را برای خودشان نگه داشتند»، چنین مدعایی نمی‌تواند صرفا یک گزارە ساده باشد، بلکە میتواند بە مثابە یک بمب اطلاعاتی عمل نماید که می‌تواند جان هزاران معترض، بازداشت‌شده و فعال مدنی در ایران را به طور جدی به خطر بیندازد؛ ادعایی بدون سند و کاملا در تضاد با واقعیت‌های میدانی جنبش‌های اعتراضی اخیر در ایران. ادعای ترامپ و سایه سنگین آن بر جنبش اعتراضی ایران روز پنجم آوریل، خبری منتشر شد کە طی آن دونالد ترامپ اعلام نمودە است که ایالات متحده اوایل سال جاری «مقدار زیادی سلاح» برای معترضان داخل ایران ارسال کرده است تا این سلاح‌ها از طریق نیروهای کرد به دست آن‌ها برسد، اما به گفته او، کردها این سلاح‌ها را برای خود نگه داشته‌اند. این اظهارات، که در بستر تنش‌های فزاینده میان آمریکا و ایران مطرح شده است، نه تنها فاقد هرگونه سند و مدرک مستند است، بلکه با واقعیت‌های میدانی، لجستیکی و سیاسی منطقه در تضاد کامل قرار دارد. چنین ادعایی، فارغ از نیت واقعی گوینده که شخص مهمی همچون رییس جمهوری ایالات متحده آمریکا است، می‌تواند عواقب بسیار خطرناک و جبران‌ناپذیری را برای معترضان مسالمت‌جو و بازداشت‌شدگان داخل ایران به همراه داشته باشد. عدم وجود شواهد و انکارهای صریح تا لحظه تنظیم این گزارش برای انتشار، هیچ منبع معتبر آمریکایی، ایرانی یا کردی این ادعای رئیس جمهوری آمریکا را تایید نکرده است. احزاب و گروه‌های کردستان ایران، که سال‌ها در برابر حکومت  اسلامی ایران ایستادگی کرده‌اند، به صراحت اعلام کرده‌اند که چنین تحویل سلاح‌هایی صورت نگرفته و هیچ مدرکی دال بر آن وجود ندارد. این انکارها تنها واکنش احساسی نیست، بلکه بر پایه واقعیت‌های عملی استوار است. انتقال «مقدار زیادی سلاح» به گفته دونالد ترامث، از مناطق مرزی کردستان عراق با ایران، به شهرهای مرکزی مانند تهران، اصفهان یا شیراز، که تحت نظارت شدید نیروهای امنیتی ایران قرار دارد، عملا غیرممکن است. مرزها تحت کنترل شدید قرار دارند، راه‌های ارتباطی مدام رصد می‌شوند و هرگونه جابه‌جایی بزرگ سلاح، بدون ایجاد ردپای قابل پیگیری، قابل انجام نیست. علاوه بر این، اگر فرض را بر آن قرار بدهیم که چنین چیزی روی دادە و چنین تصمیمی نیز اتخاذ شذە است و حتی اسلحه‌ای هم در میان بود که به دست معترضان برسد، آیا دستگاه‌های امنیتی و نظامی و جاسوسی آمریکا به این فکر نکرده‌اند که، تشخیص معترض واقعی از میان میلیون‌ها شهروند عادی در شرایطی که اعتراضات اغلب خودجوش و بدون ساختار مرکزی بوده، چگونه ممکن است؟ ادعای ترامپ فاقد جزئیات کلیدی است، او مشخص نمی‌کند کدام گروه یا حزب کرد دقیقاً واسطه بوده است؟ چه مقدار سلاح تحویل داده شدە است؟ در چه تاریخی این کار انجام گرفته و چگونه به دست معترضان رسیده است؟ فقدان پاسخ به این سؤالات، این اظهارات رئیس جمهوری آمریکا را، بیشتر به یک مانور رسانه‌ای شبیه می‌کند. ادعای ترامث و بخشی از یک تاکتیک برای مذاکره با ایران طرح ادعای تسلیح معترضان از سوی ترامپ و نسبت دادن آن به احزاب کردستان ایران، بیش از آنکه ریشه در واقعیت داشته باشد، به‌نظر می‌رسد که بخشی از یک تاکتیک سیاسی برای افزایش فشار در مذاکرات فعلی با حکومت ایران باشد. از همین رو بە نظر می رسد چنین تاکتیکی با ایجاد فضای هراس امنیتی، در پی گرفتن امتیاز از طرف مقابل طراحی شده است. کردها در ایران و عراق، که خود سال‌ها قربانی سرکوب رژیم‌های حاکم در تهران و بغداد بوده‌اند، به خوبی بر این نکتە واقف هستند که هرگونه درگیری مسلحانه بدون حمایت گسترده، تنها بهانه‌ای برای پاکسازی اتنیکی و سرکوب بیشتر فراهم می‌کند. این ادعا، به جای کمک به مردم ایران، کردها در سطح منطقه را به عنوان نگهدارنده سلاح معرفی می‌کند و آن‌ها را در معرض اتهامات سنگین قرار می‌دهد. در حالی که کردستان ایران طی ماه‌های اخیر شاهد اعتراضات گسترده‌ای نبوده است که نیازمند تسلیح باشد، چنین حرفی می‌تواند تنش‌های اتنیکی را شعله‌ور کند و رژیم ایران را به توجیه عملیات امنیتی بیشتر در غرب این کشور ترغیب نماید. از سوی دیگر، تجربه نشان می‌دهد که احزاب کردستان ایران، در جریان جنبش زن، زندگی، آزادی، با وجود برخورداری از پیشینه نظامی و امکان ورود به درگیری مسلحانه، آگاهانه تصمیم گرفته‌اند از این مسیر فاصله بگیرند تا خصلت مدنی و فراگیر اعتراضات مردمی حفظ شود. بر این اساس، متهم کردن این گروه‌ها به انباشت یا نگهداری سلاح‌هایی که ترامپ به آن اشاره کرده است، نه‌تنها این خویشتن‌داری حساب‌شده را نادیده می‌گیرد، بلکه عملا روندی را دامن می‌زند که تضعیف همبستگی میان نیروهای معترض را در پی داشته و در نهایت به سود بازیگران اهل معامله در عرصه سیاست تمام می‌شود. عواقب ناخوشایند و خطرناک برای معترضان و بازداشت‌شدگان خطر اصلی این اظهارات، به طور مستقیم متوجه جان معترضان و کسانی است که هم‌اکنون در زندان‌های جمهوری اسلامی به سر می‌برند. حکومت ایران از همان ابتدا، اعتراضات را «توطئه خارجی» خوانده و هرگونه ارتباط با خارج را دلیلی برای اتهامات سنگین مانند «محاربه»، «فساد فی‌الارض» یا «جاسوسی» قرار داده است. اکنون با این ادعای علنی از سوی رئیس‌جمهور آمریکا، جمهوری اسلامی می‌تواند با استناد به آن، موج جدیدی از بازداشت‌ها، بازجویی‌ها و احکام اعدام را توجیه کند. بازداشت‌شدگان قبلی که تنها به دلیل شرکت در تظاهرات مسالمت‌آمیز دستگیر شده‌اند، ممکن است با پرونده‌های جدیدی مواجه شوند که سلاح و ارتباط با «دشمن خارجی» را شامل شود. این سخنان، تصویر اعتراضات مردمی در ایران را که همواره بر پایه اعتراض مدنی و بدون خشونت بوده، مخدوش می‌کند. معترضانی که با دست خالی در برابر سرکوب ایستادند، اکنون ممکن است به عنوان عناصر مسلح وابسته به آمریکا معرفی شوند. این امر نه تنها حمایت مردمی داخل کشور را کاهش می‌دهد، بلکه به پروپاگاندای رژیم کمک می‌کند تا اعتراضات را جنگ نیابتی جلوه دهد و مشروعیت آن را از بین ببرد. علاوه بر این، کردها در ایران که در سال‌های اخیر بار اصلی سرکوب را به دوش کشیده‌اند، بیشتر از همیشه در خطر قرار می‌گیرند. هرگونه ارتباط ساختگی با ارسال سلاح آمریکایی می‌تواند بهانه‌ای برای عملیات گسترده نظامی در کردستان شود و زندگی هزاران غیرنظامی را تهدید کند. در سطح بین‌المللی نیز، چنین ادعاهایی اعتماد به هرگونه حمایت واقعی از جنبش دموکراسی‌خواهی ایران را خدشه‌دار می‌کند. مردم ایران به خوبی می‌دانند که حمایت‌های کاغذی و شعاری، بدون اقدام عملی و مسئولانه، تنها هزینه انسانی بیشتری به بار می‌آورد. ترامپ و نیاز به مسئولیت‌پذیری در اظهارات اظهارات ترامپ، هرچند ممکن است بخشی از استراتژی فشار حداکثری بر حکومت ایران باشد، در عمل به ابزاری برای سرکوب بیشتر تبدیل شده است. جنبش اعتراضی ایران ریشه در مطالبات داخلی یعنی آزادی، عدالت و پایان تبعیض دارد. تسلیح معترضان، آن هم به شکل ادعایی و بدون شفافیت از سوی دونالد ترامپ، نه تنها کمکی به این مطالبات نمی‌کند، بلکه آن را به میدان جنگ نیابتی تبدیل می‌کند. اگر هدف واقعی حمایت از مردم ایران است، راه درست، فشار دیپلماتیک، افشای نقض حقوق بشر، حمایت از رسانه‌های مستقل و تقویت صدای معترضان مسالمت‌جو است، نه ادعاهای بدون پشتوانه که جان هزاران نفر را به خطر می‌اندازد. متاسفانه اگرچه امروزه در عرصه سیاست، صداقت اغلب جایگاه پررنگی ندارد، اما یک سیاست خارجی مسئولانه باید بر مبنای واقعیت، دقت و درک پیامدهای انسانی شکل بگیرد. مردم ایران شایسته حمایت‌هایی سنجیده و واقعی هستند، نه روایت‌هایی که بدون توجه به جان و امنیت آن‌ها، صرفاً به تشدید سرکوب دامن می‌زند. ادعای مطرح‌شده از سوی ترامپ نه‌تنها کمکی به جنبش آزادی‌خواهی نکرد، بلکه همچون شمشیر داموکلسی بر فراز سر معترضان و بازداشت‌شدگان قرار خواهد گرفت. جمهوری اسلامی ایران، از چنین حرف‌هایی برای تشدید جو امنیتی و سرکوب استفاده خواهد کرد و قربانیان اصلی، همان معترضانی خواهند بود که با شجاعت در خیابان‌ها فریاد آزادی سر داده‌اند.

اکرم اسدی انتشار ویدیوهایی از حضور نیروهای حشد شعبی در تهران، به‌عنوان یک رخداد صرفاً میدانی قابل تفسیر نیست، بلکه نشانه‌ای از یک راهبرد چندلایه در مدیریت بحران داخلی تلقی می‌شود. این حضور می‌تواند همزمان کارکرد بازدارندگی روانی، انتقال پیام سرکوب برون‌سپاری‌شده و جبران فرسایش ظرفیت نیروهای داخلی را داشته باشد. با این حال، چنین رویکردی با برجسته‌سازی عنصر نیروی خارجی، خطر تشدید احساس تحقیر ملی و تبدیل نارضایتی پراکنده به واکنش جمعی همگن را نیز به همراه دارد. در روزهای اخیر، ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شدەاند که موجی از نگرانی، خشم و تحلیل‌های سیاسی را در میان ایرانیان برانگیخته است. گروهی از این افراد که خود را اعضای حشد شعبی معرفی می‌کنند، در میدان آزادی تهران فیلم گرفته‌اند. یکی از آن‌ها با لحنی صریح و با لهجه عربی عراقی می‌گوید: اینجا میدان آزادی است، مال ماست، برای عراق. در یکی دیگر از ویدیوها، یک روحانی شیعه عراقی ادعا کرده است که از بصره آمده‌ایم نه فقط برای کمک مادی، بلکه با خون‌مان، حضورمان مذهب‌مان. این ویدیوها در حالی منتشر می‌شوند که گزارش‌هایی از ورود کاروان‌های خودروهای حامل پرچم حشد شعبی از مرز شلمچه به خرمشهر، آبادان و سپس تهران منتشر شده است. اگرچه هیچ بیانیه رسمی از سوی دولت ایران یا عراق حضور نیروهای حشد شعبی را تائید نکردەاند، اما با توجه به الگوی تکراری این رویدادها و لحن تحریک‌آمیز ویدیوها، می‌توان سناریوها و انگیزه‌های پنهانی پشت حضور این افراد را مورد بررسی قرار داد. یکی از محتمل‌ترین تفسیرها در این باره، استفاده از نیروهای حشد شعبی به عنوان ابزاری برای زهرچشم گرفتن از مردم ایران و جلوگیری از هرگونه اعتراض مردمی در شرایط بحرانی کنونی است.  ترساندن مردم از اعتراض در زمان جنگ یا صلح یکی از سناریوهای اصلی که از منطق سیاسی قوی هم برخوردار می‌باشد، این است که رژیم جمهوری اسلامی با نمایش علنی حضور نیروهای حشد شعبی، در تلاش برای رسانیدن این پیام بە شهروندان ایرانی است کە در شرایط جنگی، در صورتیکە مردم دست به اعتراض بزنند، نیروهای خارجی بی‌رحمانه و بدون هیچ همدلی سرکوب‌شان را بر عهده خواهند گرفت. این استراتژی در شرایطی که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بسیج ممکن است بخشی از توان خود را به مسائل برون‌مرزی اختصاص داده باشند، بسیار کارآمد به نظر می‌رسد. حشد شعبی، با تجربه جنگ شهری علیه داعش و سابقه طولانی در نقض حقوق بشر، می‌تواند به عنوان نیروی کمکی عمل کند که نسبت به نیروهای داخلی با معترضان ایرانی همدلی فرهنگی کمتری داشته باشد و بنابراین راحت‌تر دستورات سرکوب را اجرا ‌کند. این حضور نه تنها در زمان جنگ، بلکه حتی پس از هرگونه توافق احتمالی صلح با قدرت‌های خارجی نیز معنادار است. رژیم می‌تواند با حفظ این نیروها در خاک ایران، به مخالفان داخلی این پیام را بدهد که حتی در شرایط ظاهری ضعف، همچنان ابزارهای سرکوب خارجی را در اختیار دارد و هیچ خلأ امنیتی در کشور ایجاد نخواهد شد. ویدیوهای تحریک آمیز مانند ادعای مالکیت میدان آزادی، که قطعا با هماهنگی و اجازه حکومت ضبط و منتشر شده است، به‌طور خاص برای ایجاد حس ناامیدی و ترس در میان مردم طراحی شده‌اند: نمایش اینکه حتی اگر مردم فکر کنند رژیم ضعیف شده، بدانید که ما تنها نیستیم و نیروهای عراقی آماده قلع و قمع شما هستند. تقویت ظرفیت سرکوب با نیروهای نیابتی این سناریو تنها یک بلوف روانی نیست، بلکه تهدیدی واقعی است. گزارش‌های متعدد از نهادهایی همچون دادبان، مرکز مشاوره حقوقی کنش‌گران، به صراحت هشدار داده‌اند که هدف از استقرار نیروهای حشد شعبی، مشارکت مستقیم در سرکوب اعتراضات داخلی است. در جریان اعتراضات سراسری پیشین، از جمله خیزش ۱۴۰۱ و رویدادهای دی ۱۴۰۴، گزارش‌های متعددی از حضور شبه‌نظامیان عراقی منتشر شده است. هرچند برخی رسانه‌های نزدیک به رژیم این ادعاها را دروغ و تبلیغات دشمن خوانده‌اند، اما شواهد ویدئویی و شهادت‌های متعدد این الگوی تکراری را نشان می‌دهند. رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور، بارها به این موضوع پرداخته‌اند و حتی منابع عراقی سابق نیز از نقش گروه‌های وابسته به حشد شعبی در سرکوب معترضان ایرانی سخن گفته‌اند. این سابقه نشان می‌دهد که رژیم، هرگاه احساس تهدید داخلی کند، به شبکه نیابتی خود در منطقه متوسل می‌شود تا هم نیروی تازه‌نفس وارد کند و هم مسئولیت مستقیم سرکوب را تا حدی برون‌سپاری کند. حشد شعبی تجربه زیادی در سرکوب در محیط‌های شهری دارد و حضور آن‌ها می‌تواند به معنای صرفه‌جویی در نیروی انسانی داخلی ایران باشد. نیروهای بومی ممکن است در برخی موارد تمایل کمتری به شلیک به هموطنان نشان دهند، اما شبه‌نظامیان خارجی، که هیچ پیوند عاطفی یا زبانی با مردم ندارند، می‌توانند نقش سرکوبگر بی‌طرف را ایفا کنند. این امر به ویژه در شرایطی که سپاه درگیر مسائل منطقه‌ای است، می‌تواند ظرفیت سرکوب داخلی را حفظ و حتی تقویت کند‌. پیامدهای این استراتژی بر افکار عمومی و وحدت ملی با این حال، این رویکرد هزینه‌های سنگینی دارد. بسیاری از ایرانیان حضور نیروهای خارجی را نه تنها نشانه ضعف رژیم، بلکه تحقیر ملی و نوعی اشغال خاموش می‌دانند. واکنش‌های گسترده در شبکه‌های اجتماعی، از خشم ملی‌گرایانه تا نگرانی از اشغال تهران توسط مزدوران خارجی، نشان‌ می‌دهند که چنین نمایش‌هایی می‌تواند نتیجه عکس بدهند و حتی ناراضیان را به اتحاد بیشتر سوق دهند. وقتی نیروهای عراقی در قلب پایتخت ادعای مالکیت می‌کنند، حس تحقیر و بیگانگی در میان مردم تقویت می‌شود و این دقیقا نقطه مقابل هدف ادعایی «کمک مردمی» است. علاوه بر این، از منظر حقوق بشری، استفاده از نیروهای خارجی برای سرکوب شهروندان، مصداق بارز نقض اصول اساسی قانون اساسی و کنوانسیون‌های بین‌المللی است. نهادهایی مانند دادبان تاکید کرده‌اند که این اقدام، حق تجمع مسالمت‌آمیز و امنیت شخصی شهروندان را به طور سیستماتیک نقض می‌کند. در نهایت، حضور حشد شعبی در تهران، فراتر از یک رویداد خبری ساده، نمادی از استراتژی رژیم برای بقای خود در شرایط بحرانی است. این نیروها چه برای کمک لجستیکی، چه برای عملیات روانی یا تقویت سرکوب به کار گرفته شوند، پیام اصلی‌شان یک چیز است: رژیم حاضر است برای حفظ قدرت، حتی از مرزهای ملی عبور کند و از شبه‌نظامیان خارجی به عنوان اهرم فشار علیه مردم خود استفاده کند. در چنین فضایی، آگاهی عمومی از این الگوها، اولین گام برای خنثی کردن تاثیر روانی آن‌هاست. مردم ایران بارها نشان داده‌اند که با وجود همه تهدیدها، صدای اعتراض‌شان خاموش نمی‌شود. این ویدیوها یادآور این واقعیت تلخ هستند که رژیم برای جلوگیری از هر تغییری از سوی مردم حاضر است مرزهای ملی را به راحتی نقض کند.

شرکت پلنت لبز به درخواست دولت ایالات متحده تصمیم گرفت انتشار تصاویر ماهواره‌ای از ایران و منطقه خاورمیانه را به طور نامحدود متوقف کند. این اقدام به دنبال نگرانی‌های امنیتی و به منظور جلوگیری از استفاده از این تصاویر علیه ایالات متحده و متحدانش در منطقه صورت گرفته است. به گزراش رویترز شرکت تصویربرداری ماهواره‌ای پلنت لبز روز شنبه اعلام کرده که به درخواست دولت ایالات متحده، انتشار تصاویر مربوط به ایران و منطقه درگیری در خاورمیانه را به طور نامحدود متوقف خواهد کرد. این تصمیم در ایمیلی به مشتریان اعلام شده است و بر اساس آن، دولت ایالات متحده از تمامی ارائه‌دهندگان تصاویر ماهواره‌ای خواسته است که تصاویر مربوط به این منطقه را برای مدت نامشخصی متوقف کنند. این اقدام پس از تأخیر ۱۴ روزه در انتشار تصاویر خاورمیانه از سوی این شرکت صورت می‌گیرد. به گفته پلنت لبز، این تصمیم به منظور جلوگیری از استفاده دشمنان از این تصاویر برای حملات علیه ایالات متحده و متحدانش اتخاذ شده است. این شرکت همچنین اعلام کرد که توقف انتشار تصاویر ۹ مارس آغاز شده  و انتظار می‌رود که این سیاست تا پایان درگیری ادامه یابد. پلنت لبز یکی از بزرگترین ناوگان‌های ماهواره‌ای تصویربرداری زمین را در اختیار دارد و تصاویر خود را به دولت‌ها، شرکت‌ها و رسانه‌ها می‌فروشد. این شرکت در ایمیل خود به مشتریان اعلام کرد که از این پس به «توزیع مدیریت‌شده تصاویر» خواهد پرداخت که خطری برای ایمنی ایجاد نکند. بر اساس سیستم جدید، این شرکت تصاویر را به صورت موردی و تنها برای نیازهای فوری و حیاتی یا در راستای منافع عمومی منتشر خواهد کرد. در عین حال، یکی از رقبای تجاری پلنت لبز، وانتور، که قبلاً ماکسر تکنولوژی نام داشت، اعلام کرده است که دولت ایالات متحده با آن تماس نگرفته است. سخنگوی این شرکت افزود که این شرکت سال‌هاست که حق اعمال کنترل‌های دسترسی پیشرفته را در زمان درگیری‌های ژئوپلیتیکی برای خود محفوظ داشته و در حال حاضر این کنترل‌ها را برای بخش‌هایی از خاورمیانه اعمال کرده است. این تصمیمات در شرایطی اتخاذ می‌شود که برخی متخصصان فضایی نگران دسترسی ایران به تصاویر تجاری، از جمله تصاویری که از طریق دشمنان ایالات متحده به دست آمده است، هستند. تصاویر ماهواره‌ای نقش مهمی در شناسایی هدف، هدایت سلاح، ردیابی موشک و ارتباطات نظامی ایفا می‌کنند و همچنین به روزنامه‌نگاران و دانشگاهیان در مطالعه مکان‌های صعب‌العبور کمک می‌کنند.

شرکت‌های چینی با استفاده از هوش مصنوعی و داده‌های منبع باز اطلاعات دقیقی را از تحرکات نیروهای آمریکایی در جنگ ایران منتشر کرده‌اند. این اطلاعات شامل جزئیاتی از تجهیزات نظامی و ردیابی ناوهای هواپیمابر است. اگرچه دولت چین به‌طور رسمی از دخالت در جنگ خودداری کرده، این شرکت‌ها از این درگیری برای تقویت توانمندی‌های اطلاعاتی و نظامی خود بهره‌برداری می‌کنند و تهدیدی امنیتی برای ایالات متحده ایجاد کرده‌اند. با شروع جنگ در ایران، پست‌های ویروسی بسیاری در رسانه‌های اجتماعی غربی و چینی منتشر شدە است که جزئیات دقیقی را از تحرکات نیروهای آمریکایی را فاش می‌کند. این اطلاعات، شامل جزئیات تجهیزات پایگاه‌های ایالات متحده، ردیابی تحرکات گروه‌های ناو هواپیمابر آمریکایی و چگونگی آماده‌سازی هواپیماهای نظامی برای حمله به تهران بود. در این بارە، واشنگتن‌پست با ارائە گزارشی از منبع اطلاعات فوق الذکر اعلام نمودە است آمده است که این اطلاعات از یک بازار در حال رشد به دست آمده است که توسط شرکت‌های چینی، که برخی از آن‌ها ارتباط نزدیکی با ارتش آزادی‌بخش خلق چین دارند، مدیریت می‌شود. این شرکت‌ها با استفاده از هوش مصنوعی و داده‌های منبع باز، اقدام به بازاریابی اطلاعاتی کرده‌اند که می‌تواند تحرکات نیروهای آمریکایی را افشا کند. در حالی که دولت چین به‌طور رسمی از هرگونه دخالت مستقیم در جنگ ایران خودداری کرده است، شرکت‌های چینی در حال بهره‌برداری از این درگیری برای گسترش توانمندی‌های خود هستند. این شرکت‌ها، با استفاده از هوش مصنوعی و داده‌های منبع باز، اطلاعات حساسی را درباره تحرکات نظامی ایالات متحده در منطقه جمع‌آوری و تحلیل می‌کنند. آن‌ها از داده‌هایی همچون تصاویر ماهواره‌ای، ردیاب‌های پرواز و اطلاعات حمل و نقل برای تولید اطلاعاتی استفاده می‌کنند که می‌تواند در شناسایی تحرکات نظامی ایالات متحده، به ویژه در نزدیکی پایگاه‌های حساس، مفید باشد. به گزارش واشنگتن‌پست این روند نشان‌دهنده استراتژی چین برای بهره‌برداری از نوآوری‌های بخش خصوصی در عرصه دفاعی است. در واقع، پکن میلیاردها دلار را به‌طور مستقیم در توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی برای کاربردهای نظامی و دفاعی سرمایه‌گذاری کرده است. این سرمایه‌گذاری‌ها بخشی از استراتژی ملی چین برای ادغام منابع مدنی و نظامی است که در پنج سال گذشته رشد قابل‌توجهی داشته است. یکی از شرکت‌های برجسته در این زمینه، میزارویژن است که در سال ۲۰۲۱ در هانگژو تأسیس شده است. این شرکت با ترکیب داده‌های غربی و چینی، فعالیت‌های نیروهای آمریکایی در خاورمیانه را تحلیل کرده است. تصاویر منتشر شده توسط این شرکت جزئیات دقیقی را از فعالیت‌های نظامی ایالات متحده، از جمله موقعیت هواپیماهای نظامی، وضعیت سیستم‌های دفاع موشکی و ردیابی حرکات ناوهای هواپیمابر، به نمایش می‌گذارد. این اطلاعات عمدتاً در رسانه‌های اجتماعی منتشر شده و جزئیاتی از تحرکات ناوهای هواپیمابر یو اس اس جرالد آر. فورد و یو اس اس آبراهام لینکلن که در نزدیکی ایران در حال آماده‌سازی برای عملیات نظامی بوده‌اند، در آن موجود است. این شرکت همچنین اعلام نمودە است که می‌تواند الگوهای سوخت‌گیری گروه‌های ناو هواپیمابر آمریکایی را شناسایی کرده و موقعیت دقیق سلاح‌ها و تجهیزات مستقر در پایگاه‌های نظامی خاورمیانه را افشا کند. این اطلاعات تهدیدهای جدیدی را برای امنیت عملیات نظامی ایالات متحده به همراه دارد، زیرا چنین اطلاعاتی می‌تواند برای نیروهای مقابل در شرایط جنگی بسیار حیاتی باشد. مقامات آمریکایی و کارشناسان اطلاعاتی درباره تهدید بودن ابزارهای ارائه شده توسط شرکت‌های چینی اختلاف نظر دارند. با این حال، آن‌ها اتفاق‌نظر دارند که گسترش این فناوری‌ها به‌عنوان تهدیدی امنیتی رو به رشد تلقی می‌شود. این شرکت‌ها به‌طور فزاینده‌ای قادر به ردیابی و تحلیل تحرکات نظامی هستند و این مسئله، پنهان‌کاری تحرکات نظامی ایالات متحده را دشوارتر می‌کند. برخی مقامات آمریکایی اشاره کرده‌اند که حتی اگر این ابزارها تهدید فوری نیز به نظر نرسند، نگرانی اصلی ناشی از مقاصد چین بیشتر است. آن‌ها معتقدند هدف نهایی چین، نمایش قدرت‌های اطلاعاتی خود و ارتقای توانمندی‌های دفاعی کشورش است. در حالی که شرکت‌های چینی در حال بهره‌برداری از اطلاعات جنگ ایران هستند، دولت چین همچنان تلاش می‌کند تا از هرگونه نقش فعال در جنگ ایران خودداری کند. چین به‌طور مداوم از مواضع صلح‌طلبانه خود دفاع کرده و در هفته‌های اخیر، با همکاری پاکستان، خواستار آتش‌بس فوری و آغاز مذاکرات صلح در جنگ ایران شده است

پوشش زندە ٢٠ : ١٠ شنبه ۴ آپریل همزمان با سقوط A10 و آسیب بالگردها در عملیات نجات، جستجو برای خدمە اف-15 ادامه دارد در سی و پنجمین روز از آغاز حملە بە ایران، حدود یک ساعت پس از سرنگونی یک جنگندە اف-۱۵، یک هواپیمای تهاجمی A-۱۰ نیز در منطقه خلیج فارس و در نزدیکی تنگه هرمز سقوط کرد. نیویورک تایمز به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داد که خلبان این هواپیما به سلامت نجات یافته است. همزمان، ان‌بی‌سی گزارش داد که دو بالگرد بلک‌هاوک نیز در جریان عملیات نجات خدمه اف-۱۵، در شرایط دشوار آسیب دیده‌اند و یکی از آنها ناچار به عبور از مرز عراق شده است. مقامات آمریکایی از ارائه جزئیات بیشتر درباره محل دقیق و علت سقوط A-۱۰ خودداری کرده‌اند. در همین حال، عملیات جستجو و نجات برای یافتن خدمه مفقود شده اف-۱۵ همچنان ادامه دارد. در صورت زنده ماندن، این خلبان احتمالاً از آموزش‌های ویژە برای بقا، گریز، مقاومت و فرار استفاده می‌کند. فاکس نیوز گزارش داده است که در جریان نجات خدمه نخست، میان نیروهای آمریکایی و ایرانی تبادل آتش رخ داده و جستجو برای دومین خدمه همچنان ادامه دارد. انتظار می‌رود این عملیات با چالش‌هایی از جمله زمین خصمانه، آتش ضدهوایی و شرایط متغیر آب‌وهوایی در بیابان ایران همراه باشد. در ۲ مارس نیز سه فروند اف-۱۵ بر فراز کویت بر اثر آتش خودی یک هواپیمای کویتی سرنگون شدند. همچنین یک هواپیمای سوخت‌رسان KC-۱۳۵ پس از برخورد با هواپیمای مشابه در عراق سقوط کرد و هر شش خدمه آن کشته شدند. در ۱۹ مارس، یک جنگنده اف-۳۵ بر فراز ایران هدف قرار گرفت و ناچار به فرود اضطراری شد. در ۱۳ مارس، پنج فروند KC-۱۳۵ در حمله پهپادی ایران به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان آسیب دیدند و در ۲۷ مارس نیز یک هواپیمای E-۳ Sentry در حمله‌ای دیگر به همان پایگاه آسیب دید. برای مقایسه، در جنگ اول خلیج در سال ۱۹۹۱، نیروهای ائتلاف طی ۴۳ روز، ۷۵ هواپیما را از دست دادند که ۲۷ هواپیما و ۱۵ بالگرد متعلق به آمریکا بود. در جنگ دوم نیز در سال ۲۰۰۳، تنها سه هواپیمای آمریکایی سرنگون شدند که یکی از آنها بر اثر آتش خودی بود. ۴۵: ٩ شنبه ۴ آپریل کارشناسان حقوق بین‌الملل نسبت به ارتکاب جنایت جنگی علیه ایران هشدار میدهند در هفتە پنجم از آغاز جنگ ائتلاف اسرائیل و آمریکا با ایران، بیش از صد کارشناس و استاد حقوق بین‌الملل در ایالات متحده، در نامه‌ای سرگشاده، به نگرانی‌های جدی نسبت به عملکرد نیروهای آمریکایی و اظهارات مقامات ارشد دولت ایالات متحده اشاره و هشدار دادەاند که این موارد می‌تواند مصداق نقض قوانین بین‌المللی حقوق بشر و وقوع جنایت جنگی باشد. امضاکنندگان که در میان آنان استادان دانشگاه‌های معتبر آمریکایی از جمله هاروارد، ییل، استنفورد و کالیفرنیا به چشم می‌خورند، با انتشار این نامه در وب‌سایت مجله تخصصی جاست سکیوریتی، نسبت به روند پیش‌برد عملیات نظامی کنونی و لحن اظهارات مقامات آمریکایی در این درگیری ابراز نگرانی کرده‌اند. این کارشناسان، در نامه خود به اظهارنظر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در ماه مارس اشاره کرده‌اند که گفته بود ایالات متحده ممکن است برخی حملات علیه ایران را فقط برای تفریح انجام دهد؛ اظهارنظری که به‌طور گسترده واکنش‌برانگیز بود. علاوه بر این، نامه به اظهارات پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا در اوایل مارس نیز اشاره دارد که گفته بود ایالات متحده خود را ملزم به رعایت قواعد احمقانه جنگ نمی‌داند. امضاکنندگان این جمله را نشانه‌ای از بی‌توجهی به محدودیت‌های حقوقی بین‌المللی توصیف کرده‌اند. کارشناسان در این نامه همچنین ابراز نگرانی کرده‌اند که حملات نظامی، از جمله مواردی که به اهداف غیرنظامی مانند مدارس، مراکز درمانی و خانه‌ها اصابت کرده‌اند، ممکن است نقض آشکار قوانین بین‌المللی بشردوستانه و همچنین منشور سازمان ملل متحد تلقی شود. در متن نامه آمده است که رفتار نیروهای آمریکایی و لحن اظهارات برخی مقام‌ها نگرانی‌هایی جدی در مورد نقض حقوق بین‌المللی و احتمال بروز جنایات جنگی ایجاد کرده است و امضاکنندگان خواستار پایبندی کامل ایالات متحده به قوانین بین‌المللی شده‌اند. این نامه در بحبوحه‌ی افزایش تنش‌ها منتشر شده است، زمانی که تهدیدهای متعددی از سوی واشنگتن درباره حمله به زیرساخت‌های حیاتی ایران، از جمله نیروگاه‌ها، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و پل‌ها، مطرح شده که مورد توجه رسانه‌ها و تحلیل‌گران حقوقی قرار گرفته است. ١٥ : ١٠ جمعە ٣ آپریل واشنگتن اسرائیل را از بن‌بست مذاکرات با ایران مطلع کرد در سی و چهارمین روز از آغاز جنگ با ایران، منابع آگاه به روزنامه اسرائیلی اسرائیل هیوم گفته‌اند که ایالات متحده به اسرائیل اطلاع داده است کە روند مذاکرات با ایران به بن‌بست رسیده است. این روزنامه به نقل از یک منبع دیپلماتیک نوشت عدم اعتماد مانع اصلی هرگونه پیشرفت در مذاکرات است. این منبع افزود تهران بر آتش‌بس فوری با تضمین‌های بین‌المللی مبنی بر عدم ازسرگیری حملات اصرار دارد، در حالی که واشنگتن شروطی را مطرح کرده است که مهم‌ترین آن‌ها بازگشایی کامل و بی‌قید و شرط تنگه هرمز و تحویل تمامی ذخایر اورانیوم غنی‌شده است. در این گزارش آمده است طرف‌های آمریکایی و اسرائیلی، در بحبوحه تلاش‌ها برای تضعیف توانایی تهران در تأمین مالی فعالیت‌های نظامی، در حال آماده‌سازی برای گسترش دامنه حملات دست‌کم برای ۱۰ روز دیگر هستند و تمرکز خود را بر زیرساخت‌های وابسته به سپاه پاسداران و تأسیسات غیرنظامی مورد استفاده حکومت قرار داده‌اند. اگرچه تاکنون از هدف قرار دادن نیروگاه‌های بزرگ و تأسیسات نفتی خودداری شده است، اما تخریب پل کرج و کارخانه‌های غیرنظامی نشان‌دهنده تغییر در راهبرد میدانی است. بر اساس ارزیابی‌های ارائه‌شده توسط ترامپ، این عملیات در چندین جبهه، به‌ویژه در حوزه قابلیت‌های هسته‌ای و موشکی، به نتایج ملموسی دست یافته است. به گفته او، بخش عمده زیرساخت‌های برنامه هسته‌ای نظامی نابود شده و حدود ۸۰ درصد موشک‌های پیشرفته و ۹۰ درصد سکوهای پرتاب خنثی شده‌اند. تغییر یا تضعیف رژیم به‌عنوان یک هدف استراتژیک در گفت‌وگوهای میان ترامپ و نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو مطرح شده است. تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین نقطه تنش باقی مانده است، زیرا سپاه پاسداران به هدف قرار دادن نفتکش‌ها ادامه می‌دهد؛ موضوعی که واشنگتن را به تقویت حضور نظامی واداشته و همزمان انتقاد از بی‌عملی اروپا در دفاع از منابع انرژی را در پی داشته است. ٠٠: ٩ جمعە ٣ آپریل جنگ در خاورمیانە به شوک بازارها و جهش قیمت نفت منجر شدە است با تشدید درگیری‌ها میان آمریکا، اسرائیل و ایران در سی وچهارمین روز، بازارهای جهانی وارد فاز تازه‌ای از ریسک ژئوپلیتیک شده‌اند که مستقیماً عرضه انرژی و جریان تجارت جهانی را تهدید می‌کند. اهمیت این بحران از آن‌جاست که تنگه هرمز به‌عنوان یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انتقال نفت جهان در مرکز تنش قرار گرفته و هرگونه اختلال در آن می‌تواند زنجیره تأمین انرژی را در مقیاس جهانی مختل کند. در این شرایط، بهای نفت به‌سرعت واکنش نشان دادە است. نفت خام آمریکا با جهش ۱۱.۴ درصدی به ۱۱۱.۵۴ دلار در هر بشکه رسید و نفت برنت نیز با افزایش ۷.۸ درصدی از مرز ۱۰۹ دلار عبور کرد. این رشد صرفاً ناشی از کمبود واقعی عرضه نیست بلکه بازتاب پرمیوم ریسک در بازار است، جایی که معامله‌گران احتمال گسترش جنگ و اختلال در مسیرهای صادراتی را در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند. ابعاد اقتصادی بحران به‌سرعت به خارج از بازار انرژی سرایت کرده است. اقتصادهای واردکننده انرژی به‌ویژه در آسیا با موج تازه‌ای از تورم مواجه شده‌اند. افزایش شدید قیمت سوخت در کشورهایی مانند پاکستان و بنگلادش نشانه‌ای از انتقال مستقیم شوک نفتی به مصرف‌کننده نهایی است، مسیری که معمولاً به کاهش قدرت خرید و فشار بر رشد اقتصادی منجر می‌شود. در سطح منطقه‌ای، کشورهایی مانند عراق که وابستگی بالایی به درآمدهای نفتی دارند با چالش دوگانه کاهش صادرات و افت درآمد روبه‌رو شده‌اند. تلاش برای استفاده از مسیرهای جایگزین از جمله خاک سوریه نشان‌دهنده تغییر اضطراری در الگوهای لجستیکی انرژی است، تغییری که هزینه‌ها را افزایش داده و کارایی را کاهش می‌دهد. بازارهای مالی نیز به‌وضوح وارد حالت ریسک‌گریزی شده‌اند. تقویت دلار، نوسان در بازارهای سهام و افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن همگی نشان می‌دهند سرمایه‌گذاران سناریوی تداوم بحران را جدی گرفته‌اند. در چنین فضایی حتی شایعات یا اظهارات سیاسی می‌تواند به نوسانات شدید منجر شود. در مجموع، آنچه در حال شکل‌گیری است صرفاً یک شوک مقطعی در قیمت نفت نیست بلکه بازگشت یک متغیر تعیین‌کننده قدیمی، یعنی متغیر ژئوپلیتیک به معادلات بازار است. تا زمانی که چشم‌انداز روشنی برای کاهش تنش‌ها وجود نداشته باشد، بازارها ناچار خواهند بود با این عدم‌قطعیت زندگی کنند، وضعیتی که می‌تواند پیامدهای عمیق‌تری برای رشد اقتصادی جهانی به همراه داشته باشد. ٤٥ : ٧ جمعە ٣ آپریل برکناری رئیس ستاد ارتش آمریکا چه ارتباطی با جنگ ایران دارد؟ در حالی که جنگ تحت رهبری ایالات متحده علیه ایران ادامه دارد، تصمیم پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، برای کنار گذاشتن رندی جورج، رئیس ستاد ارتش، در زمانی حساس اتخاذ شده است. این تصمیم همزمان با انتشار گزارش‌هایی درباره احتمال عملیات زمینی ارتش آمریکا در ایران مطرح شده است. گزارش‌های رسانه‌ای می‌گویند کریستوفر لانیف، معاون رئیس ستاد، به‌طور موقت این سمت را بر عهده می‌گیرد. این تغییر به گمانه‌زنی‌ها درباره جهت‌گیری نظامی آمریکا دامن زده است. در ساختار نظامی آمریکا، واژه ارتش به نیروهای زمینی اشاره دارد. این نیرو یکی از شش شاخه نیروهای مسلح است. ریاست ستاد مشترک نیروهای مسلح را دن کین بر عهده دارد. یک منبع به شبکه سی‌بی‌اس گفت هگست از جورج خواسته استعفا دهد. او قصد دارد فردی را منصوب کند که بتواند دیدگاه دونالد ترامپ و وزیر دفاع را در ارتش اجرا کند. لانیف پیش‌تر فرمانده لشکر ۸۲ هوابرد بوده است. مقام‌های آمریکایی می‌گویند هزاران سرباز از این لشکر به خاورمیانه اعزام شده‌اند. لشکر ۸۲ تنها یگان ارتش آمریکاست که می‌تواند ظرف ۱۸ ساعت از پایگاه خود در کارولینای شمالی در هر نقطه‌ای از جهان مستقر شود. این لشکر شامل سه تیپ رزمی، یک تیپ هوانوردی، یک یگان توپخانه، یک تیپ پشتیبانی و یک گردان فرماندهی است. گزارش‌های مطبوعاتی می‌گویند در صورت تصمیم ترامپ برای حمله زمینی به ایران، این لشکر نقشی محوری خواهد داشت. رئیس ستاد جدید ارتش پیش‌تر دستیار نظامی هگست بوده است. ١٠ : ٧ جمعە ٣ آپریل ترامپ: آنچه را دربارە جنگ ایران من بگویم، اسرائیل انجام می دهد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفت اسرائیل از دستورات او پیروی خواهد کرد و در صورتی که او تصمیم به پایان دادن به جنگ علیه ایران بگیرد، حملات را متوقف می‌کند. ترامپ در گفت‌وگو با مجله تایم گفت آن‌ها کاری را انجام می‌دهند که من می‌گویم. آن‌ها شریک بسیار خوبی بوده‌اند. وقتی من متوقف شوم، آن‌ها هم متوقف می‌شوند. مگر این‌که تحریک شوند که در آن صورت چاره‌ای نخواهند داشت، اما در نهایت وقتی من متوقف شوم، آن‌ها هم متوقف می‌شوند. این اظهارات با گفته ماه گذشته ترامپ در مصاحبه با تایمز اسرائیل در تضاد است که پایان جنگ را تصمیمی مشترک با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، توصیف کرده بود. گزارش مجله تایم، که شرحی مفصل از نحوه تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ همراه با اسرائیل و تلاش‌های کنونی او برای یافتن راه خروج در پی کاهش محبوبیت جنگ در آمریکا ارائه می‌دهد، به نقل از یک مقام اسرائیلی ناشناس می‌گوید نتانیاهو بدون حمایت ترامپ فضای مانور محدودی دارد. این گزارش، که به نقل از چندین منبع آمریکایی و اسرائیلی تهیه شده است، توضیح می‌دهد ترامپ، که از افشای اطلاعات مربوط به حمله برنامه‌ریزی‌شده به ایران توسط برخی مقام‌های دولت خود خشمگین شده بود، در ۲۷ فوریه نشستی برگزار کرد و در آن اعلام کرد عملیات لغو شده است. او سپس با تعداد محدودی از مقام‌های مورد اعتماد تماس گرفت و حملات اولیه جنگ را که همان شب آغاز شد، برنامه‌ریزی کرد. این گزارش همچنین به تلاش‌های مکرر نتانیاهو برای ترغیب ترامپ به پیوستن به یک حمله طولانی‌مدت علیه جمهوری اسلامی اشاره می‌کند. به نقل از یک منبع ناشناس حاضر در جلسه چندساعته نتانیاهو و ترامپ در واشنگتن، نخست‌وزیر اسرائیل به رئیس‌جمهور آمریکا گفت ما تا اینجا پیش آمده‌ایم، دونالد، باید آنچه را آغاز کرده‌ایم به پایان برسانیم و استدلال کرد تهران در حال وقت‌کشی است و به‌طور پنهانی برای دستیابی به بمب هسته‌ای تلاش می‌کند. ترامپ همچنین به تایم گفت ایران با مقاومت در برابر فشار شدید برای پذیرش توافق، سرسختی زیادی از خود نشان داده است. او افزود آن‌ها توان تحمل درد زیادی را دارند و من به همین دلیل به آن‌ها احترام می‌گذارم. واقعیت این است که به نظر من آن‌ها مذاکره‌کنندگان بهتری هستند تا جنگجو. ٤٥ : ٢ پنجشنبە ٢ آپریل از ٢٨ فوریە تاکنون ۵۸۸ حمله هوایی بە اقلیم کردستان ثبت شده است از زمان آغاز جنگ میان ائتلاف ایالات متحده - اسرائیل با ایران در ۲۸ فوریه، اقلیم کردستان به‌طور مداوم هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفته است. بر اساس آمارهای آرنانیوز تاکنون، در مجموع ۵۸۸ حمله ثبت گشتە و در ۲۴ ساعت گذشته نیز ۳۲ حملە پهپادی به مناطق مختلف اقلیم کردستان شلیک شده‌اند. بر پایه داده‌های گردآوری شدە، بیشترین حملات متوجه استان هولیر (اربیل) در اقلیم کردستان بوده است. به‌گونه‌ای که ۴۵۸ مورد از حملات، معادل ۷۷.۸ درصد کل حملات، به این استان اختصاص داشته است. همچنین ۱۰۳ حمله به سلیمانیه و ۲۵ حمله نیز به دهوک ثبت شده است. علاوه بر این، در یک مورد نیز دو پهپاد به حلبجه شلیک شده‌اند. در ۲۴ ساعت گذشته، از مجموع ۳۲ پهپاد، ۲۵ پهپاد هولیر را هدف قرار داده‌اند، دو پهپاد نیز به محدوده کویه در استان اربیل، چهار پهپاد به دهوک و یک پهپاد به سلیمانیه شلیک شده است. همچنین گزارش‌ها حاکی از آن است که شب گذشته تا بامداد امروز، چهار پهپاد استان دهوک و مناطق مرزی آن را هدف قرار داده‌اند. همچنین بامداد روز پنج‌شنبه، دو پهپاد نیز به محدوده کویه در استان اربیل شلیک شده است که یکی از آن‌ها در کوه هیبت سلطان سقوط کرده است. در سلیمانیه نیز حوالی نیمه‌شب صدای انفجار شدیدی شنیده شد، اما تا کنون اطلاعات رسمی درباره نوع حمله و پیامدهای آن منتشر نشده است.   طبق آمار موجود، از ۲۸ فوریه تاکنون ۱۴ نفر در جریان حملات موشکی و پهبادی جمهوری اسلامی ایران و نیروهای نیابتی آن، جان خود را از دست داده و ۹۱ نفر نیز زخمی شده‌اند. در میان جانباختگان، شش نیروی پیشمرگه در مرز خلیفان در استان اربیل، یک عضو نیروهای امنیتی در فرودگاه بین‌المللی اربیل، شش پیشمرگه عضو احزاب کردستان ایران و یک سرباز فرانسوی که در ۱۲ مارس در اربیل کشته شده است، دیده می‌شوند. در میان مجروحان نیز دست‌کم ۱۸ غیرنظامی حضور دارند. از جمله مجروحان غیرنظامی می‌توان بە یک کودک در سلیمانیه اشاره کرد.   در استان هولیر، مناطقی مانند خبات، عنکاوه، خلیفان، سوران، فرودگاه اربیل و چندین محله شهری و کمپ پناهجویان هدف قرار گرفته‌اند. در سلیمانیه نیز مناطق مختلفی از جمله شهر سلیمانیه، تاسلوجه، سورداش و برخی مواضع نیروهای پیشمرگه هدف حمله بوده‌اند. در استان‌های دهوک و حلبجه نیز تأسیسات نفتی، مناطق مرزی و برخی کمپ‌ها و مناطق مسکونی بمباران شده‌اند.   جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل با ایران از ۲۸ فوریه آغاز شده و همچنان ادامه دارد. این درگیری‌ها باعث گسترش ناامنی در مناطق مرزی و به‌ویژه اقلیم کردستان شده است که به دلیل موقعیت جغرافیایی و حضور نیروها و پایگاه‌های نظامی، به یکی از کانون‌های اصلی این تنش‌ها تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران بە بهانە حضور نیروهای احزاب کردستانی و نیز ایالات متحدە آمریکا، این منطقە را مورد تهاجم نظامی خود میدهد. ٥٥ : ١٢ پنجشنبە ٢ آپریل ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا نشان می‌دهد که ایران در حال حاضر تمایلی به مذاکره برای پایان جنگ ندارد در روز سی و سوم از آغاز حملات ائتلاف آمریکا و اسرائیل بە ایران، بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده توسط چندین آژانس اطلاعاتی آمریکا، جمهوری اسلامی ایران معتقد است در موقعیتی قرار دارد که می‌تواند به جنگ ادامه دادە و در برابر خواسته‌های آمریکا تسلیم نشود. نیویورک تایمز روز چهارشنبه به نقل از مقامات آمریکایی آشنا با این ارزیابی‌ها گزارش داد که ارزیابی‌های اطلاعاتی ایالات متحده نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر تمایلی به شرکت در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ جاری خود با آمریکا و اسرائیل ندارد. این گزارش همچنین نشان می‌دهد ایران مایل است کانال‌های دیپلماتیک را باز نگه دارد، اما یا به آمریکا اعتماد ندارد و یا معتقد است دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در مورد ورود به مذاکرات جدی نیست. در این بارە، دو مقام ایرانی و یک مقام پاکستانی به نیویورک تایمز گفتند حکومت اسلامی ایران ممکن است در شرایط مقتضی دیگر به دیپلماسی روی آورد. با این حال، آن‌ها تأکید کردند باید مشخص شود آیا ایالات متحده مایل است به‌جای مذاکره برای آتش‌بس موقت، به‌طور جدی درباره پایان دادن به جنگ گفت‌وگو کند یا خیر. مقامات آمریکایی و ایرانی هر دو تأیید کردند که دو کشور از طریق واسطه‌ها پیام ردوبدل کرده‌اند، اما درباره شرایط آتش‌بس یا پایان دادن به جنگ گفت‌وگویی انجام نشده است. یک منبع ارشد ایرانی نیز روز چهارشنبه به رویترز گفت ایران خواستار پایان دائمی جنگ بودە و هیچ مذاکره‌ای با میانجیگری درباره آتش‌بس موقت انجام نشده است. یک مقام ارشد ایرانی نیز در ۲۶ مارس به رویترز گفتە است کە با وجود ارائه طرح ۱۵ ماده‌ای آمریکا برای پایان جنگ، هیچ برنامه‌ای برای مذاکره میان دو کشور در این مرحله واقع‌بینانه نیست و ایران این طرح را یک‌طرفه و ناعادلانه می‌داند که حداقل الزامات موفقیت را ندارد. ١٥ : ١٢ پنجشنبە ٢ آپریل افزایش ۷درصدی قیمت نفت پس از اعلام ادامه حملات آمریکا علیه ایران از سوی ترامپ بنا بر گزارش رویترز، قیمت نفت روز پنج‌شنبه جهش قابل توجهی را ثبت کردە است. این افزایش پس از اظهارات دونالد ترامپ درباره تداوم حملات آمریکا بدون ارائه جدول زمانی برای پایان درگیری با ایران رخ داد. همزمان، نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه جهانی نفت و تأثیر آن بر بازارها افزایش یافته است. در معاملات اولیه بازار، بهای نفت خام برنت با ۶.۳۳ دلار افزایش (معادل ۶.۳ درصد) به ۱۰۷.۴۹ دلار در هر بشکه رسید. این رقم در اواخر صبح با ۷ درصد افزایش نسبت به دیروز، به ۱۰۸.۵۶ دلار در هر بشکه رسید. این رشد پس از افت بیش از یک دلاری در جلسه پیشین و پیش از سخنرانی تلویزیونی ترامپ ثبت شد. ترامپ در سخنرانی خود تأکید کرد که واشنگتن کار را تمام خواهد کرد و به‌زودی به اهداف خود دست خواهد یافت. او همچنین مدعی شد که عملیات نظامی آمریکا در مسیر تکمیل قرار دارد و ممکن است طی دو تا سه هفته آینده به پایان برسد، اما همچنان از دادن جزئیات بیشتر در این بارە خودداری کرد. همین ابهام درباره افق سیاسی یا نظامی درگیری، از نگاه تحلیلگران، عامل اصلی افزایش نگرانی در بازارها عنوان شده است. در این راستا، پریانکا ساچدوا، تحلیلگر ارشد بازار در فیلیپ نوا، در این‌باره به رویترز گفت واکنش بازارها ناشی از آن است که در سخنان رئیس‌جمهور هیچ نشانه روشنی از آتش‌بس یا مسیر دیپلماتیک دیده نمی‌شود که به تشدید فضای نااطمینانی در بازار انرژی دامن زده است. این در حالی است که نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای دریایی نیز بالا گرفته است. وزارت دفاع قطر اعلام کرده است که یک نفتکش اجاره‌ای مرتبط با قطر انرژی روز چهارشنبه در آب‌های این کشور هدف اصابت موشک کروز ایرانی قرار گرفته است. در همین حال، آژانس بین‌المللی انرژی نیز هشدار داده است که هرگونه اختلال بیشتر در عرضه در ماه آوریل می‌تواند بر اقتصاد اروپا فشار وارد کند؛ منطقه‌ای که پیش‌تر تا حدی از طریق محموله‌های از پیش قراردادشده در برابر شوک‌های اولیه محافظت شده بود. کلودیو گالیمبرتی، اقتصاددان ارشد در شرکت ریستاد انرژی، در ارزیابی خود از وضعیت بازار به رویترز گفته است کە در غیاب یک طرح روشن برای آتش‌بس یا خروج از بحران، بازارها همچنان در حال هضم اظهارات مقامات هستند. ٣٠: ١٠ پنجشنبە ٢ آپریل قیمت گازوئیل در اروپا از ۲۰۰ دلار در هر بشکه گذشت در حالی که نگرانی‌ها از کمبود شدید عرضه پس از تأثیر مستقیم جنگ در خاورمیانه بر یکی از مهم‌ترین سوخت‌های اقتصاد جهانی رو به افزایش است، قیمت قراردادهای آتی گازوئیل در اروپا به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده است، . در بورس لندن، قیمت‌ها تا ۹.۴ درصد افزایش یافت و معاملات به ۱۴۹۳.۲۵ دلار در هر تن رسید که معادل بیش از ۲۰۰ دلار در هر بشکه است. این ارقام نشان‌دهنده شدت آشفتگی در بازارهای جهانی انرژی است. این جهش قیمتی در شرایطی رخ داده که ترافیک کشتیرانی از طریق تنگه هرمز تقریباً به طور کامل متوقف شده و جریان فرآورده‌های پالایش‌شده، به‌ویژه گازوئیل، را فلج کرده است. این اختلال تنها به عبور سوخت‌های نهایی محدود نمانده و به عرضه نفت خام نیز سرایت کرده است، به‌طوری که بسیاری از پالایشگاه‌ها ناچار به کاهش نرخ تولید شده‌اند. در این شرایط، معامله‌گران در سراسر جهان برای تأمین محموله‌های جایگزین با زمان رقابت می‌کنند. نفتکش‌ها برای دوری از مناطق درگیری به مسیرهای طولانی‌تر هدایت شده‌اند و همین موضوع هزینه‌های حمل‌ونقل و زمان تحویل را افزایش داده است. اروپا از نظر تاریخی با شکاف میان تولید داخلی دیزل و مصرف بالای آن مواجه بوده است. به گزارش بلومبرگ نیوز، تحلیلگران هشدار داده‌اند که در صورت تداوم انسداد تنگه هرمز، این منطقه در هفته‌های آینده با کسری واقعی عرضه روبه‌رو خواهد شد و این فشارها ممکن است به بازارهای آمریکای لاتین نیز گسترش یابد. ناظران معتقدند اختلال مداوم در این شریان حیاتی انرژی آزمونی جدی برای اقتصاد جهانی است. گازوئیل سوختی کلیدی برای بخش‌های حمل‌ونقل، کشتیرانی و صنعت محسوب می‌شود و کمبود طولانی‌مدت آن می‌تواند موج جدیدی از تورم ایجاد کرده و زنجیره‌های تأمین جهانی را مختل کند. ٠٠ : ٧ پنج شنبە ٢ آپریل ایران دیگر قلدر خاورمیانه نیست دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در ادامه سخنرانی ملی خود از کاخ سفید گفت ارتش آمریکا طی دو تا سه هفته آینده به‌شدت به ایران حمله خواهد کرد و همزمان مذاکرات نیز ادامه خواهد یافت. او تأکید کرد تغییر رژیم هدف آمریکا نبوده و هرگز چنین هدفی اعلام نشده است. با این حال مدعی شد عملاً تغییر رژیم رخ داده است، زیرا به گفته او همه رهبران ایران کشته شده‌اند و افراد باقی‌مانده کمتر افراطی و معقول‌تر هستند. ترامپ گفت در صورت عدم دستیابی به توافق، آمریکا همه نیروگاه‌های تولید برق ایران را به‌شدت و احتمالاً به‌طور همزمان هدف قرار خواهد داد. ا و افزود واشنگتن با وجود آنکه تأسیسات نفتی ایران آسان‌ترین هدف محسوب می‌شوند، از حمله به آن‌ها خودداری نمودە است، زیرا چنین اقدامی حتی فرصتی اندک برای بقا یا بازسازی باقی نمی‌گذارد. او ادامه داد تأسیسات هسته‌ای که با بمب‌افکن‌های بی-۲ هدف قرار گرفته‌اند چنان آسیب دیده‌اند که ماه‌ها زمان لازم است تا بتوان به محل آن‌ها نزدیک شد. به گفته او، اگر ایران حتی حرکتی به سمت بازسازی این تأسیسات انجام دهد، آمریکا بار دیگر با شدت آن‌ها را هدف قرار خواهد داد. ترامپ گفت آمریکا دست برتر را در اختیار دارد و تأکید کرد باید این درگیری در چارچوب واقعی آن دیده شود. او همچنین گفت ایران پیش‌تر قلدر خاورمیانه بود، اما دیگر چنین جایگاهی را ندارد و این جنگ را سرمایه‌گذاری برای آینده نسل‌های بعدی آمریکا توصیف کرد. به گفته او، آمریکایی‌ها اکنون می‌توانند در انتظار روزی باشند که از تهدیدهای ایران و خطر باج‌گیری هسته‌ای رهایی یابند. ترامپ افزود به‌دنبال اقداماتی که انجام شده، آمریکا در آستانه از میان بردن تهدید ایران علیه خود و جهان قرار دارد و تأکید کرد در صورت تحقق این هدف، ایالات متحده امن‌تر، مرفه‌تر و قدرتمندتر از گذشته خواهد بود. ٠٠ : ٦ پنج شنبە ٢ آپریل ترامپ اعلام نمود کە آمریکا به تکمیل اهداف راهبردی اصلی در جنگ با ایران نزدیک شده است در سی و سومین روز از آغاز جنگ، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در یک سخنرانی خطاب به مردم این کشور گفت حملاتی که طی چهار هفته گذشته در جنگ با ایران و در کنار اسرائیل انجام شده، ضرباتی سریع، قاطع و گسترده را به تهران وارد کرده و به گفته او به پیروزی‌هایی کم‌سابقه انجامیده است. او در کاخ سفید گفت نیروی دریایی ایران از میان رفته، نیروی هوایی آن به‌شدت تضعیف و بیشتر رهبران آن کشته شده‌اند. به گفته ترامپ، ساختار فرماندهی سپاه پاسداران در حال فروپاشی است، توانایی ایران برای شلیک موشک و پهپاد به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته و تأسیسات تسلیحاتی و پرتابگرهای آن به‌طور گسترده نابود شده‌اند. ترامپ با اشاره به عملیات اخیر در ونزوئلا گفت آمریکا اکنون از نظر انرژی به خاورمیانه وابسته نیست، اما برای حمایت از متحدان خود در منطقه حضور دارد. او تأکید کرد از زمان اعلام نامزدی خود در سال ۲۰۱۵ وعده داده اجازه ندهد ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد و گفت جمهوری اسلامی از زمان تأسیس در سال ۱۹۷۹ شعارهایی علیه آمریکا و اسرائیل سر داده است. ترامپ همچنین ایران را به ایفای نقش در حملات مرگبار سال‌های گذشته متهم کرد و به حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ اشاره کرد. او سرکوب اعتراضات داخلی در ایران را نیز محکوم کرد. وی گفت دستیابی چنین حکومتی به سلاح هسته‌ای تهدیدی غیرقابل تحمل خواهد بود و تأکید کرد اجازه نخواهد داد ایران زیر چتر هسته‌ای به اقدامات خود ادامه دهد. ترامپ از اقدامات پیشین خود علیه ایران، از جمله خروج از توافق هسته‌ای و حمله سال ۲۰۲۰ که به کشته شدن قاسم سلیمانی انجامید، دفاع کرد و او را فردی خطرناک توصیف کرد. او گفت در ابتدا ترجیح می‌داد مسیر دیپلماسی دنبال شود، اما ایران این پیشنهادات را رد کرد و همین امر به صدور دستور حملات به تأسیسات هسته‌ای این کشور در ژوئن گذشته انجامید. به گفته ترامپ، ایران پس از آن تلاش کرد برنامه هسته‌ای خود را بازسازی کند و به آستانه دستیابی به سلاح هسته‌ای نزدیک شده بود. او افزود سال‌ها گفته می‌شد ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد، اما این صرفاً در حد حرف باقی می‌ماند اگر اقدامی در زمان لازم انجام نمیشد. ترامپ با اشاره به عملیات نظامی جاری گفت چنین سطحی از عملیات نظامی بی‌سابقه بوده و اکنون اهداف راهبردی اصلی آمریکا در این جنگ در آستانه تحقق قرار دارند. او افزود آمریکا به پایان این مأموریت نزدیک شده و از متحدان خود در خاورمیانه، از جمله اسرائیل، عربستان سعودی، قطر، امارات، کویت و بحرین، قدردانی کرد و گفت واشنگتن اجازه نخواهد داد کە به آن‌ها آسیبی وارد شود. ٠٠ : ١٨ چهارشنبە ا آپریل واشنگتن گزینه‌های مرتبط با عملیات زمینی در ایران را بررسی می‌کند مجله آتلانتیک گزارش داد کە همزمان با اعزام هزاران نیروی اضافی به منطقه خاورمیانە، فرماندهان نظامی آمریکا در حال بررسی دو سناریوی عملیات زمینی در ایران هستند.. به گفته سه منبع آگاه، یکی از گزینه‌ها حمله به جزیره خارک، مسیر اصلی صادرات نفت ایران، با هدف کاهش منابع مالی تهران و ایجاد اهرم فشار در مذاکرات احتمالی است. گزینه دیگر اجرای عملیات ویژه در داخل ایران برای دستیابی به اورانیوم با غنای بالا و تضعیف برنامه هسته‌ای این کشور است. این منابع گفتند اجرای این طرح‌ها منوط به تصمیم دونالد ترامپ است. در همین حال، حدود ۳۵۰۰ نیروی تفنگدار دریایی آمریکا به منطقه اعزام شده‌اند و انتظار می‌رود شمار مشابهی نیز در هفته‌های آینده به آن‌ها ملحق شوند. این نیروها به صدها عضو یگان‌های عملیات ویژه مستقر در منطقه خواهند پیوست. تحلیلگران هشدار می‌دهند حمله به جزیره خارک می‌تواند قیمت نفت برنت را تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه افزایش دهد و خطر رکود جهانی را بالا ببرد. در مقابل، عملیات برای تصرف اورانیوم غنی‌شده، با وجود ریسک بالا، لزوماً به ثبات منطقه یا بازگشایی تنگه هرمز منجر نخواهد شد. این گزارش می‌افزاید ترامپ با توصیه‌های متضادی روبه‌رو است، برخی از جمله بنیامین نتانیاهو و لیندسی گراهام از اقدام قاطع حمایت می‌کنند، در حالی که چهره‌هایی در جریان آمریکا اول نسبت به ورود به یک جنگ طولانی هشدار داده‌اند. قرار است ترامپ روز چهارشنبه درباره ایران سخنرانی کند؛ سخنرانی‌ای که می‌تواند جهت‌گیری واشینگتن میان تشدید تنش یا حرکت به سوی دیپلماسی را مشخص کند. ٠٠ : ١٢ چهارشنبە ا آپریل با قلمداد کردن ناتو بە عنوان ببر کاغذی، ترامپ دستور بررسی خروج آمریکا از ناتو را در دستور کار قرار داد رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، اعلام کرد که بررسی خروج ایالات متحده از سازمان پیمان آتلانتیک شمالی در دستور کار قرار دارد. این موضع پس از خودداری متحدان اروپایی از مشارکت در عملیات نظامی تحت رهبری واشنگتن علیه ایران مطرح شده است و نشانه‌ای از تشدید اختلافات میان آمریکا و شرکای سنتی آن محسوب می‌شود. ترامپ در گفت‌وگو با روزنامه دیلی تلگراف، ناتو را ببر کاغذی توصیف کردە و تأکید کرد که تصمیم برای پایان دادن به عضویت آمریکا از مرحله بازنگری عبور کرده است. این اظهارات نشان می‌دهد که کاخ سفید اروپا را شریک دفاعی قابل اتکایی نمی‌داند. رد درخواست آمریکا برای اعزام ناوهای جنگی به‌منظور بازگشایی تنگه هرمز، این ارزیابی را تقویت کرده است.تشدید تنش با ایران عامل اصلی این وضعیت محسوب می‌شود. ترامپ اعلام کرد که ناتو هرگز نتوانسته او را متقاعد کند. او همچنین به این موضوع اشاره کرد که روسیه نیز این ائتلاف را فاقد کارایی می‌داند. وی در ادامه از فقدان رفتار متقابل از سوی متحدان انتقاد کرد و گفت آمریکا همواره در کنار آنان بوده است، اما این حمایت یک‌سویه بوده است. رئیس‌جمهور آمریکا از نخست‌وزیر بریتانیا، کیر استارمر نیز انتقاد و کاهش توانمندی‌های نیروی دریایی این کشور را مورد اشاره قرار داد. ترامپ همچنین سیاست‌های انرژی سبز دولت بریتانیا را عامل افزایش هزینه‌ها برای شهروندان دانست. گزارش‌ها نشان می‌دهد که دولت آمریکا در حال بررسی بازسازی ساختار ناتو است. این طرح بر مدلی مبتنی بر پرداخت در برابر مشارکت استوار است و می‌تواند نقش اعضا در تصمیم‌گیری را تغییر دهد. منابع نزدیک به دولت اعلام کرده‌اند که احتمال خروج نیروهای آمریکایی از آلمان نیز در حال بررسی است. این تحولات هم‌زمان با افزایش تردیدها درباره کارآمدی ماده پنجم ناتو مطرح شده است. این ماده تصریح می‌کند که حمله به یک عضو، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود. این بند تنها یک‌بار و پس از حملات ۱۱ سپتامبر فعال شده است. ٠٠ : ١٠ چهارشنبە ا آپریل بە رغم تلاش برای پیشبرد مذاکرات، تنشها با شدت بیشتر همچنان ادامە دارند در ۲۴ ساعت گذشته، تحولات نظامی و دیپلماتیک مرتبط با جنگ ایران و ائتلاف آمریکا–اسرائیل هم‌زمان پیش رفته و تصویری متناقض از فشار حداکثری نظامی در کنار تلاش‌های محدود دیپلماتیک ارائه داده است. مقام‌های آمریکایی با لحنی ترکیبی از خوش‌بینی محتاطانه و هشدار نظامی اعلام کرده‌اند که پایان درگیری نزدیک است. دونالد ترامپ روز گذشته اظهار داشت که ایالات متحده می‌تواند ظرف دو تا سه هفته عملیات نظامی را به پایان برساند و تأکید کرد که در صورت ادامه مقاومت ایران، زیرساخت‌های حیاتی این کشور هدف حملات بیشتری قرار خواهند گرفت. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز در این بارە گفت: ما می‌توانیم خط پایان جنگ را ببینیم، و افزود که مسیر مذاکرات غیرمستقیم هنوز فعال است و امکان گفت‌وگوی مستقیم در آینده وجود دارد. مقامات آمریکایی درحالی تأکید کرده‌اند گزینه دیپلماسی همچنان باز است که بنابر گزارش پنتاگون بیش از ۱۱ هزار هدف در جریان عملیات سی روزه علیه ایران مورد حمله قرار گرفته است. در اسرائیل، موضع‌گیری‌های رسمی عمدتاً بر تداوم حملات علیه تأسیسات نظامی و صنعتی ایران متمرکز بوده است. منابع دیپلماتیک و نظامی اسرائیل اعلام کرده‌اند که کشورشان با هماهنگی کامل با آمریکا، عملیات را برای تضعیف ساختار موشکی و هسته‌ای ایران ادامه می‌دهد و برنامه‌ای برای عقب‌نشینی مستقل از مسیر واشینگتن ندارد. در راستای این موضع‌گیری مقامات اسرائیلی، حملات به مراکز فولاد و صنایع حساس در ایران ادامه دارد. مقام‌های ایرانی اما در واکنش، بار دیگر بر بی‌اعتمادی به مذاکرات تأکید و اعلام کرده‌اند که هیچ گفت‌وگویی در شرایط فشار نظامی پذیرفته نخواهد شد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، گفته است هیچ اعتمادی به مذاکرات وجود ندارد. در همین راستا، مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی به شیخ نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله لبنان، بر ادامه مسیر مقاومت علیه ایالات متحده و اسرائیل تأکید کرده است. مجتبی خامنه‌ای اعلام کرده که سیاست ایران در حمایت از جبهه مقاومت ثابت و بدون تغییر باقی می‌ماند و تهران در کنار متحدان خود خواهد ایستاد. پیام او در شرایطی منتشر شده که تهران تلاش دارد روابط راهبردی خود با گروه‌های مقاومت منطقه‌ای را تحکیم کند و آنان را به ادامه عملیات در برابر نیروهای غربی و اسرائیلی ترغیب نماید. هم‌زمان با این ابراز نظرها و موضع‌گیری‌ها، جمهوری اسلامی ایران تهدید تازه‌ای را نیز به جامعه جهانی ارسال کرده که دامنه تنش‌ها را فراتر از میدان‌های سنتی نبرد خواهد برد. در بیانیه‌ای که دیروز از سوی سپاه پاسداران منتشر شد، فهرست چندین شرکت آمریکایی و بین‌المللی اعلام شد که هدف مشروع برای حملات ایران در منطقه خواهند بود. این شرکت‌ها شامل ‏اپل، گوگل، مایکروسافت، متا (شرکت مادر فیس‌بوک)، اینتل، آی‌بی‌ام، اوراکل و بوئینگ هستند که سپاه آن‌ها را به نقش در عملیات‌های اطلاعاتی و پشتیبانی ایالات متحده و اسرائیل متهم کرده است، و از کارکنان این شرکت‌ها و ساکنان اطراف دفاتر و تأسیسات آن‌ها خواست تا برای حفظ جان خود فوراً منطقه را ترک کنند. تحلیلگران بین‌المللی می‌گویند این تهدیدها نشان‌دهنده تلاش ایران برای گسترش جبهه جنگ به حوزه اقتصاد دیجیتال و زیرساخت‌های جهانی است، اقدامی که درگیری‌های سنتی نظامی را با منافع اقتصادی و دیجیتال کشورهای غربی و حضورشان در خاورمیانه پیوند می‌دهد. مقام‌های آمریکایی در واکنش به این تهدید، آن را بی‌پایه و نمونه‌ای از تلاش ایران برای گسترش تنش به بخش‌های غیرنظامی و اقتصادی توصیف کرده‌اند، و کاخ سفید گفته که آماده است از منافع شرکت‌های آمریکایی و کارکنانشان دفاع کند. ٠٠ : ١٠ چهارشنبە ا آپریل ترامپ: شرط پایان دادن بە جنگ، بازگرداندن ایران بە عصر حجر است در حالیکە انتظار میرود امشب دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا سخنان مهمی را در رابطە با جنگ با ایران بیان کند، امروز اعلام نمود کە آمریکا می‌تواند کارزار نظامی خود علیه ایران را ظرف دو تا سه هفته پایان دهد. او در دفتر بیضی کاخ سفید به خبرنگاران گفت که خروج نیروها به‌زودی انجام خواهد شد و ممکن است ظرف دو هفته، یا شاید سه هفته، صورت گیرد. ترامپ تأکید کرد که پایان این درگیری به توافق با تهران وابسته نیست و گفت ایران مجبور نیست با واشینگتن توافق کند. او در پاسخ به این پرسش که آیا دیپلماسی شرط پایان عملیات است، گفت چنین شرطی وجود ندارد و ایران الزامی به توافق با او ندارد. به گفته ترامپ، شرط پایان عملیات این است که ایران به سطحی بازگردانده شود که دیگر نتواند در آینده نزدیک به سلاح هسته‌ای دست یابد. او این وضعیت را به‌صراحت با تعبیر بازگرداندن ایران به عصر حجر بیان کرد و افزود در صورت تحقق این هدف، آمریکا از درگیری خارج خواهد شد. در همین حال، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، اعلام کرد روزهای پیش‌رو در چارچوب عملیات موسوم به خشم حماسی تعیین‌کننده خواهد بود، اما از ارائه هرگونه جدول زمانی مشخص خودداری کرد. او گفت زمان‌بندی دقیق اعلام نمی‌شود و تأکید کرد هدف، تکمیل مأموریت است. بر اساس گزارش جروزالم پست به نقل از دو منبع آگاه، ایران هنوز به پیشنهاد ۱۵ ماده‌ای آمریکا پاسخ نداده است. این وضعیت در شرایطی است که اختلافات در سطوح عالی حکومت ایران میان چهره‌های تندرو، از جمله احمد وحیدی و محمدباقر قالیباف، و چهره‌هایی که نسبتاً میانه‌رو تلقی می‌شوند، از جمله مسعود پزشکیان و عباس عراقچی، ادامه دارد و در حال حاضر تندروها دست بالا را دارند. در اسرائیل، مقام‌ها ارزیابی می‌کنند که پاسخ احتمالی ایران می‌تواند مذاکرات را پیچیده‌تر کند، هرچند ترامپ در مصاحبه‌های مختلف گفته است که گفت‌وگوها به‌خوبی پیش می‌رود. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز گفت واشنگتن می‌تواند پایان جنگ را ببیند، هرچند این پایان فوری نخواهد بود. او افزود پیام‌هایی میان ایران و آمریکا در حال تبادل است و احتمال دیدار مستقیم میان دو طرف در مقطعی وجود دارد. روبیو همچنین گفت پس از پایان این جنگ، ایالات متحده باید روابط خود با ناتو را بازنگری کند. او با اشاره به محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی برخی متحدان اروپایی در زمینه دسترسی به پایگاه‌ها و حریم هوایی گفت این وضعیت می‌تواند نشان دهد که این ائتلاف به رابطه‌ای یک‌طرفه تبدیل شده است که در آن آمریکا از اروپا دفاع می‌کند، اما در زمان نیاز، حمایت متقابل دریافت نمی‌کند. ٠٠ : ٩ چهارشنبە ا آپریل سازمان ملل متحد: جنگ ایران می‌تواند یک سال رشد اقتصادی کشورهای عربی را از بین ببرد سازمان ملل متحد هشدار داد که یک ماه جنگ در خاورمیانه ممکن است رشد اقتصادی‌ای را که کشورهای عربی در سال گذشته ثبت کرده‌اند، از میان بردە و در عین حال به انقباض اقتصادی شدید در ایران منجر شود. این هشدار در قالب مجموعه‌ای از گزارش‌های برنامه توسعه سازمان ملل متحد در هفته پنجم جنگ منتشر شده است. این گزارش در شرایطی منتشر میشود که با وجود اعلام ایالات متحده درباره مذاکرات، طرف‌های درگیر همچنان به تبادل تهدیدها ادامه می‌دهند. این نهاد بین المللی درباره منطقه عربی، از سوریه و عراق تا کشورهای مغرب و نیز کشورهای حوزه خلیج نیز اعلام کرد این ارزیابی نشان‌دهنده آسیب‌پذیری‌های ساختاری نگران‌کننده‌ای است که این منطقه با آن روبه‌رو است. در گزارش آمده است که حتی یک تشدید نظامی کوتاه‌مدت می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی عمیق و گسترده‌ای به‌دنبال داشته باشد که آثار آن‌ها ممکن است در بلندمدت ادامه یابد. برنامه توسعه سازمان ملل تأکید کرد این تشدید می‌تواند زیانی معادل ۳.۷ تا ۶.۰ درصد از تولید ناخالص داخلی مجموع کشورهای عربی ایجاد کند. به گفته این نهاد، این میزان معادل خسارتی بین ۱۲۰ تا ۱۹۴ میلیارد دلار است که از کل رشد تولید ناخالص داخلی ثبت‌شده در منطقه در سال ۲۰۲۵ فراتر می‌رود. عبدالله الدردری، معاون دبیرکل سازمان ملل و مدیر دفتر منطقه‌ای کشورهای عربی در این برنامه، گفت این یافته‌ها بر ضرورت فوری تقویت همکاری‌های منطقه‌ای برای تنوع‌بخشی به اقتصادها، کاهش وابستگی به رشد مبتنی بر منابع هیدروکربنی، گسترش پایه‌های تولیدی، تقویت نظام‌های تجاری و لجستیکی و توسعه مشارکت‌های اقتصادی تأکید دارد. در همین حال، گزارش دیگری درباره ایران نشان می‌دهد این یک ماه جنگ می‌تواند به انقباض شدید اقتصادی در این کشور منجر شود، به‌طوری‌که تولید ناخالص داخلی بین ۸.۸ تا ۱۰.۴ درصد کاهش یابد. در نتیجه این روند، بین ۳.۵ تا ۴.۱ میلیون نفر دیگر ممکن است به زیر خط فقر سقوط کنند و نرخ فقر در ایران به ۴۱ درصد برسد، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۳ حدود ۳۶.۳ درصد، معادل نزدیک به ۳۲.۷ میلیون نفر، بوده است. ٠٠ : ٦ چهارشنبە ا آپریل طرح احتمالی آمریکا برای انتقال اورانیوم ایران، مأموریتی پرریسک و چندمرحله‌ای خواهد بود گزارش‌ها نشان می‌دهد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در حال بررسی استقرار نیروهای زمینی در ایران برای خارج‌سازی اورانیوم با غنای بالا است؛ عملیاتی پیچیده که ممکن است از چند روز تا چند هفته طول بکشد و با ریسک عملیاتی بالا همراه باشد. این مأموریت احتمالاً با مشارکت نیروهای ویژه انجام می‌شود و مستلزم حضور نیروهای آمریکایی در عمق خاک ایران است؛ حضوری که آن‌ها را در معرض موشک‌های کوتاه‌برد و پهپادها قرار می‌دهد و خطر گسترش درگیری را افزایش می‌دهد. بر اساس ارزیابی کارشناسان، نیروها باید ابتدا به سایت‌های هدف منتقل شوند و محیط پیرامونی را تأمین کنند. سپس متخصصان باید مواد مدفون در تأسیسات زیرزمینی را که پیش‌تر در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در ژوئن با بمب‌های سنگرشکن هدف قرار گرفته‌اند، استخراج و به مکان‌های امن منتقل کنند. این فرآیند ممکن است تحت تهدید مستقیم نیروهای ایرانی انجام شود. ست کرومریچ، سرهنگ بازنشسته ارتش آمریکا، تأکید کرده این عملیات ساده نیست و به زمان قابل توجهی نیاز دارد. جان رتکلیف، مدیر سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، اعلام کرده ایران دست‌کم ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی نزدیک به درجه تسلیحاتی که می‌تواند برای ساخت حدود ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی باشد. به گفته او، پس از حملات به نطنز، فردو و اصفهان، ایران نتوانسته حتی یک کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد تولید کند، اما جامعه اطلاعاتی آمریکا معتقد است برنامه هسته‌ای ایران متوقف نشده است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اعلام کرده است این مواد عمدتاً در اصفهان و بخشی در نطنز نگهداری می‌شود و نشانه‌ای از انتقال آن‌ها مشاهده نشده است. تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، نیز از اطمینان بالا نسبت به محل نگهداری این مواد خبر داده است. به گفته دریاسالار بازنشسته گری روگهد، این عملیات به نیرویی فراتر از چند ده سرباز و پشتیبانی هوایی گسترده نیاز دارد. احتمال مشارکت نیروهای ویژه، یگان‌های هوابرد و واحدهایی از تفنگداران دریایی مطرح شده است. کارشناسان تأکید دارند این مأموریت به پشتیبانی هوایی مستمر، سامانه‌های ماهواره‌ای و جنگ الکترونیک نیاز دارد. همچنین باید مشخص شود آیا تنها اورانیوم ۶۰ درصد یا سطوح پایین‌تر مانند ۲۰، ۵ و ۳.۵ درصد نیز هدف قرار می‌گیرد. خطر وجود سایت‌های فریب‌دهنده و دشواری دسترسی به تأسیسات زیرزمینی از چالش‌های اصلی است. برخی کارشناسان اجرای این عملیات را بدون ایجاد شرایط نیمه‌امن یا نوعی توافق با ایران بسیار دشوار می‌دانند. از زمان آغاز درگیری‌ها در اواخر فوریه، ۳۴۸ نظامی آمریکایی زخمی شده‌اند که ۳۱۵ نفر از آن‌ها به خدمت بازگشته‌اند. در مجموع، این طرح از نظر فنی ممکن، اما از نظر عملیاتی و سیاسی بسیار پرهزینه و پرریسک ارزیابی می‌شود. ٥٢ : ١٣ سەشنبە ٣١ مارس امنیت دریایی در سایه تشدید تهدیدهای حوثی‌ها بە کجا ختم خواهد شد؟ فرمانده عملیات دریایی آسپیدس وابسته به اتحادیه اروپا، دریادار واسیلیوس گریپاریس، در ارزیابی تازه‌ای از وضعیت باب‌المندب اعلام کرد این عملیات در واکنش به تشدید تهدیدهای حوثی‌ها علیه کشتیرانی، مأموریت دفاعی خود را در تضمین آزادی ناوبری و تأمین امنیت حمل‌ونقل دریایی ادامه می‌دهد. این موضع در شرایطی مطرح می‌شود که حوثی‌ها با اعلام ورود به درگیری‌ها در حمایت از ایران، احتمال ازسرگیری حملات به کشتی‌های تجاری را افزایش داده‌اند. به گفته گریپاریس، حضور مستمر دریایی آسپیدس در دریای سرخ و تنگه باب‌المندب نقش مهمی را در حفاظت از کشتی‌های تجاری و حفظ خطوط حیاتی کشتیرانی دارد. این عملیات با پایبندی به قوانین بین‌المللی، به‌صورت روزانه تهدیدهای احتمالی علیه آزادی ناوبری را ارزیابی می‌کند و در صورت لزوم، تنظیمات عملیاتی خود را تغییر می‌دهد. همچنین از طریق مرکز اطلاعات امنیت دریایی، اطلاعات مرتبط را در اختیار بخش کشتیرانی قرار می‌دهد. این تحولات در چارچوب ورود حوثی‌ها به درگیری‌های منطقه‌ای، همزمان با بحران ناشی از اختلال در تنگه هرمز کە فشار مضاعفی را بر مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت جهانی وارد کرده است، قابل درک است. در همین زمینه، گریپاریس تأکید کرد تهدیدهای اخیر به افزایش درخواست شرکت‌های کشتیرانی برای دریافت حفاظت منجر شده است. این روند پس از هدف قرار گرفتن کشتی باری هلندی مینرفاخراخت در ۲۹ سپتامبر شدت گرفت. تعداد درخواست‌ها از ۸۵ مورد در اکتبر ۲۰۲۵ به ۱۳۰ مورد در مارس ۲۰۲۶ رسید که افزایش ۵۳ درصدی را نشان می‌دهد. تشدید اخیر تنش‌ها نیز افزایش محدودی در این درخواست‌ها ایجاد کرده است. در ارزیابی عملیاتی، حملات موشکی حوثی‌ها به سمت اسرائیل در مرحله‌ای اولیه قرار دارد، اما احتمال بازگشت به هدف‌گیری کشتی‌های تجاری همچنان وجود دارد. گزارش بلومبرگ به نقل از مقام‌های اروپایی نشان می‌دهد ایران در صورت تشدید جنگ، حوثی‌ها را به هدف قرار دادن کشتیرانی در دریای سرخ ترغیب می‌کند. با وجود افزایش تهدیدها، دامنه عملیاتی آسپیدس همچنان بر دریای سرخ متمرکز است. گریپاریس اعلام کرد گسترش مأموریت به تنگه هرمز نیازمند تصمیم شورای اتحادیه اروپا است. در حال حاضر، تمرکز کشورهای عضو بر حفظ کارآمدی عملیات در همین حوزه باقی مانده است. اتحادیه اروپا این عملیات را در فوریه ۲۰۲۴ در پاسخ به حملات مکرر حوثی‌ها به کشتیرانی بین‌المللی ایجاد کرد. مأموریت آسپیدس حفاظت از کشتی‌ها و تضمین آزادی ناوبری در مسیرهای اطراف باب‌المندب است. این عملیات علاوه بر دریای سرخ، وضعیت دریایی در تنگه هرمز، خلیج عدن و دریای عرب را نیز رصد می‌کند. شورای اتحادیه اروپا پس از بازبینی راهبردی، مأموریت آن را تا ۲۸ فوریه ۲۰۲۷ تمدید کرده است. در مجموع، این ارزیابی نشان می‌دهد باب‌المندب به یکی از نقاط کلیدی در معادلات امنیت دریایی تبدیل شده است؛ جایی که تلاقی تنش‌های منطقه‌ای و رقابت‌های ژئوپلیتیک، ریسک اختلال در تجارت جهانی را به‌طور محسوسی افزایش داده است. ٠٠: ١٤ سەشنبە ٣١ مارس ترامپ شاهزاده بازنده را گزینه رهبری آینده ایران نمی‌داند در حالی که جنگ ایران و آمریکا-اسرائیل وارد دومین ماه خود گشتە شده و تا کنون نیز چشم‌انداز روشنی مبنی بر پایان آن وجود ندارد، گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است کە که دونالد ترامپ، تأکید کرده است که برخی گزینه‌های مطرح برای رهبری آینده ایران، از جمله رضا پهلوی، مناسب نیستند. اگرچه بعد از مرگ علی خامنه‌ای، پسرش، مجتبی خامنه‌ای جانشین وی شده است، بااین‌حال بر اساس گزارش تایمز اسرائیل، دولت آمریکا همچنان در جست‌وجوی فردی است که بتواند در مقام رهبری ایران با واشینگتن همکاری کند. ظاهراً اما، از نظر مقامات آمریکایی پسر تبعیدی شاه سابق ایران، رضا پهلوی، که به طنز در برخی رسانه‌های آمریکایی «شاهزاده‌ بازنده» نامیده شده است، گزینه مناسبی برای این نقش نیست. ترامپ در چند نوبت پتانسیل رضا پهلوی برای رهبری ایران پس از جنگ را کم‌اهمیت جلوه داده و دلیل آن را حضور او از دوران کودکی و زندگی‌اش در خارج از کشور عنوان کرده است. وی گفته است که ترجیح می‌دهد یک چهره داخلی پیدا شود که همانند دلسی رودریگز، معاون رئیس‌جمهور ونزوئلا که پس از بازداشت مادورو به قدرت رسید، مایل به همکاری با آمریکا باشد. براساس گزارش تایمز اسرائیل، آمریکا اخیراً نگاه خود را به سوی محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران معطوف کرده است، هرچند او نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و هسته سخت قدرت دانسته می‌شود و بعید است به خواسته‌های واشینگتن پاسخ مثبت دهد. این گزارش نشان می‌دهد که دولت آمریکا ترجیح می‌دهد در انتخاب رهبری آینده ایران به چهره‌های داخلی تکیه کند و گزینه‌های تبعیدی، حتی با پیشینه سلطنتی و نزدیک به آمریکا، مورد توجه نیستند. ١٠ : ١٣ سەشنبە ٣١ مارس گزارش‌ها حاکی از تداوم استقرار نیروهای نظامی در اماکن عمومی است همزمان با تداوم جنگ در سی و دومین روز، گزارش‌های منتشرشده از منابع رسانه‌ای و نهادهای حقوق بشری، موضوع استفاده احتمالی از اماکن غیرنظامی برای اهداف نظامی را به یکی از محورهای اصلی نگرانی‌ها تبدیل کرده است. در حالی که رسانه‌های داخلی ایران کمتر به این موضوع پرداخته‌اند، برخی گزارش‌های خارجی از جمله تحقیقات منتشرشده در اواخر مارس، از انتقال نیرو، تجهیزات و تسلیحات به مجموعه‌ای از مکان‌های عمومی از جمله مدارس، بیمارستان‌ها و تأسیسات شهری خبر می‌دهند. این گزارش‌ها جزئیات کامل و قابل تأیید چندمنبعی درباره تعداد و موقعیت دقیق این مکان‌ها ارائه نمی‌دهند، اما از یک الگوی کلی در استفاده از فضاهای غیرنظامی برای پوشش فعالیت‌های نظامی حکایت دارند. در یکی از این گزارش‌ها ادعا شده است که ده‌ها نقطه غیرنظامی در شهرهای مختلف ایران به شکل موقت یا تاکتیکی برای استقرار نیرو یا تجهیزات مورد استفاده قرار گرفته‌اند. با این حال، این ادعاها هنوز به طور مستقل از سوی خبرگزاری‌های بزرگ بین‌المللی مانند رویترز یا آسوشیتدپرس تأیید نشده و مقام‌های رسمی ایران نیز چنین مواردی را رد کرده‌اند. در مقابل، اسرائیل طی هفته‌های اخیر اعلام کرده است کە برخی اهدافی که مورد حمله قرار دادە است، شامل مراکزی بوده اند که فعالیت‌های نظامی در آنها جریان داشته است. آنچه کە در میان گزارش‌های مختلف همپوشانی بیشتری دارد، افزایش چشمگیر آسیب به مناطق غیرنظامی در جریان این جنگ است. نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل در بیانیه‌های اخیر خود اعلام کرده‌اند که مدارس، بیمارستان‌ها و مناطق مسکونی در ایران در معرض حملات قرار گرفته‌اند و تلفات غیرنظامیان رو به افزایش است. تحلیلگران نظامی می‌گویند در جنگ‌های مدرن، به‌ویژه در محیط‌های شهری، مرز میان فضای نظامی و غیرنظامی به‌طور فزاینده‌ای مبهم شده است. به گفته کارشناسان، نیروهای درگیر ممکن است برای کاهش آسیب‌پذیری خود از زیرساخت‌های شهری استفاده کنند، اما این رویکرد عملاً خطر را به جمعیت غیرنظامی منتقل می‌کند. از سوی دیگر، کارشناسان حقوق بین‌الملل تأکید دارند کە حتی در صورت وجود اهداف نظامی در یک مکان، طرف مهاجم همچنان موظف است اصل تناسب و احتیاط را رعایت کند و از وارد آوردن آسیب نامتناسب به غیرنظامیان خودداری کند. در سطح راهبردی، این وضعیت نشان‌دهنده یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های جنگ کنونی است. از یک سو ادعاهایی درباره استقرار نیروها در نزدیکی یا داخل فضاهای عمومی مطرح می‌شود و از سوی دیگر، حملات به همین مناطق باعث افزایش تلفات غیرنظامی شده است. نتیجه این دو روند، افزایش فشار بر چارچوب‌های حقوقی و دشوارتر شدن تفکیک میان هدف نظامی و فضای مدنی است. جمع‌بندی داده‌های موجود نشان می‌دهد با اطمینان بیشتری قابل مشاهده است، افزایش آسیب‌پذیری غیرنظامیان و تبدیل شدن فضاهای شهری به میدان درگیری است که پیامدهای انسانی و سیاسی آن فراتر از میدان نبرد خواهد بود. ٢٠ : ١٠ سەشنبە ٣١ مارس همزمان با بررسی گزینه‌های جدید علیه ایران، حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه افزایش می یابد بر اساس گزارش روزنامه نیویورک تایمز، همزمان با ورود درگیری مستقیم میان ایالات متحده و ایران به دومین ماه، شمار نیروهای آمریکایی در خاورمیانه به بیش از ۵۰ هزار نفر رسیده است. این گزارش می‌گوید با اعزام ۲۵۰۰ نیروی تفنگدار دریایی و همین تعداد نیروی دریایی، سطح حضور نظامی آمریکا حدود ۱۰ هزار نفر نسبت به شرایط عادی افزایش یافته است. در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حال بررسی گام‌های بعدی است، نشانه‌ها حاکی از احتمال برنامه‌ریزی برای عملیات‌های گسترده‌تر، از جمله کنترل نقاط راهبردی مانند تنگه هرمز است. به گفته منابع آگاه، دستور اعزام ۲ هزار نیروی دیگر از لشکر ۸۲ هوابرد نیز صادر شده است. این نیروها توان استقرار سریع دارند و می‌توانند در مأموریت‌هایی از جمله کنترل تأسیسات کلیدی مانند جزیره خارگ نقش ایفا کنند. دو مقام ارشد آمریکایی به خبرگزاری رویترز گفته‌اند هزاران نیروی چترباز از همین یگان به منطقه اعزام شده‌اند، اما جزئیات بیشتری درباره محل استقرار آنها ارائه نشده است. این تحرکات در حالی انجام می‌شود که حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به اهداف مرتبط با ایران ادامه دارد و تهران نیز با حمله به پایگاه‌های آمریکا، اسرائیل و برخی اهداف در منطقه واکنش نشان داده است. این درگیری‌ها به اختلال در بازار انرژی و مسیرهای کشتیرانی جهانی منجر شده است. با این حال، کارشناسان نظامی می‌گویند شمار فعلی نیروهای آمریکایی در مقایسه با ابعاد ایران محدود است. آنها اشاره می‌کنند که عملیات‌های پیشین، از جمله جنگ عراق در سال ۲۰۰۳، به استقرار نیروهای به‌مراتب بیشتری نیاز داشته است. به گفته این کارشناسان، کنترل کشوری با جمعیت حدود ۹۳ میلیون نفر مانند ایران با سطح فعلی نیروها بعید به نظر می‌رسد و احتمالاً هرگونه اقدام نظامی به عملیات‌های محدود متمرکز خواهد بود. ١٠ : ٩ سەشنبە ٣١ مارس انفجارهای پیاپی از شرق تا غرب تهران، حملات صبحگاهی به چند شهر دیگر نیز گزارش شد بر اساس گزارش‌ها و تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی، بامداد و صبح امروز سه‌شنبه ۱۱ فروردین، تهران و چند شهر دیگر، شاهد موج جدیدی از انفجارها و حملات هوایی جنگنده‌های آمریکا و اسرائیل بوده‌اند. به گفته ساکنان شرق و شمال‌شرق تهران، حدود ساعت ۵:۵۱ صبح انفجارهایی در مناطقی چون فرمانیه، قیطریه، هروی، نارمک، تهرانپارس، حکیمیه، پاسداران و پردیس شنیده شده است. شماری از شهروندان از شنیده شدن صدای چندین انفجار پیاپی، عبور جنگنده‌ها در ارتفاع پایین و قطع برق در بخش‌هایی از شرق تهران از جمله نارمک، پیروزی، نیروی هوایی و خاوران خبر داده‌اند. برخی گزارش‌ها حاکی از لرزش شدید ساختمان‌ها و به صدا درآمدن دزدگیر خودروها در مناطقی مانند تهرانپارس و نارمک است. همچنین، از حدود ساعت ۵:۵۷ تا ۵:۵۹، صدای انفجارهای شدید در غرب تهران نیز شنیده شده است. ساکنان مناطقی چون اکباتان، بلوار فردوس، شهران، ستارخان، سعادت‌آباد، جنت‌آباد، منطقه ۱۰ و حوالی تقاطع حکیم و باکری از شنیده شدن چندین انفجار سنگین و لرزش شدید پنجره‌ها خبر داده‌اند. هم‌زمان، تصاویر و ویدیوهایی از اصابت به چند ساختمان مسکونی در محله‌هایی از گیشا، تهرانپارس و توحید منتشر شده است. موج دوم انفجارها از حدود ساعت ۷:۴۹ صبح بار دیگر در شرق و غرب تهران آغاز شد. ساکنان نارمک، تهرانپارس، اکباتان، جنت‌آباد، باغ فیض، چیتگر و ولنجک از شنیده شدن چندین انفجار دیگر همراه با صدای جنگنده‌ها خبر داده‌اند. همچنین گزارش‌هایی از مشاهده دود غلیظ در محدوده سرخه‌حصار منتشر شده است. در شیراز نیز، شهروندان از چند انفجار نزدیک فرودگاه و پایگاه نیروی هوایی در ساعت ۵:۵۰ صبح خبر داده‌اند. در زنجان گزارش شده است که حوالی ساعت ۵:۰۲ منطقه‌ای در نزدیکی حسینیه اعظم هدف قرار گرفته است. همچنین از شهریار و محدوده شهرک صنعتی سیمین‌دشت نیز صدای چند انفجار پیاپی شنیده شده است. ٣٠ : ٨ سەشنبە ٣١ مارس در سایه فروپاشی ساختار تصمیم گیر در ایران، سرنوشت مذاکرات همچنان در ابهام است در سی و دومین روز از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، شکاف در ساختارهای قدرت جمهوری اسلامی ایران تشدید گشتە و توان تصمیم‌گیری و هماهنگی برای حملات تلافی‌جویانه را کاهش داده است. این ارزیابی را مقام‌های مطلع از گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا و غرب به نیویورک تایمز ارائه داده‌اند. بنابە این گزارش، در چهار هفته گذشته، ده‌ها تن از فرماندهان و معاونان آنان کشته شده‌اند. مقام‌های باقی‌مانده نیز به دلیل نگرانی از شنود یا حملات هوایی، با اختلال در ارتباطات و محدودیت در دیدارهای حضوری مواجه‌اند. با وجود ادامه فعالیت نهادهای امنیتی و نظامی، توان دولت برای تدوین سیاست‌های جدید تضعیف شده است. در همین حال، دولت ترامپ از شکل‌گیری یک دولت جدید در ایران خبر داده و برای دستیابی به توافقی سریع فشار وارد کرده است. کاهش توان تصمیم‌گیری در تهران، روند مذاکره با نمایندگان آمریکا و ارائه امتیازهای اساسی را دشوارتر کرده است. مقام‌های آمریکایی می‌گویند پراکندگی مراکز قدرت، ابهام در خطوط قرمز و مرجع تصمیم‌گیری را افزایش داده است. همزمان، تندروهای سپاه پاسداران در ساختار تصمیم گیری نفوذ مسلطی یافته‌ و نقش پررنگ‌تری را نسبت به رئیس جمهور ایران و مجتبی خامنەای، رهبر اعلام شدە جمهوری اسلامی ایران ایفا می‌کنند. از همین رو، هنوز مشخص نیست آیا فرد یا نهادی قادر به پیشبرد توافق خواهد بود و می‌تواند اجماع لازم در ساختار قدرت ایجاد کند. ٤٥: ٦ سەشنبە ٣١ مارس متحدان آمریکا در خلیج از ترامپ خواستەاند تا جنگ علیه ایران را تا شکست قاطع ادامه دهد مقام‌های آمریکایی، خلیجی و اسرائیلی به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته‌اند متحدان ایالات متحده در کشورهای حوزە خلیج فارس، به رهبری عربستان سعودی و امارات متحده عربی، از دونالد ترامپ خواسته‌اند جنگ علیه ایران را ادامه دهد. این کشورها معتقدند عملیات بمباران یک‌ماهه به رهبری آمریکا هنوز تهران را به اندازه کافی تضعیف نکرده است. این درخواست در حالی مطرح می‌شود که برخی متحدان منطقه‌ای در آغاز جنگ، به‌صورت خصوصی از اطلاع‌رسانی ناکافی پیش از حمله آمریکا و اسرائیل ابراز نارضایتی کرده و هشدار داده بودند جنگ می‌تواند پیامدهای ویرانگری برای کل منطقه داشته باشد. اکنون بخشی از همین کشورها به کاخ سفید می‌گویند شرایط کنونی یک فرصت تاریخی را برای تضعیف نهایی حاکمیت ایران فراهم کرده است. به گفته مقام‌هایی که به‌دلیل نداشتن مجوز اظهار نظر علنی، به‌صورت ناشناس صحبت کرده‌اند، نمایندگان عربستان سعودی، امارات، کویت و بحرین در گفت‌وگوهای خصوصی تأکید کرده‌اند عملیات نظامی نباید پیش از ایجاد تغییرات قابل توجه در رهبری ایران یا تغییر جدی در رفتار تهران متوقف شود. این فشارها در حالی افزایش یافته است که ترامپ میان دو موضع در نوسان است. او از یک سو می‌گوید رهبری تضعیف‌شده ایران برای پایان دادن به جنگ آماده است. از سوی دیگر، در صورت عدم دستیابی سریع به توافق، به تشدید درگیری تهدید می‌کند. همزمان، او در داخل آمریکا برای جلب حمایت عمومی از جنگی که بیش از سه هزار کشته در خاورمیانه برجا گذاشته و اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده، با دشواری روبه‌رو است. با این حال، او به‌طور فزاینده‌ای از حمایت متحدان کلیدی خود در منطقه سخن می‌گوید. در سطح منطقه‌ای، اختلاف نظرهایی وجود دارد. یک دیپلمات خلیجی بر این باور است کە عربستان سعودی و امارات در صدر کشورهایی قرار دارند که خواهان افزایش فشار نظامی بر ایران هستند. به گفته این دیپلمات، امارات موضعی تهاجمی‌تر اتخاذ کرده و خواهان صدور دستور حمله زمینی از سوی ترامپ است. کویت و بحرین نیز از این گزینه حمایت می‌کنند. امارات که با بیش از ۲۳۰۰ حمله موشکی و پهپادی از سوی ایران مواجه شده، با ادامه جنگ و تهدید جایگاه خود به‌عنوان مرکز امن تجارت و گردشگری منطقه، بیش از پیش تحت فشار قرار گرفته است. در مقابل، عمان و قطر که به‌طور سنتی نقش میانجی میان ایران و غرب را ایفا کرده‌اند، از راه‌حل دیپلماتیک حمایت می‌کنند. این دیپلمات می‌گوید عربستان به آمریکا تأکید کرده پایان زودهنگام جنگ به توافقی مطلوب منجر نخواهد شد. به گفته مقام‌های سعودی، هرگونه توافق باید برنامه هسته‌ای ایران را مهار کند، توان موشکی بالستیک آن را از بین ببرد، حمایت تهران از گروه‌های نیابتی را متوقف کند و اطمینان دهد ایران در آینده نتواند تنگه هرمز را مسدود کند. ٠٠: ١٦ دوشنبە ٣٠ مارس پس از فروپاشی نظامی ایران، امکان خیزش عمومی همچنان محل تردید است تنها یک ماه پس از آغاز عملیات مشترک میان ایالات متحده و اسرائیل، ارزیابی‌ها نشان می‌دهد موازنه راهبردی در خاورمیانه تغییر کرده است. گزارش‌ها از تضعیف ناوگان دریایی ایران، هدف قرار گرفتن فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و افزایش فشار بر زیرساخت‌های نظامی حکایت دارد. تحلیل‌ها این روند را در سه حوزه مشخص بررسی می‌کنند. نخست، برنامه هسته‌ای ایران که به گفته برخی منابع، حتی پس از حملات ژوئن ۲۰۲۵ نیز فعال باقی مانده بود. دوم، توان موشکی بالستیک که به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی بازدارندگی ایران هدف قرار گرفته است. سوم، ناوگان دریایی که در ارزیابی‌ها به‌عنوان عامل اثرگذار بر امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز معرفی می‌شود. بنابر این سە تحول، سه حوزه مذکور به‌طور همزمان تحت فشار قرار گرفته و ظرفیت عملیاتی ایران کاهش یافته است. در سطح میدانی، تمرکز بر تنگه هرمز افزایش یافته است. تحرک شناورهای نظامی آمریکا در منطقه گزارش شده و سناریوهایی درباره عملیات محدود دریایی مطرح است. در عین حال، برخی از ارزیابی‌ها احتمال اتکا به نیروهای داخلی در صورت گسترش درگیری را مطرح می‌کنند. در این چارچوب، به نقش گروه‌های داخلی از جمله اتنیکها و جریان‌های مخالف اشاره می‌شود. این تحلیل‌ها بر این فرض استوار است که فشار نظامی خارجی می‌تواند شرایط را برای تحرک داخلی فراهم کند، هرچند تحقق چنین سناریویی با عدم‌قطعیت همراه است. در این بارە، هدف قرار گرفتن سطوح فرماندهی نیز به‌عنوان یکی از نقاط عطف، مجددا مطرح شده است. به گفته تحلیلگران، این روند می‌تواند بر انسجام ساختار تصمیم‌گیری اثر بگذارد و فضای داخلی را تغییر دهد. با این حال، برخی تحلیلگران نسبت به مرحله بعدی هشدار داده‌اند. آن‌ها بر این باورند کە موفقیت‌های نظامی لزوماً به ثبات در مرحله بعد منجر نمی‌شود و همچنان ابهام درباره مسیر آینده و ساختار رهبری وجود دارد. در سطح راهبردی، ترامپ بر پیشبرد همزمان مسیر نظامی و دیپلماتیک تأکید می‌کند. در حالی که ارزیابی‌ها از کاهش نسبی توان نظامی و دریایی ایران نسبت به گذشته حکایت دارد، هرگونه مذاکره به تغییر توازن قدرت وابسته دانسته می‌شود. ٠٠: ١٤ دوشنبە ٣٠ مارس تا کنون بیش از ۵۰۰ حمله پهپادی و موشکی اقلیم کردستان را هدف قرار دادە است در پی آغاز درگیری میان آمریکا و اسرائیل با ایران، اقلیم کردستان عراق آماج موجی گستردە از حملات پهپادی و موشکی بودە و شمار این حملات به بیش از ۵۰۰ مورد رسیده است. بر اساس آمارهای جمع‌آوری‌شده، از ۲۸ فوریه تا ظهر ۳۰ مارس، در مجموع ۵۰۳ پهپاد و موشک به چهار استان اقلیم کردستان شلیک شده است. در این مدت، ۱۴ نفر خان خود را از دست دادە و ۸۸ نفر زخمی شده‌اند. بیشترین حملات متوجه هولیر (اربیل) بوده و حدود ۳۸۹ پهپاد و موشک این استان را هدف قرار داده است. پس از آن، سلیمانیه با بیش از ۹۶ حمله در رتبه بعدی قرار دارد. همچنین ۱۶ حمله به دهوک و دو مورد در محدوده حلبجه ثبت شده است. در تازه‌ترین موارد، بامداد دوشنبه سه پهپاد به‌صورت پیاپی هولیر را هدف قرار دادند که به گفته منابع اقلیم، هر سه توسط سامانه‌های دفاعی سرنگون شدند و تلفات جانی نداشتند. شامگاه یکشنبه نیز یک پهپاد به محل سابق نیروهای سازمان ملل در سلیمانیه اصابت کرد و در حادثه‌ای دیگر، یک پهپاد پیش از رسیدن به هدف در آسمان اربیل منهدم شد. همچنین ظهر یکشنبه حمله‌ای پهپادی به روستای زرگویز در حومه سلیمانیه انجام شد که محل استقرار احزاب کردستانی مخالف جمهوری اسلامی ایران است. در مقابل، گزارش‌هایی درباره حمله به کوه شنرویه در حلبجه منتشر شد که مقام‌های رسمی اقلیم کردستان آن را رد کردند. در میان کشته‌شدگان شماری از نیروهای پیشمرگه، یک عضو نیروهای امنیتی فرودگاه اربیل و یک نظامی فرانسوی دیده می‌شود. زخمی‌ها نیز شامل نیروهای نظامی، کارکنان امنیتی و دست‌کم ۱۵ غیرنظامی از جمله یک کودک، یک پرستار و ساکنان اردوگاه‌ها هستند. مناطق هدف قرار گرفته طیف گسترده‌ای از نقاط شهری و نظامی را از جمله اطراف فرودگاه اربیل، مناطق خبات، عنکاوه، سوران و چومان، و نیز محله‌ها و ارتفاعات اطراف سلیمانیه شامل می‌شود. در استان دهوک نیز تأسیسات نفتی سرسنگ و برخی مناطق مرزی هدف قرار گرفته‌اند. این حملات از نخستین روز درگیری‌ها آغاز شده و همچنان ادامه داشتە و نگرانی‌ها درباره امنیت زیرساخت‌های حیاتی و شرایط غیرنظامیان در اقلیم کردستان را افزایش داده است. ٢٠ : ١٣ دوشنبە ٣٠ مارس آیا ایران در میان کشورهای منطقە منزوی خواهد شد؟ در شرایطی حساس، تحرکات دیپلماتیک همزمان با افزایش حضور نظامی در منطقه جریان دارد. در چنین وضعیتی، خاورمیانه در نقطه‌ای تعیین‌کننده قرار گرفته است کە در میانیە مسیر منتهی به کاهش تنش یا منتهی بە سناریوی تشدید گسترده‌تر قرار گرفتە است. مذاکرات چهارجانبه میان پاکستان، مصر، عربستان سعودی و ترکیه در حال برگزاری است. همزمان، نشانه‌هایی از تقویت حضور نظامی ایالات متحده نیز مشاهده می‌شود. اعزام حدود ۲۵۰۰ نیروی اضافی و تکمیل استقرار ۳۲ بمب‌افکن در منطقه از جمله شاخص‌هایی است که افزایش آمادگی نظامی را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، هم‌زمانی دیپلماسی و تحرکات نظامی نشان می‌دهد منطقه وارد مرحله‌ای تازه شده است. این مرحله می‌تواند به سطحی بالاتر از تنش، از جمله احتمال عملیات زمینی، منجر شود. در عین حال، تلاش‌های دیپلماتیک برای مدیریت فاصله میان وضعیت کنونی و پیامدهای احتمالی آن ادامه دارد. در این میان، کشورهای خلیج فارس در چارچوب تاکید بر حفظ ثبات و جلوگیری از هرگونه درگیری نظامی، مجموعه‌ای از اصول را غیرقابل مذاکره می‌دانند. این اصول از نظر آنها دربردارندە حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، پایان دادن به فعالیت نیروهای نیابتی، خودداری از مداخله در امور داخلی کشورهای منطقه و پایبندی به حقوق بین‌الملل است. این مواضع بر قطعنامه‌های مصوب شورای امنیت سازمان ملل استوار است کە امنیت خلیج را بخشی از امنیت جهانی دانستە و بر مصونیت جریان انرژی در این منطقه تأکید می‌کنند. در ارزیابی رفتار ایران، نشانه‌هایی از خطای محاسباتی اولیه دیده می‌شود. تلاش برای گسترش دامنه تنش و اعمال فشار از مسیر کشورهای خلیج فارس به کاهش سطح همدلی منطقه‌ای انجامیده است. این روند روابط همسایگی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در چنین شرایطی، راه‌حل میانه به‌معنای پذیرش مطالبات ایران نیست. این راه‌حل مستلزم ارائه امتیازهای مشخص از سوی تهران است. این امتیازها شامل خودداری از استفاده از تنگه هرمز به‌عنوان ابزار فشار، توقف تهدید کشورهای منطقه و پایبندی عملی به قواعد حقوق بین‌الملل است. در نهایت، هرگونه راه‌حل پایدار در منطقه خلیج به مشارکت کشورهای شورای همکاری خلیج فارس وابسته است. این کشورها در خط مقدم پیامدهای این بحران قرار دارند. به همین دلیل، نقش آن‌ها در هر توافقی در آیندە تعیین‌کننده است.  با در نظر گرفتن شرایط جاری و حملە همە جانبە جمهوری اسلامی بە این کشورها، بە نظر می رسد نە تنها ترمیم روابط، حتی بعد از جمهوری اسلامی ایران نیز دشوار باشد، بلکە بە گرفتن غرامت از ایران و انزوای این کشور تا سالهای آیندە منجر شود. ٥٥ : ١٠ دوشنبە ٣٠ مارس همزمان با بررسی عملیات پرریسک در ایران، استقرار نیروهای ویژه آمریکا در خاورمیانه در دستور کار قرار دارند در حالی که دونالد ترامپ در حال بررسی یک عملیات زمینی پرریسک در داخل ایران برای دستیابی به اورانیوم غنی‌شده است، صدها نیروی عملیات ویژه آمریکا به خاورمیانه اعزام شده‌اند و به تجمع رو‌به‌گسترش نیروهای این کشور در منطقه پیوسته‌اند، این نیروها، شامل تکاوران ارتش و یگان‌های ویژه نیروی دریایی بودە اما تاکنون مأموریت مشخصی را دریافت نکرده‌اند. با این وجود انتظار می رود در سناریوهایی مانند تأمین امنیت تنگه هرمز، هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای یا مشارکت در عملیات احتمالی برای تصرف جزیره خارک، مهم‌ترین پایانه صادرات نفت ایران، قابل استفاده باشند. با ورود این نیروها، شمار نظامیان آمریکایی در خاورمیانه به بیش از ۵۰ هزار نفر رسیده است که حدود ۱۰ هزار نفر بالاتر از سطح معمول ارزیابی می‌شود و شامل تفنگداران دریایی، چتربازان و یگان‌های دریایی مستقر در برد عملیاتی ایران است. این افزایش نیرو در ادامه اعزام‌های قبلی، از جمله حدود ۲۵۰۰ تفنگدار دریایی، ۲۵۰۰ ملوان و ۲۰۰۰ نیروی لشکر ۸۲ هوابرد انجام شده است. همزمان، دولت آمریکا در حال بررسی طرحی برای شناسایی و انتقال حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با غنای بالا از خاک ایران است که بر اساس ارزیابی‌ها، در کنار ذخایر دیگر با غنای پایین‌تر، می‌تواند به سطح تسلیحاتی برسد. گزارش‌ها حاکی است بخش زیادی از این مواد در تأسیسات کلیدی از جمله اصفهان و نطنز نگهداری می‌شود. برنامه‌ریزی‌های نظامی نشان می‌دهد چنین عملیاتی مستلزم ورود نیروها به خاک ایران در شرایط تهدید موشکی و پهپادی، ایجاد چندین حلقه امنیتی پیرامون تأسیسات هسته‌ای و استقرار تیم‌های مهندسی برای شناسایی مواد در تأسیسات آسیب‌دیده خواهد بود. واحدهای تخصصی نیز باید مواد رادیواکتیو را که در ده‌ها محفظه نگهداری می‌شود، با دقت بالا منتقل کنند. این عملیات می‌تواند چند روز یا حتی چند هفته طول بکشد و احتمالاً نیازمند ایجاد یک باند هوایی موقت برای انتقال تجهیزات و تخلیه مواد خواهد بود. در کنار این سناریو، گزینه‌های گسترده‌تری نیز از جمله عملیات‌های زمینی چند هفته‌ای، یورش در امتداد تنگه هرمز و احتمال تصرف جزیره خارک برای تضعیف توانمندی‌های ایران و تأمین امنیت مسیرهای دریایی در حال بررسی است. همچنین اعزام نیروهای بیشتر، تا سقف ۱۰ هزار نفر، در دستور کار قرار دارد. با وجود این آمادگی‌های نظامی، مقام‌های آمریکایی تأکید دارند مسیر دیپلماسی همچنان باز است. مذاکرات غیرمستقیم با میانجی‌گری پاکستان، ترکیه و مصر در جریان است و همزمان گفت‌وگوهای مستقیم نیز دنبال می‌شود. ترکیب نیروهای ویژه و یگان‌های متعارف نشان می‌دهد واشنگتن در حالی که گزینه‌های دیپلماتیک را حفظ کرده، خود را برای سناریوهای پیچیده و پرریسک نیز آماده می‌کند. ٣٣ : ١٠ دوشنبە ٣٠ مارس ستیو بنن: شاهزادگان خلیج باید در خط مقدم جنگ با ایران قرار گیرند ستیو بنن، استراتژیست پیشین کاخ سفید و از نزدیکان دونالد ترامپ، اعلام کرد رهبران کشورهای خلیج فارس باید فرزندان خود را برای حضور در خط مقدم هرگونه جنگ احتمالی علیه ایران اعزام کنند. این موضع در شرایط افزایش تنش‌های منطقه‌ای و تشدید مواضع در واشنگتن مطرح شده است. بنن روز شنبه در پادکست اتاق جنگ گفت نخبگان سیاسی و خاندان‌های سلطنتی در کشورهای حوزە خلیج باید موج نخست هرگونه حمله زمینی بە ایران را تشکیل دهند. او افزود اعزام اعضای این خانواده‌ها با لباس نظامی می‌تواند میزان تعهد آن‌ها به این درگیری را نشان دهد. او در ادامه، متحدان دیگر ایالات متحده را نیز مورد انتقاد قرار داد و آن‌ها را به بهره‌برداری از حمایت واشنگتن متهم کرد. بنن گفت اسرائیل، کشورهای عربی و اروپا از ایالات متحده سود می‌برند، در حالی که آمریکا هزینه‌های نظامی و انسانی را متحمل می‌شود. او تأکید کرد که دونالد ترامپ برای دستیابی به یک پیروزی عملیاتی به گزینه‌های جایگزین نیاز دارد. بنن با اشاره به فتوحات تاریخی اعلام کرد هدف از یک جنگ زمینی احتمالی، تکرار دستاوردهایی است که اسکندر کبیر حدود ۲۳۰۰ سال پیش به آن دست یافت. او تأکید کرد در صورت وقوع چنین سناریویی، نیروهای عرب باید در خط مقدم قرار گیرند و کشورهایی که با جنگ مخالفت دارند، باید هزینه‌های انسانی آن را نیز بپذیرند. او همچنین به نقش امارات متحده عربی در یک عملیات احتمالی اشاره کرد و محمد بن زاید را یکی از مهم‌ترین متحدان آمریکا در منطقه دانست. بنن خواستار تشدید اقدامات علیه فعالیت‌های مالی مرتبط با ایران در امارات شد. این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ در یک نشست سرمایه‌گذاری در فلوریدا، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، را به‌طور علنی مورد تمسخر قرار داد. ترامپ اعلام کرد عربستان در یک سال گذشته از کشوری راکد به یکی از فعال‌ترین اقتصادهای جهان تبدیل شده است. او همچنین گفت محمد بن سلمان ناچار شده در تعامل با او رویکرد خود را تغییر دهد. در همین حال، تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار تنش‌ها ادامه دارد. پاکستان پیشنهاد میزبانی مذاکراتی برای پایان دادن به این درگیری را مطرح کرده است. ٠٠ : ١٠ دوشنبە ٣٠ مارس آیا با منابع انرژی آفریقا، اروپا از بحران عبور می‌کند؟ در دومین ماە از گسترش تنش‌ها در خاورمیانە و اختلال در تنگە هرمز، اروپا بار دیگر با فشار در حوزه تأمین انرژی مواجه شده است. در سال‌های اخیر، کشورهای اتحادیه اروپا تلاش گسترده‌ای برای کاهش وابستگی به گاز روسیه انجام داده و به سمت واردات از ایالات متحده و قطر حرکت کرده‌اند. با این حال، تنش‌های ژئوپولیتیکی جدید نشان می‌دهد که ساختار تأمین انرژی اروپا همچنان در برابر اختلالات آسیب‌پذیر است. درگیری با ایران به کاهش تولید در قطر و اختلال جدی در مسیرهای تجاری از طریق تنگه هرمز منجر شده و قیمت گاز در بازارهای عمده‌فروشی را افزایش داده است. این شرایط توجه‌ها را به ظرفیت‌های گاز طبیعی مایع در آفریقا معطوف کرده و پرسش درباره نقش راهبردی این منابع در آینده نزدیک را پررنگ‌تر ساخته است. گاز طبیعی مایع آفریقا در سال‌های اخیر سهم بیشتری در تأمین انرژی اروپا یافته است. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۷ درصد از نیاز اروپا به گاز مایع از این قاره تأمین شد. بخش عمده این عرضه از الجزایر، نیجریه و آنگولا بوده و در کنار آن، کشورهایی مانند گینه استوایی، موریتانی، سنگال، کامرون و جمهوری کنگو نیز سهم داشته‌اند. برآوردها نشان می‌دهد ظرفیت این قاره به مراتب فراتر از سطح فعلی است. ذخایر گاز آفریقا حدود ۱۲.۹ تریلیون متر مکعب برآورد می‌شود که اندکی بیشتر از ذخایر ایالات متحده آمریکا است. پروژه‌های در حال توسعه در موزامبیک و تانزانیا نیز می‌توانند در آینده نزدیک مسیرهای جدیدی برای عرضه ایجاد کنند. تحلیلگران معتقدند آفریقا در کوتاه‌مدت می‌تواند به‌عنوان تأمین‌کننده اضطراری عمل کند و در بلندمدت نیز به کاهش فشارهای ساختاری در بازار گاز کمک کند. در آلمان، وضعیت تأمین گاز در حال حاضر باثبات ارزیابی می‌شود، زیرا وابستگی مستقیم به گاز خاورمیانه نقش تعیین‌کننده‌ای ندارد. واردات گاز مایع عمدتاً از ایالات متحده آمریکا انجام می‌شود، هرچند نوسانات جهانی قیمت گاز همچنان بر بازار داخلی اثرگذار است. در سال گذشته، بخش عمده گاز آلمان از طریق خطوط لوله نروژ تأمین شد و مسیرهای هلند و بلژیک نیز نقش مکمل داشتند. حدود ده درصد واردات از طریق پایانه‌های جدید گاز مایع در سواحل شمال و بالتیک انجام شد و در سال ۲۰۲۶ نیز عرضه از کامرون و میادین غرب آفریقا به این جریان افزوده شده است. ٠٠ : ٩ دوشنبە ٣٠ مارس ترامپ از احتمال تصرف خارک و کنترل نفت ایران سخن میگوید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در گفت‌وگو با روزنامه فایننشال تایمز اعلام کرد که تمایل دارد نفت ایران در اختیار آمریکا قرار گیرد و تصرف جزیره خارک، به‌عنوان پایانه اصلی صادرات نفت این کشور، یکی از گزینه‌های مطرح در این زمینه است. بنابە این گزارش، ترامپ در این مصاحبه گفته است تصمیم نهایی در این‌باره اتخاذ نشده است، اما گزینه‌های متعددی روی میز قرار دارد. او همچنین مدعی شده است که نیروهای آمریکایی می‌توانند این جزیره را به‌راحتی تصرف کنند، هرچند چنین اقدامی مستلزم حضور نظامی در آن منطقه برای مدتی خواهد بود. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که جنگ ایران وارد سی و یکمین روز شده و بهای نفت در بازارهای جهانی به‌دلیل اختلال در عرضه، به بیش از ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسیده است. همزمان گزارش‌هایی از اعزام نیروهای بیشتر آمریکایی به خاورمیانه و احتمال آماده‌سازی برای عملیات زمینی علیه ایران منتشر شده است. در همین حال، مقام‌های ایرانی هشدار داده‌اند که در صورت هرگونه اقدام نظامی، به آن پاسخ خواهند داد و نیروها و شرکای آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهند داد. رئیس مجلس شورای اسلامی ، محمد باقر قالیباف نیز تأکید کرده است که نیروهای مسلح این کشور در انتظار هرگونه ورود زمینی هستند. از سوی دیگر، پاکستان اعلام کرده است که به‌زودی میزبان گفت‌وگوهایی میان ایران و آمریکا خواهد بود. همزمان دیپلمات‌هایی از عربستان سعودی، ترکیه و مصر در اسلام‌آباد درباره راه‌های پایان دادن به جنگ رایزنی کرده‌اند. کارشناسان در گفت‌وگو با شبکه ان‌بی‌سی نسبت به پیامدهای چنین سناریویی هشدار داده‌اند. به گفته آنان، هرچند تصرف خارک می‌تواند اهرم فشار مهمی در مذاکرات ایجاد کند، اما به‌دلیل نزدیکی این جزیره به خاک ایران و قرار داشتن آن در برد موشک‌ها و پهپادها، حفظ آن دشوار خواهد بود و ممکن است به تشدید درگیری و طولانی شدن جنگ منجر شود. ٠٠ : ٦ دوشنبە ٣٠ مارس ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در خاورمیانه؛ حمله به ۱۰ هزار هدف در ایران وزارت جنگ آمریکا اعلام کرد بیش از ۵۰ هزار نظامی آمریکایی در پشتیبانی از عملیات موسوم به خشم حماسی در خاورمیانه مشارکت دارند و از زمان آغاز عملیات، حملاتی علیه بیش از ۱۰ هزار هدف در داخل ایران انجام شده است. کینگزلی ویلسون، سخنگوی این وزارتخانه، گفت نیروهای آمریکایی همچنان بر آسمان و دریا تسلط دارند و به هدف قرار دادن آنچه تهدیدهای حکومت ایران خواند، ادامه می‌دهند. همزمان، روزنامه نیویورک تایمز به نقل از یک مقام نظامی آمریکایی گزارش داد شمار نیروهای آمریکا در منطقه از ۵۰ هزار نفر فراتر رفته است. این رقم در مقایسه با سطح معمول، نزدیک به ۱۰ هزار نفر افزایش نشان می‌دهد. این مقام توضیح داد اعزام حدود ۲۵۰۰ تفنگدار دریایی و ۲۵۰۰ نیروی اضافی دیگر شمار نیروهای آمریکایی را بە این رقم رساندە است. و همزمان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، همزمان با ورود جنگ به نخستین ماه خود، در حال بررسی گزینه‌های نظامی گسترده‌تر است. به نوشته نیویورک تایمز، سناریوهای مورد بررسی شامل اجرای حمله‌ای گسترده و تصرف یک جزیره یا مناطقی در داخل ایران است؛ این سناریو در چارچوب تلاش‌ها برای بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی مطرح شده است، پس از آنکه این مسیر در پی حملات ایران دچار اختلال شد. این گزارش‌ها همچنین از اعزام حدود ۲۰۰۰ نیروی لشکر ۸۲ هوابرد به منطقه حکایت دارد. محل استقرار این نیروها اعلام نشده است، اما این نیروها در محدوده‌ای قرار دارند که امکان انجام حملات علیه ایران را فراهم می‌کند. بر اساس این گزارش، یکی از گزینه‌های مطرح، استفاده از این نیروها برای تصرف جزیره خارک، مرکز صادرات نفت ایران در خلیج فارس، است. با وجود این تقویت نظامی، کارشناسان نظامی هشدار داده‌اند که شمار فعلی نیروها برای اجرای عملیات زمینی گسترده کافی نیست. به گفته آنان، تسلط بر کشوری در ابعاد ایران به نیرویی به‌مراتب بزرگ‌تر نیاز دارد. ٠٠ : ١٩ یکشنبە ٢٩ مارس مذاکرات امروز در پاکستان، همراە با قدرت‌های منطقه‌ای بر طرح‌های بازگشایی هرمز متمرکز بود منابع آگاه می‌گویند مذاکرات امروز پاکستان با ترکیه، مصر و عربستان سعودی، که در چارچوب تلاش‌های اسلام‌آباد برای میانجیگری و پایان دادن به جنگ ایران برگزار شد، به پایان رسیده و بحث‌های اولیه بر پیشنهادهایی برای بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی متمرکز بوده است. پنج منبع آگاه به رویترز گفته‌اند که در جریان مذاکرات با وزیران امور خارجه سه قدرت منطقه‌ای، پیشنهادهایی به واشنگتن ارائه شده که به ترافیک دریایی و بازگشایی تنگه هرمز مربوط می‌شود و بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر برای تثبیت جریان کشتیرانی است. یک منبع آگاە در پاکستان می‌گوید پیشنهادهایی را از سوی مصر، پیش از نشست امروز از سوی کشورها به کاخ سفید ارسال شده است. این منبع می‌افزاید این پیشنهادها شامل ساختارهای هزینه‌ای مشابه کانال سوئز است. دو منبع پاکستانی دیگر می‌گویند ترکیه، مصر و عربستان سعودی ممکن است کنسرسیومی برای مدیریت جریان نفت از طریق این آبراه تشکیل دهند و از پاکستان خواسته‌اند در آن مشارکت کند. این منابع می‌گویند پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم مدیریتی با ایالات متحده آمریکا و ایران نیز مطرح شده است. منبع نخست پاکستانی می‌گوید عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به‌طور منظم با جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در تماس بوده است. وزارتخانه‌های امور خارجه مصر و پاکستان به درخواست برای اظهارنظر پاسخی نداده‌اند. دفتر رسانه‌ای دولت عربستان سعودی و کاخ سفید نیز بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداده‌اند. یک منبع دیپلماتیک ترکیه می‌گوید اولویت آنکارا تضمین آتش‌بس است. این منبع، که نخواست نامش فاش شود، می‌گوید تضمین عبور ایمن کشتی‌ها می‌تواند در این زمینه به‌عنوان اقدامی مهم برای اعتمادسازی عمل کند. ١٠ : ١٣ یکشنبە ٢٩ مارس پنتاگون در حال آماده‌سازی گزینه‌هایی برای حمله زمینی به ایران است در دومین ماە از تهاجم ائتلاف اسرائیل و آمریکا بە ایران، واشنگتن‌پست گزارش داد که پنتاگون در حال بررسی گزینه‌هایی برای حمله زمینی به ایران است. این مأموریت ممکن است از چند هفته تا چند ماه طول بکشد و سناریوهایی را از تصرف جزیره خارک تا یورش به مناطق ساحلی در امتداد تنگه هرمز در بر گیرد. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند چنین عملیاتی به معنای تهاجم تمام‌عیار نخواهد بود، بلکە می‌تواند با مشارکت نیروهای پیاده‌نظام متعارف و یگان‌های عملیات ویژه انجام شود. تا روز گذشتە مشخص نبود که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، این طرح‌ها را تأیید کرده است یا نه. در صورت اجرای این مأموریت، نیروهای آمریکایی با تهدیدهای جدی روبه‌رو خواهند شد. پهپادها و موشک‌های ایرانی، بمب‌های دست‌ساز و آتش نیروهای زمینی از جمله این تهدیدها هستند. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد که ترامپ در صورت ادامه برنامه هسته‌ای ایران و تداوم تهدیدها علیه آمریکا و متحدانش، آماده است واکنشی بسیار شدید نشان دهد. او تأکید کرد که وظیفه پنتاگون ارائه گزینه‌های مختلف به فرمانده کل قواست و این موضوع به معنای اتخاذ تصمیم نهایی نیست. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند که در گفت‌وگوهای اخیر، احتمال تصرف جزیره خارک به عنوان مهم‌ترین مرکز صادرات نفت ایران در خلیج فارس مطرح شده است. یکی از این مقام‌ها توضیح داد که چالش اصلی در این سناریو، حفظ امنیت نیروها پس از استقرار در جزیره است، نه تصرف آن. همزمان، بحث‌هایی درباره انجام عملیات در مناطق ساحلی نزدیک تنگه هرمز مطرح شده است. هدف از این عملیات، شناسایی و نابودی تسلیحاتی است که کشتیرانی بین‌المللی را تهدید می‌کند. ایران از زمان آغاز جنگ با آمریکا و اسرائیل در یک ماه گذشته، عملاً این آبراه را که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند، مسدود کرده است. مقام‌های آمریکایی همچنین استفاده از جزایر ایرانی نزدیک تنگه هرمز را به عنوان پایگاه‌های احتمالی برای اجرای عملیات بررسی کرده‌اند. برآوردها درباره مدت این عملیات یکسان نیست. یک منبع مدت زمان آن را چند هفته دانسته، در حالی که منبعی دیگر از چند ماه سخن گفته است. یک مقام ارشد پیشین دفاعی که با این طرح‌ها آشناست، اعلام کرد که برنامه‌ریزی برای این سناریو گسترده بوده است. او تأکید کرد که این طرح‌ها پیش‌تر در قالب بازی‌های جنگی بررسی شده‌اند و برنامه‌ریزی آنها لحظه‌آخری نیست. دونالد ترامپ در هفته‌های اخیر مواضع متفاوتی اتخاذ کرده است. او گاه از کاهش تنشها سخن گفته و گاه تهدید کردە است کە درگیریها تشدید خواهند شد. ترامپ در ۲۰ مارس اعلام کردە بود که قصد اعزام نیرو ندارد و حتی اگر چنین تصمیمی بگیرد، آن را اعلام نخواهد کرد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز اعلام کردە است که ایالات متحده آمریکا می‌تواند بدون استفاده از نیروهای زمینی به اهداف خود دست یابد. در همین حال، آکسیوس گزارش داد که پنتاگون در حال آماده‌سازی یک ضربه نهایی است. این اقدام می‌تواند شامل عملیات زمینی و یک کارزار گسترده بمباران باشد. در هفته‌های اخیر، واحد سی‌ویکم تفنگداران دریایی آمریکا، شامل حدود ۲۲۰۰ نیرو، به خاورمیانه اعزام شده است. از زمان آغاز جنگ، دست‌کم ۱۳ نظامی آمریکایی کشته شده‌اند. شش نفر در سقوط هواپیما در عراق جان باختند. شش نفر در حمله پهپادی به یک بندر در کویت کشته شدند. یک نفر نیز در حمله به پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی جان خود را از دست داد. همچنین ۳۰۰ نیروی دیگر در منطقه زخمی شده‌اند. حال ۱۰ نفر از این نیروها وخیم گزارش شده است. نتایج یک نظرسنجی نشان می‌دهد که اکثریت آمریکایی‌ها با اعزام نیروهای زمینی مخالف‌اند. بر اساس این نظرسنجی که توسط آسوشیتدپرس و دانشگاه شیکاگو انجام شده، ۶۲ درصد مخالف استفاده از نیروهای زمینی هستند و تنها ۱۲ درصد از این اقدام حمایت می‌کنند. ١٠ : ١٢ یکشنبە ٢٩ مارس عراق در یک ماه جنگ ائتلاف آمریکا و اسرائیل با ایران، بالغ بر ۱۲ میلیارد دلار ضرر کرده است کانال ۸ در اقلیم کردستان گزارشی منتشر کرده است که به تحلیل عواقب اقتصادی ناشی از جنگ یک‌ماهه بین ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل پرداخته است. بنابە این گزارش، جنگ جاری در خاورمیانە به شدت بر اقتصاد عراق و اقلیم کردستان تأثیر گذاشته و طبق برآوردها، تا به امروز خسارتی بالغ بر ۱۲ میلیارد دلار به اقتصاد این منطقه وارد شده است. حملات موشکی و آسیب‌های وارده به زیرساخت‌های انرژی و درآمد عمومی، تنها در طول یک ماه گذشته باعث خسارت ۱۲.۲ میلیارد دلاری به اقتصاد عراق شده است. این آسیب‌ها به بخش‌های مختلف اقتصادی از جمله تأسیسات برق، گذرگاه‌های مرزی و فرودگاه‌ها آسیب رسانده و موجب افزایش قابل توجه هزینه‌های عمومی در این کشور شده است. طبق آمار منتشر شده، خسارت روزانه به زیرساخت‌های اقلیم کردستان در بخش‌های برق، مرزها و فرودگاه‌ها بالغ بر ۲۵ میلیون دلار است. در طول یک ماه، این رقم به ۷۵۰ میلیون دلار است رسیده که تمامی بخش‌های خدماتی را تحت تأثیر قرار داده است. توقف صادرات نفت از اقلیم کردستان و عراق یکی از بزرگ‌ترین آسیب‌های واردە به اقتصاد این منطقه بوده است. صادرات نفت کردستان که پیش از جنگ به ۲۳۰ هزار بشکه در روز می‌رسید، به طور موقت متوقف و تنها پس از مدتی به تدریج از سر گرفته شد. عراق که پیش از جنگ روزانه ۳.۵ میلیون بشکه نفت از مناطق جنوبی و ۲۰۰ هزار بشکه از اقلیم کردستان صادر می‌کرد، حالا با افزایش قیمت نفت، روزانه ۴۰۷ میلیون دلار ضرر کرده است. یکی دیگر از بزرگ‌ترین خسارات، توقف تولید گاز از میدان گازی کورمور در اقلیم کردستان بوده است. این میدان به عنوان منبع اصلی سوخت نیروگاه‌ها و گاز خانگی شناخته می‌شود. این اختلال در تولید گاز منجر به کاهش ۳۰۰۰ مگاواتی تولید برق شده است. میزان برق از دست رفته روزانه بیش از ۵ میلیون دلار و در ماه به ۱۵۰ میلیون دلار می‌رسد. علاوه بر خسارات مستقیم مالی، رکود در بخش صنعت نیز شدت یافته و بسیاری از کارخانه‌های بزرگ به دلیل کمبود برق ورشکست شده‌اند. تولید گاز خانگی، نفت و سایر سوخت‌ها نیز متوقف شده است که بار مالی سنگینی برای شهروندان و بازرگانان به دنبال داشته است. این مشکلات معیشتی تأثیرات منفی زیادی بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی اقلیم کردستان گذاشته است. اگرچه محاسبه دقیق بودجه سالانه عراق به دلیل پیچیدگی‌ها و عدم شفافیت همواره چالش‌برانگیز بوده است، برآوردها نشان می‌دهند که بودجه سالانه این کشور حدود ۱۶۰ میلیارد دلار است. بنابراین، خسارت ۱۲ میلیارد دلاری در یک ماه جنگ، عمق بحران اقتصادی و میزان بالای خسارات وارده به عراق را نشان می‌دهد. ١٠ : ١٠ یکشنبە ٢٩ مارس مسعود بارزانی: از آغاز این جنگ، اقامتگاههای مقامات ما پنج بار مورد حمله قرار گرفته است با گسترش حملات جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی این کشور بە مناطق دیگر خاورمیانە، در پی حمله اخیر به منزل رئیس اقلیم کردستان، مسعود بارزانی، وی بیانیه‌ای را صادر کرد و این حملات را به شدت محکوم کرد. در این بیانیە، بارزانی از مقامات بغداد خواست تا اقدامات جدی‌تری را در قبال این موضوع انجام دهند و به محکومیت‌ها و تماس‌های تلفنی بسنده نکنند. وی همچنین تایید کرد که از آغاز جنگ ایران یا ائتلاف آمریکا و اسرائيل، اقامتگاههای مقامات اقلیم پنج بار مورد حمله قرار گرفته است. بارزانی در این بیانیه تأکید کرد که اقلیم کردستان هرگز بخشی از مشکلات و تنش‌های منطقه نبوده است، اما متأسفانه برخی افراد بدون هیچ‌گونه ممانعتی در پی ایجاد تنش و مخالفت با این اقلیم هستند. وی یادآور شد که در سال‌های اخیر، اقلیم کردستان و نیروهای پیشمرگه بارها هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفته‌اند که باعث جانباختن و زخمی شدن شهروندان بی‌گناه شده است. بارزانی همچنین اعلام کرد که از ابتدای جنگ، بیش از ۴۵۰ حمله موشکی و پهپادی به اقلیم کردستان و مقرهای نیروهای پیشمرگه صورت گرفته است. او برای اولین بار فاش کرد که در پنج نوبت، حملات مستقیم به مقرها و منازل مقامات اقلیم کردستان انجام شده است، اما این موضوع تا کنون مسکوت مانده بود تا از ایجاد اضطراب و خشم در میان مردم جلوگیری شود. در جدیدترین حمله، بارزانی به حمله روز گذشته به خانه رئیس‌ اقلیم کردستان، نچیروان بارزانی در دهوک اشاره کرد و تأکید کرد که این حملات نه تنها به منزل یا مقر فرد خاصی مربوط می‌شود، بلکه به تمامی خانه‌ها و نقاط اقلیم کردستان تعلق دارد و باید به شدت محکوم شود. وی این حملات را جنگ‌افروزی آشکار، ظلم و بی‌عدالتی علیه اقلیم کردستان خواند و خواستار اتخاذ اقدامات جدی و قاطع از سوی مقامات عراقی شد. بارزانی تصریح کرد که این مسئله تنها با محکومیت و نامه‌نگاری قابل حل نیست و مقامات عراقی باید تصمیم بگیرند که آیا قادر به جلوگیری از این حملات هستند یا برای حفاظت از کشور عراق و اقلیم کردستان باید اقدامات جدی‌تری انجام دهند. طبق گزارشات، برخی از حملات پهپادی به اقلیم کردستان از سوی گروه‌های نیابتی ایران و از داخل خاک عراق صورت گرفته است. مقامات اقلیم کردستان از مقامات عراقی خواسته‌اند که اراده‌ای قوی‌تر برای کنترل این گروه‌ها از خود نشان دهند. ١٠ : ٩ یکشنبە ٢٩ مارس همزمان با افزایش نقش ونس در پرونده ایران، اختلافات وی با اسرائیل افزایش می یابد معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جی‌دی ونس، در حال آماده شدن برای ایفای نقشی محوری در تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگی با ایران است کە او از ابتدا نسبت به ورود به آن تردید داشته است. نشریه آکسیوس به نقل از مقام‌های کاخ سفید گزارش دادە است در حالی که دونالد ترامپ مهلت تعیین‌شده برای رسیدن به توافق را تمدید کرده و هم‌زمان گزینه‌های نظامی را نیز روی میز نگه داشته است، ونس اکنون به‌عنوان محتمل‌ترین گزینه برای هدایت مذاکرات احتمالی با تهران مطرح است، به گفته منابع آمریکایی و اسرائیلی، ونس پیش از آغاز جنگ نسبت به ارزیابی‌های خوش‌بینانه بنیامین نتانیاهو درباره سرعت و نتیجه درگیری تردید داشته و اکنون نیز انتظار دارد این جنگ چند هفته دیگر ادامه یابد. یک مقام ارشد دولت آمریکا به آکسیوس گفته است در صورتیکە ایرانی‌ها نتوانند با ونس به توافق برسند، عملا توافقی در کار نخواهد بود. در همین حال، میانجی‌گران منطقه‌ای از جمله پاکستان، مصر و ترکیه در تلاش‌اند مقدمات گفت‌وگوهای حضوری را فراهم کنند. گفته می‌شود که مقام‌های ایران اعلام کرده‌اند که همچنان منتظر تأیید نهایی از سوی رهبر جدید این کشور هستند. در صورت برگزاری مذاکرات، احتمال دارد ونس با محمدباقر قالیباف روبه‌رو شود. با این حال نشانه‌هایی از تنش در روابط واشنگتن و تل‌آویو دیده می‌شود. منابع آکسیوس گفتگوی اخیر ونس و نتانیاهو را دشوار توصیف کرده‌اند کە در آن، معاون رئیس‌جمهور آمریکا برخی برآوردهای اسرائیل درباره امکان تغییر حکومت در ایران را بیش از حد خوش‌بینانه توصیف کرده بود. در روزهای پس از این تماس، گزارش‌هایی در رسانه‌های اسرائیلی درباره اختلافات شدیدتر منتشر شد، اما مقام‌های دو طرف صحت آن‌ها را رد کرده‌اند. برخی در دولت آمریکا حتی از تلاش‌های اسرائیل برای تضعیف جایگاه ونس صحبت کرده‌اند. در حالی که ونس در روزهای اخیر با مقام‌های امارات و قطر دیدار کرده و در تماس‌های غیرمستقیم با ایران مشارکت داشته، دولت آمریکا هم‌زمان در حال بررسی سناریوی تشدید قابل توجه نظامی در صورت شکست دیپلماسی است. یک منبع نزدیک به ونس به آکسیوس گفته که او در چارچوب دستورهای رئیس‌جمهور عمل خواهد کرد و هدفش دستیابی به نتیجه‌ای است که مورد قبول کاخ سفید باشد که می‌تواند مسیر جنگ و صلح در منطقه را تعیین کند. وزیر خارجه آلمان در گفتگو با رادیو Deutschland Funk نسبت به برگزاری مذاکرات مستقیم میان واشنگتن و تهران در آینده‌ای نزدیک ابراز خوش‌بینی کرد. ٣٠ : ٨ یکشنبە ٢٩ مارس پنتاگون در تدارک عملیات زمینی در ایران برآمدە است همزمان با ورود جنگ میان ایران و محور مشترک آمریکا–اسرائیل به مرحله‌ای جدید، واشینگتن‌پست گزارش داد که پنتاگون در حال آماده‌سازی برای چندین هفته عملیات زمینی احتمالی در خاک ایران است؛ اقدامی که در صورت اجرا، به‌معنای تشدید مستقیم مداخله نظامی واشینگتن در این جنگ خواهد بود. به گفته مقام‌های آمریکایی، این طرح‌ها شامل سناریوهایی برای به‌کارگیری نیروهای ویژه و یگان‌های پیاده‌نظام است، اما در قالب عملیات‌های محدود و هدفمند، نه یک تهاجم تمام‌عیار. بر اساس این گزارش، گزینه‌های عملیاتی مورد بررسی می‌تواند شامل حملات سریع به اهداف راهبردی، از جمله زیرساخت‌های ساحلی ایران در نزدیکی تنگه هرمز یا نقاط کلیدی صادرات انرژی باشد، این اهداف در چارچوب تلاش آمریکا و اسرائیل برای تضعیف ظرفیت‌های نظامی و اقتصادی ایران تعریف می‌شوند. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که جنگ، که از حملات اولیه آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد، اکنون ابعاد منطقه‌ای گسترده‌تری پیدا کرده و بازیگران نیابتی، از جمله حوثی‌ها، نیز به آن وارد شده‌اند. با این حال، هنوز تصمیم سیاسی نهایی برای اجرای عملیات زمینی اتخاذ نشده است. مقام‌های کاخ سفید تأکید کرده‌اند که این برنامه‌ریزی‌ها بخشی از فرآیند ارائه «گزینه‌های نظامی» به رئیس‌جمهور است و لزوماً به معنای صدور دستور عملیات نیست. همزمان، افزایش حضور نیروهای آمریکایی در منطقه، از جمله استقرار تفنگداران دریایی و برنامه اعزام نیروهای بیشتر، نشان‌دهنده آمادگی برای سناریوهای تشدید درگیری است. در صورت اجرای چنین عملیاتی، نیروهای آمریکایی با تهدیدهای متعددی از جمله حملات پهپادی، موشکی و جنگ نامتقارن مواجه خواهند بود؛ عاملی که ریسک ورود به یک درگیری فرسایشی را افزایش می‌دهد. ١٠ : ٧ یکشنبە ٢٩ مارس با پیوستن حوثی‌ها به جنگ ، تفنگداران دریایی آمریکا نیز وارد منطقە می شوند با ورود جنگ اسرائیل و آمریکا علیە ایران بە ماە دوم، خطر گسترش دامنه جنگ افزایش یافته است، حوثی‌های یمن، متحد ایران، روز شنبه نخستین حملات خود به اسرائیل را از زمان آغاز درگیری انجام دادند، در حالی که نیروهای آمریکایی بیشتری به خاورمیانه رسیدند. روزنامه واشنگتن پست گزارش داد مقام‌های آمریکایی گفته‌اند وزارت دفاع آمریکا «پنتاگون» در حال آماده‌سازی برای عملیات زمینی در ایران است که ممکن است هفته‌ها ادامه یابد و احتمالاً شامل حملاتی توسط نیروهای عملیات ویژه و نیروهای پیاده نظام سنتی باشد. این روزنامه افزود هنوز مشخص نیست آیا دونالد ترامپ با طرح‌های اعزام نیروهای زمینی موافقت خواهد کرد یا نه. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز جمعه اعلام نمودە بود کە ایالات متحده می‌تواند بدون نیروهای زمینی به اهداف خود برسد. با این حال، اذعان کرد که واشنگتن برخی نیروها را در منطقه مستقر می‌کند تا ترامپ بیشترین میزان انعطاف را برای تنظیم راهبرد داشته باشد. همچنین انتظار می‌رفت پنتاگون هزاران سرباز از لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا را مستقر کند. اسرائیل روز شنبه اعلام کرد موجی از حملات را علیه تهران انجام داده و آنچه ارتش زیرساخت‌های دولتی ایران توصیف کرد هدف قرار داده است. ایران نیز به حملات خود علیه اسرائیل و چند کشور خلیج ادامه داد و در ساعات اولیه روز یکشنبه، محل اقامت مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق و رهبر حزب دموکرات کردستان، را در اربیل هدف قرار داد. منابع امنیتی به رویترز گفتند پدافند هوایی یک پهپاد را در نزدیکی محل اقامت بارزانی سرنگون کرده است. اسرائیل که پیش از جنگ نیز به طور دوره‌ای هدف حملات موشکی حوثی‌ها قرار می‌گرفت، تأیید کرد یک موشک از یمن به سوی آن شلیک شده است. گزارشی از تلفات یا خسارات منتشر نشده است. گروه حوثی مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت و اعلام کرد از موشک‌های کروز و بالستیک علیه اسرائیل استفاده کرده است. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثی‌ها، گفت این گروه حمله دومی را نیز علیه اسرائیل انجام داده و وعده حملات بیشتر در آینده را داد. حوثی‌ها پیش‌تر نشان داده‌اند که توانایی هدف قرار دادن اهدافی دور از یمن و اختلال در مسیرهای کشتیرانی اطراف شبه‌جزیره عربستان و دریای سرخ را دارند، همان‌گونه که در حمایت از حماس در جنگ غزه انجام دادند. ترامپ تهدید کرده است در صورتی که ایران تنگه هرمز را باز نکند، به تأسیسات انرژی و دیگر زیرساخت‌های انرژی ایران حمله خواهد کرد. با این حال، او مهلت تعیین‌شده برای این هفته را تمدید کرده و ۱۰ روز به ایران فرصت داده است. اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، گفت ایران موافقت کرده است به ۲۰ کشتی دیگر با پرچم پاکستان اجازه عبور از تنگه را بدهد، به‌گونه‌ای که روزانه دو کشتی امکان عبور داشته باشند. ۵۵: ٧ شنبە ٢٨ مارس اختلافات با اسرائیل همزمان با افزایش نقش ونس در پرونده ایران معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جی‌دی ونس، در حال آماده شدن برای ایفای نقشی محوری در تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ با ایران است؛ جنگی که گفته می‌شود که او از ابتدا نسبت به ورود به آن تردید داشته است. نشریه آکسیوس به نقل از مقام‌های کاخ سفید گزارش کرده که ونس اکنون به‌عنوان محتمل‌ترین گزینه برای هدایت مذاکرات احتمالی با تهران مطرح است، در حالی که دونالد ترامپ مهلت تعیین‌شده برای رسیدن به توافق را تمدید کرده و هم‌زمان گزینه‌های نظامی را نیز روی میز نگه داشته است. به گفته منابع آمریکایی و اسرائیلی، ونس پیش از آغاز جنگ نسبت به ارزیابی‌های خوش‌بینانه بنیامین نتانیاهو درباره سرعت و نتیجه درگیری تردید داشته و اکنون نیز انتظار دارد این جنگ چند هفته دیگر ادامه یابد. یک مقام ارشد دولت آمریکا به آکسیوس گفته است: اگر ایرانی‌ها نتوانند با ونس به توافق برسند، عملا توافقی در کار نخواهد بود. در همین حال، میانجی‌گران منطقه‌ای از جمله پاکستان، مصر و ترکیه در تلاش‌اند مقدمات گفت‌وگوهای حضوری را فراهم کنند. گفته می‌شود که مقام‌های ایران اعلام کرده‌اند که همچنان منتظر تأیید نهایی از سوی رهبر جدید این کشور هستند. در صورت برگزاری مذاکرات، احتمال دارد ونس با محمدباقر قالیباف روبه‌رو شود. با این حال نشانه‌هایی از تنش در روابط واشینگتن و تل‌آویو دیده می‌شود. منابع آکسیوس گفتگوی اخیر ونس و نتانیاهو دشوار توصیف کرده‌اند و گفتگویی که در آن، معاون رئیس‌جمهور آمریکا برخی برآوردهای اسرائیل درباره امکان تغییر حکومت در ایران را بیش از حد خوش‌بینانه توصیف کرده بوده است. در روزهای پس از این تماس، گزارش‌هایی در رسانه‌های اسرائیلی درباره اختلافات شدیدتر منتشر شد، اما مقام‌های دو طرف صحت آن‌ها را رد کرده‌اند. برخی در دولت آمریکا حتی از تلاش‌های اسرائیل برای تضعیف جایگاه ونس صحبت کرده‌اند. در حالی که ونس در روزهای اخیر با مقام‌های امارات و قطر دیدار کرده و در تماس‌های غیرمستقیم با ایران مشارکت داشته، دولت آمریکا هم‌زمان در حال بررسی سناریوی "تشدید قابل توجه نظامی" در صورت شکست دیپلماسی است. یک منبع نزدیک به ونس به آکسیوس گفته که او در چارچوب دستورهای رئیس‌جمهور عمل خواهد کرد و هدفش دستیابی به نتیجه‌ای است که مورد قبول کاخ سفید باشد؛ نتیجه‌ای که می‌تواند مسیر جنگ و صلح در منطقه را تعیین کند. وزیر خارجه آلمان در گفتگو با رادیو Deutschland Funk نسبت به برگزاری مذاکرات مستقیم میان واشنگتن و تهران در آینده‌ای نزدیک ابراز خوش‌بینی کرد. ۵۵: ١٢ جمعە ٢٧ مارس در سایە جنگ، شرایط اقتصادی و گردشگری در شهرهای وان و هولیر بحرانی شدە است با ورود بە بیست و هشتمین روز از آغاز درگیریها میان ایران و ائتلاف اسرائیل - آمریکا، پیامدهای این بحران به‌طور مستقیم صنعت گردشگری و اقتصاد شهرهای وان در کردستان ترکیە و اربیل را در اقلیم کردستان تحت تأثیر قرار داده است. لغو پروازها، کاهش شدید گردشگران و نگرانی‌های امنیتی باعث رکود شدید هتل‌ها و کسب‌وکارهای وابسته به سفر شده است. وان، که سال‌ها مقصد اصلی گردشگران ایرانی بوده است، با کاهش بی‌سابقه ورود مسافران روبه‌روست. در این بارە، چتین دمیرهان، رئیس اتحادیه هتل‌ها و گردشگری وان، می‌گوید با ادامه جنگ، هتل‌های شهر خالی مانده‌اند و بسیاری از صاحبان کسب‌وکار ممکن است تعطیلی موقت یا دائم را تجربه کنند. او توضیح داد که بسیاری از گردشگران ایرانی که معمولاً در فصل بهار و به‌ویژه نوروز سفر می‌کردند، اکنون رزروهای خود را لغو کرده‌اند. کاهش ناگهانی ورود مسافران، نه تنها هتل‌ها بلکه رستوران‌ها، مراکز خرید و خدمات تفریحی وابسته به گردشگری را تحت تأثیر قرار داده است. دمیرهان اضافه کرد کە علاوه بر کاهش گردشگران، اختلال در حمل‌ونقل هوایی و لغو پروازها مشکل دیگری است که صنعت گردشگری وان با آن مواجه است. بسیاری از پروازها از مسیرهای منطقه‌ای به دلیل بسته شدن آسمان کشورهای همسایه و نگرانی‌های امنیتی، لغو یا تغییر مسیر دادەاند. وضعیت در شهر اربیل هولیر (اربیل)، مرکز اقلیم کردستان، با چالش‌های مشابهی روبه‌روست. حملات موشکی و پهبادی جمهوری اسلامی ایران و تنش‌های ناشی از جنگ باعث اختلال در پروازهای بین‌المللی و منطقه‌ای شده و فرودگاه اربیل نیز تحت تاثیر این شرایط قرار گرفته است. بسیاری از شرکتهای هواپیمایی، بە دلایل امنیتی پروازهای مستقیم به پایتخت اقلیم کردستان را کاهش داده یا مسیرهای جایگزین انتخاب کرده‌اند. طبق آمارهای ثبت شدە، از آغاز جنگ تاکنون، اربیل و بخش‌هایی از اقلیم کردستان هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته‌اند که طی آن بیش از ۷۰ حمله تنها در اولین روزها به اطراف اربیل گزارش شده است. از سوی دیگر، نگرانی مسافران و شرکت‌های گردشگری نسبت به امنیت سفر باعث کاهش شدید رزرو هتل‌ها و تورهای گروهی در هولیر شده است. هتل‌ها و مراکز خدمات گردشگری که قبلاً میزبان هزاران گردشگر ایرانی و بین‌المللی بودند، اکنون با ظرفیت محدود فعالیت می‌کنند و درآمد آن‌ها به شدت کاهش یافته است. کاهش ورود گردشگران و لغو پروازها می‌تواند تا ماه‌های آینده ادامه داشته باشد، به‌ویژه اگر وضعیت جنگ و نگرانی‌های امنیتی بدون نشانه‌ای از پایان ادامه یابد. این وضعیت نه تنها بر هتل‌ها و آژانس‌های مسافرتی اربیل تأثیر گذاشته بلکه اقتصاد محلی شهر و مناطق اطراف آن را نیز تحت فشار قرار داده است. ۱۵: ١٢ جمعە ٢٧ مارس جنگ در خاورمیانە، ریسک سیستمایک در بازارهای جهانی را افزایش دادە است بر خلاف انتظارها، در حالی که جنگ ائتلاف آمریکا و اسرائیل در آستانه ورود به دومین ماه خود قرار دارد، بازارهای مالی جهانی نشانه‌هایی از از دست دادن ثبات بروز داده‌اند. نگرانی از گسترش درگیری و پیامدهای اقتصادی آن، به‌تدریج سطح ریسک را در بازارها بالا برده است. گزارش بلومبرگ نشان می‌دهد این وضعیت تنها به رفتار سرمایه‌گذاران محدود نمی‌شود، بلکه نهادهای تنظیم‌گر نیز با آزمونی تازه در مدیریت ریسک مواجه شده‌اند. پس از یک دوره کوتاه آرامش، بازارها وارد مرحله‌ای از بازقیمت‌گذاری ریسک شده‌اند. قیمت سهام و اوراق قرضه به‌طور هم‌زمان کاهش یافته و شاخص جهانی MSCI بیش از ۵ درصد افت کرده است. هم‌زمان، شاخص نوسان VIX بورس شیکاگو، موسوم به شاخص ترس، به بالاترین سطح خود از زمان اعلام تعرفه‌های «روز آزادی» توسط ایالات متحده در حدود یک سال پیش رسیده است. این تحولات در خلأ رخ نمی‌دهد. جنگ در خاورمیانە با مجموعه‌ای از ریسک‌های هم‌زمان تلاقی پیدا کرده است: عدم قطعیت درباره اثرات اقتصادی هوش مصنوعی، فشارهای رو به افزایش در بخش اعتباری خصوصی و تردیدها نسبت به پایداری مسیر مالی دولت ایالات متحده، بخشی از این متغیرها هستند. به گزارش بلومبرگ، هم‌پوشانی این ریسک‌ها ارزیابی سناریوها و برآورد احتمال آن‌ها را دشوار کرده و زمینه بروز شوک‌های ناگهانی را فراهم می‌کند. در چنین شرایطی، رجوع به تجربه بحران مالی ۲۰۰۸ همچنان اهمیت دارد که به از دست رفتن میلیون‌ها شغل و کاهش بیش از یک تریلیون دلار از تولید سالانه انجامید. در آن مقطع، تقویت الزامات سرمایه‌ای، کنترل اهرم و ایجاد سازوکارهای حمایتی می‌توانست تاب‌آوری نظام مالی را افزایش دهد و وابستگی آن به تأمین مالی کوتاه‌مدت را کاهش دهد. با این حال، روندهای فعلی در جهت معکوس حرکت می‌کنند. ایالات متحده آمریکا در حال کاهش الزامات سرمایه‌ای بانک‌ها است و اروپا نیز به این مسیر نزدیک شده است. هم‌زمان، اهرمهای مالی در میان شرکت‌های پرریسک نیز در حال افزایش بودە و نشانه‌هایی از گسترش آن به بازار رمزارزها نیز دیده می‌شود. این وضعیت در شرایطی شکل گرفته است که نظارت مالی، با وجود افزایش ریسک‌ها در نهادهایی مانند شرکت‌های بیمه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، تضعیف شده است. این موضوع در زیان‌ها و بازخریدهای اخیر در صندوق‌های اعتباری خصوصی نیز بازتاب یافته است. در این محیط، نقش تنظیم‌گران بیش از هر زمان دیگری تعیین‌کننده است. پرسش‌های کلیدی همچنان پابرجاست: اهرم مالی در کجا به یک تهدید واقعی تبدیل شده است؟ شوک‌های نقدینگی در کدام بخش‌ها می‌توانند به فروش‌های اجباری و افت قیمت‌ها منجر شوند؟ و بانک‌های مرکزی چگونه می‌توانند ثبات بازار را بدون انتقال فشار به اقتصاد واقعی حفظ کنند؟ در پاسخ، برخی نهادها به سمت توسعه ابزارهای جدید حرکت کرده‌اند. بانک انگلستان مدل‌های استرس‌تست در سطح سیستم را برای تحلیل ارتباط میان بانک‌ها و سایر مؤسسات را طراحی کرده و بانک مرکزی اروپا نیز رویکرد مشابهی را در پیش گرفته است. علاوه بر این، الزامات افشای پس از بحران ۲۰۰۸ داده‌های دقیق‌تری برای رصد تمرکز ریسک فراهم کرده‌اند که در فروپاشی آركگوس در سال ۲۰۲۱ و آشفتگی بازار اوراق قرضه بریتانیا در سال ۲۰۲۲ اهمیت آن آشکار شد. با این حال، شکنندگی سیستم مالی جهانی همچنان پابرجاست. در شرایطی که جنگ در خاورمیانە به‌عنوان یک شوک ژئوپلیتیکی فعال باقی مانده، هر گونە خطای محاسباتی می‌تواند به بی‌ثباتی گسترده‌تری منجر شود. در چنین فضایی، توانایی تنظیم‌گران در استفاده مؤثر از ابزارهای موجود، عامل تعیین‌کننده‌ای در جلوگیری از شکل‌گیری یک بحران مالی جدید خواهد بود؛ بحرانی که می‌تواند پرهزینه‌تر از نمونه‌های پیشین باشد. ٠٠ : ١١ جمعە ٢٧ مارس در میانە جنگ یا مذاکره، واشنگتن بە سوی کدامیک تغییر جهت می‌دهد؟ در بیست و هشتمین روز از آغاز جنگ، وارد آوردن ضربه نهایی بە ایران به یکی از محورهای اصلی فضای سیاسی و نظامی تبدیل شده است. هم‌زمان، گزارش‌ها از آماده‌سازی ایالات متحده برای یک حمله گسترده علیه ایران حکایت دارد. این آماده‌سازی شامل افزایش قابل‌توجه نیروهای نظامی و تدوین سناریوهایی برای یک اقدام قاطع است. اما در این میان پرسش اصلی همچنان پابرجاست. آیا این روند نشان‌دهنده تصمیمی واقعی برای اقدام نظامی است، یا واشنگتن از تشدید تنش به‌عنوان اهرمی برای تحمیل شرایط خود در مذاکرات استفاده می‌کند. داده‌های میدانی نشان می‌دهد ایالات متحده در حال بررسی اعزام هزاران نیروی اضافی به منطقه و تقویت هم‌زمان حضور هوایی و دریایی است. پنتاگون به‌طور موازی سناریوهایی را برای وارد آوردن ضربه نهایی توسعه می‌دهد. این سناریوها از حملات هوایی متمرکز علیه زیرساخت‌های نظامی و تأسیسات انرژی تا گزینه‌های گسترده‌تر، از جمله به‌کارگیری محدود نیروهای زمینی را در بر می‌گیرد. این روند با اظهارات دونالد ترامپ درباره تداوم مسیر مذاکره هم‌زمان گشتە و یک پارادوکس آشکار را شکل داده است. تشدید در میدان در کنار حفظ مسیر دیپلماتیک قرار گرفته است. چنین الگویی در سیاست آمریکا مسبوق به سابقه است. تقویت نظامی در این چارچوب به‌عنوان ابزار افزایش فشار در مذاکرات عمل می‌کند، نه لزوماً مقدمه جنگ. چند شاخص این فرضیه را تقویت می‌کند که گزینه نظامی بخشی از راهبرد فشار است. تداوم کانال‌های ارتباطی غیرمستقیم میان واشنگتن و تهران ادامه دارد. هزینه جنگ زمینی از نظر انسانی و اقتصادی بالا ارزیابی می‌شود. خطر گسترش درگیری به سطح منطقه‌ای نیز جدی است. این عوامل جنگ تمام‌عیار را به گزینه‌ای پرهزینه و دشوار برای مهار تبدیل می‌کند. در عین حال، سناریوی اقدام نظامی زمینی قابل رد نیست. شکست کامل مذاکرات، اقدام تشدیدی از سوی ایران یا شکل‌گیری یک فرصت نظامی تعیین‌کننده می‌تواند مسیر را به سمت حمله تغییر دهد. در سطح عملیاتی، ایالات متحده از مرحله تهدید به سطحی از آمادگی عملی نزدیک شده است. این روند تنها به افزایش تعداد نیروها محدود نیست. تنوع‌بخشی به قابلیت‌ها نیز در دستور کار قرار دارد. استقرار واحدهای رزمی جدید، ورود نیروهای تفنگدار دریایی، اعزام عناصر لشکر ۸۲ هوابرد و تقویت حضور هوایی با اسکادران‌های جنگنده بخشی از این روند است. این الگوی استقرار امکان اجرای عملیات در بازه زمانی نسبتاً کوتاه را فراهم می‌کند و نشان‌دهنده گذار از آمادگی نظری به آمادگی عملیاتی است. در مقابل، مسیر دیپلماتیک کندتر و پیچیده‌تر پیش می‌رود. ارتباطات همچنان غیرمستقیم و مبتنی بر میانجی‌هاست. هنوز توافقی برای برگزاری گفت‌وگوی سطح بالا حاصل نشده است. مواضع ایران نیز نشان‌دهنده احتیاط و تلاش برای استفاده از فشار نظامی به‌عنوان اهرم چانه‌زنی است. در مجموع، به نظر می‌رسد واشنگتن در حال اجرای سیاستی مبتنی بر مدیریت ریسک است. ترکیبی از تشدید کنترل‌شده و فشار دیپلماتیک دنبال می‌شود تا بدون ورود به جنگ مستقیم، دستاوردهای مذاکره‌ای حاصل شود. با این حال، در یک محیط منطقه‌ای بی‌ثبات، هر خطای محاسباتی می‌تواند این تعادل شکننده را به یک درگیری واقعی تبدیل کند. ٢٠ : ١٠ جمعە ٢٧ مارس سمت و سوی جنگ همچنان با ابهام مواجە است در بیست و هشتمین روز از آغاز جنگ، چشم‌انداز جنگ ایران وارد مرحله‌ای شده است که در آن مرز میان گزینه نظامی و مسیر دیپلماتیک بیش از پیش مبهم است. در این چارچوب، تردید جدی نسبت به امکان دستیابی به یک راه‌حل سیاسی پایدار وجود دارد، مادامی که ساختار کنونی قدرت در ایران بدون تغییر باقی بماند. این ارزیابی بر این فرض استوار است که رفتار راهبردی تهران در چارچوبی ایدئولوژیک تعریف می‌شود که با منطق مصالحه پایدار همخوانی ندارد. در سطح عملیاتی، برآورد غالب این است که سرنوشت جنگ بیش از آن‌که در میز مذاکره تعیین شود، در میدان شکل خواهد گرفت. تلاش‌ها برای پیشبرد گزینه‌های سیاسی، در غیاب نشانه‌ای از تعدیل راهبردی، اثرگذاری محدودی داشته‌اند. در مقابل، تمرکز بر تضعیف تدریجی توان نظامی و زیرساخت‌های عملیاتی، به‌عنوان راهبرد اصلی تثبیت شده است؛ رویکردی که هدف آن نه تغییر فوری سیاسی، بلکه فرسایش ظرفیت‌های طرف مقابل در میان‌مدت است. سناریوی تغییر ساختار قدرت در ایران، اگرچه به‌عنوان یک ترجیح راهبردی مطرح است، اما در کوتاه‌مدت قابل تحقق ارزیابی نمی‌شود. این سناریو به شکل‌گیری یک حرکت اجتماعی فراگیر در داخل وابسته است که خارج از کنترل مستقیم بازیگران خارجی قرار دارد. با وجود نشانه‌هایی از نارضایتی در برخی از مناطق، این تحرکات هنوز به سطحی نرسیده‌اند که بتوانند به تغییر ساختاری منجر شوند، به‌ویژه در شرایطی که سازوکارهای کنترل و سرکوب همچنان فعال باقی مانده‌اند. در سطح منطقه‌ای، معادله جنگ فراتر از ایران تعریف می‌شود. تضعیف توان نظامی نیروهای هم‌پیمان تهران، به‌ویژه در جبهه لبنان، بخشی از همین راهبرد است. در این چارچوب، عملیات نظامی نه به خطوط جغرافیایی محدود می‌شود و نه به یک مرحله مشخص ختم خواهد شد، بلکه با هدف از میان برداشتن ظرفیت‌های عملیاتی به‌صورت پیوسته ادامه می‌یابد. در نهایت، گذار به مسیر دیپلماتیک منوط به تغییر محسوس در موازنه قدرت ارزیابی می‌شود. در غیر این صورت، جنگ به نقطه‌ای نمی‌رسد که پایان قاطع یا صلح پایدار را رقم بزند، بلکه وارد چرخه‌ای از بازدارندگی ناپایدار و بازسازی متقابل خواهد شد. ٣٠ : ٩ جمعە ٢٧ مارس اسرائیل راهبرد خود در جنگ با ایران را به سمت تضعیف توان نظامی و صنعتی تغییر داده است در بیست و هشتمین روز از آغاز جنگ ائتلاف اسرائیل و آمریکا، روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داد اسرائیل مسیر عملیات نظامی خود علیه ایران را تغییر داده و از تلاش برای بی‌ثبات‌سازی سیستم جمهوری اسلامی ایران به تمرکز بر فلج‌سازی توان نظامی و صنعتی آن روی آورده است. این تغییر در پی کاهش برآوردها درباره امکان سرنگونی نظام ایران از طریق حملات هوایی صورت گرفته استت، زیرا در شرایطی که حملات نظامی تشدید شدە است، نشانه‌ای از بروز قیام داخلی مشاهده نشده است. حملات اسرائیل اکنون با هدف تضعیف ظرفیت ایران برای بازسازی توان نظامی بر تأسیسات تولید تسلیحات و موشک، و همچنین مراکز تحقیقاتی نظامی متمرکز شده است. به نوشته این روزنامه، این رویکرد بازتاب این نگرش در اسرائیل است که ایالات متحده ممکن است ظرف چند هفته برای پایان دادن به جنگ اقدام کند. این موضوع تل‌آویو را به سمت حداکثرسازی دستاوردهای عملیاتی پیش از هرگونه توقف احتمالی درگیری سوق می‌دهد. مقام‌ها می‌گویند این کارزار نظامی خسارات قابل توجهی به زیرساخت‌های نظامی ایران وارد کرده، اما قادر به نابودی کامل آن‌ها نیست، در حالی که تهران همچنان ظرفیت‌های اصلی خود را حفظ کرده است. در مقابل، ایران با کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای یا محدود کردن توان موشکی خود موافقت نکرده است و این مسئله‌ نیز بە نوبە خود چشم‌انداز دستیابی به یک پیروزی راهبردی سریع را محدود می‌کند. برآوردها همچنین هشدار می‌دهند که پایان جنگ بدون تغییر اساسی در موازنه قوا می‌تواند به ایران امکان دهد با وجود خسارات وارده، توان خود را بازسازی کند. مقام‌های نظامی تأکید دارند که اولویت فعلی، کاهش توان ایران برای تهدید اسرائیل و متحدانش از طریق هدف قرار دادن فرماندهان نظامی و سکوهای پرتاب موشک است. این تغییر نشان‌دهنده ورود جنگ به مرحله‌ای جدید است که بر تضعیف ظرفیت‌های بلندمدت تمرکز دارد، نه ایجاد تغییر سیاسی مستقیم در داخل ایران. ٣٠ : ١٢ پنجشنبە ٢٦ مارس با زیر فشارگذاشتن ناتو از سوی ترامپ، جنگ ایران شکاف در ائتلاف غربی را آشکارتر میکند در بیست و هفتمین روز از آغاز حملات ائتلاف آمریکا و اسرائیل بە ایران، دونالد ترامپ با لحنی تند ناتو را به فقدان موضع گیری و عمل متهم کردە و اعلام نمود کە اعضای این ائتلاف هیچ کاری برای کمک به آمریکا انجام نداده‌اند. او تأکید کرد واشنگتن در چنین شرایطی به ناتو نیازی ندارد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که اختلاف نظر میان آمریکا و متحدان اروپایی درباره نحوه مواجهه با جنگ، بیش از پیش آشکار شده است. ترامپ تصریح کرد آمریکا نباید بار اصلی جنگی را بر عهده بگیرد که دیگران از مشارکت جدی در آن خودداری می‌کنند. این موضع در امتداد رویکردی است که او پیش‌تر نیز در قبال ناتو اتخاذ کرده و همواره بر عدم توازن در مسئولیت‌ها و هزینه‌ها تأکید داشته است. در حالی که ایالات متحده نقش اصلی را در عملیات نظامی علیە جمهوری اسلامی ایران ایفا می‌کند، بسیاری از کشورهای اروپایی از ورود مستقیم به این درگیری خودداری کرده‌اند. این کشورها تلاش کرده‌اند نقش خود را به حوزه‌هایی با ریسک کمتر محدود کنند، از جمله تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی و مدیریت تنش در تنگه هرمز. برای بخش قابل توجهی از اروپا، جنگ با ایران همچنان یک بحران امنیتی است که باید مهار شود، نه یک جنگ تمام‌عیار که مستلزم مداخله مستقیم نظامی باشد. این تفاوت در برداشت به یکی از محورهای اصلی اختلاف میان دو سوی آتلانتیک تبدیل شده است. در پس این تنش‌ها، مسئله‌ای قدیمی دوباره برجسته شده است. ایالات متحده همچنان سهم عمده هزینه‌های دفاعی ناتو را تأمین می‌کند و در مقابل این کشور انتظار دارد متحدانش در لحظات بحرانی نقش پررنگ‌تری ایفا کنند. از نگاه واشنگتن، جنگ جاری نمونه‌ای روشن از شکافی است که سال‌ها درباره آن هشدار داده شده بود. ترامپ بار دیگر این موضوع را به‌عنوان نشانه‌ای از ناکارآمدی ساختار فعلی ائتلاف مطرح کرده و تلاش کرده آن را به یک مطالبه سیاسی فوری تبدیل کند. با این حال، تحلیلگران معتقدند این مواضع بیش از آنکه نشان‌دهنده تغییر فوری در سیاست نظامی آمریکا باشد، بخشی از یک فشار سیاسی هدفمند است. هدف از این فشار، افزایش مشارکت متحدان و تقسیم بار جنگ عنوان می‌شود، نه خروج از چارچوب ائتلاف. در عین حال، نشانه‌ای از تغییر بنیادین در سازوکار همکاری‌های نظامی میان آمریکا و ناتو دیده نمی‌شود و همکاری‌های عملی در برخی حوزه‌ها همچنان ادامه دارد. آنچه بیش از هر چیز برجسته شده است، موقعیت مبهم ناتو در این جنگ است. این ائتلاف نه کاملاً درگیر شده و نه از بحران فاصله گرفته است و اکنون نیز با فشارهای هم‌زمان روبه‌رو است. از یک سو، واشنگتن خواهان نقش‌آفرینی بیشتر این اتحادیە نظامی است و از سوی دیگر، بسیاری از اعضا نسبت به گسترش دامنه درگیری محتاط هستند. در این شرایط، جنگ ایران صرفاً یک درگیری منطقه‌ای نیست و به عاملی برای سنجش انسجام و کارآمدی ائتلاف غربی تبدیل شده است. ٢٣ : ١١ پنجشنبە ٢٦ مارس ورود محدود، پیامد نامحدود: معمای احتمال ورود نیروی زمینی آمریکا به ایران ورود احتمالی نیروی زمینی ایالات متحده آمریکا به ایران، در صورت وقوع، به‌احتمال زیاد در قالب تهاجم کلاسیک نخواهد بود. این ورود به‌صورت مجموعه‌ای از عملیات‌های محدود و هدفمند تعریف می‌شود. هدف، ایجاد حداکثر اثر با حداقل حضور است. با این حال، این منطق با یک تناقض بنیادین مواجه است. در محیطی مانند ایران، با ظرفیت پاسخ‌گویی منطقه‌ای و چندلایه، عملیات محدود به‌سختی در همان سطح محدود باقی می‌ماند. در این چارچوب، مسئله اصلی محل ورود است. گزینه‌ها پایتخت‌ها نیستند. گزینه‌ها گلوگاه‌ها هستند. سناریوی نخست بر جنوب ایران و تنگه هرمز متمرکز خواهد بود. حدود یک‌پنجم انرژی جهان از این مسیر عبور می‌کند. هرگونه اختلال در این مسیر بلافاصله به بازارهای جهانی منتقل می‌شود. در این سناریو، استقرار محدود با هدف کنترل جریان انرژی و خنثی‌سازی اهرم فشار ایران انجام می‌شود. سناریوی دوم بر اهداف اقتصادی متمرکز مانند جزیره خارک تمرکز دارد. بخش عمده صادرات نفت ایران از این منطقە عبور می‌کند. این سناریو مصداق «ضربه محدود با اثر نامتقارن» است. یک عملیات محدود می‌تواند پیامدهای اقتصادی گسترده ایجاد کند. با این حال، این اقدام خطر گسترش درگیری به سایر گلوگاه‌ها و مسیرهای حیاتی تجارت جهانی را افزایش می‌دهد. سناریوی سوم بر تأسیسات هسته‌ای متمرکز است. در این سناریو، ورود زمینی در قالب عملیات‌های کوتاه‌مدت نیروهای ویژه انجام می‌شود. هدف، تخریب یا ضبط دارایی‌های حساس است. این الگو برای اجتناب از جنگ گسترده طراحی شده و از نظر نظامی، محتمل‌ترین شکل مداخله محسوب می‌شود. با وجود تفاوت این سناریوها، هدف مشترک آن‌ها تغییر رفتار است، نه اشغال سرزمین. با این حال، همین محدود بودن اهداف، منبع اصلی ریسک است. در یک محیط شبکه‌ای، هر اقدام محدود می‌تواند به پاسخ‌های چندجبهه‌ای منجر شود. این پاسخ‌ها شامل حملات نیابتی و اختلال در خطوط کشتیرانی است. تجربه‌های اخیر نشان می‌دهد که جنگ در این منطقه تمایل به گسترش و نه مهار خواهد داشت. در سطح جهانی، پیامدهای آن فوری خواهد بود. اختلال در تنگه هرمز و سایر مسیرهای دریایی، بازار انرژی، زنجیره‌های تأمین، حمل‌ونقل و بازارهای غذایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. افزایش قیمت نهاده‌هایی مانند کود شیمیایی مستقیماً به بخش کشاورزی منتقل می‌شود. در نتیجه، میدان درگیری از جغرافیا فراتر می‌رود و به اقتصاد جهانی امتداد می‌یابد. در نهایت، مسئله اصلی نه ورود، بلکه خروج است. عملیات‌های محدود در سطح نظری برای اجتناب از جنگ طراحی می‌شوند. در عمل، همین عملیات‌ها می‌توانند آغاز چرخه‌ای باشند که مهار آن دشوار است. در مورد ایران، با عمق جغرافیایی، ظرفیت‌های نامتقارن و شبکه متحدان منطقه‌ای، این خطر به‌مراتب بیشتر است. مسئله این نیست که آمریکا چگونه وارد ایران می‌شود. مسئله این است که آیا می‌تواند بدون گسترش جنگ، از آن خارج شود. ٣٠ : ١٠ پنجشنبە ٢٦ مارس در سایه جنگ آمریکا و اسرائيل با ایران، اروپا آماده است تا مسئولیت‌های جدید را بر عهده گیرد در حالی که در جبهه اوکراین نگرانی‌هایی مطرح شده است که تمرکز آمریکا بر جنگ با ایران می‌تواند توان حمایت از کی‌یف در برابر روسیه را تضعیف کند، ناتو اعلام کرده است نه‌تنها قادر به جبران نقش ایالات متحده است، بلکه در صورت لزوم می‌تواند مسئولیت‌های بیشتری را در جبهه‌های جدید نیز بر عهده بگیرد. در مصاحبه‌ای با روزنامه لوموند، جوزپه کاوو دراگون، رئیس کمیته نظامی ناتو، به تحلیل وضعیت نظامی در خاورمیانه و پیامدهای آن برای اوکراین و ناتو پرداخت. او تأکید می کند که کشورهای اروپایی قادرند در مواقعی که ایالات متحده به دلایل استراتژیک نیاز به انتقال منابع به جبهه‌های دیگر دارد، مسئولیت‌های خود را به خوبی ایفا کنند. کاوو دراگون در خصوص تغییرات اخیر در اولویت‌های نظامی ایالات متحده و انتقال تجهیزات به خاورمیانه گفت: کشورهای اروپایی هر زمان که ایالات متحده مجبور به دخالت در جبهه دیگری شود، جای آن را می‌گیرند. وی اشاره کرد که ناتو همچنان به حمایت از اوکراین ادامه می‌دهد و در عین حال، آماده است تا در صورت نیاز، مسئولیت‌های جدیدی را بر عهده گیرد. وی در ادامه به بررسی تهدیدات موشکی ایران پرداختە و با اشاره به موفقیت‌های ناتو در رهگیری موشک‌های بالستیک در ترکیه، اعلام کرد که تهدیدات از جانب ایران به شدت مورد توجه قرار دارد و ناتو در حال تقویت دفاع موشکی خود است. در این بارە وی افزودە است کە ما وضعیت ایران را از نزدیک زیر نظر داریم و به تقویت دفاع موشکی بالستیک خود ادامه می‌دهیم. در خصوص تهدیدات پهپادی، کاوو دراگون به پروژه دیوار ضد پهپاد ناتو اشاره کرد که به کمک شرکت‌های آمریکایی در حال توسعه است. او تأکید کرد که این سیستم در حال آزمایش است و به زودی برای کشورهای عضو ناتو در جناح شرقی مستقر خواهد شد. وی درباره تأثیرات جانبی جنگ در خاورمیانه بر جنگ در اوکراین تاکید کرد: این درگیری اکنون وارد مرحله فرسایشی شده است، اما حمایت ناتو از اوکراین همچنان تزلزل‌ناپذیر است. او افزود که ناتو از تمام توان خود برای جلوگیری از هرگونه حمله بیشتر به اوکراین استفاده خواهد کرد. کاوو دراگون در مورد انتقال تجهیزات نظامی آمریکا به خاورمیانه تصریح کرد که ناتو هیچ کاهشی در کمک‌های خود به اوکراین مشاهده نکرده است و کشورهای اروپایی آماده‌اند تا در صورت نیاز، جای ایالات متحده را در تأمین امنیت در اوکراین بگیرند. ٣٥ : ٩ پنجشنبە ٢٦ مارس مقامات امارات متحدە عربی درباره پیامدهای امنیتی و اقتصادی اقدامات ایران هشدار دادند در پی افزایش تنش‌ها در خلیج فارس و طرح نگرانی‌ها درباره امنیت انرژی و مسیرهای حیاتی تجارت، دو مقام ارشد امارات متحده عربی نسبت به پیامدهای امنیتی و اقتصادی اقدامات ایران هشدار دادند. انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس دولت امارات، و لانا نسیبه، وزیر مشاور ان کشور، در اظهاراتی جداگانه بر لزوم توقف این اقدامات و جلوگیری از تبعات گسترده آن تاکید کردند. قرقاش گفت ادامه تجاوز، حکومت اسلامی ایران را بیش از پیش منزوی می‌کند و افزود محکومیت اجماعی شورای حقوق بشر در ژنو نسبت به حملات ایران به کشورهای خلیج و اردن، بیانگر موضعی روشن در سطح بین‌المللی درباره خطر این اقدامات و نقض آشکار قانون بین‌الملل و حاکمیت کشورها است. او تاکید کرد هدف قرار دادن غیرنظامیان و زیرساخت‌ها و نیز تهدید امنیت انرژی و کشتیرانی بدون پاسخگویی نخواهد ماند و حق دفاع از خود تضمین شده است. شورای حقوق بشر سازمان ملل نیز روز چهارشنبه حملات ایران را محکوم کرد و خواستار پرداخت غرامت به قربانیان شد. این شورا که ۴۷ عضو دارد، قطعنامه‌ای را به ابتکار کشورهای شورای همکاری خلیج و اردن تصویب کرد و از ایران خواست همه حملات غیرموجه را فورا متوقف کند و اقدامات مرتبط با بستن تنگه هرمز را کنار بگذارد. دیگر وزیر مشاور امارات متحدە عربی، لانا نسیبە با اشاره به ابعاد اقتصادی این تحولات گفت آنچه در خلیج و اردن رخ می‌دهد، حمله‌ای به کل جهان و اقتصاد جهانی است. او افزود تهدید مسیرهای انرژی و زنجیره‌های تأمین، به‌ویژه در تنگه هرمز، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای بر بازارهای جهانی و قیمت غذا و انرژی داشته باشد. نسیبه با اشاره به جایگاه تنگه هرمز گفت حدود یک‌پنجم عرضه نفت و گاز جهان و حدود ۳۰ درصد از کودهای مورد نیاز تولید غذا از این مسیر عبور می‌کند. او تاکید کرد نباید به ایران اجازه داده شود قیمت جهانی غذا و گاز را تعیین کند و افزود این کشور در تلاش است ضربه‌ای سنگین به اقتصاد جهانی وارد کند. ٠٠ : ٨ پنجشنبە ٢٦ مارس صندوق بین‌المللی پول در حال بررسی احتمال حمایت از کشورهای آسیب‌دیده از جنگ ایران است در بیست‌وهفتمین روز از جنگ، بلومبرگ نیوز به نقل از منابع آگاه خود گزارش داد که صندوق بین‌المللی پول در حال انجام ارزیابی‌های تحلیلی گسترده برای شناسایی اقتصادهایی است که در صورت تداوم درگیری با ایران، به منابع مالی اضافی نیاز خواهند داشت. این ارزیابی‌ها به‌طور مشخص بر کشورهایی متمرکز است که هم‌اکنون تحت برنامه‌های تأمین مالی فعال صندوق قرار دارند. بر اساس این گزارش، صندوق از دفاتر منطقه‌ای خود خواسته است تحلیل‌هایی جامع را در حوزه‌هایی از جمله وضعیت تراز حساب جاری، پایداری مالی و نیازهای بالقوه تأمین مالی ارائه دهد. هدف این فرآیند، سنجش میزان آسیب‌پذیری اقتصادها در برابر شوک‌های ناشی از جنگ و آماده‌سازی ابزارهای حمایتی در صورت تشدید بحران عنوان شده است. در همین حال، یک سخنگوی این صندوق با اشاره به اظهارات اخیر کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل این نهاد، تأکید کرده است که در شرایط بی‌ثبات کنونی، تقاضا برای حمایت مالی افزایش یافته و صندوق آمادگی دارد در صورت لزوم، برنامه‌های موجود را تقویت کرده یا سازوکارهای جدیدی ایجاد کند. با این حال، صندوق روز چهارشنبه اعلام کرد که تاکنون درخواست رسمی جدیدی را دریافت نکرده است. افزایش قابل‌توجه قیمت کالاهای اساسی، به‌ویژه نفت و گاز طبیعی، فشار مضاعفی بر اقتصادهای جهانی وارد کرده است. این روند، هم‌زمان خطر کاهش درآمدهای دولت‌ها و افزایش هزینه‌های حمایتی را تشدید کرده و در کنار آن، اختلال در زنجیره تأمین کودهای شیمیایی چشم‌انداز تولید کشاورزی را نیز تضعیف کرده است. قیمت نفت برنت در معاملات اولیه روز پنج‌شنبه از سطح ١٠٤ دلار در هر بشکه عبور کرد، در حالی که پیش از آغاز جنگ در حدود ٧٠ دلار قرار داشت که نشان‌دهنده شدت اثرگذاری درگیری بر بازارهای انرژی است. جورجیوا پیش‌تر در ٦ مارس اعلام کرده بود که صندوق در حال حاضر با ٥٠ کشور برنامه فعال دارد و ظرفیت وام‌دهی آن با وجود تعهدات جاری حدود ١٦٦ میلیارد دلاری، به نزدیک یک تریلیون دلار می‌رسد. او نسبت به وضعیت کشورهای واردکننده نفت، اقتصادهای جزایر اقیانوس آرام در انتهای زنجیره تأمین، و کشورهای کم‌درآمد با بدهی بالا ابراز نگرانی ویژه کرده است. هم‌زمان، صندوق در حال به‌روزرسانی گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی با لحاظ مفروضات جدید درباره قیمت کالاهای اساسی است که قرار است در نشست‌های بهاره صندوق و بانک جهانی از ١٣ آوریل در واشنگتن منتشر شود. پیش از آغاز جنگ، رشد اقتصاد جهانی برای سال ٢٠٢٦ برابر با ٣.٣ درصد برآورد شده بود، هرچند ریسک‌های ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیکی و تحولات فناوری همچنان پابرجا ارزیابی می‌شوند. ۲۵: ۱۲ چهارشنبە ۲۵ مارس کشورهای حوزە خلیج فارس محاسبات امنیتی خود را بازتعریف می‌کنند   در بیست‌وششمین روز از درگیری‌های میان ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل، صحنه تنش‌های منطقه‌ای با هم‌زمانی چند عامل تعیین‌کننده شکل گرفته است. ابهام در راهبرد آمریکا ادامه دارد، فشارهای داخلی در واشنگتن افزایش یافته است و کشورهای حوزە خلیج فارس نیز در حال بازنگری تدریجی در رویکرد خود هستند. در همین حال، نشانه‌هایی از شکنندگی بیشتر در وضعیت ایران، به یک نگرانی موازی برای بازیگران منطقه‌ای تبدیل شده است.    در ایالات متحده، تصمیم‌گیری میان دو رویکرد متفاوت جریان دارد. بخشی از ساختار سیاسی بر پرهیز از گسترش درگیری‌ها و تمرکز بر مسائل داخلی تأکید می‌کند، در حالی که بخش دیگری افزایش فشار نظامی را برای تثبیت موقعیت ضروری می‌داند.   نبود یک راهبرد روشن برای پایان جنگ، انتقادات دوحزبی را تشدید کرده است. همزمان، افزایش قیمت انرژی و فشار بر زنجیره‌های تأمین، بُعد اقتصادی بحران را برجسته‌تر کرده و کنگره نیز بر ضرورت توجیه حقوقی ادامه عملیات تأکید دارد.   در سطح منطقه‌ای، کشورهای عربی که از آغاز جنگ از درگیری مستقیم فاصله گرفته‌اند، اکنون حمایت خود از روند دیپلماتیک را مشروط کرده‌اند. این شروط شامل احترام به حاکمیت، توقف حملات، محدودسازی توان موشکی ایران و تضمین امنیت تنگه هرمز است. همزمان، این کشورها در حال بازتعریف روابط دفاعی خود با آمریکا هستند که با نقش حیاتی خلیج در اقتصاد جهانی پیوند دارد. رفتار آمریکا در میدان میان دو برداشت قابل توضیح است. یا هنوز راهبردی منسجم شکل نگرفته، یا ابهام استراتژیک به‌عنوان ابزاری برای مدیریت هم‌زمان فشار نظامی و روانی به کار گرفته شده است. در این میان، کوتاه بودن مهلت مسیر دیپلماتیک و ادامه تحرکات نظامی، احتمال بازگشت به تشدید تنش را افزایش داده است، تشدیدی که به‌احتمال زیاد در حوزه‌های دریایی و هوایی دنبال می‌شود و از ورود به درگیری زمینی پرهیز خواهد شد. در سطحی گسترده‌تر، این جنگ در چارچوب رقابت میان آمریکا و قدرت‌های بزرگ، به‌ویژه چین، قرار می‌گیرد. کنترل مسیرهای انرژی و به‌طور خاص تنگه هرمز، در مرکز این رقابت است. از این منظر، هدف اصلی تضعیف ایران و محدودسازی نقش آن در موازنه‌های منطقه‌ای و جهانی ارزیابی می‌شود، نه الزاماً سرنگونی مستقیم نظام. با این حال، احتمال بی‌ثباتی داخلی در ایران همچنان یک عامل تعیین‌کننده باقی مانده است. این عامل می‌تواند پیامدهایی فراتر از محاسبات فعلی ایجاد کند و کل منطقه را با ریسک‌های جدید مواجه سازد. ۲۵: ٩ چهارشنبە ۲۵ مارس انتصاب ذوالقدر و نشانه‌های تغییر در موازنه قدرت در ایران در بیست‌وپنجمین روز از حمله آمریکا و اسرائیل و پس از کشته شدن علی لاریجانی، محمدباقر ذوالقدر به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی منصوب شد. این انتصاب در بستر تحولات هم‌زمان امنیتی و دیپلماتیک، فراتر از یک جابه‌جایی اداری ارزیابی می‌شود. در شرایطی که نشانه‌هایی از تحرکات دیپلماتیک هم‌زمان با پیچیدگی در فرآیند تصمیم‌گیری داخلی ایران مشاهده می‌شود، این انتصاب را نمی‌توان جدا از فضای کلی تحولات داخلی و خارجی تحلیل کرد. همزمانی این تصمیم با طرح موضوع مذاکرات با ایالات متحده، توجه‌ها را به ساختار واقعی قدرت و نحوه توزیع آن در تهران معطوف کرده است. انتصاب ذوالقدر تنها یک روز پس از طرح موضوع مذاکرات انجام شد و از نظر زمان‌بندی اقدامی معنادار تلقی می‌شود. این همزمانی پرسش‌هایی را درباره جهت‌گیری تصمیم‌گیران اصلی و میزان استقلال نهادهای رسمی در تعیین مسیر سیاست خارجی مطرح می‌کند. انتخاب او به‌جای چهره‌هایی که پیش‌تر به‌عنوان گزینه‌های احتمالی برای نقش‌آفرینی در مذاکرات مطرح بودند، نشانه‌ای از حرکت به سمت رویکردی سخت‌گیرانه‌تر در مدیریت این مرحله است. سوابق امنیتی و نظامی ذوالقدر، به‌ویژه ارتباط نزدیک او با سپاه پاسداران، این انتصاب را در چارچوب تقویت نقش جریان‌های امنیتی قابل تفسیر می‌کند. در این چارچوب، سپاه پاسداران صرفاً یک نهاد نظامی نیست، بلکه به‌عنوان بازیگر محوری در تنظیم مسیر تصمیم‌گیری و کنترل گلوگاه‌های اصلی سیاست‌گذاری عمل می‌کند. در سطح ساختاری، تصمیم‌گیری در ایران در اختیار یک نهاد واحد نیست، بلکه میان مجموعه‌ای از چهره‌های کلیدی و مراکز قدرت توزیع شده است. در این میان، ساختاری غیررسمی در کنار نهادهای رسمی عمل می‌کند که شامل چهره‌هایی مانند قالیباف، کمال خرازی، یحیی رحیم صفوی و محسن رضایی است. این مجموعه اگرچه از نفوذ برخوردار است، اما بدون نقش تعیین‌کننده سپاه پاسداران، از انسجام و کارایی لازم برخوردار نیست. در چنین چارچوبی، انتصاب ذوالقدر تلاشی برای بازتعریف توازن میان این بازیگران و تثبیت نقش سپاه پاسداران در رأس این ساختار تلقی می‌شود. این اقدام همزمان حامل دو پیام است: در داخل، تأکید بر حفظ انسجام و کنترل، و در خارج، نمایش تداوم حضور جریان‌های سخت‌گیر در مرکز تصمیم‌گیری. در سطح منطقه‌ای، نحوه تعامل ایران با کشورهای خلیج فارس همچنان یکی از چالش‌های کلیدی باقی مانده و بر ضرورت اتخاذ رویکردی هماهنگ‌تر از سوی این کشورها تأکید می‌شود. در مجموع، تحولات اخیر نشان می‌دهد موازنه قدرت در ایران بیش از آنکه در چارچوب نهادهای رسمی تعریف شود، به تعامل میان سپاه پاسداران و شبکه‌ای از چهره‌های کلیدی وابسته است. این وضعیت در نهایت مسیر مذاکرات و نحوه مواجهه با فشارهای خارجی را تعیین خواهد کرد. ١٠ : ٩ چهارشنبە ۲۵ مارس جنگ ایران اثرات منفی بر اقتصاد جهانی گذاشته است   بر اساس نظرسنجی‌هایی که روز سه‌شنبه منتشر شد، جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران در حال حاضر اثرات منفی بر اقتصادهای بزرگ جهان گذاشته است، تا جایی‌که افزایش شدید قیمت انرژی و تشدید عدم قطعیت، به کندی فعالیت اقتصادی و افزایش انتظارات تورمی منجر شده است.   به گزارش رویترز، نتایج اولیه پرسشنامه‌های ارسالی به مدیران خرید شرکت‌ها در آمریکا، اروپا و ژاپن، تصویر جامعی از پیامدهای اقتصادی این جنگ را ارائه می‌دهد.   افزایش قیمت نفت، گاز و سایر محصولات مرتبط، یک فشار دوگانه بر اقتصادهای جهان وارد کرده است، به‌گونه‌ای که هم موجب گسترش تورم شده و هم روند رشد اقتصادی را با مانع مواجه کرده است.   در پی این تحولات، بسیاری از بانک‌های مرکزی جهان در حال بررسی اتخاذ سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه‌تر برای مهار فشارهای قیمتی هستند. در میان ۲۱ اقتصاد عضو منطقه یورو، رشد بخش خصوصی در این ماه تقریباً متوقف شده است، زیرا شرکت‌ها از افزایش زمان تحویل و رشد هزینه‌ها خبر داده‌اند و انتظار دارند این هزینه‌ها را از طریق افزایش قیمت‌ها منتقل کنند. شرکت اس‌اندپی گلوبال اعلام کرد شاخص ترکیبی مدیران خرید منطقه یورو در ماه مارس به ۵۰.۵ کاهش یافته که پایین‌ترین سطح در ۱۰ ماه گذشته است و نسبت به رقم ۵۱.۹ در ماه فوریه افت نشان می‌دهد. عدد بالاتر از ۵۰  بیانگر رشد در بخش خصوصی است. شاخص‌های قیمت ورودی و خروجی در بخش تولید منطقه یورو نیز افزایش قابل توجهی را نشان داده‌اند. در بررسی‌ها، اعتماد بنگاه‌ها در فرانسه به‌طور محسوسی کاهش یافته و رشد بخش خصوصی آلمان به پایین‌ترین سطح در سه ماه گذشته رسیده است. کریس ویلیامسون، اقتصاددان ارشد اس‌اندپی گلوبال، هشدار می‌دهد که این داده‌ها زنگ خطر رکود تورمی را به صدا درآورده است. در ایالات متحده نیز نتایج نظرسنجی اس‌اندپی گلوبال نشان می‌دهد افزایش قیمت انرژی موجب افزایش نگرانی‌ها درباره تورم شده و همزمان اعتماد شرکت‌ها کاهش یافته است که به نوبه خود تضعیف چشم‌انداز اشتغال در بخش خصوصی را درپی دارد. در دیگر اقتصادهای گروه هفت نیز شرایط چندان بهتر نیست. در بریتانیا، رشد فعالیت‌های اقتصادی به کندترین سطح در شش ماه گذشته رسیده و هزینه‌های ورودی تولیدکنندگان با سریع‌ترین نرخ، از سال ۱۹۹۲، افزایش یافته است. در ژاپن، شاخص ترکیبی مدیران خرید که فعالیت‌های تولیدی و خدماتی را در بر می‌گیرد، در ماه مارس از ۵۳.۹ به ۵۲.۵ کاهش یافته است که نشان‌دهنده کندترین رشد در سه ماه اخیر است. خارج از گروه هفت، در هند که حدود ۹۰ درصد نفت خام و نزدیک به نیمی از گاز طبیعی خود را وارد می‌کند، رشد بخش خصوصی در ماه مارس به پایین‌ترین سطح در سه سال گذشته رسیده است و هزینه‌های ورودی با سریع‌ترین نرخ از ژوئن ۲۰۰۲ افزایش یافته است. با وجود تشدید شوک انرژی ناشی از اختلال در تنگه هرمز که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند، تنها تعداد محدودی از اقتصاددانان معتقدند این جنگ به رکود کامل اقتصاد جهانی منجر خواهد شد. نیکولا نوبیلی، اقتصاددان مؤسسه آکسفورد اکونومیکس، معتقد است که چشم‌انداز اقتصادی به‌شدت به مدت زمان درگیری و روند قیمت انرژی وابسته است. در عین حال، نشانه‌های فزاینده‌ای وجود دارد که پیامدهای اقتصادی این بحران، به‌ویژه با توجه به آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های انرژی در منطقه خلیج فارس، کوتاه‌مدت نخواهد بود. مرکز پژوهشی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی اعلام کرده است که هنوز برای ارزیابی دقیق اثر این جنگ بر رشد جهانی زود است. با این حال، به گفته این مرکز، سطح قابل توجهی از ریسک نزولی متوجه اقتصاد جهانی است ٥٠ : ٧ چهارشنبە ۲۵ مارس اسرائیل تهران را هدف قرار داد و ترامپ از پیشرفت در مسیر مذاکرات پایان جنگ خبر داد در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام نمود کە واشنگتن در تلاش‌های خود برای مذاکره جهت پایان دادن به جنگ پیشرفت داشته و گزارش‌هایی از ارسال طرحی ۱۵ بندی به ایران منتشر شده است، ارتش اسرائیل و رسانه‌های ایرانی اعلام کردند اسرائیل روز چهارشنبه حملاتی را به تهران انجام داده است. ارتش اسرائیل در اطلاعیەای در تلگرام اعلام کرد موجی از حملات را علیه زیرساخت‌های جمهوری اسلامی ایران در نقاط مختلف تهران انجام داده است. شبکه خبری دانشجویان ایران نیز گزارش داد این حملات یک منطقه مسکونی را هدف قرار داده و نیروهای امدادی در حال جست‌وجو در میان آوار هستند. همزمان، کویت و عربستان اعلام کردند حملات جدید پهپادی را رهگیری کرده‌اند، بدون آنکه منبع آن را مشخص کنند. اداره کل هوانوردی غیرنظامی کویت گفت یک مخزن سوخت در فرودگاه بین‌المللی این کشور هدف قرار گرفته و دچار آتش‌سوزی شده، اما تلفات جانی گزارش نشده است. رسانه‌های رسمی ایران به نقل از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کردند موجی از حملات به اهدافی در داخل اسرائیل، از جمله تل‌آویو و کریات شمونه، و همچنین به پایگاه‌های آمریکایی در کویت، اردن و بحرین انجام شده است. ترامپ روز سه‌شنبه گفت ایالات متحده در حال انجام مذاکرات برای پایان دادن به جنگ است که هزاران کشته برجای گذاشته و به بحران گسترده در بازارهای انرژی و اختلال در عرضه سوخت منجر شده است. او افزود آمریکا با افراد مناسب در ایران در تماس است و تهران به‌شدت خواهان دستیابی به توافق است. در مقابل، رئیس مجلس شورای اسلامی ، محمدباقر قالیباف، این گزارش‌ها را رد کرد و آن‌ها را نادرست خواند. در همین حال، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد ایالات متحده در حال آماده‌سازی برای اعزام حدود هزار نیروی چترباز به خاورمیانه است. رویترز نیز به نقل از دو منبع مطلع گزارش داد پنتاگون در حال بررسی اعزام بین سه تا چهار هزار نیروی دیگر از لشکر ۸۲ هوابرد در بحبوحه تشدید تنش‌ها و همزمان با تلاش واشنگتن برای پیشبرد مسیر دیپلماتیک است. ۴۵: ۶ چهارشنبە ۲۵ مارس ایران از فریب ترامپ سخن می‌گوید و پیام‌های آمریکایی بر جدیت مذاکرات تأکید دارند وب‌سایت اکسیوس به نقل از یک منبع مطلع گزارش داد طرف ایرانی به کشورهایی که در تلاش برای میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن هستند اعلام کرده است که دو بار از سوی رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ فریب خورده و نمی‌خواهد بار دیگر دچار چنین وضعیتی شود. به گفته این منبع، ایران به میانجی‌های پاکستانی، مصری و ترکیه ای اطلاع داده است که تحرکات نظامی آمریکا و تصمیم ترامپ برای اعزام تقویت‌های نظامی گسترده، تردیدها درباره واقعی بودن پیشنهاد گفت‌وگوهای صلح را افزایش داده و این نگرانی را تقویت کرده که این پیشنهاد صرفاً یک فریب باشد. مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی گفته‌اند ترامپ همزمان در حال شکل دادن به گزینه‌هایی برای دیپلماسی و تشدید نظامی است تا بتواند بر اساس تحولات تصمیم‌گیری کند. در همین حال، رسانه‌های آمریکایی گزارش دادند ارتش این کشور در حال آماده‌سازی برای اعزام حدود سه هزار نیروی چترباز از یک واحد هوابرد به خاورمیانه برای حمایت از عملیات علیه ایران است. در ادامه این تحولات، اکسیوس گزارش داد کاخ سفید پیام‌هایی را به ایران ارسال کرده است مبنی بر اینکه ترامپ در مورد مذاکرات برای پایان دادن به جنگ جدی است. این گزارش افزود واشنگتن احتمال مشارکت معاون رئیس‌جمهور جی‌دی ونس در گفت‌وگوها را به عنوان نشانه‌ای از جدیت مطرح کرده است. به نقل از یک مقام در کاخ سفید، ترامپ نسبت به مذاکرات با ایران خوش‌بین است و برگزاری نشستی در پاکستان نیز امکان‌پذیر ارزیابی می‌شود. در همین زمینه، شبکه سی‌ان‌ان به نقل از منابعی گزارش داد ایران به دولت ترامپ اطلاع داده است ترجیح می‌دهد با معاون رئیس‌جمهور مذاکره کند و تمایلی به ازسرگیری گفت‌وگوها با ستیو ویتکوف و جرد کوشنر ندارد. همزمان، یک مقام اروپایی گفته است مصر، پاکستان و برخی کشورهای خلیج فارس در حال انتقال پیام میان تهران و واشنگتن هستند، هرچند هنوز مذاکرات مستقیمی میان دو طرف شکل نگرفته است. بر اساس گزارش‌ها، دولت ترامپ طرحی ۱۵ بندی برای آتش‌بس به ایران ارائه کرده است. این طرح از طریق میانجی‌هایی از پاکستان منتقل شده و این کشور پیشنهاد میزبانی گفت‌وگوهای جدید را مطرح کرده است. ترامپ نیز گفته است ایالات متحده در مسیر دستیابی به توافق پیشرفت داشته و در حال گفت‌وگو با افراد مناسب در ایران است. او افزوده است که دو طرف به دستیابی به توافق نزدیک شده‌اند، هرچند ممکن است از نتیجه آن رضایت کامل نداشته باشد. رسانه‌های اسرائیلی گزارش داده‌اند این طرح شامل برچیدن برنامه هسته‌ای ایران، توقف حمایت از گروه‌های هم‌پیمان و بازگشایی تنگه هرمز است.

سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا در دوره کنونی بیش از آنکه بر یک چارچوب راهبردی متکی باشد، تابع تصمیم‌های مقطعی و شخصی است. ورود به جنگ با ایران و اقداماتی مانند ربایش رئیس‌جمهور ونزوئلا، در چنین الگویی نه محصول یک دکترین، بلکه نتیجه واکنش‌های آنی و برداشت از هزینه پایین مداخله است. در این میان، ضعف نهادهای تصمیم‌گیری و شکاف میان اسناد رسمی و رفتار عملی، پیش‌بینی‌پذیری سیاست آمریکا را به‌شدت تضعیف کرده است. فرانسیس فوکویاما، نظریه‌پرداز علوم سیاسی، در مقاله‌ای تحت عنوان هیچ چیز به نام دکترین ترامپ وجود ندارد که در ۲ آوریل ۲۰۲۶ در نشریه پرسوئیژن منتشر شده است، با استناد به عملکرد دولت آمریکا در دومین ماه جنگ با ایران و ربوده شدن رئیس‌جمهور ونزوئلا، تأکید می‌کند که سیاست خارجی ایالات متحده فاقد هرگونه راهبرد منسجم یا چارچوب قابل پیش‌بینی است و صرفاً بر اساس احساسات، غرایض شخصی و منافع سیاسی و مالی دونالد ترامپ هدایت می‌شود. فوکویاما در ابتدا هرگونه تلاش برای یافتن یک دکترین منظم در رفتار دولت ترامپ را خودبزرگ‌بینی روشنفکران سیاست خارجی می‌خواند و می‌نویسد: اکنون باید مشخص شده باشد که چیزی به نام دکترین ترامپ وجود ندارد. او اشاره می‌کند که خود دولت ترامپ در نوامبر ۲۰۲۵ سند استراتژی امنیت ملی را برای دومین دوره ریاست‌جمهوری تدوین کرد که بر محدود کردن تعریف منافع ملی، تمرکز بر نیمکره غربی و کم‌اهمیت شمردن اروپا تأکید داشت. اما این سند هیچگونە ارتباطی با سیاست خارجی واقعی دولت کنونی ندارد. فوکویاما با ذکر مثالی از تناقض آشکار در این سند می‌گوید: در سند استراتژی امنیت ملی تأکید شده است که تنگه هرمز باید باز بماند، اما اشاره نمی‌کند که خود ایالات متحده در کنار اسرائیل با حمله به ایران می‌تواند باعث بسته شدن تنگه هرمز شود. جالب آنکه در این سند، برنامه هسته‌ای ایران هرگز به عنوان تهدیدی مستقیم برای آمریکا معرفی نشده است. به اعتقاد این تحلیل‌گر سرشناس، آنچه رفتار آمریکا را در عرصه بین‌الملل توضیح می‌دهد علایق و دغدغه‌های شخصی مردی است که اتفاقاً امروز رئیس‌جمهور است. فوکویاما با صراحت می‌نویسد: سر ترامپ پر است از رنجش، خشم، حکایات، حقایق ساختگی، چیزهایی که از فاکس نیوز شنیده و دروغ‌های آشکاری که خودش را متقاعد کرده است که حقیقت دارند. فوکویاما روند ورود آمریکا به جنگ با ایران را نتیجه‌ی واکنش‌های آنی و نه یک راهبرد کلان توصیف می‌کند و می‌گوید: نخست‌وزیر اسرائیل بدون توجه به هشدار ترامپ به ایران حمله کرد و ترامپ نتوانست در برابر فرصت عملیات یک‌باره مقاومت کند. ربایش نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، در ژانویه، که با موفقیت انجام شد، ترامپ را متقاعد کرده بود که یک ابزار نظامی باورنکردنی در دست دارد و نه تنها می‌تواند با هزینه کم از آن استفاده کند، بلکه به خاطر انجام این کار مورد تشویق نیز قرار خواهد گرفت، لذا به استفاده دوباره از آن اقدام کرد. فوکویاما می‌نویسد ترامپ در پاسخ به این سؤال که چه محدودیت‌هایی برای اقدامات بین‌المللی او وجود دارد، گفت: تنها چیزی که می‌تواند جلوی من را بگیرد، اخلاق من است. این نظریه‌پرداز برجسته، نهادهای رسمی تصمیم‌گیری در آمریکا را نیز به شدت بیمار و ناکارآمد می‌داند و ادامه می‌دهد: شورای امنیت ملی، وزارت خارجه و جامعه اطلاعاتی به درستی کار نمی‌کنند. آنها توسط چاپلوسانی مانند تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی، اداره می‌شوند که انگیزه اصلی او ماندن در سمت خوب ترامپ است. او همچنین به اتکای ترامپ به مذاکره‌کنندگان فاقد صلاحیتی مانند ستیو ویتکوف و دامادش جارد کوشنر و نیز وزیر دفاع قلدر دلقکی مثل پیت هگست که مشکلات روانی خودش را دارد، اشاره می‌کند. فوکویاما در پایان هشدار می‌دهد که نبود هرگونه دکترین راهبردی نه تنها تحلیل‌گران و روزنامه‌نگاران، بلکه رهبران و متحدان بین‌المللی را در بن‌بست قرار داده است، و این چیز خوبی نیست که قدرتمندترین کشور جهان نه با ایده‌های روشن، بلکه با نیازهای شخصی یک رهبر واحد هدایت شود. چیزی به نام دکترین ترامپ وجود ندارد و در نتیجه، هیچ مبنای فعلی برای هیچ نوع نظم جهانی وجود ندارد.

در اوج تشدید تنش‌ها پیرامون تأسیسات هسته‌ای ایران، عباس عراقچی هشدار داد هرگونه آسیب به نیروگاه بوشهر می‌تواند به نشت رادیواکتیو با پیامدهایی فراتر از ایران منجر شود و کشورهای خلیج فارس را نیز درگیر کند. این موضع همزمان با گزارش‌ها درباره کاهش حضور نیروهای روسی در این نیروگاه مطرح شده است. تحلیل‌گران این اظهارات را نه صرفاً یک هشدار فنی، بلکه سیگنالی بازدارنده می‌دانند که با برجسته‌سازی ریسک‌های فرامرزی، به دنبال افزایش هزینه‌های بالقوه هرگونه حمله است. در اوج تشدید تنش‌های نظامی پیرامون تأسیسات هسته‌ای ایران، سید عباس عراقچی در موضعی کم‌سابقه نسبت به پیامدهای منطقه‌ای هرگونه آسیب به نیروگاه بوشهر هشدار داد. او در واکنش به حملات و تهدیدها علیه این سایت، در پلتفرم اکس اعلام کرد: هرگونه نشت تشعشعات رادیواکتیو از نیروگاه بوشهر، نه تهران، بلکه پایتخت‌های کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را با پیامدهای فاجعه‌بار مواجه خواهد کرد. این گزاره از نظر زبانی و سیاسی واجد سه ویژگی کلیدی است؛ انتقال کانون تهدید از ایران به کشورهای عربی، استفاده از مفهوم نشت که به سناریوهای غیرقابل‌کنترل اشاره دارد، و تعمیم پیامدها به سطح پایتخت‌ها با بار اغراق‌آمیز اما بازدارنده. این هشدار در شرایطی مطرح شده است که گزارش‌ها از تخلیه کارکنان روسی نیروگاه بوشهر حکایت دارد. شرکت روسی مسئول پروژه، روند خروج مرحله‌ای نیروهای خود را آغاز کرده و تنها یک تیم حداقلی را برای تداوم فعالیت نگه داشته است. در صنعت هسته‌ای، چنین اقدامی در شرایط افزایش ریسک امنیتی انجام می‌شود و نشانه‌ای از عبور وضعیت از ریسک قابل‌قبول است. داده‌های موجود حاکی از افزایش واقعی خطر هستند، اما به تنهایی دلالتی بر نیت یا اقدام خاص ندارند. هشدار عراقچی سه لایه دارد؛ لایه توصیفی (اشاره به امکان نشت رادیواکتیو در پی حمله)، لایه جغرافیایی (انتقال اثرات به سوی کشورهای جنوبی خلیج فارس) و لایه راهبردی (هدف‌گیری مستقیم مخاطب منطقه‌ای). این ساختار نشان می‌دهد که متن، صرفاً یک هشدار فنی نیست، بلکه یک پیام بازدارنده چندلایه است که با بازتعریف هزینه جنگ، تلاش می‌کند بازیگران ثالث را وارد محاسبه کند. ازاین‌رو داده‌های موجود را نمی‌توان مستقیماً به یک نتیجه واحد فروکاست، بلکه باید در قالب مجموعه‌ای از سناریوها تفسیر کرد. نخست، سناریوی بازدارندگی کلاسیک که در آن هشدار عراقچی تلاشی است برای القای این پیام که هرگونه حمله به بوشهر، کشورهای عربی را نیز درگیر خواهد کرد. دوم، سناریوی سیگنال‌دهی ریسک که در آن ایران بدون تهدید مستقیم، این تصور را تقویت می‌کند که ادامه جنگ ممکن است به فاجعه‌ای رادیولوژیک منجر شود که کنترل آن از دست همه بازیگران خارج است. سوم، سناریوی تلافی نامتقارن از طریق نشت عمدی است؛ یعنی استفاده یا تهدید ضمنی به نشت رادیولوژیک به عنوان ابزار تلافی. بنابراین، هشدار عراقچی درباره پیامدهای نشت رادیواکتیو از بوشهر، در بستر افزایش واقعی ریسک و اقدامات احتیاطی مانند تخلیه نیروهای روسی، باید به عنوان یک سیگنال بازدارنده چندلایه تفسیر شود؛ سیگنالی که هم بر واقعیت‌های فنی (جهت باد و جریان آب) تکیه دارد و هم به دنبال بازتعریف هزینه‌های جنگ برای بازیگران منطقه‌ای است. اهمیت طرح سناریوی تلافی از طریق نشت، نه در احتمال وقوع آن، بلکه در شدت پیامدهای بالقوه‌اش نهفته است و باید جدی گرفته شود.

سارا بیاتیان   در حالی که درگیری میان جمهوری اسلامی ایران از یک سو و ائتلاف آمریکا-اسرائیل از سوی دیگر وارد مرحله‌ای شدیدتر و احتمالاً فرسایشی شده است، ترکیه تلاش می‌کند که نقش فعالی را در کاهش تنش‌ها و جلوگیری از گسترش بحران ایفا کند. این رویکرد در چارچوب سیاست کلی آنکارا برای حفظ ثبات منطقه‌ای و مدیریت ریسک‌های امنیتی قابل ارزیابی است. از منظر آنکارا، هرگونه تصادم فراگیر در این محور، نه تنها نظم موجود را برهم می‌زند، بلکه می‌تواند دومینووار ثبات شکننده در مرزهای پیرامونی ترکیه را نیز با تهدید موجودیتی مواجه کند. گزارش‌ها نشان می‌دهند ترکیه در تعامل با بازیگران مختلف، کانال‌های ارتباطی خود با تهران و واشنگتن را برای تسهیل گفت‌وگو و کاهش تنش فعال نگه داشته است. این سیاست، که در ادبیات تحلیلی به‌عنوان موازنه‌گری فعال شناخته می‌شود، بر پرهیز از هم‌پیمانی کامل با هر یک از طرف‌های درگیر و تمرکز بر جلوگیری از تشدید درگیری‌ها استوار است. ترکیه با درک این واقعیت که جنگی بزرگ در همسایگی‌اش، هزینه‌هایی به‌مراتب سنگین‌تر از منافع احتمالی آن دارد، می‌کوشد نقش ضامن ثبات را ایفا کند. در عین حال، تحولات جاری برای ترکیه صرفاً یک بحران خارجی تلقی نمی‌شود، بلکه دارای ابعاد مستقیم امنیتی، اقتصادی و اجتماعی است. در این چارچوب، یکی از مهم‌ترین ملاحظات آنکارا، پیامدهای احتمالی تضعیف یا بی‌ثباتی در ساختار حاکمیتی ایران است؛ چرا که ایران در نگاه راهبردی ترکیه، لنگرگاه ثبات در شرق این کشور محسوب می‌شود و هرگونه تزلزل در آن، به معنای باز شدن جعبه پاندورای بحران‌های خفته است. در این میان، نقش ایران به عنوان کریدور حیاتی انرژی و ترانزیت برای ترکیه غیرقابل چشم‌پوشی است. هرگونه اختلال در ساختار سیاسی ایران، نه‌تنها جریان گاز طبیعی به سمت آناتولی را قطع می‌کند، بلکه مسیر دسترسی ترکیه به بازارهای آسیای مرکزی را مسدود کرده و این کشور را در یک بن‌بست ژئواکونومیک قرار می‌دهد.   ابعاد جمعیتی و اجتماعی کردها در ترکیه در ارزیابی‌های رسمی و پژوهش‌های بین‌المللی، جمعیت کردهای ساکن در جغرافیای ترکیه به‌عنوان بزرگ‌ترین جمعیت اتنیکی این کشور برآورد می‌شود. بر اساس تخمین‌های مختلف، کردها حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد جمعیت ترکیه را تشکیل می‌دهند، که معادل حدود ۱۴ تا ۱۹ میلیون نفر یا بیشتر است. این جمعیت عمدتاً در مناطق جنوب‌شرقی و شرقی متمرکز است، اما به‌دلیل مهاجرت داخلی طی دهه‌های اخیر، بخش قابل‌توجهی از آنها در شهرهای بزرگ، از جمله استانبول، زندگی می‌کنند، به‌طوری‌که برخی برآوردها استانبول را دارای بزرگ‌ترین جمعیت کرد در کشور می‌دانند. این پراکندگی جغرافیایی باعث شده است که هرگونه تحول سیاسی یا اجتماعی در رابطه با کردها در ترکیه، به سرعت به قلب اقتصادی و سیاسی این کشور سرایت کند. از نظر ساختار اجتماعی و اقتصادی، مناطق جنوب‌شرقی ترکیه در مقایسه با میانگین ملی با شکاف‌های معناداری در شاخص‌های توسعه، اشتغال و سطح درآمد مواجه‌اند. این مناطق به‌طور کلی از سطح پایین‌تری از زیرساخت‌های اقتصادی، فرصت‌های شغلی و دسترسی به خدمات عمومی نظیر آموزش و بهداشت برخوردارند. در واقع، جنوب‌شرق ترکیه با نوعی توسعه‌نیافتگی ساختاری دست‌به‌گریبان است که زمینه‌ساز بروز نارضایتی‌های اجتماعی می‌گردد. در عین حال، ترکیب جمعیتی آن‌ها، با سهم بالاتر جمعیت جوان و نرخ رشد سریع‌تر، ویژگی متمایزی ایجاد کرده است که در صورت فراهم‌بودن بسترهای لازم، می‌تواند به ظرفیتی برای رشد اقتصادی بدل شود. با وجود آن‌که این مناطق در اسناد و برنامه‌های رسمی توسعه‌ای مورد توجه قرار گرفته‌اند، شواهد میدانی اما نشان می‌دهند که این سیاست‌ها به‌دلایل ساختاری، اجرایی و نیز غلبه ملاحظات امنیتی، نتوانسته‌اند به‌طور معناداری شکاف توسعه‌ای میان جنوب‌شرق و سایر مناطق ترکیه را کاهش دهند. غلبه نگاه امنیتی بر نگاه توسعه‌محور، باعث شده است که پتانسیل‌های انسانی این مناطق، بیش از آنکه فرصت تلقی شوند، به عنوان یک چالش بالقوه در محاسبات دولتی دیده شوند.   احزاب کردی در چارچوب امنیت ملی در چارچوب گفتمان رسمی امنیت ملی ترکیه، احزاب کرد، به‌ویژه پ‌ک‌ک که از سال ۱۹۸۴ وارد فاز قیام مسلحانه علیه دولت مرکزی شده است، به‌عنوان سازمان تروریستی تعریف می‌شوند. در این میان، مسئله پ‌ک‌ک نه‌فقط به‌عنوان یک چالش سیاسی یا اتنیکی، بلکه به‌مثابه یک تهدید مستمر امنیتی در سطوح مختلف برای دولت ترکیه صورت‌بندی می‌شود. درگیری میان دولت ترکیه و پ‌ک‌ک طی چهار دهه‌ گذشته به کشته‌شدن ده‌ها هزار نفر انجامیده و از این حیث، یکی از طولانی‌ترین و پرهزینه‌ترین چالش‌های امنیت داخلی در تاریخ معاصر ترکیه به‌شمار می‌آید. تداوم این وضعیت، به‌ویژه در مناطق جنوب‌شرقی (کردستان ترکیه)، نقش مهمی در شکل‌دادن به رویکردهای امنیتی، سیاسی و حتی توسعه‌ای دولت ایفا کرده است. در ادبیات و تحلیل‌های امنیتی ترکیه، فعالیت‌های پ‌ک‌ک معمولاً در سه سطح به‌هم‌پیوسته مورد بررسی قرار می‌گیرد: در سطح داخلی؛ با این‌وجود که تمرکز از اقدامات مسلحانه به سمت پویایی‌های مدنی و فضای سیاسی تغییر یافته است، و علیرغم آنکه عبدالله اوجالان طرح آشتی و گذار به مبارزه دموکراتیک را مطرح کرده و جنبش کُرد بر پایان فاز مسلحانه تأکید دارد، دولت ترکیه همچنان با حفظ رویکردی سخت‌افزاری، محدودیت‌های گسترده‌ای را بر فعالیت‌های سیاسی و مدنی کردها، به‌ویژه در مناطق جنوب‌شرقی، اعمال می‌کند. این وضعیت نشان‌دهنده یک پارادوکس امنیتی است که فضای عمومی در آن، تحت تأثیر حضور پررنگ نیروهای نظامی و انتظامی قرار دارد و مطالبات سیاسی آشتی‌جویانه، همچنان در قالب تهدیدات امنیتی صورت‌بندی می‌شوند. این رویکرد دولت، مانع از تبدیل طرح‌های صلح به یک روند پایدار سیاسی شده و شکاف میان حاکمیت و بدنه اجتماعی مناطق کُردی را تداوم بخشیده است. در سطح فرامرزی؛ توجه به این نکته معطوف است که پ‌ک‌ک از فضاهای خارج از مرزهای ترکیه، به‌ویژه مناطق کوهستانی اقلیم کردستان، به‌عنوان عمق استراتژیک و پایگاه‌های استقرار نیرو استفاده می‌کند. این وضعیت، بهانه و دستاویز لازم را برای عملیات‌های مکرر برون‌مرزی ارتش ترکیه ایجاد کرده و هم‌زمان به پیچیده‌تر شدن روابط این کشور با دولت مرکزی عراق و حکومت اقلیم کردستان انجامیده است. در سطح منطقه‌ای؛ تحلیل‌ها بر شبکه روابط و پیوندهای این سازمان با بازیگران همسو در کشورهای هم‌جوار متمرکز می‌شود، پیوندهایی که می‌تواند شامل اشکال مختلفی از همگرایی ایدئولوژیک، سازمانی یا حتی عملیاتی باشد. در این چارچوب، پژاک (حزب حیات آزاد کردستان) به‌عنوان هم‌پیوند پ‌ک‌ک در جغرافیای ایران نیز مورد توجه قرار می‌گیرد. فعالیت‌های پژاک در مناطق مرزی غرب و شمال‌غرب ایران، و تنش‌های گاه‌وبیگاه آن با نیروهای ایرانی، نشان می‌دهد که این شبکه صرفاً محدود به قلمرو ترکیه یا حتی عراق نیست، بلکه در امتداد مرزهای ایران نیز امتداد یافته است. از این منظر، هم در تحلیل‌های امنیتی ترکیه و هم در برخی ارزیابی‌های منطقه‌ای، این مجموعه به‌عنوان یک شبکه چندلایه فراملی در نظر گرفته می‌شود که شاخه‌ها و امتدادهای آن در ترکیه، عراق، سوریه و ایران قابل ردیابی است. به همین دلیل، تحولات مرتبط با پژاک و وضعیت مناطق مرزی ایران نیز به‌طور غیرمستقیم در محاسبات امنیتی ترکیه جای می‌گیرد، به‌ویژه در زمینه جابه‌جایی نیروها، ایجاد پناهگاه‌های کوهستانی و شکل‌گیری پیوندهای عملیاتی. بر اساس این نگاه، جغرافیای کردستان به عنوان یک واحد پیوسته در نظر گرفته می‌شود که هرگونه تحریک در یک بخش آن، ارتعاشاتی در بخش‌های دیگر ایجاد می‌کند. از همین رو، در چارچوب نگاه امنیتی ترکیه، هرگونه خلأ قدرت، بی‌ثباتی سیاسی یا تضعیف حاکمیت دولت‌ها در کشورهای همسایه می‌تواند به افزایش تحرک و بازآرایی این شبکه‌ها بینجامد و در نتیجه، محیط امنیتی پیرامونی ترکیه را پیچیده‌تر و پرریسک‌تر سازد. چنین برداشتی، یکی از مبانی اصلی توجیه مداخلات و سیاست‌های پیش‌دستانه ترکیه در محیط پیرامونی خود به‌شمار می‌آید.   ایران به‌مثابه متغیر کلیدی در امنیت پیرامونی ترکیه در معادلات راهبردی ترکیه، ایران جایگاهی فراتر از یک همسایه صرف دارد و به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی در حفظ تعادل ژئوپلیتیک منطقه تلقی می‌شود. از منظر آنکارا، ثبات و انسجام ساختار حاکمیتی در ایران نقشی تعیین‌کننده در مهار سرریزهای امنیتی، کنترل پویش‌های فراملی و جلوگیری از گسترش بی‌ثباتی در پیرامون ترکیه ایفا می‌کند. این ارزیابی بر مجموعه‌ای از شواهد و تجربه‌های منطقه‌ای استوار است؛ از جمله تحولات عراق پس از ۲۰۰۳ و بحران سوریه پس از ۲۰۱۱ که نشان داد تضعیف دولت مرکزی چگونه می‌تواند به شکل‌گیری فضاهای خاکستری، رشد بازیگران غیردولتی و بازتعریف موازنه‌های امنیتی منجر شود. ترکیه آموخته است که خاکستری شدن مرزها بزرگ‌ترین کابوس امنیت ملی است. در این چارچوب، یکی از محورهای مهم تحلیل، پیوستگی جغرافیایی و اجتماعی کردستان در ایران، عراق، سوریه و ترکیه است. این پیوستگی، که در قالب شبکه‌های خویشاوندی، زبانی و حتی سازمانی قابل ردیابی است، در شرایط ثبات لزوماً مسئله‌زا نیست، اما در وضعیت‌های بی‌ثباتی می‌تواند به بستر تحرک و بازآرایی احزاب و نیروهای سیاسی و مدنی تبدیل شود. از این منظر، تحلیلگران امنیتی ترکیه تأکید می‌کنند که هرگونه تضعیف کنترل دولت مرکزی در مناطق مرزی ایران، بالقوه می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای این کشور داشته باشد و به پیچیده‌تر شدن محیط امنیتی در کل نوار جنوبی و شرقی ترکیه بینجامد. در این میان، حضور و فعالیت گروه‌هایی مانند پژاک، به‌عنوان بخشی از شبکه گسترده‌تر هم‌پیوند با سازمان‌ها و نیروهای کردی منطقه، این حساسیت را در محاسبات امنیتی ترکیه تشدید می‌کند.   الگوی رفتاری ترکیه و سناریوی مناطق ترکی-کردی ایران عملکرد سیاستی ترکیه در قبال تحولات عراق و سوریه نشان‌دهنده‌ یک الگوی نسبتاً پایدار در مواجهه با چنین شرایطی است. آنکارا در این موارد، ترکیبی از ابزارهای دیپلماتیک، امنیتی و نظامی را به‌کار گرفته است. اما یک تفاوت بنیادین در مورد ایران وجود دارد؛ برخلاف عراق و سوریه، ایران دارای مناطق وسیع تُرک‌نشین (آذربایجان) است که هم‌مرز با ترکیه و جمهوری آذربایجان هستند. این ویژگی منحصربه‌فرد، فرصتی استراتژیک برای آنکارا و باکو ایجاد می‌کند تا در صورت تضعیف یا فروپاشی دولت مرکزی در ایران، فراتر از مدیریت تهدید، به سمت سیطره بر این مناطق حرکت کنند. اینجاست که رقابت پنهان و آشکار ترکیه و جمهوری آذربایجان برای نفوذ و تسلط بر این جغرافیای ایرانی، به یکی از پیچیده‌ترین لایه‌های بحران تبدیل می‌شود. آنکارا در این موارد، از مفاهیمی چون امنیت پیش‌دستانه و عمق استراتژیک برای انتقال خط دفاعی به خارج از مرزهای رسمی استفاده می‌کند. بر همین اساس، بسیاری از تحلیل‌ها بر این نکته توافق دارند که در صورت بروز بی‌ثباتی معنادار در ایران، احتمالاً ترکیه نیز با الگویی مشابه، در پی مهار ریسک‌های امنیتی برخواهد آمد. اما واقعیت این است که آذربایجان ایران، فضایی متفاوت از عراق و سوریه ایجاد می‌کند و بستری مناسب برای نفوذ و سلطه‌ی ترکیه خواهد شد. محافل نزدیک به دولت ترکیه اعلام کرده‌اند که آنکارا در صورت وقوع بحران، قصد ایجاد یک منطقه حائل در عمق مرزهای ایران را دارد تا موج پناهجویان را در همان سوی مرز مهار کند. این رویکرد در واقع بازتولید «تجربه‌ عفرین سوریه» در خاک ایران است، یعنی ورود نظامی پیش‌دستانه به بهانه‌ امنیت، تصرف نوار مرزی و ایجاد یک ساختار اداری-نظامی تحت حمایت خود که عملاً به معنای نقض حاکمیت ملی ایران و مدیریت مستقیم جمعیت و جغرافیا در داخل مرزهای ایران خواهد بود. این سیاست در صورت تکمیل موجب کوچ اجباری بسیاری از کردهای ساکن در این مناطق خواهد شد. در کنار ابعاد امنیتی، پیامدهای اقتصادی و انسانی چنین سناریوهایی نیز در محاسبات ترکیه جایگاه مهمی دارد. تجربه بحران سوریه نشان داد که بی‌ثباتی می‌تواند به موج‌های گسترده مهاجرت منجر شود که طی آن، ترکیه را با فشارهای قابل‌توجهی در حوزه‌های خدمات عمومی، بازار کار، مسکن و زیرساخت‌های شهری مواجه کرد. در صورت بروز شرایط مشابه در ایران، با توجه به جمعیت بزرگ‌تر و پیوندهای مرزی، ابعاد این فشارها می‌تواند به‌مراتب گسترده‌تر و مهارناپذیرتر باشد. علاوه بر این، ایران یکی از مسیرهای مهم ترانزیت انرژی و تجارت در منطقه است و هرگونه اختلال در ثبات آن می‌تواند بر امنیت انرژی ترکیه، هزینه‌های واردات و مسیرهای تجاری اثرگذار باشد. ایران برای ترکیه تنها یک شریک تجاری نیست، بلکه کریدور اتصال به شرق است. لازم به ذکر است که هرگونه مداخله ترکیه در منطقه‌ آذربایجان ایران، با پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک مضاعفی روبروست. این اقدام نه تنها توازن قوا با روسیه در قفقاز را برهم می‌زند، بلکه می‌تواند به یک تصادم هژمونیک میان آنکارا و مسکو منجر شود، چرا که روسیه نیز نفوذ در ایران را خط قرمز امنیتی خود در جنوب می‌داند. در مجموع، در نگاه راهبردی ترکیه، ثبات ایران نه‌تنها یک موضوع سیاست خارجی، بلکه بخشی از معادله امنیت داخلی و اقتصادی این کشور تلقی می‌شود. این نگاه، بر پیوند میان امنیت، ژئوپلیتیک و اقتصاد تأکید دارد و نشان می‌دهد که تحولات ایران، به‌ویژه در مناطق مرزی، کە دربردارندە ساکنان کرد و ترک است، می‌تواند به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در محاسبات امنیتی، سیاست‌گذاری منطقه‌ای و حتی پویش‌های داخلی ترکیه بازتاب یابد. از این رو، آنکارا در عین حال که برای سناریوهای پسا-فروپاشی و سیطره بر مناطق ترکی-کردی برنامه‌ریزی می‌کند، بقای ساختار فعلی را به عنوان سدی در برابر بحران‌های پیش‌بینی‌ناپذیر ترجیح می‌دهد.

علی‌اصغر فریدی ایران زیر آتش جنگ ایستاده، رهبرش کشته شده، شهرهایش زیر بمباران و اقتصادش در آستانه فروپاشی است، اما درست در همین لحظه حساس، یک مقاله از محمد جواد ظریف، وزیر خارجه پیشین، منتشر می‌شود که می‌گوید: زمان پایان دادن به این جنگ فرا رسیده است. آیا ایران از موقعیت فعلی برای یک معامله بزرگ استفاده خواهد کرد یا مقاومت تا آخرین لحظه ادامه پیدا می‌کند؟ پاسخ به این سؤال نه در میدان جنگ، بلکه در نبرد پنهان قدرت بین سه جناح اصلی داخل کشور نهفته است. مقاله محمد جواد ظریف که روز سوم آوریل در مجله فارین‌آفرز  منتشر شد، به صورت تمام و کمال، صدای جناح میانه‌رو و دیپلماتیک حاکمیت را بازتاب می‌داد. وزیر خارجه پیشین ایران، با لحنی واقع‌بینانه می‌گوید ایران در جنگ اخیر دست بالا را داشته، مقاومت نیروهای مسلح موفق عمل کرده و حتی پس از ترور آیت‌الله خامنه‌ای، رهبری کشور تداوم یافته است. وی اما بلافاصله هشدار می‌دهد که ادامه این جنگ، هرچند از نظر روانی رضایت‌بخش به نظر می‌رسد، فقط به نابودی بیشتر جان‌های غیرنظامی، زیرساخت‌های حیاتی و آینده اقتصادی ایران منجر خواهد شد.در این رابطە، ظریف پیشنهاد مشخصی را ارائه می‌کند: ایران باید پیروزی خود را اعلام کند و به جای ادامه درگیری، پیشنهاد یک معامله جامع بدهد. این معامله شامل محدودیت‌های قابل قبول بر برنامه هسته‌ای در ازای لغو کامل همه تحریم‌های آمریکا و سازمان ملل است. او همچنین به بازگشایی تنگه هرمز برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری، پذیرش یک پیمان عدم تجاوز متقابل با آمریکا، و حتی آماده‌سازی برای روابط اقتصادی و کمک به بازسازی کشور اشاره می‌کند. هدف نهایی وزیر خارجه سابق ایران در این مقاله و ابراز این پیشنهادها، پایان دادن به چهار دهه دشمنی عمیق با آمریکا است و نه فقط دستیابی بە یک آتش‌بس موقتی و شکننده. این جناح که تجربە زیستە سیاسی آن، ریشه در آزمونهای عملی مانند مذاکرات هسته‌ای دارد، معتقد است دیپلماسی هوشمند می‌تواند اهرم‌های واقعی ایران را حفظ کند بدون اینکه کشور را به انزوای کامل و نابودی بکشاند. ظریف در مقاله به هزینه‌های سنگین انسانی اشاره می‌کند: تلفات غیرنظامی، آوارگی خانواده‌ها، بحران‌های بهداشتی در شهرهای بزرگ و فشار بر نسل جوانی که سال‌هاست زیر بار تحریم و تورم له شده‌اند. او تاکید دارد که مقاومت قهرمانانه بوده، اما حالا عقلانیت باید بر احساسات غلبه کند تا ایران از این بحران به عنوان فرصتی برای بازسازی استفاده کند. انتشار این مقاله در یک رسانه بین‌المللی معتبر، تلاشی آشکار برای ایجاد فشار بر بحث داخلی و جلب توجه افکار عمومی جهانی است. وضعیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در مقابل این صدای دیپلماتیک، سپاه پاسداران به عنوان جناح غالب و قدرتمند فعلی ظاهر شده است. پس از کشته شدن رهبر سابق ایران در اوایل جنگ اخیر توسط بمباران نیروی هوایی اسرائیل و آمریکا، سپاه پاسداران بلافاصله با تشکیل شورای نظامی، کنترل تصمیم‌گیری‌های کلیدی کشور را در دست گرفت. از سوی دیگر، رئیس‌جمهور نیز به حاشیه رانده شد و حریم امنیتی شدیدی دور رهبر جدید ایجاد شدە است. سپاه و رسانه‌های وابسته به آن همچنان بر شعار مجازات به گفته آنان متجاوز پافشاری دارند و اهرم‌هایی مانند کنترل تنگه هرمز و برنامه هسته‌ای را ضمانت بقای نظام می‌دانند. از نظر سپاه، مقاله ظریف احتمالا نوعی تسلیم‌طلبی یا حتی خیانت به آرمان‌های انقلابی تلقی می‌شود. این نهاد نظامی-امنیتی با تکیه بر موفقیت‌های میدانی مانند عملیات پهپادی و موشکی، بر ادامه مقاومت تا دستیابی به پیروزی کامل تأکید دارد. سپاه نه تنها نیروی نظامی اصلی کشور است، بلکه شبکه گسترده‌ای از منافع اقتصادی دارد که شامل شرکت‌های بزرگ، پروژه‌های عمرانی و بنیادهای متعدد می‌شود. در شرایط جنگ، بودجه و اختیارات این نهاد افزایش یافته و همین امر تمایل آن به حفظ وضعیت جنگی را بیشتر کرده است. با این حال، فرماندهان ارشد سپاه نیز از واقعیت‌های تلخ آگاه هستند. تخریب پالایشگاه‌ها، اختلال شدید در صادرات نفت، فشار بر زنجیره تأمین مواد غذایی و بحران معیشتی مردم، حتی آنها را به فکر راه‌حل‌های عملی وادار کرده است. ایدئولوژی سپاه بر پایه مقاومت تا آخرین نفس استوار است، اما اگر هزینه‌های جنگ به نقطه‌ای برسد که ثبات داخلی را تهدید کند، ممکن است در میان‌مدت انعطاف بیشتری نشان دهد. تا برهە کنونی، سپاه با ابزارهای امنیتی خود، صداهای مخالف را کنترل می‌کند و روایت پیروزی را در رسانه‌ها تقویت می‌نماید. نقش قالیباف به عنوان پل میانی در این میان، محمدباقر قالیباف به عنوان یک چهره کلیدی عمل‌گرا، می‌تواند نقش پل ارتباطی بین دو جناح را ایفا کند. او با سابقه فرماندهی در سپاه و ریاست مجلس، به رهبر جدید وفادار است و در تصمیم‌گیری‌های جنگی حضور مرکزی دارد. اما برخلاف برخی ایدئولوگ‌های سخت، قالیباف به عنوان مدیر عمل‌گرا شناخته می‌شود که به فکر بقای رژیم و اقتصاد کشور است. قالیباف به صورت علنی از مجازات به گفته وی متجاوز سخن می‌گوید، اما همزمان به هزینه‌های طولانی شدن جنگ توجه دارد. سابقه او در مدیریت شهری و پروژه‌های بزرگ نشان می‌دهد که می‌تواند تعادل بین امنیت ملی و نیازهای توسعه‌ای را برقرار کند. او احتمالاً می‌تواند پیشنهاد معامله محدود را به گونه‌ای پیش ببرد که سپاه آن را به عنوان پیروزی مقاومت معرفی کند و جناح دیپلماتیک نیز از آن راضی باشد. نقش قالیباف به عنوان واسطه، او را به گزینه‌ای حیاتی در شرایط فعلی تبدیل کرده است، به ویژه وقتی نیاز به وحدت داخلی بیش از همیشه احساس می‌شود. تاثیر جنگ بر اقتصاد و جامعه ایران جنگ جاری تأثیرات ویرانگری بر اقتصاد و بافت اجتماعی ایران گذاشته است. تخریب زیرساخت‌های انرژی، کاهش شدید صادرات نفت، اختلال در واردات مواد غذایی و دارو، تورم را به سطوح بی‌سابقه رسانده و معیشت میلیون‌ها ایرانی را به خطر انداخته است. شهرهای بزرگ با قطعی مکرر برق، آب و سوخت مواجه هستند و بیکاری به خصوص میان جوانان افزایش چشمگیری یافته. این شرایط، بحث مذاکره را از یک گزینه نظری به یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. در این میان، افکار عمومی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای را در شکل‌گیری سیاست‌های آینده ایفا خواهد کرد. مقاله ظریف تلاش می‌کند این افکار را به سمت پذیرش دیپلماسی هدایت کند با این استدلال که پیروزی نظامی باید به رفاه و بازسازی اقتصادی تبدیل شود. فشارهای داخلی از سوی نخبگان اقتصادی، کارشناسان دانشگاهی و حتی برخی چهره‌های مذهبی میانه‌رو، بر لزوم پایان جنگ تاکید دارند. در مقابل، رسانه‌های وابسته به سپاه روایت مقاومت قهرمانانه را تقویت می‌کنند و هر نشانه‌ای از مذاکره را به عنوان ضعف جلوه می‌دهند. این تعارض داخلی، فرآیند تصمیم‌گیری را بسیار پیچیده کرده است. عوامل بین‌المللی و نقش قدرت‌های بزرگ عوامل خارجی نیز بر آینده ایران سایه افکنده‌اند. دولت آمریکا به دنبال یافتن راه خروج آبرومندانه از این درگیری است اما با شرط‌های سخت. قدرت‌های بزرگ مانند چین و روسیه به عنوان شرکای استراتژیک ایران، ممکن است نقش میانجی‌گری ایفا کنند تا منافع خود را در منطقه حفظ نمایند. بازگشایی تنگه هرمز می‌تواند بازار جهانی انرژی را آرام کند و به نفع همه طرف‌ها باشد. این فشارهای بین‌المللی، جناح عمل‌گرا در داخل ایران را تقویت می‌کند و احتمال دستیابی به یک معامله را افزایش می‌دهد. جنگ تا کی می‌تواند ادامه داشته باشد در هفته‌ها و یکی دو ماه آینده، احتمال ادامه جنگ یا ایجاد بن‌بست نظامی همچنان بالاست. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همجنان کنترل اصلی را در دست دارد و پیام‌های واسطه‌ای را با شرط‌های سنگین رد یا مشروط می‌کند. انتشار مقاله ظریف را می‌توان تلاشی جدی برای تغییر جهت بحث داخلی به نفع دیپلماسی و افزایش فشار افکار عمومی و اقتصادی دانست. اما سپاه فعلاً بر مقاومت تا پیروزی کامل پافشاری دارد. عملیات‌های نظامی محدود ممکن است ادامه یابد تا اهرم چانه‌زنی حفظ شود، در حالی که تلاش‌های دیپلماتیک پشت صحنه به تدریج افزایش خواهد یافت. هزینه‌های سنگین جنگ، از تخریب زیرساخت‌ها گرفته تا تلفات انسانی و بحران اقتصادی، حتی سپاه را نیز به فکر واقع‌بینی وادار خواهد کرد. فرمول پیشنهادی ظریف می‌تواند به نقطه تلاقی تبدیل شود: محدودیت موقت فعالیت‌های هسته‌ای و بازگشایی هرمز در برابر لغو تحریم‌ها و دریافت تضمین عدم حمله مجدد. در این سناریو، سپاه معامله را پیروزی مقاومت معرفی می‌کند، جناح دیپلماتیک آن را صلح عزتمندانه می‌نامد و قالیباف نقش مجری و هماهنگ‌کننده را بر عهده می‌گیرد. اگر چنین توافقی شکل بگیرد، ایران می‌تواند مسیر بازسازی را آغاز کند و روابط منطقه‌ای خود را بهبود بخشد. احتمال چرخش تدریجی به سمت مذاکره مقاله ظریف یک سیگنال قوی و آشکار از سوی جناح دیپلماتیک است که بر این باور است زمان حرکت به سمت معامله فرا رسیده است. جنگ تاکنون از نظر کنترل داخلی به نفع سپاه پیش رفته است، اما هزینه‌های سنگین آن دقیقاً همان چیزی است که ظریف هشدار داده بود. آینده ایران دیگر به سوال ساده مذاکره یا عدم مذاکره محدود نمی‌شود، بلکه به نوع و کیفیت معامله بستگی دارد. اگر جناح میانه‌رو و عمل‌گرا بتوانند سپاه را قانع کنند که پایان جنگ با حفظ عزت ملی و فرصت بازسازی اقتصاد، پیروزی واقعی است، کشور به سمت دیپلماسی حرکت خواهد کرد. در غیر این صورت، جنگ فرسایشی ادامه می‌یابد تا یکی از طرفین به نقطه خستگی کامل برسد. در حال حاضر تعادل قدرت در ایران، به سمت مقاومت با حفظ اهرم‌های موجود است، اما مقاله ظریف نشان می‌دهد که بحث داخلی جدی‌تر شده و احتمال چرخش تدریجی به سمت مذاکره در ماه‌های آینده وجود دارد. ایران امروز در آستانه یک نقطه عطف تاریخی قرار گرفته و تصمیمات پیش رو نه تنها سرنوشت داخلی این کشور، بلکه ثبات کل منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد. با وجود همه پیچیدگی‌ها و چالش‌ها، مسیر دیپلماسی هوشمند، هرچند پرریسک و پرچالش باشد، اما همچنان محتمل‌ترین راه برای خروج از این بن‌بست خطرناک به نظر می‌رسد

پوشش زندە ۳۶: ١٢ شنبه ۹ مه افشای سند محرمانه درباره پیشنهاد روسیه برای ارسال پهپاد به ایران نشریه اکونومیست در گزارشی به نقل از یک سند محرمانه منتسب به اداره اطلاعات نظامی روسیه (GRU) اعلام کرده است که مسکو طرحی برای ارائه هزاران پهپاد پیشرفته به ایران ارائه داده است. در این گزارش‌ آمدە است این پیشنهاد، که احتمالاً در شش هفته نخست جنگ میان ایران و ائتلاف اسرائیل - آمریکا مطرح شده، شامل پهپادهای کوتاه‌برد غیرقابل اخلال و همچنین سامانه‌های هدایت‌شونده دوربرد با پشتیبانی ماهواره‌ای بوده است. این طرحی است که در صورت اجرا می‌تواند توان نظامی ایران را به‌طور قابل توجهی در برابر آمریکا و متحدانش افزایش دهد. در این گزارش، سندی ده‌صفحه‌ای و طبقه‌بندی‌شده که به گفته اکونومیست از یک منبع قابل اعتماد به دست آمده، ارائە گشتە است کە شامل پیشنهاد برای انتقال حدود ۵ هزار پهپاد کوتاه‌برد فیبر نوری، تعداد نامشخصی پهپادهای هدایت‌شونده ماهواره‌ای و همچنین یک برنامه آموزشی برای اپراتورهای ایرانی است. این پهپادهای فیبر نوری از طریق کابل نازکی هدایت می‌شوند که هنگام پرواز پشت سرشان کشیده می‌شود و به همین دلیل در برابر جنگ الکترونیک و اخلال رادیویی تقریباً مقاوم هستند. این فناوری در جنگ اوکراین توسط روسیه به‌کار گرفته شده و تأثیر قابل توجهی بر میدان نبرد داشته است. در بخش دیگری از این طرح، به استفاده از پهپادهای دوربرد مجهز به سامانه‌های ماهواره‌ای از جمله استارلینک اشاره شده است. این فناوری‌ نیز پیش‌تر در جنگ اوکراین مورد استفاده قرار گرفته بود. در این طرح همچنین به جذب نیرو از میان دانشجویان ایرانی در دانشگاه‌های روسیه، و نیز برخی گروه‌های منطقه‌ای برای آموزش کار با این پهپادها اشاره شده است. اکونومیست در پایان گزارش خود تصریح می‌کند که هیچ شواهد مستقلی از انتقال این پهپادها به ایران یا آغاز همکاری عملیاتی در این سطح وجود ندارد. با این وجود، این سند نشان‌دهنده احتمال گسترش همکاری نظامی روسیه و ایران در بحبوحه تنش‌های جاری با ائتلاف اسرائیل - ایالات متحده ارزیابی می‌شود. ۵۵: ١٢ جمعە ٨ مه ایران در زمان آتش‌بس توان موشکی‌اش را بازسازی کرده است بر اساس گزارشی از Alhurra، ایران در هفته‌های پس از اعلام آتش‌بس، همزمان با تلاش برای ترمیم زیرساخت‌های آسیب‌دیده، فعالیت‌های نمایشی و عملیاتی مرتبط با توان موشکی و پهپادی خود را افزایش داده است. در این گزارش آمده است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با برگزاری نمایش‌های نظامی در داخل شهرها و انتشار تصاویر موشک‌ها و پهپادها، در پی ارسال این پیام است که با وجود حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به تأسیسات نظامی، ظرفیت‌های راهبردی این کشور همچنان پابرجا مانده و نقش کلیدی خود را در دکترین بازدارندگی حفظ کرده است. به نوشته این رسانه، در میانه ماه آوریل، رسانه‌های نزدیک به سپاه از جمله تسنیم ویدئویی از سید مجید موسوی منتشر کردند که در آن بر تداوم سریع فرآیند بازسازی و تکمیل ذخایر موشکی تأکید شده است. در این ویدئو گفته می‌شود فعالیت‌ها در حوزه تولید و آماده‌سازی پهپادها حتی از سطح پیش از جنگ نیز فراتر رفته است. با این حال، Alhurra به نقل از تال عنبار، کارشناس اسرائیلی حوزه موشکی، گزارش می‌دهد که این تحرکات ممکن است بیش از آنکه نشان‌دهنده افزایش واقعی تولید باشد، جنبه مهندسی و بازسازی زیرساختی داشته باشد. به گفته او، حملات اخیر به برخی پایگاه‌های زیرزمینی موسوم به شهرهای موشکی، آسیب وارد کرده و فعالیت‌های جاری بیشتر بر پاکسازی مسیرها و بازیابی تجهیزات متمرکز است. در بخش دیگری از این گزارش، به ادعاهای برخی منابع مخالف جمهوری اسلامی، از جمله حزب آزادی کردستان، اشاره شده است که می‌گویند تهران از دوره آتش‌بس برای انتقال قطعات موشکی و پهپادی به گروه‌های هم‌پیمان خود در عراق، سوریه و لبنان استفاده کرده است. این ادعاها به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند. در مقابل، تحلیلگرانی مانند علاء النشوع معتقدند که تحریم‌های بین‌المللی همچنان مانع مهمی در مسیر توسعه فناوری‌های پیشرفته نظامی، به‌ویژه در حوزه سوخت جامد موشکی، به شمار می‌رود و بازسازی کامل این ظرفیت‌ها در بازه زمانی کوتاه با محدودیت‌های جدی روبه‌رو است. این گزارش در جمع‌بندی می‌افزاید که جمهوری اسلامی ایران برنامه موشکی خود را به‌عنوان یکی از خطوط قرمز امنیتی حفظ کرده و تمایلی به طرح آن در مذاکرات ندارد، حتی در شرایطی که فشارهای بین‌المللی بر برنامه هسته‌ای این کشور افزایش یابد. در عین حال، پرسش کلیدی همچنان این است که آیا تهران می‌تواند در شرایط فشار اقتصادی و نظارت‌های فزاینده، آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های موشکی خود را به‌طور کامل جبران کند یا خیر. ۱۱: ۱۷ پنج‌شنبه ۷ مه گزارش امنیتی دریایی: سطح تهدید در خاورمیانه بحرانی است مرکز مشترک اطلاعات دریایی (Joint Maritime Information Center) در تازه‌ترین بولتن خود و هم‌زمان با ثبت چندین حادثه امنیتی در ۴۸ ساعت اخیر اعلام کرد سطح تهدید در منطقه دریایی خاورمیانه در وضعیت بحرانی قرار دارد. این گزارش که بازه زمانی ۱ مارس تا ۷ مه ۲۰۲۶ را پوشش می‌دهد، نشان می‌دهد تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به‌طور قابل توجهی کاهش یافته و چندین حادثه امنیتی جدید نیز در این منطقه ثبت شده است. بر اساس این بولتن، چندین شناور تجاری در روزهای اخیر پیام‌هایی از طریق کانال اضطراری VHF (کانال ۱۶) دریافت کرده‌اند که به آن‌ها دستور داده شده است مناطق لنگرگاهی نزدیک به تنگه هرمز را ترک کنند. همچنین در تاریخ ۵ مه، واحدهای نیروی دریایی آمریکا در منطقه اعلام کرده‌اند که برخی تهدیدها علیه کشتی‌های عبوری را دفع کرده‌اند. در همین گزارش آمده است که مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا در ۶ مه هشدار داده یک کشتی باری در محدوده تنگه هرمز هدف یک پرتابه ناشناش قرار گرفته است. گزارش همچنین از ادامه اختلالات پراکنده در سامانه‌های ناوبری (GNSS) و تهدید مین‌های دریایی در نزدیکی تنگه هرمز خبر داده است. در منطقه خلیج عمان و دریای عرب نیز حضور گسترده نیروهای دریایی و ادامه فعالیت‌های امنیتی گزارش شده است. طبق این بولتن، در تاریخ ۶ مه نیروهای آمریکایی کنترل یک نفتکش با پرچم ایران به نام M/T HASNA را از کار انداخته‌اند. در بخش دیگری از گزارش آمده است که وضعیت امنیتی در دریای سرخ، باب‌المندب و خلیج عدن بدون تغییر باقی مانده، اما تهدیدات دریایی در این مناطق همچنان تحت نظر است. در سواحل سومالی نیز سطح تهدید دزدی دریایی بسیار شدید توصیف شده و اعلام شده است کە سه کشتی تجاری از ماه آوریل تاکنون در این منطقه توقیف شده‌اند کە شامل یک نفتکش، یک کشتی باری و یک نفتکش دیگر می شود. این گزارش امنیتی نشان می‌دهد که آبراه‌های مهم منطقه‌ای، به‌ویژه تنگه هرمز، همچنان در وضعیت پرتنش قرار دارند و افزایش حوادث امنیتی، کاهش تردد تجاری و حضور گسترده نظامی، تصویر کلی ریسک بالا را برای کشتیرانی در خاورمیانه ترسیم می‌کند. با این وجود، امروز قرار است ایران بە پیش نویس پیشنهادی آمریکا پاسخ خود را بە پاکستان اعلام کند و ترامپ نیز خواستار پاسخ فوری شدە است. تاثیرات این توافق بر امنیت دریایی و آبراه هرمز کاملا مستقیم خواهد بود. ۱۱: ۱۷ پنج‌شنبه ۷ مه ارتش آمریکا در انتظار مرحله بعدی جنگ ایران است با گذشت بیش از دو هفتە از آغاز آتش بس میان ایران و آمریکا، دونالد ترامپ حدود ۵۰ هزار نیروی نظامی ارتش آمریکا را برای مشارکت بەجنگ ایران به منطقه خاورمیانە اعزام کرده است. این نیروها با ناوهای هواپیمابر، ناوشکن‌ها، یگان‌های تفنگداران دریایی و جنگنده‌ها به خاورمیانه منتقل شده‌اند. با وجود این، کاخ سفید اکنون پیام‌های متناقضی را درباره وضعیت عملیات نظامی ارسال می‌کند. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز سه‌شنبه اعلام کرد عملیات خشم حماسی پایان یافته است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، نیز اعلام داشتە است کە تمرکز اصلی بر کمک به عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز قرار دارد. با این حال، ترامپ ساعاتی بعد گفت حتی این عملیات نیز به‌طور موقت متوقف شده است. ترامپ روز چهارشنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت اگر ایران با آنچه پیشنهاد شده است موافقت کند، جنگ پایان می‌یابد و مسیر امنی برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز فراهم خواهد شد. او جزئیات بیشتری ارائه نکرد و افزود: اگر موافقت نکنند، بمباران آغاز می‌شود. نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا همچنان با اعمال محاصره دریایی، تمامی کشتی‌های ورودی و خروجی، بە و از، بنادر ایران را محدود کرده است. این محاصره پس از آن اعمال شدە است که ایران عملاً تنگه هرمز را مسدود کردە است. پیش از آغاز جنگ در فوریه، حدود ۴۰ هزار نیروی آمریکایی در پایگاه‌ها و کشتی‌های مستقر در خاورمیانه حضور داشتند. با تشدید جنگ، شمار نیروهای آمریکایی به بیش از ۵۰ هزار نفر افزایش یافت. یک مقام نظامی آمریکایی نیز در این بارە بە رویترز گفتە است کە تعیین شمار دقیق نیروها دشوار شده است، زیرا حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا، ارتش را وادار کرده است تا نیروهای خود را به پایگاه‌ها و مناطق دیگری در خاورمیانه، اروپا و آمریکا منتقل کند. در حال حاضر، حدود دو هزار چترباز از فرقه ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا در خاورمیانه مستقر هستند. با این وجود مقام‌های آمریکایی محل دقیق استقرار این نیروها را اعلام نکرده‌اند. این نیروها ممکن است در عملیات احتمالی برای کنترل جزیره خارک، مرکز صادرات نفت ایران، مشارکت کنند. مقام‌های آمریکایی نیز در همین بارە اعلام کرده‌اند کە حفظ این جزیره به نیروهای زمینی بیشتری نیاز دارد و می‌تواند خطر تلفات سربازان آمریکایی را افزایش دهد. طی هفتە اخیر نیز بە گزارش رویترز، ٢٥٠٠ تفنگدار دریایی و ۲۵۰۰ ملوان دیگر نیز وارد منطقه شده‌اند. این نیروها ممکن است در عملیات احتمالی برای کنترل جزایر یا مناطق دیگر مشارکت داشته باشند. چند صد نیروی عملیات ویژه آمریکا نیز در ماه مارس وارد خاورمیانه شدند. دو مقام نظامی آمریکایی گفتند هدف از این استقرار، فراهم کردن گزینه‌های بیشتر برای ترامپ بوده است. این نیروها می‌توانند در عملیات احتمالی علیه اورانیوم با غنای بالا در تأسیسات هسته‌ای اصفهان مشارکت کنند. همزمان، دو گروه ناو هواپیمابر یو‌اس‌اس آبراهام لینکلن و یو‌اس‌اس جورج اچ. دبلیو. بوش همراه با ناوگان کشتی‌های جنگی و بیش از ۱۰ هزار ملوان و تفنگدار دریایی در دریای عرب مستقر هستند. یک مقام آمریکایی در این بارە اعلام کرده است کە ناو جورج اچ. دبلیو. بوش جایگزین ناو جرالد فورد شده است. این ناوها قادرند ایران را با موشک‌ها و جنگنده‌های مستقر روی عرشه هدف قرار دهند. بر اسا گزارش رویترز، ناو جرالد فورد در حال حرکت به سوی اقیانوس اطلس و سپس بازگشت به نورفک در ایالت ویرجینیاست. این ناو در هفته‌های نخست جنگ در بخش رخت‌شوی‌خانه دچار آتش‌سوزی شده بود. ۴۵: ۰۸ سه‌شنبه ۵ مه ارزیابی اطلاعاتی آمریکا: برنامه هسته‌ای ایران با وجود حملات گسترده تقریبا بدون تغییر مانده است ارزیابی‌های اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا نشان می‌دهد که جدول زمانی پیشرفت هسته‌ای ایران، با وجود دو ماه حملات گسترده از سوی آمریکا و اسرائیل به اهداف نظامی و صنعتی، در مجموع تغییر چشمگیری نکرده است. به گفته سه منبع آگاه که با خبرگزاری رویترز گفت‌وگو کرده‌اند، برآوردها حاکی از آن است که ظرفیت ایران برای حرکت به سمت تولید سلاح هسته‌ای همچنان در محدوده پیشین باقی مانده است. پیش از درگیری‌های موسوم به جنگ ۱۲ روزه در ژوئن ۲۰۲۵، نهادهای اطلاعاتی آمریکا تخمین زده بودند که ایران می‌تواند طی حدود سه تا شش ماه مواد شکافت‌پذیر لازم برای یک سلاح هسته‌ای را تولید و آن را مونتاژ کند. هرچند حملات به تأسیسات کلیدی از جمله نطنز، فردو و اصفهان، این بازه زمانی موسوم به "زمان گریز هسته‌ای" را به حدود ۹ ماه تا یک سال افزایش داده، اما منابع مطلع می‌گویند این تغییر پایدار نبوده و ارزیابی کلی را به‌طور اساسی دگرگون نکرده است. به گفته این منابع، تمرکز اصلی عملیات نظامی اخیر بر زیرساخت‌های متعارف، از جمله سامانه‌های پدافند هوایی، تأسیسات تولید موشک و مراکز فرماندهی بوده است. در حالی که اسرائیل به برخی اهداف مرتبط با برنامه هسته‌ای حمله کرده، ایالات متحده از وارد کردن ضربات عمیق به تأسیسات هسته‌ای باقی‌مانده خودداری کرده است. بر اساس گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد که بخش عمده آن احتمالاً در تأسیسات زیرزمینی مستحکم نگهداری می‌شود. هدف قرار دادن محل نگهداری این مواد از طریق حملات هوایی بسیار دشوار است. کارشناسان می‌گویند این میزان مواد، در صورت غنی‌سازی بیشتر، می‌تواند برای تولید حدود ۱۰ سلاح هسته‌ای کافی باشد. تداوم این وضعیت، چالشی کلیدی برای واشنگتن ایجاد کرده است. بدون کشف یا نابودی کامل ذخایر اورانیوم غنی‌شده، اقدام نظامی تأثیر بلندمدت محدودی بر توان بالقوه ایران برای دستیابی سریع به سلاح هسته‌ای خواهد داشت. با این حال، مقام‌های کاخ سفید همچنان بر موفقیت عملیات‌های اخیر تأکید دارند و می‌گویند کارزارهایی مانند «چکش نیمه‌شب» و «خشم حماسی» زیرساخت‌های دفاعی و صنعتی ایران را به‌شدت تضعیف کرده است. دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، و معاونش جی‌دی ونس، جلوگیری از هسته‌ای شدن ایران را از اهداف اصلی این اقدامات عنوان کرده‌اند. جمهوری اسلامی ایران همواره هرگونه تلاش برای ساخت سلاح هسته‌ای را رد کرده و برنامه خود را صلح‌آمیز توصیف کرده است. ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریکا و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز نشان می‌دهد که فعالیت‌های سازمان‌یافته مرتبط با طراحی کلاهک هسته‌ای از سال ۲۰۰۳ متوقف شده، با این حال مقام‌های اسرائیلی معتقدند که تهران دانش فنی مربوطه را همچنان حفظ کرده است. ٥٥: ١٢ دوشنبە ۴ مه ایران به پروژه آزادی در تنگه هرمز واکنش نشان داد رئیس‌جمهور آمریکا دونالد ترامپ اعلام کرد که از روز دوشنبه عملیاتی برای آزادسازی کشتی‌هایی که دو ماه است در خلیج گرفتار شده‌اند آغاز می‌شود، در حالی که تهران تأکید کرد هرگونه دخالت آمریکا در تنگه هرمز نقض آتش‌بس تلقی خواهد شد. ترامپ شامگاه یکشنبه از آغاز یک عملیات دریایی جدید با نام پروژه آزادی خبر داد و گفت این ابتکاری انسان‌دوستانه برای آزادسازی کشتی‌هایی است که کارکنان آن‌ها با کمبود غذا و مواد ضروری روبه‌رو هستند. بر اساس پستی که او در شبکه تروث سوشیال منتشر کرده است، نیروی دریایی آمریکا مأموریت همراهی کشتی‌های متعلق به کشورهایی را که هیچ ارتباطی با درگیری در خاورمیانه ندارند در تنگه هرمز بر عهده خواهد گرفت. ترامپ هشدار داد هرگونه مانع‌تراشی از سوی ایران با قدرت پاسخ داده خواهد شد. با این حال، او از گفت‌وگوهای بسیار مثبت با تهران از طریق میانجی‌گری پاکستان سخن گفت. در این بارە، فرماندهی مرکزی آمریکا سنتکام با انتشار یک پست در شبکه ایکس اعلام کرد که در این عملیات ناوشکن‌های مجهز به موشک‌های هدایت‌شونده، بیش از ۱۰۰ جنگنده در دریا و خشکی و ۱۵ هزار نیروی نظامی مشارکت خواهند داشت. در مقابل، تهران هشدار داد هرگونه دخالت آمریکا در تنگه هرمز نقض آتش‌بس تلقی خواهد شد، بر اساس آنچه در پستی در شبکه ایکس از سوی ابراهیم عزیزی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی آمده است. همچنین سرتیپ علی عبدالله از فرماندهی نیروهای مسلح ایران گفت هر نیروی مسلح خارجی، به‌ویژه ارتش آمریکا که آن را دشمن خود می‌دانیم، در صورت تلاش برای نزدیک شدن به تنگه هرمز هدف حمله قرار خواهد گرفت. او افزود که بارها تأکید شده است امنیت تنگه هرمز تحت کنترل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است و هرگونه عبور امن باید در همه شرایط با هماهنگی این نیروها انجام شود. رئیس‌جمهور فرانسه امانوئل مکرون روز دوشنبه خواستار بازگشایی تنگه هرمز با هماهنگی میان ایران و آمریکا شد و در عین حال نسبت به کارآمدی عملیات اعلام‌شده آمریکا ابراز تردید کرد و گفت چارچوب آن نامشخص است. از سوی دیگر، نخست‌وزیر ژاپن سانائه تاکائیچی در جریان سفری به استرالیا گفت بستن تنگه پیامدهای بسیار بزرگی برای منطقه آسیا و اقیانوسیه خواهد داشت، زیرا این منطقه به شدت به منابع انرژی خاورمیانه وابسته است. ٢١ : ١٣ شنبە ٢ مه ترامپ: شاید عدم توافق با ایران بهتر باشد، مذاکرات بیش از حد طولانی شده است رئیس‌جمهور ایالات متحده در روزهای اخیر سیگنال‌های متفاوتی را به مقام‌های جمهوری اسلامی ایران ارسال کرده است، چرا که به‌باور او مذاکرات با تهران بیش از حد طولانی شده است. او همچنین در حالی که به پایان دادن به جنگ بدون دستیابی به توافق می‌اندیشد، از توقیف یک کشتی مرتبط با ایران دفاع کرده و دستور خروج ۵ هزار نیروی آمریکایی از آلمان را صادر کرده است. طی روزهای اخیر، دونالد ترامپ سیگنال‌های متناقضی درباره مذاکرات با ایران ارسال کرده و پس از ابراز نارضایتی از پیشنهاد شب گذشته تهران گفته است که شاید بهتر باشد اصلاً توافقی حاصل نشود. ترامپ همچنین گفته است که گفت‌وگوها با ایران بیش از حد طول کشیده و اعلام کرده است که عدم دستیابی به توافق می‌تواند بهترین نتیجه ممکن باشد. او همچنین افزوده است که اکنون با افرادی بسیار خشن در کشوری که آن را زیبا توصیف کرد، یعنی ایران، سر و کار دارد و در عین حال گفته است که اوضاع بسیار خوب پیش می‌رود. او بار دیگر نیز تأکید کرده است که نمی‌توان به ایران سلاح هسته‌ای داد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که مقام‌های آمریکایی در حال بررسی پیشنهاد تازه ایران هستند، پیشنهادی که به گفته منابع آگاه، نشان‌دهنده تغییری در موضع تهران است. بر اساس این پیشنهاد، ایران اعلام کرده است که در صورت تعهد ایالات متحده آمریکا به پایان دادن به حملات و رفع محاصره بنادر خود، درباره شرایط بازگشایی تنگه هرمز گفت‌وگو خواهد کرد. ایران پیش‌تر خواستار آن شده بود که واشنگتن، به‌عنوان پیش‌شرط مذاکرات، به محاصره پایان دهد و پیش از ورود به بحث درباره کنترل تنگه هرمز و برنامه هسته‌ای، بر سر پایان جنگ توافق حاصل شود. با این حال، دونالد ترامپ از این پیشنهاد ناراضی است و به گفته همان منابع، اکنون در حال بررسی پایان دادن به جنگ بدون دستیابی به توافقی رسمی با تهران است. ترامپ همچنین به‌تفصیل درباره محاصره تنگه هرمز و توقیف کشتی توسکا سخن گفت که به گفته مقام‌های امریکایی با ایران مرتبط بوده و تلاش کرده بود محاصره را نقض کند. او گفت این کشتی متوقف شد، یدک‌کش‌ها به کار گرفته شدند و سپس نیروهای آمریکایی بر آن سوار شدند. او افزود که کشتی، محموله و نفت آن به کنترل آن‌ها درآمده و این اقدام را کسب‌وکاری بسیار سودآور توصیف کرده است، او همچنین گفت این اقدام شبیه دزدی دریایی است. ترامپ همچنین گفت اطمینان دارد که قیمت نفت، که در پی جنگ به‌شدت افزایش یافته، به‌زودی کاهش خواهد یافت. در همین حال، تنش‌ها میان ایالات متحده و آلمان پس از اعلام پنتاگون مبنی بر خروج حدود ۵ هزار نیروی آمریکایی از این کشور طی شش تا دوازده ماه آینده افزایش یافته است. این اقدام پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ به‌شدت از صدراعظم آلمان، فریدریش مرتس، انتقاد کرد. مرتس نیز این هفته اظهار داشتە بود کە ایرانی‌ها در مذاکره بسیار ماهرند، یا به‌عبارت دیگر، در مذاکره نکردن مهارت دارند، و افزوده بود که یک ملت کامل از سوی رهبری ایران تحقیر می‌شود. او همچنین شخص ترامپ را مورد انتقاد قرار داد و گفت رئیس‌جمهور آمریکا بدون هیچ راهبردی وارد جنگ با ایران شده است. دونالد ترامپ در شبکه تروث سوشیال در پاسخ نوشتە بود که فریدریش مرتس نمی‌داند درباره چه سخن می‌گوید. او افزودە بود که اگر ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد، تمام جهان به گروگان گرفته خواهد شد. ترامپ همچنین نوشتە بود کە در حال انجام کاری درباره ایران است که دیگر کشورها یا رؤسای‌جمهور باید مدت‌ها پیش انجام می‌دادند و تأکید کرد که تعجبی ندارد آلمان از نظر اقتصادی و در سایر زمینه‌ها عملکرد ضعیفی دارد. .. : ١٢ جمعە ١ مه ترامپ: ایران در صورت دستیابی به سلاح هسته‌ای از آن استفاده خواهد کرد دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در گفت‌وگو با گرتا ون ساسترن در شبکه نیوزمکس گفت معتقد است جمهوری اسلامی ایران در صورت دستیابی به سلاح هسته‌ای، از آن استفاده خواهد کرد. او تأکید کرد با مقام‌های ایرانی تعامل داشته و بر این باور است که در صورت در اختیار داشتن چنین سلاحی، آن را به کار خواهند گرفت. ترامپ در این بارە تاکید کرد کە آمریکا اجازه نخواهد داد چنین فرصتی برای ایران ایجاد شود. در این گفتگو، ترامپ تصریح کرد تنها راه دستیابی به یک نتیجه پایدار، ارائه تضمین‌های قاطع است که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت. او در همین چارچوب، پیشنهادهای پیشین را مبنی بر تأمین مواد هسته‌ای برای مصارف غیرنظامی ایران رد کرد و گفت چنین طرحی را هرگز تأیید نمی‌کرد و هیچ چیزی در اختیار ایران قرار نخواهد داد. به گفته او، ایران یا به سلاح هسته‌ای دست می‌یابد یا نمی‌یابد، و در صورت دستیابی، با پیامدهای جدی مواجه خواهد شد. ترامپ در ادامه به دستاوردهای عملیات خشم حماسی پرداخت و گفت آمریکا پیش‌تر به پیروزی رسیده، اما او به‌دنبال پیروزی بزرگ‌تری است. او مدعی شد نیروی دریایی و هوایی ایران نابود شده، سامانه‌های پدافندی و تجهیزات راداری از بین رفته و ساختار فرماندهی آن نیز از هم پاشیده است. با این حال، او تأکید کرد این دستاوردهای نظامی به‌تنهایی کافی نیستند و اگر به جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای منجر نشوند، نمی‌توانند نتیجه‌ای پایدار ایجاد کنند. به گزارش نیوزمکس، ترامپ تصریح کرد تنها یک تضمین قاطع در برابر توسعه برنامه هسته‌ای ایران می‌تواند صلحی ماندگار را تضمین کند. رئیس‌جمهور آمریکا همچنین گفت ایران با فشار شدید اقتصادی روبه‌رو است. او اظهار داشت اقتصاد ایران در حال فروپاشی است و نرخ تورم به حدود ۱۰۰ درصد رسیده است. وی افزود ایران به‌دلیل محاصره‌ای که به‌گفته او به‌طور کامل مؤثر بوده، قادر به فروش نفت نیست. ترامپ در ادامه از حمایت گسترده از اقدامات خود سخن گفت، اما در عین حال از متحدان آمریکا انتقاد کرد که اقدامات قاطع‌تری انجام نداده‌اند. او گفت آنچه انجام می‌دهد با استقبال روبه‌رو شده و جهان از او تشکر می‌کند، اما این اقدام نباید تنها بر عهده او می‌بود و دیگر رؤسای‌جمهور و کشورها باید پیش از این وارد عمل می‌شدند. او در پایان تأکید کرد که ایالات متحده در این مسیر هیچ کمکی از سوی ناتو دریافت نکرده است. .. : ٨ جمعە ١ مه واشنگتن معتقد است که ایران در حال بازسازی قابلیت‌های نظامی خود، در صورت از سرگیری جنگ است شبکه ان‌بی‌سی به نقل از یک مقام آمریکایی و دو منبع مطلع گزارش داد ایران از آتش‌بس با ایالات متحده برای بیرون کشیدن سلاح‌های مدفون شدە در جریان جنگ استفاده می‌کند و همزمان تلاش‌ برای استخراج موشک‌ها و مهمات پنهان‌شده زیر زمین یا زیر آوار حملات هوایی آمریکا و اسرائیل را تشدید کرده است. به گفته این منابع، واشنگتن معتقد است تهران به‌سرعت در حال بازسازی توان پهپادی و موشکی خود است تا در صورت ازسرگیری عملیات نظامی از سوی دونالد ترامپ، بتواند در نقاط مختلف خاورمیانه حملاتی انجام دهد. انتظار میرود ترامپ با تیم امنیت ملی خود دیدار کند تا گزینه‌هایی را از جمله اقدامات نظامی جدید، بازگشایی تنگه هرمز و خلع ایران از هرگونه مواد هسته‌ای را بررسی کند. یک مقام دیگر آمریکایی در این بارە گفت فرمانده فرماندهی مرکزی، براد کوپر، نیز قرار است درباره گزینه‌های موجود، از جمله وضعیت محاصره دریایی آمریکا، به ترامپ و تیم او گزارش دهد. به گفته یک منبع دیگر، انتظار می‌رود ترامپ در روزهای آینده درباره مسیر بعدی تصمیم‌گیری کند. یک مقام کاخ سفید گفت سفر برنامه‌ریزی‌شده ترامپ به چین در اواسط مه، که با ایران روابط دارد، از عوامل مؤثر در روند تصمیم‌گیری است و این سفر در اولویت قرار دارد و دولت تمایلی به تعویق دوباره آن ندارد. در همین حال، ایران پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه اقدام به بستن تنگه هرمز کرد که موجب افزایش قیمت جهانی نفت شد. ترامپ در واکنش، محاصره دریایی علیه بنادر ایران در این تنگه اعمال کرد و تا روز چهارشنبه ۴۱ کشتی از مسیر آن منحرف شدند. آتش‌بس موقت در ۸ آوریل برای فراهم کردن زمینه مذاکرات درباره پایان جنگ و بازگشایی تنگه برقرار شد، اما گفت‌وگوها پیشرفتی نداشته است. وزیر دفاع آمریکا، پیت هگست، در این بارە اعلام نمودە است کە نشانه‌هایی از تلاش ایران برای بازسازی توان نظامی رصد شده و افزود آمریکا از نوع و مقصد جابه‌جایی تجهیزات نظامی ایران آگاه است. او تأکید کرد ایران در حال استخراج باقی‌مانده سکوهای پرتاب و موشک‌ها از تأسیسات تخریب‌شده است، در حالی که توان جایگزینی آن‌ها را ندارد. سخنگوی کاخ سفید، آنا کلی، گفت ارتش آمریکا اهداف خود را در جنگ محقق کرده و افزود موشک‌های بالستیک ایران نابود شده، مراکز تولید از بین رفته، نیروی دریایی از کار افتاده و نیروهای نیابتی تضعیف شده‌اند. او تأکید کرد ترامپ همچنان راه‌حل‌های دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد و به مذاکره‌کنندگان دستور داده است برای دستیابی به توافقی که مانع دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شود تلاش کنند. ایران نیز در مقابل اعلام کرده است کە همچنان قادر به ادامه جنگ و دفاع از منافع خود است. با وجود ادعای کاهش شدید توان نظامی ایران از سوی آمریکا، ارزیابی‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد ایران هنوز بخش قابل توجهی از توان خود را حفظ کرده است. تعداد زیادی موشک بالستیک، بیش از نیمی از هواپیماهای نیروی هوایی و حدود نیمی از توان دریایی وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همچنان در دسترس هستند. مقام‌های آمریکایی و منابع مطلع می‌گویند ایران در هفته‌های اخیر، هم‌زمان با افزایش احتمال بازگشت جنگ و بن‌بست مذاکرات، تلاش برای بازیابی سلاح‌های خود را تشدید کرده است. کارشناسان و مشاوران کنگره نیز معتقدند ایران با استفاده از روش‌های فریب، پراکندگی موشک‌ها در داخل کشور و پنهان‌سازی سکوهای پرتاب پیش از جنگ توانسته بخشی از زرادخانه خود را حفظ کند. در هفته‌های گذشته، آمریکا و اسرائیل حملات گسترده‌ای به سایت‌های موشکی، سکوهای پرتاب و اهداف دیگر انجام داده‌اند که خسارات قابل توجهی وارد کرده، اما این توان را به‌طور کامل از بین نبرده است. ترامپ گفته حدود ۸۲ درصد موشک‌های ایران نابود شده و باقی‌مانده محدود است، در حالی که وزیر خارجه آمریکا اعلام کرده ایران نیمی از زرادخانه موشکی خود را از دست داده و با فشارهای اقتصادی و تحریم‌های شدید روبه‌رو است. ۴۵: ٩ چهارشنبه ٢٩ آپریل نهادهای اطلاعاتی آمریکا در واکنش بە اعلام پیروزی ترامپ، واکنش ایران را می‌سنجند نهادهای اطلاعاتی آمریکا در حال بررسی این موضوع هستند که اگر دونالد ترامپ در جنگ دوماهه با ایران اعلام پیروزی کند، تهران چه واکنشی نشان خواهد داد. دو مقام آمریکایی و یک منبع آگاه در این بارە اعلام کردەاند این ارزیابی به درخواست مقام‌های ارشد دولت انجام می‌شود و هدف آن سنجش پیامدهای عقب‌نشینی احتمالی از جنگی است که به یک بار سیاسی برای کاخ سفید تبدیل شده است. به گفته منابع، هنوز تصمیمی درباره تغییر مسیر جنگ اتخاذ نشده و گزینه تشدید عملیات نظامی، بە رغم محاصرە دریایی همچنان روی میز است. بە نظر نهادهای اطلاعاتی، کاهش سریع تنش‌ها می‌تواند فشار سیاسی بر ترامپ را کاهش دهد، اما همزمان خطر برجا گذاشتن ایرانی جسورتر را به همراه دارد که ممکن است در ادامه برنامه‌های هسته‌ای و موشکی خود را بازسازی کند و متحدان آمریکا در منطقه را تهدید کند. ارزیابی‌های اولیه پس از حملات ماه فوریه نشان می‌دهد که در صورت اعلام پیروزی همراه با کاهش حضور نظامی آمریکا، ایران احتمالاً این اقدام را به‌عنوان پیروزی خود تلقی خواهد کرد. یکی از منابع گفت در صورت حفظ حضور نظامی گسترده، تهران این اقدام را بیشتر به‌عنوان تاکتیکی در چارچوب مذاکرات تفسیر می‌کند، نه نشانه پایان جنگ. منابع برای بحث درباره موضوعات حساس اطلاعاتی به شرط ناشناس ماندن با رسانەهای آمریکایی گفتگو کردند. اما همزمان تاکید کردند کە زمان مشخصی برای تکمیل این ارزیابی‌ها اعلام نشده است. در یک واکنش رسمی، لیز لیونز، مدیر دفتر روابط عمومی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، اعلام کرد این نهاد از ارزیابی منتشر شدە اطلاعی ندارد و از پاسخ به پرسش‌های مشخص خودداری کرد. دفتر مدیر اطلاعات ملی آمریکا نیز از اظهارنظر در این بارە امتناع کرد. کاخ سفید نیز اعلام کرد مسیر دیپلماسی همچنان باز است. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت واشنگتن در حال تعامل با ایران است و برای رسیدن به توافق عجله نخواهد کرد. او تأکید کرد رئیس‌جمهور تنها توافقی را خواهد پذیرفت که امنیت ملی آمریکا را در اولویت قرار دهد و مانع دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شود. در همین بارە، نظرسنجی رویترز و ایپسوس نشان می‌دهد تنها ۲۶ درصد پاسخ‌دهندگان معتقدند کارزار نظامی ارزش صرف چنین مبالغی را داشته و ۲۵ درصد نیز گفته‌اند این جنگ امنیت آمریکا را افزایش داده است. سه منبع آگاه از گفت‌وگوهای داخلی کاخ سفید نیز تأیید کرده‌اند که ترامپ از پیامدهای سیاسی این جنگ برای خود و حزبش آگاه است. در سطح میدانی، حدود ۲۰ روز پس از اعلام آتش‌بس، تلاش‌های دیپلماتیک هنوز به بازگشایی کامل تنگه هرمز منجر نشده است. این آبراه که حدود ۲۰ درصد نفت خام جهان از آن عبور می‌کند، پس از حملات و مین‌گذاری‌ها با اختلال مواجه شده و افزایش هزینه‌های انرژی در سطح جهانی و قیمت سوخت در آمریکا را در پی داشته است. توانایی ایران در ایجاد اختلال در این مسیر، اهرم فشاری مؤثر در برابر آمریکا و متحدانش محسوب می‌شود. به گفته منابع، کاهش حضور نظامی آمریکا همراه با رفع متقابل محاصره می‌تواند در نهایت به کاهش قیمت بنزین منجر شود، اما دو طرف همچنان از دستیابی به توافق فاصله دارند. در همین راستا، ترامپ سفر ستیو ویتکوف و جرد کوشنر به پاکستان برای دیدار با مقام‌های ایرانی را لغو کرد و گفت در صورت تمایل تهران به مذاکره، می‌تواند مستقیماً تماس بگیرد. با وجود فشار داخلی برای پایان دادن به جنگ که یکی از مقام‌های کاخ سفید آن را «عظیم» توصیف کرد، گزینه‌های نظامی همچنان در دستور کار قرار دارد. از جمله این گزینه‌ها، ازسرگیری حملات هوایی علیه اهداف نظامی و سیاسی ایران است، هرچند منابع می‌گویند گزینه‌هایی مانند حمله زمینی نسبت به هفته‌های گذشته کمتر محتمل شده است. یکی از منابع گفتە است کە ایران از آتش‌بس برای بازیابی بخشی از توان نظامی خود استفاده کرده و تجهیزاتی مانند پرتابگرها، مهمات و پهپادها را که در هفته‌های نخست جنگ زیر بمباران دفن شده بودند، بازیابی کرده است. این موضوع می‌تواند هزینه ازسرگیری جنگ تمام‌عیار را نسبت به ابتدای آتش‌بس افزایش دهد. آتش‌بس فعلی از ۸ آوریل آغاز شده است. این تحولات در حالی رخ می‌دهند که اهداف اعلام‌شده جنگ، از جمله جلوگیری قطعی از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، نابودی برنامه موشکی و ایجاد شرایط برای تغییر حکومت، همچنان محقق نشده‌اند. ١٠ : ٨ چهارشنبه ٢٩ آپریل تردیدها درباره دریافت تصویر کامل از جنگ ایران توسط ترامپ افزایش یافته است گزارشی از نشریه آتلانتیک نگرانی‌هایی را در داخل دولت آمریکا مطرح کرده است مبنی بر اینکه آیا دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، ارزیابی کاملی از جنگ جاری در ایران دریافت می‌کند یا نه. این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که شکاف میان اظهارات رسمی و ارزیابی‌های داخلی در حال افزایش است. بر اساس این گزارش، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، به‌طور خصوصی درباره دقت گزارش‌های ارائه‌شده از سوی پنتاگون، به‌ویژه در مورد وضعیت ذخایر تسلیحاتی آمریکا و میزان خسارات واردشده به نیروهای ایرانی تردیدهایی را مطرح کردە است. این نگرانی‌ها بر آنچه کە منابع از آن به‌عنوان روایت بیش از حد خوش‌بینانه وزارت دفاع به رهبری پیت هگست یاد می‌کنند متمرکز است که توان نظامی آمریکا را قدرتمند و عملیات علیه ایران را بسیار مؤثر توصیف می‌کند. با این حال، ارزیابی‌های اطلاعاتی مورد استناد در این گزارش تصویری پیچیده‌تر ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد ایران با وجود هفته‌ها درگیری همچنان زرادخانە نظامی قابل توجهی، از جمله سامانه‌های موشکی و توانمندی‌های دریایی، در اختیار دارد. گفته می‌شود ونس همچنین نسبت به استفاده گسترده از مهمات پیشرفته در جریان درگیری ابراز نگرانی کرده و هشدار داده است کاهش ذخایر کلیدی می‌تواند توان واشنگتن برای واکنش به بحران‌های آینده با قدرت‌هایی مانند چین یا روسیه را تضعیف کند. بر اساس این گزارش، معاون رئیس‌جمهور این موضوعات را در گفت‌وگو با ترامپ و دیگر مقام‌های ارشد مطرح کرده، اما از متهم کردن مستقیم رهبران پنتاگون به گمراه کردن رئیس‌جمهور خودداری کرده و نگرانی‌هایش را در قالب بحث‌های داخلی سیاست‌گذاری بیان کرده است. ترامپ در اظهارات عمومی خود ارزیابی‌های مثبت پنتاگون را تکرار کرده و بارها از آنچه موفقیت‌های بزرگ علیه نیروهای ایرانی توصیف می‌کند سخن گفته است، در حالی که این درگیری به‌نظر می‌رسد وارد مرحله‌ای طولانی‌تر و نامطمئن‌تر شده است. این گزارش نشان می‌دهد اختلافات داخلی در دولت بازتاب تنش‌های گسترده‌تر درباره مسیر جنگ است، به‌طوری که برخی مقام‌ها هشدار داده‌اند پیام‌های عمومی ممکن است به‌طور کامل منعکس‌کننده خطرات و محدودیت‌های پیش‌روی نیروهای آمریکایی در میدان نباشد. همچنین به نقش ملاحظات سیاسی در این بحث‌ها نیز اشاره شده است، به‌ویژه اینکه هم ونس و هم هگست در نتیجه این جنگ منافع سیاسی قابل توجهی دارند و گمانه‌زنی‌هایی درباره جاه‌طلبی‌های آینده آن‌ها مطرح است. با وجود ادعاهای اولیه درباره یک عملیات سریع و قاطع، این درگیری به رویارویی پیچیده‌تری تبدیل شده است؛ وضعیتی که با تداوم تنش‌ها در مناطق راهبردی مانند تنگه هرمز و پیشرفت محدود در تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ همراه است. یافته‌های این گزارش نشان‌دهنده افزایش نگرانی در میان بخشی از رهبری آمریکا است که اطلاعات ارائه‌شده به رئیس‌جمهور ممکن است تصویر کاملی از چالش‌های عملیاتی و راهبردی جنگ ایران ارائه ندهد و این موضوع پرسش‌هایی درباره فرآیند تصمیم‌گیری در بالاترین سطوح ایجاد کرده است. ١٠ : ٧ چهارشنبه ٢٩ آپریل ترامپ اولویت‌های خود را در قبال ایران مشخص می کند: ادامه محاصره و پرهیز از ازسرگیری جنگ رئیس‌جمهور آمریکا، دونالد ترامپ، به دستیاران خود دستور داده است برای اعمال یک محاصره طولانی‌مدت علیه ایران آماده شوند. هدف از این اقدام، وادار کردن تهران به تسلیم در پرونده هسته‌ای است که ایران مدت‌هاست آن را رد کرده است. این موضوع را مقام‌های آمریکایی به روزنامه وال‌استریت ژورنال گفته‌اند. ترامپ در نشست‌های اخیر، از جمله جلسه روز دوشنبه در اتاق وضعیت با حضور مقام‌های ارشد دولت، تصمیم گرفت فشار بر اقتصاد ایران و صادرات نفت آن را ادامه دهد. این فشار از طریق محاصره‌ای اعمال می‌شود که رفت‌وآمد تجاری به بنادر ایران را محدود می‌کند. مقام‌ها گفته‌اند ترامپ بر این باور است که گزینه‌های دیگر، از جمله ازسرگیری حملات یا خروج از درگیری، ریسک بیشتری دارند. با این حال، ادامه محاصره به طولانی شدن درگیری انجامیده است. این درگیری باعث افزایش قیمت سوخت در جهان، کاهش محبوبیت ترامپ در نظرسنجی‌ها و تضعیف موقعیت جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای شده است. همچنین عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز به پایین‌ترین سطح از زمان آغاز جنگ رسیده است. از زمان برقراری آتش‌بس در هفتم آوریل، ترامپ چندین بار از تشدید درگیری عقب‌نشینی کرده است. او پیش‌تر تهدید کرده بود تمدن ایران را به‌طور کامل نابود می‌کند، اما اکنون مسیر دیپلماسی را باز گذاشته است. با این حال، او همچنان بر افزایش فشار بر حکومت ایران تأکید دارد تا این کشور به خواسته اصلی او، یعنی برچیدن کامل برنامه هسته‌ای، تن دهد. وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که ترامپ روز دوشنبه به دستیاران خود گفته است پیشنهاد سه‌مرحله‌ای ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و تعویق مذاکرات هسته‌ای به مرحله پایانی، نشان می‌دهد تهران با حسن نیت مذاکره نمی‌کند. ترامپ اکنون به‌نظر می‌رسد از گزینه محاصره نامحدود رضایت دارد. او روز سه‌شنبه در شبکه اجتماعی خود نوشت این سیاست ایران را به سمت فروپاشی سوق می‌دهد. یک مقام ارشد آمریکایی گفته است این محاصره فشار شدیدی بر اقتصاد ایران وارد کرده است. ایران در ذخیره‌سازی نفت فروخته‌نشده با مشکل مواجه شده و همین موضوع باعث شده تلاش برای برقراری ارتباط با واشنگتن را از سر بگیرد. سخنگوی کاخ سفید، آنا کلی، اعلام کرد ایالات متحده آمریکا به اهداف نظامی خود دست یافته و افزود محاصره بنادر ایران به واشنگتن بیشترین اهرم فشار را در مذاکرات داده است تا مانع دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای شود. بر اساس این گزارش، ترامپ درباره گام‌های بعدی خود توصیه‌های متناقضی دریافت می‌کند. برخی مقام‌ها و متحدان خارجی، از جمله سناتور جمهوری‌خواه لیندسی گراهام، خواستار ادامه فشار هستند. در مقابل، گروهی دیگر، از جمله برخی تاجران نزدیک به ترامپ، نگران‌اند که بسته شدن تنگه هرمز یا آغاز جنگی جدید به اقتصاد آمریکا آسیب بزند و پیش از انتخابات نوامبر هزینه سیاسی سنگینی ایجاد کند. مقام‌ها گفته‌اند این توصیه‌ها تا حدی پیش رفت که ترامپ به پذیرش پیشنهاد سه‌مرحله‌ای ایران نزدیک شد. این پیشنهاد می‌توانست به کاهش تنش کمک کند. با این حال، ترامپ و تیم امنیت ملی او به این جمع‌بندی رسیدند که پذیرش این طرح بخشی از اهرم فشار واشنگتن برای گرفتن امتیازهای هسته‌ای از ایران را از بین می‌برد. کاخ سفید بارها تأکید کرده است هر توافقی برای صلح پایدار با ایران باید برنامه هسته‌ای را در بر بگیرد. این توافق باید شامل جدول زمانی برای محدودیت فعالیت‌های هسته‌ای نیز باشد. مقام‌ها می‌گویند ترامپ در حال حاضر آماده عقب‌نشینی از خواسته خود نیست. او خواهان آن است که ایران حداقل برای بیست سال غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند و پس از آن نیز محدودیت‌ها را بپذیرد. ۵۰: ١٣ دوشنبه ۲۰ آپریل روابط ترامپ و تهران در میانە تنش محاسبه‌شده و گسست مذاکرات میان واشنگتن و تهران در اسلام‌آباد وارد مرحله‌ای حساس شده است. این مذاکرات در ظاهر بر دستیابی به توافق متمرکز است، اما در سطح راهبردی همچنان با ابهام‌هایی درباره ماهیت این توافق، ساختار تصمیم‌گیری در ایران و سطح تضمین‌های مورد انتظار بازیگران منطقه‌ای همراه است. در این چارچوب، تهدید نظامی آمریکا بیش از آنکه نشانه‌ای از آمادگی برای جنگ باشد، به‌عنوان ابزار فشار در خدمت مذاکره عمل می‌کند. هدف، افزایش اهرم چانه‌زنی در برابر تهران است. در مقابل، ایران نیز با طرح احتمال اختلال در ثبات منطقه تلاش می‌کند توازن فشار را حفظ کند. حاصل این وضعیت، شکل‌گیری یک تقابل کنترل‌شده است که در آن هر دو طرف در آستانه تشدید تنش حرکت می‌کنند، اما از عبور به درگیری مستقیم خودداری می‌ورزند. در سطح دیپلماتیک، نشانه‌هایی از حرکت به سمت یک چارچوب توافقی محدود قابل مشاهده است. رفت‌وآمد هیئت‌ها و تماس‌های فشرده نشان می‌دهد تمرکز بر دستیابی به یک توافق حداقلی قرار گرفته است، توافقی که به نظر می‌رسد کارکرد آن بیش از آنکه حل‌وفصل اختلافات باشد، مهار بحران و توقف جنگ است. در سوی دیگر، ساختار تصمیم‌گیری در ایران همچنان یک متغیر پیچیده و تعیین‌کننده باقی مانده است. پیشرفت‌های مقطعی در مذاکرات و عقب‌نشینی‌های سریع پس از آن، نشانه‌ای از عدم انسجام در سطح تصمیم‌گیری است. اختلاف میان نهادهای سیاسی و نظامی، به‌ویژه در قبال پذیرش یا رد توافق، موجب شده تعیین طرف مؤثر در مذاکرات با ابهام همراه باشد. ایالات متحده آمریکا به‌صورت هم‌زمان دو مسیر را دنبال می‌کند: حفظ فشار نظامی از طریق اقدامات هدفمند و نگه‌داشتن مسیر دیپلماتیک برای دستیابی به توافق. در این چارچوب، مهار توان موشکی ایران و محدودسازی نقش نیروهای نیابتی از ابتدا به‌عنوان محورهای اصلی مطالبات واشنگتن تعریف شده‌اند. در عین حال، تمایز میان یک آتش‌بس موقت و یک صلح پایدار همچنان پابرجاست و تمرکز فعلی بر جلوگیری از تشدید فوری تنش قرار دارد. در سطح مدیریت بحران، نحوه عملکرد واشنگتن نیز بدون چالش نبوده است. نبود مشورت مؤثر با متحدان پیش از ورود به مرحله تقابل، سطح هماهنگی در ادامه مسیر را تحت تأثیر قرار داده و به‌عنوان یک ضعف راهبردی ارزیابی می‌شود. تنگه هرمز در این میان به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار تبدیل شده است. ایران از این آبراهه که نه‌تنها برای طرف‌های درگیر، بلکه برای اقتصاد جهانی اهمیت حیاتی دارد، در راستای تقویت موقعیت خود در مذاکرات استفاده می‌کند، اما این اهرم در عین حال با ریسک بالا همراه است و استفاده نادرست از آن می‌تواند به تشدید درگیری منجر شود. فشارهای اقتصادی و دریایی نقش تعیین‌کننده‌ای در تغییر رفتار تهران ایفا کرده‌اند. این فشارها، به‌ویژه در حوزه اقتصادی، نشانه‌هایی از انعطاف نسبی در مواضع ایران ایجاد کرده‌اند. هم‌زمان، اختلال در تنگه هرمز موجب توقف حجم قابل‌توجهی از جریان نفت شده و پیامدهای مستقیم برای اقتصاد جهانی، به‌ویژه در اروپا، به همراه داشته است. در سطح گفتمانی، مواضع محمدباقر قالیباف نشان‌دهنده بازتعریف مفهوم پیروزی در چارچوب رسمی ایران است. در این روایت، بقای نظام در برابر فشارهای گسترده به‌عنوان نشانه موفقیت مطرح می‌شود. چنین روایتی هم‌زمان کارکرد داخلی و خارجی دارد و زمینه را برای پذیرش یک توافق محدود فراهم می‌کند، بدون آنکه به‌عنوان عقب‌نشینی تعبیر شود. هم‌زمان، نشانه‌هایی از توزیع نقش در ساختار تصمیم‌گیری ایران قابل مشاهده است. بخشی از مواضع بر انعطاف در مذاکره تأکید دارد و بخشی دیگر بر خطوط قرمز پافشاری می‌کند. این الگو، به‌عنوان ابزار افزایش قدرت چانه‌زنی در مذاکرات عمل می‌کند. در داخل ایران، فشارهای اقتصادی و اجتماعی تشدید شده است. کاهش ارزش پول ملی، افزایش هزینه‌های زندگی و گسترش نارضایتی اجتماعی از جمله پیامدهای این وضعیت است. دامنه این نارضایتی به گروه‌هایی گسترش یافته که پیش‌تر در زمره حامیان نظام قرار داشتند و این مسئله توازن داخلی را با چالش‌های جدید مواجه کرده است. در مجموع، وضعیت کنونی بیش از آنکه به سمت یک توافق نهایی حرکت کند، در مرحله مدیریت بحران قرار دارد که در آن هدف اصلی، جلوگیری از تشدید درگیری و تثبیت یک تعادل موقت است. با این وجود ابزارهای فشار، محاسبات راهبردی و ملاحظات داخلی به‌طور هم‌زمان مسیر تحولات را شکل می‌دهند. ٥٠ : ١٣ یکشنبە ١٩ آپریل ترامپ بسیاری از تصمیمات کلیدی جنگ ایران را بدون مشورت با مشاورانش اتخاذ کرده است روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی افشاگرانه، پرده از شیوه مدیریت بحران و جنگ با ایران توسط دونالد ترامپ برداشت. این گزارش نشان می‌دهد که رئیس‌جمهور آمریکا بسیاری از تصمیمات کلیدی جنگ را به‌صورت شتاب‌زده و بدون مشورت با مشاوران ارشد خود اتخاذ کرده است. به گفته مقامات آمریکایی، ترامپ در طول جنگ بیش از آنکه به استراتژی‌های کلان توجه کند، بر معیارهای تاکتیکی مثل تعداد اهداف منهدم شده متمرکز بود و از تماشای ویدیوهای انفجارهای بزرگ در ایران لذت می‌برد. با این حال، گزارش شده است که پس از سرنگونی دو خلبان آمریکایی توسط ایران، ترامپ ساعت‌ها بر سر دستیاران خود فریاد کشیده است، تا جایی که تیم ترامپ برای آرام کردن، او را از اتاق وضعیت (Situation Room) دور نگه می‌داشتند. یکی از عجیب‌ترین بخش‌های گزارش، مربوط به پیام‌های ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشیال است. او صبح روز عید پاک با لحنی تند خطاب به مقامات ایران نوشت: آن تنگه لعنتی را باز کنید، وگرنه در جهنم زندگی خواهید کرد و در کمال تعجب، پیام خود را با جمله الحمدلله (Praise be to Allah) به پایان رساند. بر اساس این گزارش، این اقدام باعث تماس‌های اعتراضی گسترده سناتورهای جمهوری‌خواه و رهبران مسیحی با کاخ سفید شد. گزارش می‌افزاید کە ترامپ بعدها به یکی از مشاور گفت که عمداً از این عبارت استفاده کرده تا با نشان دادن بی‌ثباتی رفتاری، ایرانی‌ها را ترسانده و به پای میز مذاکره بکشاند. وال‌استریت ژورنال می‌نویسد دلیل اصلی اشتیاق ترامپ برای دستیابی به آتش‌بس، فشارهای اقتصادی ناشی از بسته‌شدن تنگه هرمز و افزایش سرسام‌آور قیمت سوخت است. مقامات کاخ سفید از اینکه ایران توانست به این سادگی و سرعت این آبراه استراتژیک را مسدود کند، شوکه شده‌اند. ترامپ خود نیز با شگفتی گفته است که چطور یک نفر با یک پهپاد می‌تواند کل تنگه هرمز را ببندد. بنا بر این گزارش، در حالی که مشاوران ارشد از ترامپ می‌خواستند مصاحبه‌های غیرهماهنگ خود را کاهش دهد، او همچنان روزانه با رسانه‌های مختلف گفتگو می‌کرد و پیام‌های متناقضی می‌فرستاد. دستیارانش گفتەاند در حالی که ضرب‌الاجل او برای ایران نزدیک می‌شد، او بیشتر بر موضوعاتی نظیر، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، هوش مصنوعی، ارزهای دیجیتال، بازسازی سالن رقص کاخ سفید و مراسم ۲۵۰ سالگی استقلال آمریکا متمرکز بود و به فرستادگان خود از جمله ستیو ویتکوف دستور داده بود که فقط ایران را برای رسیدن به یک توافق تحت فشار بگذارند. ٠٠ : ١٢ یکشنبە ١٩ آپریل عمادالدین باقی: مثل روز روشن است که با پایان جنگ، وارد دوره‌ای از تنش‌های سخت داخلی خواهیم شد عمادالدین باقی، پژوهشگر حقوق بشر و از چهره‌های اصلاح‌طلب ایران، در گفت‌وگو با رسانه داخلی خبرآنلاین با اشاره به پیامدهای اجتماعی پایان جنگ اخیر اظهار کرد که به باور او، پس از پایان جنگ، جامعه ایران وارد دوره‌ای از تنش‌های داخلی خواهد شد. او ریشه این وضعیت را در حل‌نشدن شکاف‌های پیشین، تداوم نارضایتی‌های اقتصادی و نوع حکمرانی سیاسی دانست. به گفته او، هرچند در دوره جنگ نوعی انسجام اجتماعی شکل گرفت، اما این انسجام بیش از آنکه ساختاری و پایدار باشد، نتیجه وجود یک تهدید مشترک بوده است. بنابراین با عادی شدن شرایط، شکاف‌های اجتماعی و سیاسی دوباره فعال شده و حتی، در نتیجه ابرتورم ناشی از شرایط جنگی، ممکن است تشدید شوند. او در ادامه با تأکید بر ضرورت بازتعریف مفهوم مردم, گفت نمی‌توان جامعه را یکدست و یکپارچه در نظر گرفت و هرگونه سخن گفتن از مردم باید بر پایه داده‌های آماری، نظرسنجی‌ها و تحلیل‌های علمی باشد، نه برداشت‌های سیاسی. به باور او، محور انسجام ملی باید بر اساس ایران و منافع ملی تعریف شود، نه «ایدئولوژی و منافع گروهی». این پژوهشگر حقوق بشر همچنین هشدار داد که برخی سیاستمداران، همراهی‌های اجتماعی را به معنای تأیید کامل گذشته و سیاست‌های خود تلقی می‌کنند، در حالی‌که این همراهی‌ها معمولاً نسبی و مشروط هستند. به اعتقاد او، ناتوانی در درک پویایی جامعه و تغییرات آن می‌تواند در دوره پس از جنگ به بروز بحران‌های جدی منجر شود. باقی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از ادامه محدودیت‌های اینترنتی، انسداد کامل اینترنت را مغایر با منافع و امنیت ملی دانست و تأکید کرد دولت باید برای بازگشایی دسترسی آزاد به اینترنت تلاش بیشتری انجام دهد و به وعده‌های انتخاباتی در این زمینه پایبند بماند. این سخنان در حالی مطرح می‌شود که به‌نظر می‌رسد در دوره پس از جنگ، با تشدید سرکوب‌ها از سوی نهادهای نظامی، فضای سیاسی به سمت تقویت اقتدارگرایی نظامی حرکت کرده است. در همین چارچوب، رویکرد جمهوری اسلامی برای مدیریت بحران‌های سیاسی و اقتصادی، بدون تغییر اساسی، همچنان بر پایه سرکوب استوار مانده است. ٠٣ : ٨ یکشنبە ١٩ آپریل جنگ با ایران ممکن است ظرف چند روز از سر گرفته شود یک مقام ارشد آمریکایی هشدار داد اگر مذاکرات میان واشنگتن و تهران به‌زودی پیشرفتی نداشته باشد، جنگ با ایران ممکن است در روزهای آینده از سر گرفته شود. اکسیوس به نقل از این مقام گزارش داد بحران کنونی به مرحله‌ای حساس رسیده است. آتش‌بس موجود بنا بر ارزیابی‌ها تا سه روز دیگر پایان می‌یابد، اما هنوز زمان نهایی برگزاری دور تازه گفت‌وگوها میان مذاکره‌کنندگان دو طرف مشخص نشده است. ایران روز شنبه اعلام کرد تنگه هرمز را دوباره بسته است. این تحول در حالی رخ داد که گزارش‌هایی نیز از چند حمله ایران به چند کشتی در این گذرگاه راهبردی منتشر شد. این رویدادها کمتر از ۲۴ ساعت پس از آن اتفاق افتاد که دونالد ترامپ گفته بود توافقی برای پایان جنگ ممکن است ظرف یک یا دو روز حاصل شود. ترامپ صبح شنبه نشستی را در کاخ سفید برای بررسی بحران تازه تنگه هرمز و مذاکرات با ایران برگزار کرد. مقام‌های آمریکایی گفتند این نشست در اتاق وضعیت کاخ سفید برگزار شد. جی‌دی ونس، مارکو روبیو، پیت هگست، اسکات بسنت، سوزی وایلز، ستیو ویتکوف، جان راتکلیف و دن کین در این نشست حضور داشتند. کاخ سفید درباره این جلسه اظهار نظر نکرد. در همین حال، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در سفر چند روز پیش خود به تهران تلاش‌های میانجی‌گرانه میان آمریکا و ایران را از سر گرفت. مقام‌های آمریکایی نیز گفتند ترامپ دست‌کم یک بار تلفنی با او گفت‌وگو کرده است. شورای عالی امنیت ملی ایران هم روز شنبه اعلام کرد آمریکا در جریان مذاکرات پیشنهادهای تازه‌ای ارائه کرده و تهران در حال بررسی آن‌هاست، اما هنوز پاسخی نداده است. یک منبع آگاه از روند گفت‌وگوها گفت بحران تنگه هرمز پس از آن شدت گرفت که دو طرف در کاهش اختلافات مربوط به غنی‌سازی اورانیوم ایران و ذخایر اورانیوم غنی‌شده این کشور پیشرفت‌هایی به دست آورده بودند. ترامپ نیز روز شنبه در جمع خبرنگاران در دفتر بیضی گفت ایران کمی بازی درآورده و خواسته است تنگه را دوباره ببندد. او بعدتر افزود ایران نمی‌تواند آمریکا را تحت فشار قرار دهد. رئیس‌جمهوری آمریکا تأکید کرد مذاکرات با ایران همچنان ادامه دارد و گفت تا پایان روز روشن خواهد شد که آیا دو طرف به سمت توافق پیش می‌روند یا نه. ٢٢ : ١١ جمعە ١٧ آپریل چین تلاش‌هایش را برای پایان دادن بە جنگ ایران تشدید می‌کند چین تلاش‌های دیپلماتیک خود را برای پایان دادن به جنگ ایران تشدید و هم‌زمان در آستانه نشستی مهم با دونالد ترامپ در ماه مه، می‌کوشد تعادلی حساس را میان حفظ روابط با تهران و پیشبرد اهداف خود در برابر واشنگتن برقرار کند. این رویکرد محتاطانه در شرایطی دنبال می‌شود که پکن، به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، به‌شدت به انرژی خاورمیانه وابسته است و هرگونه اختلال در این منطقه می‌تواند امنیت انرژی آن را تهدید کند. دیدار پیش‌بینی‌شده میان شی جین‌پینگ و ترامپ، بر نحوه مواجهه چین با بحران سایه انداخته است. در همین چارچوب، پکن تلاش کرده است بدون ورود مستقیم به تقابل، نفوذ خود را از طریق کانال‌های غیررسمی حفظ کند. همین سطح از نفوذ موجب شده است که ترامپ نقش چین را در ترغیب ایران به حضور در مذاکرات صلح پاکستان برجسته کند. در ارزیابی محافل چینی، ترامپ فردی معامله‌محور تلقی می‌شود که می‌توان از طریق رویکردی نرم و مدیریت‌شده بر او تأثیر گذاشت و در عین حال ثبات راهبردی را حفظ کرد. در مواجهه با تشدید تنش‌ها و محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا، چین از اتخاذ مواضع تند علیه واشنگتن خودداری کرده تا مسیر برگزاری نشست بدون تنش باقی بماند. در همین راستا، شی جین‌پینگ با ارائه طرحی چهار ماده‌ای، بر اصول همزیستی مسالمت‌آمیز، حاکمیت ملی، رعایت حقوق بین‌الملل و ایجاد توازن میان توسعه و امنیت تأکید کرده است. در مقابل، واکنش رسمی چین به تهدیدهای لفظی ترامپ علیه ایران محدود به ابراز نگرانی و دعوت به کاهش تنش بوده است. برخی از تحلیلگران بر این باورند که وابستگی ایران به چین بیشتر از وابستگی چین به ایران است و همین مسئله به پکن امکان می‌دهد هم‌زمان برای آتش‌بس فشار وارد کند و در عین حال منافع خود در قبال آمریکا را حفظ کند. با این حال، توان واقعی چین برای اثرگذاری بر تصمیمات تهران محدود ارزیابی می‌شود، زیرا این کشور حضور نظامی مؤثری در خاورمیانه ندارد و نمی‌تواند از مواضع خود پشتیبانی عملی کند. در عین حال، برخی ناظران فعالیت‌های دیپلماتیک چین را بیش از آن‌که ناشی از نفوذ واقعی بدانند، نوعی نمایش سیاسی ارزیابی می‌کنند. شواهد نشان می‌دهد پکن تمایلی به ایفای نقش ضامن در توافقات احتمالی ندارد و ترجیح می‌دهد در حاشیه باقی بماند، در حالی که آمریکا بار اصلی فشار را بر عهده دارد. نشست پیش‌رو میان چین و آمریکا احتمالاً بر موضوعات محدودتری متمرکز خواهد بود. از جمله گزینه‌های مطرح، توافق‌هایی در حوزه خرید هواپیماهای بوئینگ و افزایش واردات محصولات کشاورزی است. در مقابل، موضوعات پیچیده‌تری مانند حکمرانی هوش مصنوعی، دسترسی به بازارها و مازاد ظرفیت صنعتی احتمالاً در دستور کار قرار نخواهد گرفت. در مجموع، چشم‌انداز دستیابی به توافق‌های بزرگ میان دو کشور در شرایط فعلی ضعیف ارزیابی می‌شود. ٤٢ : ٩ جمعە ١٧ آپریل ترامپ: جنگ با ایران به‌زودی پایان می‌یابد رئیس‌جمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، ابراز اطمینان کرد که توافق برای پایان دادن به جنگ با ایران به‌زودی حاصل خواهد شد و گفت این جنگ به‌زودی پایان می‌یابد. ترامپ گفت نشست بعدی میان ایالات متحده و ایران ممکن است اوایل هفته آینده برگزار شود. او افزود تمدید آتش‌بس دو هفته‌ای با ایران ممکن است، اما شاید ضرورتی نداشته باشد، زیرا تهران خواهان دستیابی به توافق است. او در جمع خبرنگاران در بیرون کاخ سفید گفت: خواهیم دید چه رخ می‌دهد، اما فکر می‌کنم به توافق با ایران بسیار نزدیک شده‌ایم. او افزود اگر توافق در اسلام‌آباد امضا شود، ممکن است برای حضور در مراسم به آنجا سفر کند. ترامپ ساعاتی بعد در لاس‌وگاس پا را فراتر گذاشت و گفت این جنگ به‌زودی پایان می‌یابد. این جنگ در داخل آمریکا از حمایت گسترده‌ای برخوردار نبوده و ترامپ را تنها چند ماه مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای در موقعیت سیاسی دشواری قرار داده است. حمله آمریکا و اسرائیل به ایران که در ۲۸ فوریه آغاز شد، بدترین شوک قیمت نفت در تاریخ را رقم زد و صندوق بین‌المللی پول را واداشت پیش‌بینی خود از اقتصاد جهانی را کاهش دهد و هشدار دهد ادامه درگیری می‌تواند جهان را به آستانه رکود بکشاند. یک منبع پاکستانی دخیل در روند میانجی‌گری روز جمعه گفت پیشرفتی در تلاش‌های دیپلماتیک پشت پرده حاصل شده و نشست آینده میان دو طرف می‌تواند به امضای توافق منجر شود. او افزود دو طرف ابتدا یک مذکره تفاهم امضا خواهند کرد و سپس ظرف ۶۰ روز به توافقی جامع خواهند رسید. این منبع که نخواست نامش فاش شود، گفت دو طرف از نظر اصولی توافق دارند و جزئیات فنی بعداً نهایی خواهد شد. یک منبع دیپلماتیک نیز گفت عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان و میانجی اصلی، از روز چهارشنبه در تهران گفت‌وگوهایی انجام داده و در مسائل دشوار پیشرفتی حاصل کرده است. اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای ایران همچنان یکی از محورهای اصلی مذاکرات است. در گفت‌وگوهای اسلام‌آباد در اوایل هفته، ایالات متحده تعلیق همه فعالیت‌های هسته‌ای ایران به مدت ۲۰ سال را پیشنهاد کرد، در حالی که منابع گفتند تهران تعلیقی بین سه تا پنج سال را پیشنهاد داده است. ترامپ نیز روز پنج‌شنبه گفت ایران پیشنهاد داده است بیش از ۲۰ سال به سلاح هسته‌ای دست نیابد. ایران خواهان رفع تحریم‌های بین‌المللی است، در حالی که واشنگتن برای انتقال هرگونه اورانیوم با غنای بالا از ایران فشار می‌آورد. دو منبع ایرانی گفتند نشانه‌هایی از دستیابی به راه‌حل میانه درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا دیده می‌شود و تهران در حال بررسی انتقال بخشی از این ذخایر به خارج از کشور است. ٤٥: ٨ جمعە ١٧ آپریل هشدار درباره بزرگ‌ترین بحران انرژی و تأثیر آن بر صنعت هوانوردی در اروپا در پی تداوم اختلال در عبور و مرور کشتی‌ها در تنگه هرمز که یکی از حیاتی‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان است، نهادهای بین‌المللی نسبت به کمبود قریب‌الوقوع سوخت هواپیما در اروپا هشدار داده‌اند. این بحرانی می‌تواند صنعت هوانوردی و اقتصاد جهانی را تحت فشار قرار دهد. در این بارە، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی، فاتح بیرول، اعلام کرد ذخایر نفت سفید در اروپا شاید تنها برای حدود شش هفته کافی باشد. او در گفت‌وگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس هشدار داد که در صورت تداوم انسداد تنگه هرمز و توقف جریان عرضه، لغو پروازها در آینده نزدیک اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. بیرول این وضعیت را بزرگ‌ترین بحران انرژی که تاکنون با آن روبه‌رو بوده‌ایم توصیف کرد و افزود هرچه این شرایط طولانی‌تر شود، پیامدهای آن برای رشد اقتصادی و تورم در سراسر جهان شدیدتر خواهد شد. هفته گذشته پس از آغاز آتش‌بس میان ایران و ایالات متحده، بسیاری از کشورها که وابستگی شدیدی به سوخت وارداتی از خاورميانه دارند، امیداور بودند که عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز از سر گرفته شود. با این حال با اعلام محاصره دریایی واشنگتن علیه ایران، عبور و مرور نفتکش‌ها مجددا با اختلال مواجه شد. کارشناسان هشدار می‌دهند پیامدهای این وضعیت تنها به آسیا محدود نخواهد شد. کشورهایی مانند ژاپن، کره جنوبی، هند و چین بیشترین آسیب را خواهند دید، اما اروپا و آمریکا نیز از تبعات آن مصون نخواهند بود. در همین حال، کلودیو گالیمبرتی، اقتصاددان شرکت Rystad Energy، هشدار می‌دهد که بحران ممکن است طی سه تا چهار هفته آینده به سطحی سیستماتیک برسد. به گفته او، نشانه‌های اولیه از لغو پروازها به دلیل کمبود سوخت جت مشاهده شده و احتمال کاهش گسترده پروازها در ماه‌های مه و ژوئن وجود دارد. انجمن فرودگاه‌های اروپا نیز پیش‌تر به کمیسیون اروپا هشدار داده بود که در صورت عدم ازسرگیری تردد نفتکش‌ها، کمبود سوخت از اوایل مه آغاز خواهد شد و می‌تواند فصل سفرهای تابستانی را مختل کند. با این حال کمیسیون اروپا تلاش کرده نگرانی‌ها را کاهش دهد و اعلام کرده در حال حاضر نشانه‌ای از کمبود وجود ندارد، هرچند اذعان کرده که "در آینده نزدیک احتمال تنگناهای تأمین، به‌ویژه در سوخت هوایی، وجود دارد. ١٥ : ٧ جمعە ١٧ آپریل ده‌ها کشور مأموریت بین‌المللی در تنگه هرمز را بررسی می‌کنند فرانسه و بریتانیا روز جمعه نشستی را با حضور حدود ۴۰ کشور برگزار می‌کنند تا امکان ایجاد مأموریتی بین‌المللی برای احیای آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز پس از پایان درگیری‌ها بررسی شود. هدف این نشست، ارسال این پیام به ایالات متحده است که شماری از نزدیک‌ترین متحدانش آماده‌اند، هر زمان شرایط اجازه دهد، در تضمین امنیت این گذرگاه راهبردی نقش ایفا کنند. این نشست در حالی برگزار می‌شود که ایران از زمان آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، تردد کشتی‌های غیرایرانی را در تنگه هرمز تا حد زیادی محدود کرده است. واشنگتن نیز از روز دوشنبه محاصره‌ای شدید را علیه کشتی‌های ورودی و خروجی بنادر ایران اعمال کرده است. دونالد ترامپ از سایر کشورها خواسته به اجرای این محاصره کمک کنند و از اعضای ناتو به‌دلیل خودداری از مشارکت در آن انتقاد کرده است. فرانسه، بریتانیا و چند کشور دیگر گفته‌اند پیوستن به این محاصره می‌تواند به‌منزله ورود به جنگ باشد، اما در عین حال تأکید کرده‌اند که در صورت برقراری آتش‌بس دائمی یا پایان درگیری، برای کمک به باز نگه داشتن تنگه آماده‌اند. ابتکار مورد بحث در شرایط فعلی شامل آمریکا و ایران نمی‌شود، هرچند دیپلمات‌های اروپایی گفته‌اند هر مأموریت عملی در نهایت به هماهنگی با دو طرف نیاز خواهد داشت. قرار است نتایج این گفت‌وگوها به واشنگتن منتقل شود. بر اساس یادداشتی که برای کشورهای دعوت‌شده ارسال شده، هدف از این نشست تأکید دوباره بر حمایت کامل دیپلماتیک از آزادی بی‌قیدوشرط کشتیرانی در تنگه هرمز و ضرورت احترام به حقوق بین‌الملل است. همچنین قرار است پیامدهای اقتصادی بحران برای صنعت کشتیرانی، وضعیت کشتی‌های تجاری زمین‌گیرشده و ایمنی بیش از ۲۰ هزار دریانورد گرفتار بررسی شود. در این نشست، مقدمات استقرار یک مأموریت دفاعی چندملیتی نیز در صورت فراهم شدن شرایط بررسی خواهد شد. انتظار می‌رود در پایان، بیانیه‌ای از سوی ریاست نشست منتشر شود که تصویری روشن‌تر از ابعاد احتمالی این مأموریت ارائه دهد، هرچند قرار نیست سهم مشخص هر کشور را به‌تفصیل بیان کند. در نشست پاریس، امانوئل مکرون، کی‌یر استارمر، فریدریش مرتس و جورجیا ملونی حضور خواهند داشت و مقام‌هایی از اروپا، آسیا و خاورمیانه نیز به‌صورت ویدئویی به آن می‌پیوندند. از چین نیز دعوت شده است، اما هنوز روشن نیست در نشست شرکت خواهد کرد یا نه. شماری از دیپلمات‌ها گفته‌اند اگر وضعیت تنگه هرمز به حالت پیشین بازگردد، این مأموریت ممکن است هرگز اجرا نشود. در مقابل، برخی دیگر گفته‌اند شرکت‌های کشتیرانی و بیمه ممکن است در دوره انتقالی برای ایجاد اطمینان، خواستار چنین استقراری شوند. یک مقام ارشد فرانسوی نیز گفته است این مأموریت می‌تواند شامل تبادل اطلاعات، توانایی‌های مین‌روبی، اسکورت نظامی و سازوکارهای تبادل اطلاعات با کشورهای همسایه باشد. او تأکید کردە است کە هدف روشن است، اما نوع منابع به‌کارگرفته‌شده طبعاً به شرایط بستگی خواهد داشت. بریتانیا نیز اعلام کرده گفت‌وگوهای روز جمعه مستقیماً به نشست چندملیتی برنامه‌ریزی نظامی در هفته آینده منجر خواهد شد. ٤٠ : ١١ پنجشنبە ١٦ آپریل فرانسه و بریتانیا قصد دارند ترامپ را از طرح گشت‌زنی در تنگه هرمز کنار بگذارند به گزارش روزنامه دیلی تلگراف، سر کی‌یر استارمر نخست‌وزیر بریتانیا و امانوئل مکرون رئیس‌جمهور فرانسه در حال تدوین طرحی برای گشت‌زنی دریایی در تنگه هرمز هستند که در آن، ایالات متحده نقشی نخواهد داشت. این اقدام که احتمالاً موجب خشم ترامپ خواهد شد، بخشی از تلاش‌های بین‌المللی برای ایجاد یک ائتلاف جدید است که هدف آن تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، بدون دخالت مستقیم ایالات متحده است. بر اساس گزارش دیلی تلگراف، کشورهای عمدتاً اروپایی در حال تشکیل ائتلافی مشابه به ائتلاف کشورهای مایل، به رهبری فرانسه و بریتانیا، هستند تا گشت‌زنی امن دریایی در تنگه هرمز را برقرار کنند. این ائتلاف پیش‌تر در جریان جنگ اوکراین نیز فعال بوده است. هدف از این ائتلاف ارسال کشتی‌های مین‌روب و دیگر کشتی‌های جنگی برای پاکسازی مسیر کشتیرانی از تهدیدات احتمالی و اطمینان دادن به شرکت‌های کشتیرانی برای ادامه استفاده از تنگه هرمز است. در این طرح، به کشورهای متخاصم مانند اسرائیل، ایران و ایالات متحده که در حال حاضر درگیر تنش‌های مختلف هستند، اجازه مشارکت داده نمی‌شود. مکرون تأکید کرده است که این ماموریت یک اقدام دفاعی بین‌المللی خواهد بود و تنها پس از پایان جنگ و برقرار شدن آتش‌بس دائمی در منطقه به اجرا در خواهد آمد. همچنین، این ائتلاف به هماهنگی با کشورهای حاضر در منطقه، از جمله ایران، نیاز دارد که می‌تواند به معنای موافقت تهران برای آغاز این عملیات باشد. در همین راستا، انتظار می‌رود که کشورهای اروپایی از جمله بریتانیا و فرانسه، تجهیزات و کشتی‌های مین‌روب را به منطقه اعزام کنند. در حالی که طرح مذکور بسیاری از کشورهای اروپایی را به خود جذب کرده است، چالش‌هایی نیز پیش‌روی آن قرار دارد. بریتانیا و فرانسه در تلاش هستند تا از دخالت ایالات متحده در این عملیات جلوگیری کنند. مقامات بریتانیایی نگرانند که عدم مشارکت ایالات متحده ممکن است ترامپ را خشمگین کرده و منجر به محدود شدن این عملیات شود. در حالی که دیپلمات‌های فرانسوی معتقدند که حضور آمریکا می‌تواند این طرح را برای ایران غیرقابل قبول کند. از سوی دیگر، برخی کشورهای دیگر مانند آلمان و ایتالیا نیز ممکن است در این طرح مشارکت داشته باشند، اما وضعیت سیاسی آنها به‌ویژه آلمان که به دلیل تجربه گذشته‌اش در جنگ جهانی دوم، درگیر ملاحظات سیاسی است، می‌تواند پیچیدگی‌هایی را به همراه داشته باشد. با این حال، ایتالیا اعلام کرده است که بدون مجوز سازمان ملل، کشتی‌هایش را به تنگه هرمز اعزام نخواهد کرد. در این میان، امانول مکرون از زمان آغاز ریاست‌جمهوری ترامپ خواستار استقلال بیشتر اروپا از ایالات متحده شده است. ٤٠ : ١١ سەشنبە ١٤ آپریل چین: محاصره دریایی آمریکا در تنگه هرمز خطرناک و غیرمسئولانه است چین به‌عنوان یکی از شرکای اصلی ایران، به‌شدت از اقدام ایالات متحده در اعمال محاصره دریایی علیه کشتی‌های مرتبط با ایران در تنگه هرمز انتقاد کرده و نسبت به تشدید تنش‌ها در منطقه هشدار داده است. گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین روز سه شنبه ۱۴ آپریل اعلام کرد که این اقدام آمریکا خطرناک و غیرمسئولانه است و می‌تواند به بی‌ثباتی بیشتر در منطقه منجر شود. او تاکید کرد که افزایش حضور نظامی آمریکا و اعمال این محاصره، در حالی صورت گرفته که آتش‌بس شکننده‌ای در جریان است و این اقدامات عملاً این توافق را تضعیف می‌کند. به گفته مقام‌های چینی این وضعیت نه‌تنها خطر تشدید درگیری را افزایش می‌دهد، بلکه امنیت کشتیرانی در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان را نیز تهدید می‌کند. تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال نفت در جهان است و اختلال در حرکت آزادانه کشتی‌های باری و نفتکش منجر به بحران انرژی در بسیاری از کشورهای جهان خصوصا کشورهایی که فاقد منابع نفتی هستند. چین از همه طرف‌های درگیر خواسته است که به آتش‌بس پایبند باشند، به مسیر گفت‌وگو بازگردند و گام‌های عملی برای کاهش تنش‌ها بردارند. در همین حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که پکن به‌طور غیررسمی تهران را نیز به ادامه مذاکرات با واشنگتن تشویق کرده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده از منابع دیپلماتیک، چین همراه با کشورهایی مانند پاکستان، مصر، عربستان سعودی و ترکیه در تلاش است زمینه برگزاری دور جدیدی از مذاکرات میان ایران و آمریکا را فراهم کند. گفته می‌شود پیشنهاد شده این مذاکرات در اسلام‌آباد برگزار شود. همزمان، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه نیز برای رایزنی با مقامات چین وارد پکن شده است. منابع چینی گزارش کرده‌اند که یکی از روس اصلی گفتگوها جنگ اسرائیل و ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی ایران و محاصره دریایی این کشور است. همچنین مقامات ارشد امارات متحده عربی و ویتنام نیز برای رایزنی درباره پیامدهای اقتصادی و امنیتی جنگ به چین سفر کرده‌اند. ١٥ : ٨ سەشنبە ١٤ آپریل ونس: امکان یک توافق بزرگ وجود دارد، اما توپ همچنان در زمین ایران است در حالیکە یک هفتە بە پایان آتش بس آمریکا با جمهوری اسلامی ایران باقی ماندە است، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در گفت‌وگو با برنامه Special Report شبکه فاکس نیوز با اجرای برت بایر گفت ایالات متحده در مذاکرات با ایران پیشرفت زیادی داشته است. ونس در پاسخ به این پرسش که آیا مذاکرات بیشتری در پیش است، گفت توپ در زمین ایران است. او توضیح داد که در پایان هفته گذشته مذاکرات را در پاکستان ترک کرد، زیرا تیم ایرانی حاضر در گفت‌وگوها قادر به نهایی کردن توافق نبود و باید به تهران بازمی‌گشت تا تأیید شرایطی را که آمریکا تعیین کرده بود، از سوی رهبر یا مرجع تصمیم‌گیر دیگر دریافت کند. ونس گفت پرسش اصلی از این پس این است که آیا ایران انعطاف کافی خواهد داشت و آیا موارد کلیدی مورد نظر آمریکا را خواهد پذیرفت تا روند به نتیجه برسد. او تأکید کرد خروج مواد غنی‌شده از ایران و ارائه تعهد قطعی برای عدم توسعه سلاح هسته‌ای از الزامات اصلی است. او افزود اگر ایران این شروط را بپذیرد، امکان دستیابی به توافقی بسیار خوب برای هر دو کشور وجود دارد. ونس ادامه داد تصمیم درباره ادامه گفت‌وگوها و دستیابی به توافق، به ایران بستگی دارد، زیرا آمریکا پیشنهادهای گسترده‌ای ارائه کرده و خطوط قرمز خود را به‌طور شفاف مشخص کرده است. او گفت ایالات متحده خواهان آن است که ایران مانند یک کشور عادی، با اقتصادی عادی و مردمی برخوردار از رفاه و پیشرفت، رفتار کند. او افزود تحقق این وضعیت مستلزم آن است که ایران به‌دنبال سلاح هسته‌ای یا فعالیت‌های تروریستی نباشد. ونس همچنین گفت امکان دستیابی به یک توافق بزرگ وجود دارد، اما این ایران است که باید گام بعدی را بردارد. او افزود ایالات متحده انتظار دارد ایران در بازگشایی تنگه هرمز اقدام کند و هشدار داد در غیر این صورت مسیر مذاکرات تغییر خواهد کرد. ونس در پایان گفت آمریکا از برتری نظامی برخوردار است و با اعمال محاصره بر صادرات نفت ایران از تنگه هرمز، فشار اقتصادی بیشتری وارد می‌کند. ١٨ : ١١ دوشنبە ١٣ آپریل پیامدهای بن‌بست مذاکرات ۲۱ ساعته در اسلام‌آباد پس از بی‌نتیجه ماندن مذاکرات ۲۱ ساعته میان ایالات متحده و ایران در اسلام‌آباد، پایتخت پاکستان، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از افزایش فشار بر تهران از طریق انسداد تنگه هرمز خبر داد. ناظران این اقدام را تلاشی برای کسب امتیاز در موضوع هسته‌ای ارزیابی می‌کنند. واشنگتن پست در گزارشی جزئیات این مذاکرات یک‌روزه را منتشر کرده است. این گزارش می‌افزاید با وجود نگرانی‌ها درباره احتمال تشدید تنش نظامی، منابع نزدیک به دولت آمریکا تأکید دارند واشنگتن در این مرحله به دنبال جنگ نیست و تمرکز خود را بر فشار اقتصادی گذاشته است. اما در مقابل، هدف این رویکرد، واداشتن ایران به سمت پذیرش یک توافق جامع عنوان شده است. منابع آگاه می‌گویند دولت ترامپ انسداد تنگه هرمز را در درجه نخست ابزاری اقتصادی می‌داند و آن را در چارچوب راهبردی برای اعمال فشار مالی گسترده بر ایران دنبال می‌کند. در عین حال، واشنگتن بر این باور است که کانال‌های ارتباطی با تهران از طریق واسطه‌های پاکستانی همچنان باز خواهد ماند. به گفته این منابع، پیشنهادی که در محافل آمریکایی از آن به‌عنوان معامله طلایی یاد می‌شود، شامل ارائه مشوق‌های اقتصادی و لغو تحریم‌ها در ازای توقف کامل برنامه‌های هسته‌ای و موشکی ایران و قطع حمایت از گروه‌های متحد در منطقه است. دولت آمریکا این پیشنهاد را فرصتی برای تغییر مسیر روابط با ایران و پایان دادن به دهه‌ها تنش می‌داند. در جریان مذاکرات، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، نقشی محوری ایفا کرد و به‌عنوان چهره‌ای حرفه‌ای در گفت‌وگوها، ارزیابی مثبتی در میان طرف آمریکایی به دست آورد. هم‌زمان، ارزیابی‌های آمریکا از شکل‌گیری کانال‌های ارتباطی موازی در درون سپاه پاسداران در انتظار تحولات سیاسی آینده خبر می‌دهد. مقامات آمریکایی با تشدید فشار اقتصادی، سه سناریوی احتمالی را مدنظر دارند: فروپاشی نظام بر اثر فشار داخلی و اقتصادی، ظهور رهبری عمل‌گرا و دستیابی به توافق، یا تشدید تنش از سوی ایران از طریق اقدامات نظامی مستقیم یا غیرمستقیم. با وجود ترجیح مسیر اقتصادی، این مقامات هشدار می‌دهند هرگونه پاسخ نظامی از سوی ایران یا از طریق متحدانش می‌تواند به رویارویی گسترده‌تری منجر شود. آن‌ها همچنین تأکید می‌کنند جنگ‌ها در خاورمیانه آسان‌تر آغاز می‌شوند تا پایان یابند. ناظران معتقدند در صورت موفقیت فشار اقتصادی، تحولات اسلام‌آباد می‌تواند به نقطه عطفی در روابط دو کشور تبدیل شود. با این حال، سابقه طولانی بی‌اعتمادی و محاسبات اشتباه همچنان به‌عنوان مانعی جدی در مسیر هرگونه توافق باقی مانده است. ٣٠ : ١١ یکشنبە ١٢ آپریل پس از بن‌بست مذاکرات اسلام‌آباد، آیا بحران به پرونده لبنان سرایت می‌کند؟ شکست گفت‌وگوهای مستقیم میان ایالات متحده و ایران در دستیابی به توافق، پرسش‌هایی را درباره مسیر مذاکراتی برانگیخته است که قرار است در واشنگتن میان اسرائیل و لبنان برای دستیابی به آتش‌بس برگزار شود. یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا به اسکای نیوز عربی گفتە است کە نشست مربوط به بررسی مذاکرات جاری آتش‌بس میان اسرائیل و لبنان هفته آینده برگزار خواهد شد. این مقام تأکید کرد این مذاکرات از گفت‌وگوهایی که در اسلام‌آباد میان واشنگتن و تهران برگزار شد، جداست. پیش‌تر بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، موافقت خود را با آغاز گفت‌وگوها درباره توافق صلح با لبنان اعلام کرده بود، اما تحقق آن را به دو شرط وابسته دانست. به گفته او، اسرائیل خواستار خلع سلاح حزب‌الله و دستیابی به توافقی پایدار است که بتواند برای نسل‌ها ادامه یابد. ریاست‌جمهوری لبنان نیز اعلام کرده است نشستی با اسرائیل در واشنگتن در هفته آینده برگزار خواهد شد تا در آن آتش‌بس در جنگ میان اسرائیل و حزب‌الله و امکان آغاز مذاکرات بررسی شود. درگیری میان حزب‌الله و اسرائیل از دوم مارس بار دیگر تشدید شد. این روند دو روز پس از آغاز جنگ ایران شدت گرفت و در پی شلیک موشک از لبنان به سوی اسرائیل، در واکنش به ترور علی خامنه‌ای، ادامه یافت. از آن زمان تاکنون، دست‌کم دو هزار نفر در لبنان کشته شده‌اند. وزارت بهداشت لبنان اعلام کرده است در میان کشته‌شدگان، ۲۴۸ زن، ۱۶۵ کودک و ۸۵ نفر از کارکنان حوزه پزشکی و امدادی حضور دارند. در تحولی جداگانه، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، روز یکشنبه اعلام کرد گفت‌وگوهای ایالات متحده و ایران پس از حدود ۲۱ ساعت مذاکره در اسلام‌آباد، بدون دستیابی به توافق برای پایان دادن به جنگ به پایان رسیده است. او گفت طرف آمریکایی نتوانسته به وضعیتی برسد که ایران آماده پذیرش شروط واشنگتن باشد و افزود ایالات متحده انعطاف قابل‌توجهی نشان داده است. ونس همچنین اعلام کرد هیأت آمریکایی با طرف ایرانی همکاری گسترده‌ای داشته و بر اساس دستور دونالد ترامپ با حسن نیت وارد مذاکرات شده است. این گفت‌وگوها تا بامداد یکشنبه ادامه یافت و دو طرف در این مرحله وارد جزئیات فنی شدند. این مذاکرات در عین حال بالاترین سطح تماس مستقیم میان مقام‌های دو کشور در چند دهه گذشته به شمار می‌رفت. یک مقام پاکستانی آگاه از روند مذاکرات به واشنگتن پست گفت این گفت‌وگوها در مجموع مثبت ارزیابی می‌شد، اما با نوسان در فضای مذاکرات همراه بود. به گفته او، گفت‌وگوها پس از نخستین وقفه شبانه وارد مرحله فنی شد، اما دو طرف در کاهش اختلاف‌ها بر سر آینده تنگه هرمز و درخواست تهران برای آزادسازی میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدودشده با دشواری مواجه شدند. در ادامه، دونالد ترامپ بار دیگر به تنگه هرمز اشاره کرد و از آغاز روند پاکسازی این گذرگاه به سود کشورهای جهان خبر داد. هم‌زمان، فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرد عملیات مین‌روبی آغاز شده و دو ناو جنگی آمریکایی در چارچوب مأموریتی گسترده‌تر برای اطمینان از پاک بودن تنگه از مین، از این مسیر عبور کرده‌اند. ٣٠ : ٩ یکشنبە ١٢ آپریل نیویورک تایمز: تصمیم بعدی درباره ایران در دست ترامپ است روزنامه نیویورک تایمز روز یکشنبه به نقل از مقام‌های کاخ سفید گزارش داد که گام بعدی دولت آمریکا در قبال مذاکرات با ایران به تصمیم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، بستگی دارد. ترامپ آخر هفته را در فلوریدا می‌گذراند و تصمیم نهایی درباره مسیر بعدی در اختیار اوست. به نوشته این روزنامه، مقام‌های کاخ سفید گفته‌اند هر یک از گزینه‌های پیش‌روی واشنگتن هزینه‌های سیاسی و راهبردی سنگینی دارد. نیویورک تایمز همچنین گزارش داد جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، پیشنهاد نهایی واشنگتن برای پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران را ارائه دادە، اما تهران آن را نپذیرفته است. این گزارش می‌افزاید محاسبه ترامپ بر این پایه استوار است که فشار شدید نظامی می‌تواند ایران را وادار به تغییر موضع کند. در مقابل، ایران بر این باور است که ایستادگی در برابر فشارها خود نوعی پیروزی است و خسارت‌های واردشده نه‌تنها موضع این کشور را تضعیف نکرده، بلکه آن را سرسخت‌تر کرده است. نیویورک تایمز در ادامه نوشت تیم ترامپ نگران آن است که وارد مذاکراتی طولانی، فرسایشی و پیچیده شود. در همین حال، ستیو ویتکوف، فرستاده ویژه آمریکا، بر این باور است که ایران باید به سادگی تسلیم شود؛ موضعی که به نوشته این روزنامه، با واقعیت‌های موجود همخوانی ندارد. در بخش دیگری از گزارش آمده است که محور اصلی اختلاف همچنان بدون تغییر باقی مانده است. ایران حاضر نیست به طور کامل از غنی‌سازی اورانیوم دست بکشد، در حالی که ایالات متحده این مسئله را تهدیدی دائمی می‌داند، زیرا از نگاه واشنگتن، حفظ این ظرفیت می‌تواند در نهایت به امکان تولید سلاح هسته‌ای منجر شود. این روزنامه همچنین تأکید کرد که با وجود گذشت ۳۸ روز از جنگ، مواضع دو طرف نه‌تنها نرم‌تر نشده، بلکه سخت‌تر نیز شده است. در چنین شرایطی، مهم‌ترین اهرم ترامپ تهدید به ازسرگیری عملیات نظامی است، به‌ویژه آنکه آتش‌بس شکننده قرار است ۲۱ آوریل پایان یابد. با این حال، نیویورک تایمز یادآور شد که بازگشت به عملیات نظامی برای دولت آمریکا پرهزینه خواهد بود. این هزینه‌ها فقط سیاسی نیست، بلکه ابعاد اقتصادی نیز دارد، به‌ویژه در شرایطی که ادامه جنگ بر قیمت انرژی و تورم جهانی اثر گذاشته است. در بخش پایانی این گزارش، بازگشایی تنگه هرمز فوری‌ترین پرونده پیش‌رو توصیف شده است. این تنگه به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار ایران تبدیل شده و تهران در کنار آن، خواستار دریافت غرامت بابت خسارت‌های ناشی از بمباران و ویرانی و نیز رفع تحریم‌ها است. در مقابل، ایالات متحده پرداخت غرامت را رد کرده و اعلام کرده است که رفع تحریم‌ها فقط در صورت دستیابی به توافق و آن هم به‌صورت تدریجی انجام خواهد شد. ٥٠ : ٧ یکشنبە ١٢ آپریل برگ برنده نهایی در دست ترامپ چیست؟ دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در حساب خود در پلتفرم Truth Social پستی کوتاه منتشر کرد و آن را با لینک یک مقاله خبری درباره گزینه محاصره دریایی علیه ایران همراه ساخت. در این مقاله، محاصره دریایی به‌عنوان یکی از ابزارهای فشار در صورت نپذیرفتن شروط واشنگتن از سوی تهران مطرح شده است. در این لینک، به یک برنامه تلویزیونی اشاره شده است کە ایده محاصره دریایی را بررسی می‌کند و مدعی است چنین راهبردی پیش‌تر در ونزوئلا به کار گرفته شده است. به گفته این برنامه، این راهبرد به محاصره‌ای شدید انجامید و در نهایت به یک عملیات نظامی و بازداشت نیکولاس مادورو منجر شد. بر اساس این برنامه، در صورت رد توافق نهایی از سوی ایران، ترامپ ممکن است گزینه‌های سخت‌تری از جمله اقدام نظامی را در نظر بگیرد. در عین حال، تکرار راهبرد محاصره نیز به‌عنوان یک سناریوی محتمل مطرح شده است. این رویکرد می‌تواند اقتصاد از پیش تحت فشار ایران را هدف قرار دهد و هم‌زمان فشار بر چین و هند را به‌عنوان واردکنندگان اصلی نفت ایران افزایش دهد. هم‌زمان، به حضور ناو هواپیمابر جرالد فورد در منطقه خلیج اشاره شده است. این ناو پس از انجام تعمیرات و استراحت خدمه، به منطقه بازگشته است. اکنون این ناو در کنار ناو آبراهام لینکلن و دیگر تجهیزات دریایی آمریکا مستقر شده است. در این چارچوب، برخی کارشناسان معتقدند ایالات متحده توانایی اعمال نظارت و کنترل گسترده بر تردد دریایی در تنگه هرمز را دارد. در همین راستا، ربکا گرنت، کارشناس امنیت ملی، تأکید کرده است که نیروی دریایی آمریکا می‌تواند به‌راحتی کنترل کامل بر ورود و خروج کشتی‌ها در این گذرگاه را اعمال کند. به گفته او، در روزهای اخیر حرکت کشتی‌ها، از جمله نفتکش‌هایی با مسیر چین و هند، تحت نظر قرار گرفته است. در بخش دیگری از تحولات، پس از مذاکرات طولانی، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، بدون دستیابی به توافق، پاکستان را ترک نمود. او در رابطە با این گفتگوها اعلام نمود کە واشنگتن پیشنهاد نهایی خود را ارائه داده است و اکنون تصمیم‌گیری بر عهده ایران است. ونس همچنین تصریح کرد که تهران هنوز با هدف اصلی آمریکا، یعنی توقف توسعه برنامه تسلیحات هسته‌ای، موافقت نکرده است. با نزدیک شدن به پایان آتش‌بس موقت، دولت ترامپ گزینه‌های مختلف را در صورت رد این پیشنهاد بررسی می‌کند. در این میان، محاصره دریایی که از سوی برخی استراتژیست‌های نظامی مطرح شده ااست، یکی از مهم‌ترین ابزارهای فشار برای قطع صادرات نفت ایران و افزایش اهرم فشار علیه تهران محسوب می‌شود. ١٥ : ٧ یکشنبە ١٢ آپریل سرنوشت مذاکرات آمریکا و ایران بە کجا خواهد انجامید؟ با وجود اظهارات متفاوت و تا حدی مبهم از سوی طرف‌های مشارکت‌کننده، به نظر می‌رسد مذاکرات آمریکا و ایران به طور کامل شکست نخورده و ناکامی فعلی تنها به این نشست مربوط بوده است، به‌ویژه اینکه هیچ‌یک از طرف‌ها به‌صراحت از خروج کامل از روند مذاکره سخن نگفته‌اند. در همین حال، وزیر خارجه پاکستان روز یکشنبه از واشنگتن و تهران درخواست نمود تا با وجود ناکامی گفت‌وگوهای میان دو طرف برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه در دستیابی به توافق، همچنان به توافق آتش‌بس پایبند بمانند. اسحاق دار، که دولت او میزبان این گفت‌وگوها بود، در بیانیه‌ای کوتاه که رسانه‌های رسمی آن را منتشر کردند، گفت: ضروری است که هر دو طرف به پایبندی خود به آتش‌بس ادامه دهند. او همچنین تاکید کرد: پاکستان در روزهای آینده نیز به ایفای نقش خود برای تسهیل مشارکت و گفت‌وگو میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا ادامه خواهد داد. ادامه نقش‌آفرینی پاکستان در روزهای آینده، در سطحی اولیه این معنا را دارد که مذاکرات شاید ادامه پیدا کند، به‌ویژه اینکه ایران و ایالات متحده تاکنون به طور نهایی از خروج یا توقف مذاکرات سخن نگفته‌اند. وب‌سایت خبری آکسیوس نیز به همین نکته اشاره کرد و در توضیح خود درباره شکست مذاکرات نوشت: هیچ‌کس انتظار نداشت روز شنبه توافق نهایی حاصل شود، اما طرف آمریکایی امیدوار بود شتاب کافی را برای ادامه مذاکرات ایجاد کند. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، نیز ظاهرا راه را کاملا نبست، زیرا در کنفرانس خبری کوتاه خود به خروج کشورش از مذاکرات اشاره‌ای نکرد. او گفت: ما اینجا را با یک پیشنهاد بسیار ساده ترک می‌کنیم. آن پیشنهاد، سازوکاری برای دستیابی بە تفاهم است و این آخرین و بهترین پیشنهاد ماست. خواهیم دید که آیا ایرانی‌ها آن را می‌پذیرند یا نه. دی ونس بلافاصله پس از پایان این کنفرانس خبری کوتاه، بدون آنکه فرصتی برای طرح پرسش یا پاسخ به این موضوع باقی بگذارد، محل را ترک کرد. در نتیجه، روشن نشدە است کە آیا هنوز فرصتی برای ادامه مذاکرات وجود دارد یا اینکه این وضعیت به معنای خروج نهایی از مذاکرات و بازگشت به جنگ است. ٤٠ : ١٢ جمعە ١٠ آپریل آیا ایران از نظر حقوقی می‌تواند در تنگه هرمز عوارض عبور دریافت کند؟ در پی تشدید تنش‌ها در تنگه هرمز، پرسشی حقوقی درباره امکان دریافت عوارض از سوی ایران برای عبور کشتی‌ها از این آبراه مطرح شده است. پاسخ به این پرسش بیش از آنکه به ملاحظات سیاسی مربوط باشد، به قواعد حقوق بین‌الملل بازمی‌گردد. بر اساس گزارش رویترز، تنگه هرمز به‌عنوان یک تنگه بین‌المللی شناخته می‌شود و مشمول نظام عبور ترانزیتی است، نظامی که عبور سریع و پیوسته کشتی‌ها را بدون نیاز به مجوز یا پرداخت عوارض تضمین می‌کند. در مقابل، بر پایه کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها، کشورهای ساحلی تنها مجاز به دریافت هزینه‌های محدود در قبال خدمات مشخص، مانند راهنمایی ناوبری یا خدمات بندری و یدک‌کشی هستند. این هزینه‌ها باید غیرالزامی بوده و بدون تبعیض میان کشتی‌ها اعمال شود و به خود عبور از تنگه مربوط نباشد. این چارچوب در مقایسه با سایر گذرگاه‌های آبی روشن‌تر می‌شود. کانال‌های مصنوعی مانند کانال پاناما به دلیل ماهیت ساختگی خود مشمول دریافت عوارض عبور هستند، اما تنگه‌های طبیعی تابع قواعد متفاوتی‌اند. برای نمونه، تنگه‌های ترکیه شامل بسفر و داردانل بر اساس کنوانسیون مونترو ۱۹۳۶ از آزادی عبور کشتی‌های تجاری در زمان صلح برخوردارند و تنها دریافت هزینه برای خدمات مشخص مجاز است. بر این اساس، هرگونه تلاش برای اعمال عوارض بر عبور کشتی‌ها در تنگه هرمز می‌تواند نقض اصل آزادی کشتیرانی در حقوق بین‌الملل تلقی شود و زمینه‌ساز تنش‌های گسترده‌تر، از جمله در حوزه امنیت انرژی جهانی، شود. مقام‌های صنعت حمل‌ونقل دریایی نیز تأکید کرده‌اند که در تاریخ معاصر سابقه‌ای از اقدام یک‌جانبه برای دریافت عوارض از عبور در این تنگه وجود ندارد. در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز پنج‌شنبه به ایران هشدار داد از دریافت عوارض از کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند خودداری کند. ترامپ در پیامی در شبکه تروث سوشیال اعلام کرد که دریافت عوارض از نفتکش‌ها نباید انجام شود و در صورت وقوع، باید متوقف شود. ٢٧ : ١١ جمعە ١٠ آپریل ترامپ در دیدار با روتە، از حمایت ناکافی ناتو ابراز نارضایتی کرد گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در دیدار با مارک روته، دبیرکل ناتو، در کاخ سفید، از آنچه سطح ناکافی حمایت کشورهای عضو این پیمان در جنگی علیە ایران توصیف کرد، به‌شدت ابراز نارضایتی کرده است. بر اساس گزارش پولیتیکو، به نقل از سه مقام اروپایی و منابع آگاه، این دیدار که روز چهارشنبه در کاخ سفید برگزار شد، با تنش همراه بوده و ترامپ در آن از عدم تحرک متحدان ناتو در این درگیری انتقاد کرده است. این گزارش می‌افزاید که او به امکان اتخاذ اقدامات تلافی‌جویانه در واکنش به نبود حمایت اشاره کرده و فضای جلسه با مجموعه‌ای از تهدیدها همراه بوده است. در مقابل، آلیسون هارت، سخنگوی ناتو، این ادعاها را رد کرده و اعلام کرده است که دیدار میان ترامپ و روته صریح و سازنده بوده است. مارک روته نیز در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌ان با اشاره به سطح حمایت متحدان، تأکید کرده است که تصویر ارائه‌شده یک‌جانبه بودە و برخی کشورهای عضو ناتو به تعهدات خود عمل کرده‌اند، هرچند او در عین حال نارضایتی ترامپ را قابل درک دانسته است. در همین حال، وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده است که کاخ سفید در حال بررسی طرحی برای مجازات برخی کشورهای ناتو است که از نظر ترامپ در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران مشارکت کافی نداشته‌اند. به گفته این منابع، این طرح شامل کاهش حضور نظامی آمریکا در این کشورها و انتقال نیروها به کشورهای حامی‌تر است. بر اساس این گزارش، این طرح می‌تواند شامل تعطیلی دست‌کم یک پایگاه نظامی آمریکا در اروپا باشد و نام کشورهایی مانند اسپانیا یا آلمان در این زمینه مطرح شده است. هم‌زمان، کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، اعلام نمودە است که کنار کشیدن ناتو از حمایت از آمریکا در هفته‌های اخیر مایه تأسف بودە و افزوده که مردم آمریکا هزینه دفاع این پیمان را تأمین می‌کنند. مجله در اشپیگل به نقل از دیپلمات‌های اروپایی گزارش داده است که ترامپ به متحدان اروپایی چند روز فرصت داده است تا منابع نظامی، از جمله اعزام ناوهای جنگی را برای کمک به تأمین امنیت تنگه هرمز اختصاص دهند. ٢٠ : ١٠ جمعە ١٠ آپریل آتش‌بس شکننده در سایه فشار ترامپ بر اروپا گزارش‌ها حاکی از آن است که دونالد ترامپ از متحدان اروپایی خواسته است ظرف چند روز تعهدات مشخصی را برای اعزام ناوهای جنگی یا دیگر قابلیت‌های نظامی به تنگه هرمز ارائه دهند. این درخواست از طریق دبیرکل ناتو به پایتخت‌های اروپایی منتقل شدە است. این مطالبه، هم‌زمان با نارضایتی فزاینده واشنگتن از عدم همراهی اروپا در جنگ اخیر، شکاف‌های درون ناتو را برجسته‌تر و احتمال تداوم دوباره جنگ را بیشتر کرده است. بر اساس گزارش‌های دیپلماتیک، مارک روته، دبیرکل ناتو، پس از دیدار با دونالد ترامپ در واشنگتن، به دولت‌های اروپایی اطلاع داده است که رئیس‌جمهور آمریکا خواهان تعهدات مشخص و فوری برای مشارکت در تأمین امنیت تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کند. این درخواست در شرایطی مطرح شده که آتش‌بس میان ایران و آمریکا همچنان شکننده ارزیابی می‌شود و وضعیت میدانی در هرمز به‌طور کامل تثبیت نشده است. دولت آمریکا تأکید دارد که اولویت آن بازگشایی بدون محدودیت این آبراه است، در حالی که تهران تلاش کرده کنترل عملی خود بر عبور و مرور را حفظ کند. با این حال، واکنش اروپا تاکنون محتاطانه و عمدتاً منفی بوده است. بسیاری از کشورهای اروپایی پیش‌تر نیز از پیوستن به عملیات نظامی در هرمز خودداری کرده و تأکید کرده‌اند که این جنگ بدون مشورت با آنها آغاز شده و جنگ اروپا محسوب نمی‌شود. هم‌زمان، اختلافات سیاسی در درون ناتو نیز تشدید شده است. ترامپ به‌طور علنی از عملکرد متحدان انتقاد کرده و ناتو را به ناکارآمدی متهم کرده است، در حالی که برخی گزارش‌ها از بررسی گزینه‌هایی برای کاهش تعهدات آمریکا به این ائتلاف حکایت دارند. در سطح عملیاتی، هرچند بریتانیا در حال رایزنی برای ایجاد یک چارچوب چندملیتی جهت امنیت دریایی در هرمز است، اما نبود اجماع میان اعضا و اختلاف بر سر نحوه تعامل با ایران، پیشرفت این طرح را با ابهام مواجه کرده است. در مجموع، درخواست جدید واشنگتن نه‌تنها آزمونی برای میزان انسجام ناتو تلقی می‌شود، بلکه می‌تواند مسیر تحولات پس از آتش‌بس را نیز تعیین کند؛ مسیری که میان تثبیت نسبی وضعیت یا بازگشت به تنش نظامی، همچنان نامطمئن باقی مانده است. ٢٠ : ١٤ پنجشنبە ٩ آپریل جنگ اخیر توان بازدارندگی آمریکا در برابر چین در تایوان را زیر سؤال برده است جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، با وجود برتری نظامی واشنگتن، برخی ضعف‌ها را در توان عملیاتی ارتش آمریکا آشکار کرده است. این تحولات، سناریوی دفاع از تایوان در برابر حمله احتمالی چین را با تردیدهای جدی مواجه کرده است. به‌ویژه پس از آنکه کشوری با توان نظامی متوسط مانند ایران توانست تا حدی نقش ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا را محدود کند. مجله اکونومیست در شماره هفته گذشته، با نقل‌قولی از ناپلئون که می‌گوید «دشمن را هنگام ارتکاب خطا متوقف نکن»، تصویری محو از دونالد ترامپ در کنار تصویری واضح از شی جین‌پینگ منتشر کرد. این ترکیب، پیامی درباره به بهره‌برداری راهبردی از اشتباهات طرف مقابل را منتقل می‌کند. بر اساس تحلیل‌های نظامی، طرح پنتاگون برای دفاع از تایوان بر افزایش هزینه انسانی و نظامی هرگونه تهاجم زمینی چین استوار است. با این حال، تجربه جنگ اخیر نشان داده که این هزینه‌ها برای آمریکا نیز قابل توجه خواهد بود. یکی از نشانه‌های این وضعیت، عملکرد ناوگان پنجم آمریکا در این جنگ بود؛ ناوگانی که نتوانست مأموریت خود را برای حفاظت از کشورهای خلیج فارس و تأمین امنیت عبور و مرور در تنگه هرمز به‌طور کامل انجام دهد. در جریان این درگیری، ناوهای جنگی آمریکا در فاصله‌ای حدود ۱۵۰۰ کیلومتری از تنگه هرمز، در جنوب دریای عرب مستقر شدند و از محدوده درگیری فاصله گرفتند. در مقابل، زیردریایی‌ها به‌دلیل قابلیت پنهان‌کاری، به شلیک موشک‌های تاماهاوک علیه اهدافی در ایران ادامه دادند. هم‌زمان، کشتی «ریپولی متعلق به نیروهای تفنگدار دریایی آمریکا، که در برخی روایت‌ها به‌عنوان بخشی از سناریوی عملیات زمینی مطرح شده بود، در کنار ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن باقی ماند و نقش تعیین‌کننده‌ای در عملیات ایفا نکرد. این تجربه، بر اساس ارزیابی‌های راهبردی، می‌تواند تصویری از چالش‌هایی ارائه دهد که ناوگان هفتم آمریکا در صورت درگیری با چین در اقیانوس آرام با آن مواجه خواهد شد. چین به موشک‌های پیشرفته، از جمله سامانه‌های مافوق صوت با برد بلند، مجهز است که توان هدف قرار دادن ناوهای هواپیمابر را دارند. وجود چنین سامانه‌هایی، استفاده از ناوهای هواپیمابر و جنگنده‌های مستقر بر آن‌ها را با محدودیت‌های جدی روبرو می‌کند. علاوه براین، توان پدافند هوایی چین و پیشرفت جنگنده‌های این کشور، عملیات سوخت‌گیری هوایی را نیز دشوارتر می‌سازد. در چنین شرایطی، استفاده از بمب‌افکن‌های راهبردی برای حمله به خاک چین می‌تواند خطر تشدید درگیری تا سطح جنگ هسته‌ای را افزایش دهد. بر این اساس، اجرای عملیات آبی-خاکی توسط نیروهای تفنگدار دریایی آمریکا در تایوان بسیار دشوار ارزیابی می‌شود. این وضعیت ممکن است نقش ناوگان هفتم را نیز محدود کرده و اتکا به زیردریایی‌ها را افزایش دهد؛ در حالی که این ظرفیت به‌تنهایی برای مقابله با چین کافی نیست. در عین حال، اتکای آمریکا به پایگاه‌های نظامی خود در ژاپن و کره جنوبی نیز با چالش روبه‌روست. این پایگاه‌ها در صورت بروز درگیری، می‌توانند هدف حملات گسترده قرار گیرند. افزون بر این، احتمال ورود بازیگرانی مانند روسیه و کره شمالی، پیچیدگی وضعیت را بیشتر می‌کند. در سطح ژئوپلیتیکی، برآوردها نشان می‌دهد چین بدون بازپس‌گیری تایوان نمی‌تواند به جایگاه رهبری جهانی دست یابد. از این رو، ایالات متحده تلاش کرده است با استفاده از ابزارهای دیپلماتیک و بازدارندگی نظامی، این روند را به تأخیر بیندازد. با این حال، تجربه جنگ اخیر نشان می‌دهد کارآمدی این بازدارندگی با چالش‌های جدی مواجه شده است. به‌ویژه در شرایطی که نقش موشک‌ها در تضعیف توان ناوگان‌های دریایی افزایش یافته و مقابله با تهاجم زمینی نیز پیچیده‌تر شده است. در نتیجه، برخی تحلیل‌ها بر این باورند که مسئله تایوان بیش از آنکه به «امکان وقوع» وابسته باشد، به زمان وقوع مربوط است و ممکن است از مسیر نظامی یا سیاسی دنبال شود ۳۰: ۱۱ پنجشنبە ٩ آپریل ایران زیر ذره‌بین حقوقی؛ چگونه با پرونده غرامت مواجه خواهد شد؟ در بحبوحه تشدید بی‌سابقه تنش‌ها در منطقه، پیامدها تنها به میدان نظامی یا موازنه‌های سیاسی محدود نمی‌شود، بلکه به سطحی عمیق‌تر و اثرگذارتر، یعنی مسیر حقوقی بین‌المللی، گسترش یافته است. با توجه به حجم خساراتی که در پی حملات ایران به کشورهای منطقه وارد شده است، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که مسئولیت و پاسخ‌گویی چگونه تعریف خواهد شد و آیا این مرحله آغاز گذار از منطق درگیری به منطق حقوق و غرامت است. در این چارچوب، تأکید می‌شود که موضوع، دیگر صرفاً جنگ نیست، بلکه مرحله‌ای جدید به نام پاسخ‌گویی حقوقی شکل گرفته است، زیرا آنچه کشورهای خلیج فارس با آن مواجه شده‌اند، حادثه‌ای تصادفی نبوده، بلکه فعلی غیرقانونی در سطح بین‌المللی است که مستند و محکوم شده است. بر اساس قواعد حقوق بین‌الملل، اصلی روشن و غیرقابل مناقشه وجود دارد: دولتی که مرتکب فعل غیرقانونی بین‌المللی شود، مسئول کامل پیامدهای آن، از جمله پرداخت غرامت است. این اصل یک موضع سیاسی نیست، بلکه قاعده‌ای تثبیت‌شده در چارچوب مسئولیت دولت‌ها در حقوق بین‌الملل به شمار می‌رود. همچنین تأکید می‌شود که تصمیم شورای امنیت، که به‌طور صریح این حملات را محکوم کرده است، مبنای حقوقی بسیار قدرتمندی برای کشورهای خلیج فارس فراهم می‌کند، زیرا موضوع را از سطح اتهام سیاسی به سطح توصیف حقوقی بین‌المللی منتقل می‌کند. در نتیجه، یک معادله روشن شکل می‌گیرد: سه عامل فعل غیرقانونی، خسارت مستقیم و محکومیت بین‌المللی وجود دارد و بر این اساس، حق قانونی برای مطالبه غرامت نیز برقرار است. این حق با گذشت زمان سیاسی از بین نمی‌رود و در هیچ توافق آینده‌ای قابل نادیده گرفتن نیست. در سطح عملی، پرسش اصلی، دیگر این نیست که آیا کشورهای خلیج فارس حق مطالبه غرامت دارند، بلکه این است که چگونه می‌توانند این حق را به‌صورت واقعی پیگیری کنند. در این زمینه، سه مسیر موازی قابل طرح است. مسیر نخست، اقدام در سطح بین‌المللی از طریق شورای امنیت است، جایی که می‌توان با تکیه بر قطعنامه ۲۸۱۷، برای صدور قطعنامه‌ای پیشرفته‌تر اقدام کرد، از جمله تشکیل کمیته‌ای بین‌المللی برای ارزیابی خسارات یا ایجاد سازوکاری برای غرامت، مشابه آنچه پس از اشغال کویت رخ داد. هرچند این مسیر با مانع وتو مواجه است، اما طرح موضوع در شورای امنیت، به آن مشروعیت رسمی می‌بخشد. مسیر دوم، داوری بین‌المللی است که انعطاف‌پذیرتر و نسبتاً سریع‌تر است. در این چارچوب، می‌توان به ایجاد یک هیات داوری ویژه یا ارجاع پرونده به داوری بین‌المللی اندیشید، یا حتی موضوع غرامت را در قالب یک توافق سیاسی آینده با ساختاری شبه‌داوری گنجاند. این مسیر، بیش از آنکه به اجماع جهانی نیاز داشته باشد، به اراده سیاسی طرف‌ها وابسته است. مسیر سوم، که به‌عنوان نقطه آغاز اهمیت بیشتری دارد، سطح منطقه‌ای است. در این چارچوب، تشکیل یک کمیته ارزیابی خسارات در سطح کشورهای خلیج فارس پیشنهاد می‌شود. این کمیته باید شامل کارشناسان حقوق بین‌الملل، متخصصان نظامی برای تحلیل ماهیت حملات و شرکت‌های بین‌المللی ارزیابی خسارات باشد. وظیفه این کمیته صدور حکم نیست، بلکه تدوین یک پرونده دقیق و مستند بر پایه ارقام است: میزان خسارت، نوع آن، هزینه‌ها و مسئولیت‌ها. در این چارچوب تأکید می‌شود که اهمیت این مسیر در آن است که موضوع را از سطح گفتار سیاسی به یک پرونده مستند تبدیل می‌کند، پرونده‌ای که می‌تواند در شورای امنیت، روندهای داوری یا مذاکرات سیاسی مورد استفاده قرار گیرد، زیرا بدون داده‌های دقیق، امکان مطالبه واقعی غرامت وجود ندارد. در نهایت، تأکید می‌شود که کشورهای خلیج فارس از این حق برخوردارند، اما تبدیل این حق به غرامت واقعی نیازمند راهبردی چندمسیره است که از مستندسازی آغاز می‌شود، به بین‌المللی‌سازی می‌رسد و در نهایت به مذاکره یا داوری ختم می‌شود. ۱۰: ۱۰ پنجشنبە ٩ آپریل منابع پاکستانی: میانجی‌گری فشرده پاکستان در واپسین ساعات، آتش‌بس موقت را تثبیت کرد چهار منبع پاکستانی در گفت‌وگو با رویترز، جزئیات جدیدی از تلاش‌های میانجی‌گری این کشور برای توقف جنگ میان آمریکا و ایران در آخرین ساعت‌های منتهی به پایان مهلت دونالد ترامپ فاش کرده‌اند. به گفته آنها این تلاش‌ها تنها در چند ساعت با شکست فاصله داشت که پاکستان با تحرکی دیپلماتیک وارد عمل شد تا آتش‌بس موقت را تثبیت و مسیر مذاکرات مستقیم را باز کند. این منابع به رویترز گفته‌اند که با نزدیک شدن به ضرب‌الاجل تعیین‌شده از سوی دونالد ترامپ، مقام‌های پاکستانی در آخرین تلاش، تبادل پیام‌ها میان تهران و واشنگتن را تشدید کردند، آن هم پس از هشدار ترامپ مبنی بر اینکه ادامه درگیری در همان شب می‌تواند به نابودی یک تمدن کامل منجر شود. این تلاش‌ها شامل تماس مستقیم با مقام‌های ارشد همه طرف‌ها بود، از جمله ترامپ، جی‌دی ونس، معاون او، استیو ویتکاف فرستاده ویژه آمریکا در امور خاورمیانه و عباس عراقچی وزیر خارجه ایران. هم‌زمان، رهبری نظامی و غیرنظامی پاکستان در طول شب درگیر این رایزنی‌ها بود و تماس‌های متعددی برقرار کرد تا زمانی که ترامپ از دستیابی به یک پیشرفت خبر داد. در این میان، پاکستان تلاش کرد از واشنگتن تضمین بگیرد که حملات اسرائیل به ایران مهار خواهد شد. به گفته منابع پاکستانی، مقام‌های ایران اعلام کردند حمله به مجتمع پتروشیمی الجبیل در واکنش به حمله اسرائیل به یک تأسیسات پتروشیمی در ایران انجام شده است. اسلام‌آباد نیز به واشنگتن اطلاع داد که ادامه اقدامات اسرائیل تلاش‌های صلح را تضعیف می‌کند و ممکن است ایران را از ورود به مذاکرات منصرف نماید. یک منبع آگاه به رویترز گفت که اسرائیل با دستیابی به توافق مخالف بود و معتقد بود می‌توان از طریق ادامه عملیات نظامی، فشار بیشتری بر رهبری ایران وارد کرد، هرچند در نهایت تصمیم گرفت از هر تصمیم ترامپ حمایت کند. منبعی دیگر افزود اسرائیل برای جلوگیری از توافق با تهران بر دولت آمریکا فشار وارد کرده بود. دفتر نخست‌وزیر اسرائیل به درخواست برای اظهارنظر در این مورد پاسخ نداد. یک مقام اسرائیلی گفت واشنگتن با اسرائیل هماهنگ بوده است. او تأکید کرد که این آتش‌بس شامل تعهدی برای پایان دائمی جنگ، پرداخت غرامت به ایران یا رفع تحریم‌ها نیست. به گفته او، آمریکا در هر مذاکره‌ای بر تحویل مواد هسته‌ای ایران، توقف غنی‌سازی اورانیوم و رفع تهدید برنامه موشک‌های بالستیک این کشور اصرار خواهد داشت. نزدیک به نیمه‌شب سه‌شنبه (۱۹:۰۰ به وقت گرینویچ)، شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، از همه طرف‌ها خواست به آتش‌بس پایبند باشند تا مسیر برای آغاز روند صلح هموار شود. یک منبع این درخواست را بخشی از اقدامی هماهنگ برای تثبیت آتش‌بس دانست که پس از موافقت اصولی طرفین مطرح شد و تأکید کرد اگر انتظار پاسخ منفی وجود داشت، چنین درخواستی مطرح نمی‌شد. یک دیپلمات خاورمیانه‌ای که با هر دو طرف در تماس بود به رویترز گفته است: گفت‌وگوهای شبانه شامل تبادل‌های مکرر پیام درباره یک طرح ۱۵ بندی آمریکا و دو پرسش کلیدی بود: شکل آتش‌بس چگونه خواهد بود و چارچوب مذاکرات چیست. بر اساس اعلام کاخ سفید، مذاکرات قرار است از روز شنبه آغاز شود و گفته می‌شود جی‌دی ونس ریاست هیأت آمریکایی را بر عهده خواهد داشت، هرچند حضور او هنوز قطعی نیست. استیو ویتکاف و جرد کوشنر نیز در این هیأت حضور خواهند داشت. کارولاین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه در کنفرانس خبری با خبرنگاران گفت که ایران آمادگی خود را برای تحویل ذخایر اورانیوم غنی‌شده نشان داده است. دو منبع پاکستانی گفته‌اند که هیأت ایرانی به ریاست عباس عراقچی و محمدباقر قالیباف در این مذاکرات شرکت خواهد کرد. تا زمان اعلام آتش‌بس از سوی ترامپ و دعوت رسمی پاکستان از دو طرف برای حضور در مذاکرات، خورشید در حال طلوع بر فراز اسلام‌آباد بود. شهباز شریف روز چهارشنبه در جلسه کابینه گفت: ما تمام شب کار کردیم و اگر این روند به کتاب تبدیل شود، درس بزرگی برای این ملت و نسل‌های آینده خواهد بود که چگونه در شرایطی که ناامیدکننده به نظر می‌رسد، تسلیم نشویم. ١٠ : ٧ پنجشنبە ٩ آپریل نتانیاهو: آماده بازگشت به جنگ با ایران در هر زمان هستیم در دومین روز از آتش‌بس شکننده، نخست‌وزیر اسرائیل اعلام کرد کشورش آماده است در هر زمان لازمی، عملیات نظامی علیه ایران را از سر بگیرد. بنیامین نتانیاهو در پیامی ویدئویی که پس از اعلام آغاز گفت‌وگوها میان ایالات متحده و ایران منتشر شد، گفت اسرائیل در شش هفته گذشته از عملیات نظامی به دستاوردهای بزرگی دست یافته است که تا مدت کوتاهی پیش غیرقابل تصور بودند. او افزود ایران اکنون ضعیف‌تر از هر زمان دیگری است و اسرائیل در موقعیتی قوی‌تر قرار دارد، اما این کشور هنوز به همه اهداف خود نرسیده است. نتانیاهو تأکید کرد این اهداف می‌تواند از طریق توافق یا از مسیر ازسرگیری جنگ محقق شود و اسرائیل همچنان آماده اقدام است. نخست‌وزیر اسرائیل همچنین گفت آتش‌بس میان ایالات متحده و ایران با هماهنگی اسرائیل حاصل شده است. او افزود توانایی ایران برای تولید موشک‌های جدید از بین رفته و ذخایر باقی‌مانده آن نیز در حال کاهش است. به گفته او، برنامه هسته‌ای ایران آسیب جدی دیده و این کشور سال‌ها به عقب بازگشته است. نتانیاهو تأکید کرد اورانیوم غنی‌شده باقی‌مانده در ایران یا در چارچوب یک توافق از ایران خارج خواهد شد یا در صورت ازسرگیری جنگ حذف می‌شود و اسرائیل در این زمینه با ایالات متحده هم‌نظر است. او همچنین گفت آتش‌بس شامل حزب‌الله نمی‌شود و اسرائیل به هدف قرار دادن این گروه ادامه خواهد داد. نتانیاهو حملات روز چهارشنبه به لبنان را قوی‌ترین حملات از زمان عملیات پیجر توصیف کرد. در همین حال، در پی موجی از حملات هوایی اسرائیل به مناطق مختلف لبنان، صدها نفر کشته و زخمی شدند. نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، اعلام کرد اسرائیل به تلاش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برای توقف جنگ توجهی ندارد و از متحدان لبنان خواست برای توقف این حملات مداخله کنند. ١٨ : ١٥ چهار شنبە ۸ آپریل بغداد و هولير بە صورت محتاطانە از آتش‌بس شکنندە حمایت کردند دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان در واکنش به آتش‌بس میان ایران و آمریکا، مواضعی همسو اما با درجاتی متفاوت از فوریت اتخاذ کرده‌اند. بغداد با استقبال رسمی از توافق و تأکید بر ضرورت پایبندی کامل طرف‌ها، آن را فرصتی برای آغاز گفت‌وگوی پایدار دانسته، اربیل اما، با تمرکز بر تهدیدات امنیتی مستقیم، توقف درگیری را برای جلوگیری از گسترش حملات در خاک خود حیاتی ارزیابی می‌کند. هر دو، در عین حال، نسبت به شکنندگی این آتش‌بس هشدار داده‌اند. دولت مرکزی عراق به‌صورت رسمی از آتش‌بس استقبال کرده و آن را گامی مثبت در جهت کاهش تنش‌های منطقه‌ای توصیف کرده است. وزارت خارجه عراق با تأکید بر حمایت از هر ابتکار دیپلماتیک برای مهار بحران، خواستار پایبندی کامل به آتش‌بس و پرهیز از هرگونه اقدام تنش‌زا شده و در عین حال بر ضرورت آغاز گفت‌وگوهای جدی و پایدار برای رفع ریشه‌های اختلافات تأکید کرده است. این موضع در امتداد رویکرد کلان بغداد قرار دارد که تلاش می‌کند از تبدیل شدن عراق به صحنه تقابل مستقیم بازیگران خارجی جلوگیری کند؛ به‌ویژه در شرایطی که کشور همزمان شاهد فعالیت نیروهای آمریکایی و گروه‌های مسلح نزدیک به ایران است. در سطح میدانی نیز، همزمان با اعلام آتش‌بس، برخی گروه‌های مسلح همسو با ایران در عراق از تعلیق موقت عملیات خود خبر داده‌اند که به‌عنوان نشانه‌ای از کاهش نسبی تنش و همسویی با فضای آتش‌بس تفسیر شده است. با این حال، مقامات عراقی همچنان نگران بازگشت چرخه درگیری هستند، زیرا زیرساخت‌های انرژی، مسیرهای صادراتی و ثبات داخلی کشور در هفته‌های گذشته به‌طور مستقیم تحت تأثیر این بحران قرار گرفته است. در مقابل، اقلیم کردستان عراق اگرچه به‌طور رسمی بیانیه‌ای مستقل هم‌سطح بغداد منتشر نکرده است، اما مواضع اعلامی رهبران آن نشان‌دهنده حمایت قاطع‌تر از هرگونه توقف درگیری است. مقامات اقلیم کردستان پیش‌تر تأکید کرده‌اند که تمایلی به تبدیل شدن به پایگاه عملیات علیه ایران ندارند و نگران‌اند که ادامه جنگ، منطقه را به هدف حملات مستقیم تبدیل کند. این نگرانی‌ها به‌ویژه پس از حملات موشکی و تنش‌های مرزی تشدید و باعث شده اربیل، آتش‌بس را نه صرفاً یک تحول دیپلماتیک، بلکه یک ضرورت فوری امنیتی تلقی کند. در مجموع، بغداد و اربیل هر دو از آتش‌بس حمایت می‌کنند، اما تفاوت در جایگاه و میزان آسیب‌پذیری، به تفاوت در لحن و اولویت‌ها انجامیده است. دولت مرکزی با رویکردی دیپلماتیک و موازنه‌گر، بر گفت‌وگو و ثبات منطقه‌ای تأکید دارد، در حالی که اقلیم کردستان با نگاه امنیتی‌تر، توقف فوری درگیری را برای جلوگیری از سرریز جنگ به داخل قلمرو خود حیاتی می‌داند. ۲۵: ۱۴ چهار شنبە ۸ آپریل آشفتگی سیاست‌های ترامپ تقاضا برای اوراق بدهی اتحادیه اروپا را افزایش داده است مدیران دارایی خارج از اتحادیه اروپا در ماه مارس بخش قابل‌توجهی از اوراق قرضه عرضه‌شده توسط کمیسیون اروپا را خریداری کردند. این روند نشان می‌دهد بی‌ثباتی ناشی از سیاست‌های دونالد ترامپ به افزایش تقاضا برای اوراق یورویی منجر شده است. سیاست‌های تجاری و خارجی غیرقابل پیش‌بینی ترامپ، از اعمال تعرفه‌ها تا تهدید به الحاق گرینلند و تشدید تنش‌های نظامی در خاورمیانه، سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های باثبات‌تر سوق داده است. کمیسیون اروپا در این فضا بر ثبات تصمیم‌گیری مبتنی بر اجماع در اتحادیه اروپا تأکید دارد و اوراق یورویی را به‌عنوان ابزار دسترسی به این ثبات معرفی می‌کند. بر اساس داده‌های پولیتیکو، مدیران دارایی از بریتانیا، آسیا، خاورمیانه، آفریقا و اقیانوسیه از ابتدای سال جاری میلادی، ۴۳ درصد از اوراق منتشرشده توسط کمیسیون اروپا را خریداری کرده‌اند. این رقم نسبت به میانگین شش سال گذشته ۸ واحد درصد افزایش یافته است. کمیسیون اروپا در همین بازه زمانی ۵۲ میلیارد یورو اوراق منتشر کرده است. این رقم در مدت مشابه سال ۲۰۲۵ برابر با ۴۴ میلیارد یورو بود. یک مقام ارشد اتحادیه اروپا به نشریه پولیتیکو گفته است افزایش تقاضا برای اروپا به پایبندی این بلوک به نظم بین‌المللی مبتنی بر قواعد و ارزش‌ها مربوط است. این عامل به افزایش تقاضا برای اوراق اتحادیه اروپا منجر شده است. از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه، بانک‌های مرکزی، دولت‌ها و سرمایه‌گذاران بین‌المللی بیش از ۸۰ میلیارد دلار اوراق خزانه‌داری آمریکا را به‌صورت خالص فروخته‌اند. اتحادیه اروپا از این روند برای تقویت جایگاه خود به‌عنوان مقصد امن سرمایه‌گذاری استفاده می‌کند. بازار اوراق خزانه‌داری آمریکا حدود ۳۱ تریلیون دلار ارزش دارد. بازار اوراق منتشرشده توسط کمیسیون اروپا کمتر از یک تریلیون یورو است. با وجود این فاصله، افزایش تقاضا برای اوراق یورویی و رتبه اعتباری قوی به کمیسیون اروپا امکان می‌دهد با هزینه‌ای کمتر از بسیاری از دولت‌های عضو استقراض کند. فاصله بازده اوراق کمیسیون اروپا با اوراق دولتی آلمان به حدود ۴۰ واحد پایه کاهش یافته است. این رقم در سال ۲۰۲۲ حدود ۷۰ واحد پایه بود. در مقابل، اوراق خزانه‌داری آمریکا بیش از ۱۳۰ واحد پایه بازدهی بالاتر نسبت به اوراق آلمان ارائه می‌دهند. ریسک پایین و افزایش نقدشوندگی این اوراق از دیگر عوامل جذب سرمایه‌گذاران است. بدهی مشترک اتحادیه اروپا تأمین مالی برنامه‌هایی مانند صندوق ۶۵۰ میلیارد یورویی احیای پس از همه‌گیری، ۱۵۰ میلیارد یورو وام برای تقویت هزینه‌های نظامی و ۹۰ میلیارد یورو حمایت مالی از اوکراین را ممکن کرده است. افزایش تقاضا برای اوراق یورویی به تقویت جایگاه یورو در رقابت با دلار کمک می‌کند. سهم دلار از ذخایر جهانی حدود ۵۶ درصد است. سهم یورو حدود ۲۰ درصد باقی مانده است. مقامات اروپایی اعلام کرده‌اند سرمایه‌گذارانی که به دنبال کاهش وابستگی به دلار هستند، به یورو توجه بیشتری نشان می‌دهند. ١٨ : ۱۳ چهار شنبە ۸ آپریل آیا ناوگان پنجم آمریکا در بحرین خواهد ماند؟ در پی توافق آتش‌بس موقت میان ایالات متحده آمریکا و ایران، پرسش‌های متعددی مبنی بر آینده حضور نیروهای آمریکایی در منطقه و به‌ویژه ناوگان پنجم آمریکا در بحرین مطرح شده‌اند. همچنین پرسش‌هایی درباره آینده سایر پایگاه‌های نظامی در منطقه مطرح است که نقش قابل توجهی در دفاع از کشورهای خلیج فارس نداشتند. بر اساس آتش‌بس مورد توافق در بامداد چهارشنبه، عملیات نظامی دست‌کم میان ایران و آمریکا متوقف می‌شود تا فضا برای مذاکرات دیپلماتیک فراهم شود. در حالی که هر طرف مدعی تحمیل شروط خود و کسب پیروزی در جنگی هستند که از ۲۸ فوریه گذشته آغاز شد، بُعد نظامی همچنان مورد توجه قرار دارد. این بُعد در دو محور خلاصه می‌شود: آینده صنعت موشکی ایران از نظر بُرد، به‌گونه‌ای که از هزار کیلومتر فراتر نرود تا به اسرائیل نرسد؛ و محور دوم، آینده پایگاه ناوگان پنجم آمریکا در بحرین. نکته دوم از اهمیت بیشتری برخوردار است. ناوگان پنجم که در حال حاضر پس از ناوگان هفتم مستقر در اطراف چین، دومین ناوگان مهم در میان ناوگان‌های آمریکا به شمار می‌رود، مأموریت‌های محوله خود را انجام نداد. این مأموریت‌ها شامل حفاظت از عبور نفت از تنگه هرمز و حفاظت از کشورهای خلیج فارس بود. در این جنگ، ناوگان پنجم در انجام این مأموریت‌ها ناکام ماند. از جمله نکات قابل توجه این است که پنتاگون پیش از اعلام جنگ علیه ایران، تمامی کشتی‌های بزرگ را از خلیج فارس و به‌ویژه از پایگاه بحرین خارج کرده بود. هم‌زمان، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و گروه رزمی همراه آن شامل ناوشکن‌ها و سایر کشتی‌های جنگی، در فاصله ۱۵۰۰ کیلومتری از تنگه هرمز مستقر شدند تا از موشک‌های ایرانی در امان باشند. همچنین کشتی تریپولی که از دریای ژاپن با نیروهای تفنگداران دریایی وارد شده بود، در کنار آبراهام لینکلن باقی ماند، در حالی که از آن به‌عنوان مقدمه‌ای برای تهاجم زمینی جهت بازگشایی تنگه یاد شده بود. در عمل، نقش ناو هواپیمابر به کارکردی محدود تقلیل یافت. این ناو به‌عنوان سکویی برای برخاست و فرود جنگنده‌ها جهت اجرای حملات علیه ایران عمل کرد. با این حال، این نقش نیز محدود بود، زیرا جنگنده‌ها به دلیل فاصله زیاد محل استقرار ناو از صحنه عملیات، نیازمند سوخت‌گیری هوایی بودند. در طول جنگ، هیچ کشتی جنگی آمریکایی نتوانست از تنگه هرمز عبور کند. ایران با شلیک دوره‌ای موشک‌ها، ناوهای هواپیمابر و دیگر کشتی‌های جنگی را وادار کرد در فاصله‌ای دور باقی بمانند. آخرین مورد هدف قرار دادن این کشتی‌ها با موشک در روز سه‌شنبه همین هفته رخ داد. همچنین نقشه‌های منتشرشده توسط مؤسسه دریایی آمریکا درباره استقرار کشتی‌های جنگی این کشور در جهان نشان می‌دهد که مقر ناوگان پنجم همچنان فاقد کشتی‌های جنگی است و آبراهام لینکلن در دورترین نقطه جنوب دریای عرب مستقر است. پس از ناکامی پنتاگون در بازگشایی تنگه هرمز، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد ایالات متحده آمریکا به نفت خلیج فارس وابسته نیست و کشورهایی که این نفت را خریداری می‌کنند باید خود برای بازگشایی تنگه اقدام کنند. در عین حال، هیچ کشوری به دلیل نوع تسلیحات ایران که بر پهپادها، موشک‌ها و شرایط جغرافیایی متکی است، قادر به بازگشایی نظامی تنگه نیست. در پی این ناکامی، این پرسش مطرح می‌شود که آیا ناوگان پنجم به استقرار خود در بحرین، به‌ویژه با توجه به دشواری عبور کشتی‌های جنگی از تنگه هرمز، ادامه خواهد داد؟ همچنین این ناکامی می‌تواند کشورهای خلیج فارس را به بازنگری در کارآمدی تداوم پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه وادارد که بنا بر گزارش نیویورک تایمز در دو هفته گذشته، پس از آغاز جنگ تا حد زیادی خالی شده‌اند. ١٨ : ١١ چهار شنبە ۸ آپریل استیضاح ترامپ و پیت هگست به‌دلیل جنگ با ایران تلاش‌ها در کنگره ایالات متحده برای استیضاح دونالد ترامپ و پیت هگست، وزیر دفاع به دلیل مدیریت جنگ با ایران و تهدید حملات علیه زیرساخت‌های این کشور شدت گرفته است. بیش از ۸۵ نماینده دموکرات از استیضاح یا اجرای متمم ۲۵ قانون اساسی برای برکناری ترامپ حمایت کرده‌اند. همچنین نماینده دموکرات ایرانی‌تبار، یاسمین انصاری، مواد استیضاح علیه هگست را به اتهام جنایت جنگی ارائه کرده است. در روزهای اخیر، دموکرات‌های مجلس نمایندگان آمریکا موج جدیدی از فشارها علیه دولت دونالد ترامپ را، با این استدلال که اقدامات نظامی ایالات متحده در جنگ اخیر با ایران به‌نحو غیرقانونی و بی‌ثبات‌کننده بوده، آغاز کرده‌اند. یاسمین انصاری، نماینده دموکرات از ایالت آریزونا اعلام کرد که قصد دارد مواد استیضاح علیه پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا را ارائه دهد و او را به مساعدت در راهبردی متهم کند که به گفته‌ مخالفان، ممکن است جنایت جنگی تلقی شود. دموکرات‌ها همچنین خواستار استیضاح خود ترامپ هم شده‌اند و برخی نمایندگان طرح‌های برکناری او را در کنگره مطرح کرده‌اند. طبق گزارش‌ها بیش از ۸۵ نماینده دموکرات از استیضاح یا استناد به متمم ۲۵ قانون اساسی برای عزل ترامپ حمایت کرده‌اند، به‌ویژه پس از پست‌های جنجالی او در شبکه‌های اجتماعی که نگرانی‌ها درباره شایستگی او برای ادامه ریاست‌جمهوری را تشدید کرده است. منتقدان دولت استدلال می‌کنند که حملات علیه زیرساخت‌ها و تهدیدهای تهاجمی اخیر، از جمله اظهارات ترامپ درباره نابودی امکانات استراتژیک ایران در صورت عدم دستیابی به آتش‌بس مفصل، از مرزهای اختیارات ریاست‌جمهوری عبور کرده و می‌تواند مصادیق رفتار غیرقانونی و سوءاستفاده از قدرت باشد. این نگرانی‌ها باعث شده برخی دموکرات‌ها تأکید کنند که ابزار استیضاح مجلس نمایندگان باید فعال شود تا پاسخ‌گویی قانونی و مسئولیت‌پذیری دولت تضمین گردد. در نقطه مقابل، جمهوری‌خواهان و متحدان کاخ سفید با رد این اتهامات گفته‌اند که تلاش‌های استیضاح جزئی از کارزار سیاسی دموکرات‌ها برای تضعیف دولت و بهره‌برداری انتخاباتی است و نه یک اقدام مبتنی بر شواهد قانونی قابل‌قبول. از سوی دیگر، حتی اگر مجلس نمایندگان به پیش‌نویس مواد استیضاح برسد، مسیر پیش‌رو با چالش‌های حقوقی و سیاسی گسترده روبه‌روست و جمهوری‌خواهان در سنا هنوز اکثریت دارند، که عملاً احتمال موفقیت برکناری را کاهش می‌دهد. تحولات کنونی همچنین در پی فرازوفرودهای سیاسی داخلی آمریکا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای رخ داده، زمانی که دموکرات‌ها می‌کوشند موضع خود را در برابر رویکرد ترامپ نسبت به سیاست خارجی تقویت کنند، در حالی که جمهوری‌خواهان تلاش دارند این فشارها را به‌عنوان اختلافات حزبی تفسیر کنند. ۳۰ : ۸ چهار شنبە ۸ آپریل آمریکا و ایران هر دو ادعای پیروزی می‌کنند در پی اعلام آتش‌بس میان ایران و آمریکا، هر دو کشور این تحول را به‌عنوان نشانه‌ای از موفقیت و پیروزی خود توصیف کرده‌اند. سخنگوی کاخ سفید آن را یک پیروزی باورنکردنی برای آمریکا نامیده و شورای عالی امنیت ملی ایران نیز مدعی پیروزی شده و گفته است برای نهایی شدن آن به تدبیر و اتحاد نیاز است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پیامی در شبکه اجتماعی تروث‌سوشال این روز را «یک روز بزرگ برای صلح جهانی» توصیف کرد و نوشت که ایران نیز خواهان پایان درگیری بوده است. او نوشت: برای همه طرف‌ها دیگر بس است. او در عین حال، از کمک ایالات متحده آمریکا به افزایش تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز خبر داد و گفت که با فروکش کردن تنش‌ها، امکان آغاز روند بازسازی و گشایش اقتصادی فراهم خواهد شد. ترامپ همچنین این مقطع را زمینه‌ساز آنچه عصر طلایی خاورمیانه خواند، دانست. هم‌زمان، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، آتش‌بس را پیروزی باورنکردنی برای آمریکا خواند و گفت این نتیجه در پی تحقق اهداف اصلی نظامی واشنگتن طی مدت پنج هفته به دست آمده است. به گفته او، موفقیت عملیات نظامی آمریکا و متحدانش، اهرم فشاری برای پیشبرد مذاکرات دشوار فراهم کرده و اکنون راه را برای یک راه‌حل دیپلماتیک و صلحی پایدار هموار کرده است. او همچنین گفت که بازگشایی تنگه هرمز نیز بخشی از این موفقیت بوده است. در تهران نیز شورای‌عالی امنیت ملی ایران، توافق آتش‌بس را پیروزی خوانده و آن را به مردم ایران تبریک گفته است. در این بیانیه آمده است که آمریکا به‌طور اصولی با مجموعه‌ای از مطالبات جمهوری اسلامی ایران، از جمله عدم حمله مجدد، تداوم کنترل ایران بر تنگه هرمز، پذیرش غنی‌سازی و رفع تحریم‌ها، موافقت کرده است. در این بیانیه همچنین بر ضرورت حفظ وحدت داخلی تا آنچه «نهایی‌شدن جزئیات این پیروزی» خوانده، تأکید شده است. بامداد امروز سه‌شنبه ۱۹ فروردین و در آخرین ساعات پایان مهلت مقرر دونالد ترامپ به ایران، توافق آتش‌بسی دو هفته‌ای با میانجی‌گری پاکستان برقرار شد. دونالد ترامپ با تعین ضرب‌الاجلی که ساعت ۳:۳۰ بامداد به وقت تهران پایان می‌یافت، تهدید کرده بود اگر ایران اقدامی در راستای بازگشایی تنگه هرمز انجام ندهد، تمامی زیرساخت‌های انرژی و پل‌های آن کشور هدف قرار خواهند گرفت. او همچنین روز گذشته از احتمال پایان یک تمدن در صورت خودداری ایران از بازگشایی تنگه هرمز سخن گفته بود. در ساعات پایانی این ضرب‌الاجل آمریکا با آتش‌بس دو هفته‌ای که از سوی پاکستان پیشنهاد شده بود موافت کرد و ایران نیز پذیرفت طی این مدت تنگه هرمز بازگشایی شود. مواضع متقابل آمریکا و ایران مبنی بر پیروزی در این جنگ، در حالی مطرح می‌شود که هر دو طرف تلاش دارند پایان درگیری و آغاز روند دیپلماتیک را به‌عنوان دستاوردی برای افکار عمومی داخلی و منطقه‌ای خود معرفی کنند. روایتی که می‌تواند در روزهای آینده و با روشن‌تر شدن جزئیات توافق، بیش از پیش مورد سنجش قرار گیرد. ۳۰ : ۷ چهار شنبە ۸ آپریل آتش‌بس دو هفته‌ای ایران و آمریکا، و آغاز مذاکرات صلح تحت میانجی‌گری پاکستان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران امروز ۸ آوریل ۲۰۲۶ پس از هفته‌ها تنش و درگیری نظامی به توافقی بر سر آتش‌بس دو هفته‌ای دوطرفه دست یافتند که در بحبوحه ضرب‌الاجل دونالد ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز اعلام شد. این توافق با میانجی‌گری پاکستان حاصل شده است و همزمان بازارهای آسیایی به این تحول واکنش شدیدی نشان داده‌اند. پس از چهل روز جنگ و حملات متقابل میان ایالات متحده آمریکا و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر که به بسته شدن تنگه هرمز منجر شد و تاثیر فزاینده‌ای بر بازار انرژی جهانی گذاشت، دو طرف امروز به توافق آتش‌بس دو هفته‌ای رسیدند. این آتش‌بس، که ترامپ در پستی در پلتفرم تروث سوشیال آن را دوسویه توصیف کرد، تا حد زیادی به درخواست نخست‌وزیر و فرمانده ارتش پاکستان جهت توقف موقت درگیری‌ها و ایجاد فضای دیپلماتیک تحقق یافت. قرار است در اسلام‌آباد، پاییتخت پاکستان، از روز ۱۰ آوریل مذاکرات گسترده‌تری برای دستیابی به صلح بلندمدت آغاز شود ترامپ در پست خود اعلام کرد که آتش‌بس منوط به بازگشایی کامل، فوری و ایمن تنگه هرمز توسط ایران است و گفت که طرح ده‌گانه ایران را چارچوبی قابل‌قبول به‌عنوان پیش‌نیاز مذاکرات تلقی می‌کند. این پذیرش به‌هیچ‌وجه به این معنا نیست که آمریکا به‌طور قطعی همه شروط آن را پذیرفته است. ترامپ همچنین مدعی شد که ایالات متحده آمریکا تاکنون به بیشتر اهداف نظامی دست یافته و حالا به‌سوی توافقی پایدار پیش می‌رود. در واکنش، مقامات ایرانی ضمن تایید آتش‌بس دو هفته‌ای، اشاره کرده‌اند که این توقف درگیری‌ها فقط فرصتی برای آغاز مذاکرات جدی‌تر است و تهران انتظار دارد مذاکرات آتی به پایان دائم خصومت‌ها و تضمین‌های امنیتی منجر شود. نگاه دقیق‌تر دو طرف به شرایط پذیرش طرح ده‌گانه ایران هنوز اختلاف دارد؛ آمریکا آن را پایه گفت‌وگو خوانده و ایران تلاش دارد آن را به پذیرش کامل شروط خود تعبیر کند. پاکستان، که نقش میانجی در این مرحله را ایفا کرده است، از هر دو هیئت دعوت کرده تا جلسه رسمی مذاکرات صلح در اسلام‌آباد روز جمعه ۱۰ آوریل برگزار شود. این گام، با وجود توقف موقت درگیری‌ها، می‌تواند تعیین‌کننده جهت روند تثبیت صلح یا ازسرگیری تنش باشد. واکنش بازارهای جهانی نیز به این تحولات چشمگیر بوده است. در معاملات صبح امروز، بهای نفت خام برنت، شاخص معیار جهانی، حدود ۱۳.۶ درصد کاهش یافت و به ۹۴.۵۰ دلار در هر بشکه رسید و نفت آمریکا نیز با افت ۱۴.۳ درصدی به ۹۶.۸۰ دلار کاهش یافت، در حالی که هر دو شاخص روز سه‌شنبه بالای ۱۰۰ دلار معامله می‌شدند. هم‌زمان، بازارهای سهام آسیا نیز جهش کردند. شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن ۴ درصد و شاخص ASX 200 استرالیا نزدیک به ۳ درصد افزایش یافت. آتش‌بس اعلام‌شده امروز نقطه عطفی در بیش از یک ماه درگیری نظامی میان ایران و آمریکا به‌شمار می‌رود، اما این توافق پایان قطعی جنگ تلقی نمی‌شود و تمرکز بر گفت‌وگوهای آتی است که می‌تواند شرایط مناقشه را تعیین کند. اختلاف بر سر موضع‌گیری نسبت به طرح ده‌گانه ایران و تضمین‌های امنیتی، همچنان چالش اصلی پیشِ‌روی مذاکرات است. ۴۰: ١١ سەشنبە ٧ آپریل تصاویر ماهواره‌ای روسیه، ایران را برای حمله به مواضع آمریکا در سراسر خاورمیانه کمک می‌کنند بر اساس یک ارزیابی اطلاعاتی اوکراین، ماهواره‌های روسی ده‌ها بررسی تصویری دقیق از تأسیسات نظامی و سایت‌های حیاتی را در سراسر خاورمیانه انجام داده‌اند تا به جمهوری اسلامی ایران در حمله به نیروهای آمریکا و اهداف دیگر کمک کنند. این ارزیابی که رویترز آن را بررسی کرده است، همچنین نشان می‌دهد که هکرهای روس و ایرانی در حوزه سایبری با یکدیگر همکاری می‌کنند. این ارزیابی، دقیق‌ترین روایت تا کنون از نحوه ارائه حمایت محرمانه روسیه به ایران از زمان آغاز حمله اسرائیل و ایالات متحده در ۲۸ فوریه به شمار می‌رود. بر اساس این ارزیابی بدون تاریخ، ماهواره‌های روسیه دست‌کم ۲۴ بررسی از مناطق در ۱۱ کشور خاورمیانه بین ۲۱ تا ۳۱ مارس انجام داده‌اند که ۴۶ هدف را از جمله پایگاه‌ها و سایت‌های نظامی آمریکا و دیگران، از جمله فرودگاه‌ها و میادین نفتی پوشش می‌دهد. بر اساس این گزارش، در عرض چند روز پس از این بررسی‌ها، پایگاه‌ها و مقرهای نظامی با موشک‌های بالستیک و پهپادهای ایرانی هدف قرار گرفتند، آن‌گونه که این ارزیابی از آن به عنوان یک الگوی آشکار یاد کرده است. یک منبع نظامی غربی و یک منبع امنیتی منطقه‌ای متفاوت نیز به رویترز گفتەاند که اطلاعات آنها نیز نشان‌دهنده فعالیت شدید ماهواره‌های روسی در منطقه بوده و افزودەاند که تصاویر در اختیار ایران قرار گرفته است. این ارزیابی اوکراینی می‌گوید ۹ بررسی صورت گرفتە نشان می دهد کە این تصویربرداریها، بخش‌هایی از عربستان سعودی را پوشش داده است. پنج مورد بر فراز شهر نظامی ملک خالد در نزدیکی حفر الباطن کە بە منظور شناسایی اجزای سامانه پدافند هوایی ساخت آمریکا THAAD بودە است. این گزارش می‌گوید مناطقی از ترکیه، اردن، کویت و امارات متحده عربی نیز دو بار تحت نظارت ماهواره‌ای قرار گرفته‌اند، در حالی که مکان‌هایی در اسرائیل، قطر، عراق، بحرین و تأسیسات پشتیبانی دریایی دیه‌گو گارسیا یک بار تحت نظارت قرار گرفتند. این ارزیابی می‌افزاید در روندی در حال شکل‌گیری، ماهواره‌های روسی به طور فعال تنگه هرمز را رصد می‌کنند، گذرگاهی حیاتی برای یک‌پنجم جریان جهانی نفت و گاز طبیعی مایع، جایی که ایران یک محاصره عملی برای همه کشتی‌ها به جز کشتی‌های غیرخصمانه اعمال کرده است. رویترز در این بارە اعلام نمودە است کە قادر به تأیید مستقل محتوای این ارزیابی اوکراینی نیست. در واکنش بە این اقدامات و نیز گزارش رویترز، اولیویا ولز، سخنگوی کاخ سفید اعلام نمود که هیچ حمایتی از سوی هیچ کشوری از ایران بر موفقیت عملیاتی ایالات متحده تأثیر نگذاشته است. ١٢ : ١١ سەشنبە ٧ آپریل جان بولتون: جنگ با ایران باید به تغییر رژیم منجر شود جان بولتون، مشاور پیشین امنیت ملی ایالات متحده، در مقاله‌ای درباره حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران نوشت که این جنگ، فراتر از مسائل محدود مانند بازگشایی تنگه هرمز است و می‌تواند نقشه ژئوپلیتیک خاورمیانه را به‌طور اساسی تغییر دهد. بولتون در این مقاله که در روزنامه نیویورک تایمز منتشر شده است تأکید نمودە است که تجربه درگیری با حوثی‌های یمن نشان داده است که مذاکره با متحدان ایران به نتایج پایدار منجر نمی‌شود و آتش‌بس‌ها معمولا موقتی هستند. به گفته او این موضوع در مورد برنامه هسته‌ای و فعالیت‌های منطقه‌ای ایران نیز صدق می‌کند. او خواستار ادامه و تشدید عملیات نظامی شده و گفته است که آمریکا باید همزمان توانایی ایران برای کنترل مسیرهای حیاتی مانند تنگه هرمز و دریای سرخ را از بین ببرد و همچنین ساختارهایی مانند سپاه پاسداران و برنامه‌های موشکی و هسته‌ای ایران را هدف قرار دهد. بولتون در بخش دیگری تاکید کرده که صلح پایدار در خاورمیانه تنها پس از تغییر رژیم در ایران امکان‌پذیر است و مدعی شده است که تغییرات اخیر در رأس قدرت در تهران به معنای تغییر واقعی نظام نیست. او پیشنهاد کرده که آمریکا به جای مذاکره مستقیم با ایران، فشار بر چین را افزایش دهد تا پکن تهران را به عقب‌نشینی در تنگه هرمز وادار کند. مشاور پیشین امنیت ملی ایالات متحده در دور نخست دوره ریاست جمهوری ترامپ خواستار بازگشت کامل تحریم‌های نفتی علیه ایران و افزایش فشار بین‌المللی شده و تأکید کرده که عملیات نظامی باید بدون تعیین ضرب‌الاجل ادامه یابد تا به گفته او "بی‌ثباتی در ساختار قدرت ایران" افزایش یابد. در این مقاله وی همچنین بر حمایت از مخالفان حکومت ایران تأکید کردە و و پیشنهاد دادە است که واشنگتن با ارائه حمایت مالی و سازمانی، نقش نیروهای مخالف را در تحولات آینده تقویت کند. بولتون در پایان تأکید می کند که ایالات متحده باید این روند را تا رسیدن به یک "پیروزی راهبردی" ادامه دهد و از عقب‌نشینی زودهنگام پرهیز کند. ٠٦: ١٠ سەشنبە ٧ آپریل خطاهای راهبردی که سپاه پاسداران را در برابر آمریکا تضعیف کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با آنچه کە تحلیلگران و مقامات نظامی آن را مرحله‌ای بحرانی در تاریخ خود توصیف می‌کنند روبه‌رو است. این وضعیت در پی مجموعه‌ای از ناکامی‌های میدانی و اطلاعاتی ایجاد شده است. این ناکامی‌ها کاهش نفوذ منطقه‌ای و فرسایش منظومه بازدارندگی آن در برابر عملیات‌های نظامی اخیر آمریکا را آشکار کرده است. این ارزیابی بر اساس گزارش مرکز پژوهشی آمریکایی هادسون است. عملیات نجات یک سرباز آمریکایی در مناطق کوهستانی جنوب‌غربی ایران در روزهای اخیر شکاف‌های گسترده‌ای را در دستگاه اطلاعاتی و نظارتی ایران آشکار کرد. کارشناسان نظامی بر این باورند کە ناکامی سپاه پاسداران در تأمین یک دستگاە تبلیغاتی با این ابعاد نشان‌دهنده برتری کیفی عملیات‌های ویژه آمریکا و ضعف در سامانه‌های نظارتی است. تهران و پکن میلیاردها دلار در این سامانه‌ها سرمایه‌گذاری کرده‌اند. بر اساس گزارش مرکز پژوهشی هادسون، تحلیلگران در این بارە هفت خطای راهبردی را شناسایی کرده‌اند که سپاه پاسداران مرتکب شده و به تضعیف موقعیت آن انجامیده است. تنگه هرمز: تلاش‌ها برای اعمال فشار از طریق تنگه هرمز در بازداشتن دولت آمریکا ناکام ماندە است و ترامپ تأکید نمودە است کە امنیت انرژی در این تنگه مسئولیتی بین‌المللی است و نه وظیفه‌ای انحصاری برای آمریکا. عامل زمان: یکی از خطاهای سپاه پاسداران برآورد نادرست از زمان بود. تهران بر راهبرد فرسایشی تکیه کرد. ریتم: سپاه پاسداران تصور می‌کرد می‌تواند ریتم تشدید تنش را کنترل کند. ترامپ گزینه‌های خود را گسترش داد. این وضعیت مانع از توانایی سپاه پاسداران برای بازسازماندهی یا پیش‌بینی گام بعدی شد. اتکا به افکار عمومی کشورهای عربی: سپاه پاسداران در برآورد توان خود برای به حرکت درآوردن ملت‌های عربی علیه عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل دچار خطا شد. جنگ اطلاعاتی: سپاه پاسداران تلاش می‌کند از طریق روایت‌های ساختگی نبرد افکار عمومی را به دست آورد. این تلاش همزمان با از دست دادن میدان انجام می‌شود. دستگاه تبلیغاتی با واقعیت داخلی دشواری روبه‌رو است. این واقعیت شامل تورم افسارگسیخته و فروپاشی اقتصادی است. اتکا به چین: موضع محتاطانه چین در این روند نقش داشت. با وجود حمایت فنی، پکن تمایلی به ریسک رویارویی اقتصادی با واشنگتن برای نجات ساختار نظامی متزلزل ایران نشان نداد. فروپاشی شبکه نیروهای نیابتی: عملیات‌های هماهنگ آمریکا و اسرائیل به فروپاشی عمق راهبردی ایران انجامید. این روند از فرسایش حزب‌الله در لبنان آغاز شد. سپس به فروپاشی نفوذ در سوریه و کاهش توانمندی‌های حوثی‌ها در یمن رسید. مرکز هادسون تأکید می‌کند که سپاه پاسداران اکنون با دو گزینه روبه‌رو است. یا شرایط جدید بین‌المللی را می‌پذیرد یا با خطر فروپاشی نهادی مواجه می‌شود. این وضعیت در حالی است که از ابزارهای قدرت خود محروم شده است. ٥٠ : ٨ سەشنبە ٧ آپریل ایران با آخرین برگهای خود بازی می کند در آستانە اتمام ضرب الاجل دونالد ترامپ بە جمهوری اسلامی ایران و در حالیکە آخرین گفتگوها از طریق اسلام آباد پیگیری میشود، تهران در حال بازی با آخرین برگ‌های خود است و در مقابل، واشنگتن گزینه نظامی را از حالت تهدید مبهم خارج کرده و به ابزاری ملموس در میز مذاکره تبدیل کرده است. این تحول نشان‌دهنده ورود تقابل دو طرف به مرحله‌ای است که در آن، قدرت نظامی نه به‌عنوان گزینه نهایی، بلکه به‌عنوان اهرم فعال در فرآیند تصمیم‌گیری عمل می‌کند. نخستین محور، تغییر ماهیت بازدارندگی است. حملات مستقیم به زیرساخت‌های حیاتی، به‌ویژه بخش پتروشیمی، پیام روشنی دارد: هزینه‌های اقتصادی جنگ برای ایران به‌طور هدفمند افزایش یافته است. این اقدام، همزمان پیام سیاسی نیز دارد و نشان می‌دهد پیشنهادهای مذاکره‌ای تهران در شرایط کنونی، از منظر طرف مقابل فاقد پشتوانه قدرت تلقی می‌شود. محور دوم به تقدم مسیر نظامی بر دیپلماسی بازمی‌گردد. هدف قرار دادن مراکز کلیدی، از جمله تأسیسات شیمیایی و مناطق استراتژیک مانند خارک و بوشهر، نشانه‌ای از آن است که روند نظامی عملاً آغاز شده، حتی اگر کانال‌های ارتباطی هنوز به‌طور کامل بسته نشده باشند. در این چارچوب، مذاکره بیشتر به ابزار مدیریت بحران تبدیل شده تا راه‌حل آن. سومین محور، تنگه هرمز به‌عنوان اهرم فشار است. تلاش برای تحمیل هزینه به عبور نفتکش‌ها، نشان‌دهنده حرکت ایران به سمت استفاده از موقعیت ژئوپلیتیکی خود برای جبران فشارهای اقتصادی است. با این حال، این رویکرد در مرز میان ابزار چانه‌زنی و اقدام تحریک‌آمیز قرار دارد و می‌تواند به‌سرعت بهانه‌ای برای گسترش درگیری فراهم کند. چهارمین محور، فقدان مذاکرات واقعی است. تبادل پیام از طریق واسطه‌ها، بدون وجود چارچوب مشخص، نشان می‌دهد که طرفین هنوز وارد فاز گفت‌وگوی ساختاریافته نشده‌اند. در این وضعیت، هرگونه تأخیر یا سوءبرداشت می‌تواند مستقیماً به تشدید تنش منجر شود. پنجمین محور به شکاف‌های داخلی در ایران مربوط است. نشانه‌هایی از اختلاف میان نهادهای نظامی و سیاسی، همراه با ناتوانی در حفاظت از چهره‌های کلیدی، بیانگر تضعیف انسجام درونی است. این وضعیت، قدرت تصمیم‌گیری را کاهش داده و احتمال واکنش‌های ناهماهنگ را افزایش می‌دهد. محور ششم، بُعد منطقه‌ای و نقش کشورهای خلیج فارس است. برخلاف تجربه‌های پیشین، امنیت این کشورها اکنون به بخشی جدایی‌ناپذیر از هر معادله تبدیل شده است. مشارکت احتمالی آن‌ها در تأمین امنیت مسیرهای حیاتی، به‌ویژه تنگه هرمز، نشان‌دهنده تغییر در توازن منطقه‌ای و بین‌المللی است. در نهایت، سناریوهای پیش‌رو محدود و پرهزینه‌اند. ایران میان پذیرش شروطی که به عقب‌نشینی راهبردی منجر می‌شود و رد آن‌ها که خطر تشدید نظامی را افزایش می‌دهد، قرار گرفته است. در هر دو حالت، فشارهای داخلی و اقتصادی پابرجا خواهد ماند. در چنین شرایطی، استفاده از قدرت به‌عنوان ابزار مذاکره، به استراتژی اصلی تبدیل شده است. قرار دادن گلوله روی میز به جای قلم، نه فقط یک استعاره، بلکه توصیف دقیق مرحله‌ای است که در آن، تصمیم‌ها بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر توازن واقعی قدرت اتخاذ می‌شوند. ٣٠ : ١٢ دوشنبە ٦ آپریل تهدیدهای ترامپ علیه ایران و فراخوان برای فعال‌سازی بند ۲۵ قانون اساسی آمریکا مجله تایم در گزارشی بر پایه رویدادهای روز یکشنبه ۶ آوریل ۲۰۲۶، از شدت گرفتن خواست قانونگذاران آمریکایی برای به کارگیری بخش چهارم از متمم بیست‌وپنجم قانون اساسی ایالات متحده علیه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور این کشور، خبر داده است. این فراخوان در واکنش به پست تهدیدآمیز و همراه با الفاظ رکیک ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشیال صورت گرفته است که در آن به صراحت تهدید به تخریب تأسیسات غیرنظامی و زیرساخت‌های حیاتی ایران کرده است. بنابر نوشته تایم، متن این پست که در صبح یکشنبه عید پاک منتشر شد، حاوی این عبارت بود که؛ سه‌شنبه، روز نیروگاه و پل خواهد بود، و در ادامه به دولت ایران هشدار داده که اگر تنگه هرمز را باز نکند در جهنم خواهند بود. پایان غیرمعمول این پیام با یک عبارت دینی، شگفتی و نگرانی گسترده‌ای در واشنگتن برانگیخت. سناتور کریس مورفی و شماری از نمایندگان دموکرات بلافاصله این پست را کاملاً و به طور مطلق نامتعادل ارزیابی کردند و خواستار فعال‌سازی متمم ۲۵ برای بررسی صلاحیت روانی و توانایی رئیس‌جمهور در انجام وظایفش شدند. لازم به یادآوری است که، ترامپ در اول آوریل ۲۰۲۶ در یک سخنرانی تلویزیونی نیز تهدید کرده بود که در صورت توقف مذاکرات، عملیات نظامی را به شدت تشدید می‌کند و ایران را به دوران سنگ بازمی‌گرداند. نقطه کانونی گزارش تایم، بررسی متمم بیست‌وپنجم قانون اساسی آمریکاست. این متمم چهار بخش دارد: بخش‌های اول و دوم به جانشینی و انتخاب معاون جدید اختصاص دارد؛ بخش سوم امکان انتقال داوطلبانه و موقت قدرت را فراهم می‌کند؛ اما بخش چهارم که محور بحث کنونی است، اجازه می‌دهد معاون رئیس‌جمهور همراه با اکثریت اعضای کابینه اعلام کنند که رئیس‌جمهور نمی‌تواند وظایفش را انجام دهد. در این صورت معاون بلافاصله اختیارات اجرایی را به دست می‌گیرد. تایم خاطرنشان می‌کند که تاکنون هرگز از بخش چهارم برای برکناری اجباری یک رئیس‌جمهور استفاده نشده است و احتمال اجرای آن در شرایط کنونی بسیار پایین است، زیرا نیازمند موافقت اکثریت کابینه و سپس تأیید دوسوم هر دو مجلس کنگره است. در بخش تحلیل حقوقی، تایم به نقل از حقوقدانان بین‌المللی هشدار می‌دهد که تهدید صریح تخریب و نابودی زیرساخت‌های غیرنظامی می‌تواند در چارچوب قوانین بین‌المللی جنگ، مصداق جرم و جنایت جنگی تلقی شود. این نگرانی حقوقی به خودی خود یکی از محورهای اصلی انتقاد از اقدامات ترامپ است، اما در عرصه سیاسی نیز، اگرچه بیشترین انتقادها از سوی دموکرات‌ها مطرح شده است، با این‌حال، برخی از جمهوری‌خواهان سابق و چهره‌های مستقل نیز نگرانی خود را از عدم ثبات تصمیم‌گیری در کاخ سفید ابراز داشته‌اند. در جمع‌بندی گزارش، تایم می‌نویسد که پست جنجالی اخیر ترامپ نه تنها تنش نظامی با ایران را تشدید کرده است، بلکه بار دیگر بحث درباره صلاحیت روانی و قانونی رئیس‌جمهور آمریکا را به صدر جدل‌های سیاسی واشنگتن بازگردانده است. هرچند فعال‌سازی متمم ۲۵ عملاً دشوار و بی‌سابقه است، اما با ادامه چنین رفتارهای لفظی و تصمیمات بحث‌برانگیزی در میانه یک بحران بین‌المللی، احتمالاً هفته‌های آینده شاهد ادامه جلسه‌های استماع و بررسی‌های حقوقی در کنگره خواهیم بود. ٠٦ : ٨ دوشنبە ٦ آپریل سردرگمی در تصمیم‌گیری، مسیر تقابل ایران-آمریکا را تشدید می‌کند ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که ناتوانی در تصمیم‌گیری در ساختار حاکمیت ایران، مسیر تقابل را تشدید و احتمال دستیابی به توافق را کاهش داده است. در شرایطی که نشانه‌های دیپلماتیک و نظامی هم‌زمان بروز یافته، فقدان تصمیم قاطع درباره توقف جنگ، ادامه مذاکرات یا انتخاب مسیر جایگزین، روند تحولات را به سمت افزایش تنش سوق داده است. بررسی روند مذاکرات میان ایران و ایالات متحده در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که این گفت‌وگوها در مجموع به نتیجه مؤثری منجر دست نیافتە و عملاً به اتلاف زمان انجامیده است. در جریان توافق سال ۲۰۱۵ نیز، هم‌زمان با پیشبرد مذاکرات از سوی دولت آمریکا، مسیرهای عملیاتی مستقل در ساختار نظامی ایران دنبال شد که با مفاد توافق همسو نبود. این الگو به‌عنوان یک ویژگی ساختاری در نظام تصمیم‌گیری ایران ارزیابی می‌شود و نه یک استثنای گذرا. در دوره اخیر، شروط مطرح‌شده از سوی آمریکا همان شروط پیش از آغاز جنگ است که با بازفرمول‌بندی و از طریق میانجی‌گری پاکستان ارائه شده است. با این حال، این پیشنهادها با رد کامل از سوی ایران مواجه شده و در مقابل، سطح مطالبات ایران به شکل کم‌سابقه‌ای افزایش یافته است. در این چارچوب، درخواست به رسمیت شناخته شدن حاکمیت ایران بر تنگه هرمز به‌عنوان یک گذرگاه بین‌المللی که چندین کشور در نظارت بر آن نقش دارند، مطرح شده و همچنین مطالبه دریافت غرامت مالی ناشی از جنگ نیز ارائه شده است. این مواضع فاصله میان طرفین را افزایش داده و دستیابی به توافق را دشوارتر کرده است. نشانه‌های میدانی نیز با این روند هم‌راستا است. تلاش برای بازیابی توان موشکی بالستیک از طریق دسترسی به موشک‌های آسیب‌دیده یا ذخیره‌شده در مناطق کوهستانی و در کنار آن، دریافت محموله‌هایی از مواد پتروشیمی از چین برای تولید سوخت موشکی بالستیک مطرح شده است. همچنین برآوردها از بیش از ۶ هزار حمله با استفاده از موشک‌های بالستیک و پهپادها به کشورهای همسایه حکایت دارد که به‌عنوان رفتاری کم‌سابقه توصیف می‌شود. در سطح داخلی، فقدان یک مرکز تصمیم‌گیری واحد باعث شده است که اتخاذ تصمیم نهایی درباره مسیر جنگ یا مذاکره به معادلاتی پیچیده و مبهم وابسته شود. با وجود ارزیابی‌ها درباره تضعیف وضعیت داخلی، ساختار حکمرانی همچنان فعال است و با در اختیار داشتن بین ۷ تا ۱۰ نهاد امنیتی، از ظرفیت ادامه عملکرد برخوردار است. این وضعیت به این معناست که از بین رفتن بخشی از این ساختارها لزوماً به فروپاشی کامل منجر نمی‌شود. هم‌زمان، توانایی سرکوب اعتراضات داخلی همچنان حفظ شده و هرگونه خیزش احتمالی با همان سازوکارهای سرکوب مواجه خواهد شد. علاوه بر این، احتمال بازسازی توان موشکی و شبکه‌های منطقه‌ای در آینده نیز مطرح است. در این چارچوب، هزینه اصلی نه در تلفات انسانی یا هزینه‌های تسلیحاتی، بلکه در تداوم بقای ساختار کنونی قدرت ارزیابی می‌شود که می‌تواند در آینده بار دیگر تهدیدی برای کشتیرانی بین‌المللی و ثبات منطقه‌ای ایجاد کند. ٢٠ : ١٢ یکشنبه ۵ آپریل اسرائیل در دریای سرخ در حالت آماده‌باش کامل قرار گرفتە است در پی تهدیدهای حوثی‌ها و پس از پرتاب موشک‌های بالستیک، پهپادها و موشک‌های کروز به سمت اسرائیل، این کشور سطح هشدار خود را در دریای سرخ افزایش داده است. به گزارش سایت خبری اسرائیلی والا، نیروی دریایی اسرائیل نیروهای خود را در دریای سرخ دو برابر کرده است. همزمان حضور دریایی دائمی خود را در سواحل حفظ و سطح هماهنگی میان نیروهای دریایی، هوایی و زمینی در منطقه را افزایش داده است. یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل با اشاره به اهداف حوثی‌ها اظهار داشت که آنها در تلاش‌اند ارتش اسرائیل را منحرف کنند و افزود که این تلاش‌ها موفق نخواهد شد و اسرائیل در زمان و مکان مناسب علیه آنها اقدام خواهد کرد. وی همچنین تأکید کرد که تمرکز اصلی در حال حاضر ایران است و عملیات علیه حزب‌الله در لبنان ادامه دارد. بر اساس این گزارش، در سایه تهدیدات مداوم هوایی، دریایی و زمینی ناشی از یمن، نیروی دریایی اسرائیل احتمال حملات حوثی‌ها به کشتی‌های نظامی یا غیرنظامی در امتداد سواحل را منتفی نمی‌داند. در همین راستا، یک افسر ارشد نیروی دریایی در منطقه دریای سرخ توضیح داد که این تهدیدها به‌صورت شبانه‌روزی مورد بررسی قرار می‌گیرند تا هرگونه فعالیت غیرمعمول رصد شود و نیروها برای سناریوهای اضطراری، از جمله مواردی که نیاز به استقرار فوری دارند، آماده باشند. وی افزود که ایجاد یک تصویر اطلاعاتی جامع مستلزم پوشش همزمان هوایی، دریایی و زمینی است و تأکید کرد که نظارت دریایی زوایایی را فراهم می‌کند که به درک دقیق‌تر وضعیت در حوزه هوایی کمک می‌کند. این افسر همچنین از ناظران کنترل دریایی در منطقه، که مسئول نظارت بر دریا و خطوط ساحلی و مدیریت رویدادها در شرایط فشار بالا هستند، تقدیر کرد و گفت که سطح بالای آمادگی بر پایه این درک استوار است که چنین سناریوهایی می‌توانند به‌طور واقعی رخ دهند. این گزارش در ادامه نشان می‌دهد که وضعیت هشدار فعلی مستلزم حفظ برنامه کاری فشرده برای پرسنل نظامی دائمی و کاهش مرخصی‌ها است. همچنین اشاره شده است که اکثر پرسنل نظامی دائمی در پایگاه ایلات خانواده‌های خود را به این شهر جنوبی منتقل کرده‌اند. در همین حال، انتظار می رود ساخت گسترده یک پایگاه دریایی جدید اسرائیل در ایلات از سال آینده آغاز شود که هدف آن گسترش پایگاه، نوسازی زیرساخت‌ها، ادغام فناوری‌های پیشرفته و فراهم کردن یک اسکله امن برای کشتی‌های استراتژیک است. ٢٠ : ١٠ یکشنبه ۵ آپریل در آستانه پایان ضرب‌الاجل ترامپ، مصر تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار تنش‌ها را تشدید کرد در ششمین هفته از آغاز جنگ ائتلاف اسرائیل و آمریکا علیه ایران، و همزمان با نزدیک شدن به مهلت تعیین‌شده از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مصر تلاش‌های دیپلماتیک خود را برای کاهش تنش‌های نظامی در منطقه افزایش داده است. ترامپ به تهران مهلتی ۱۰ روزه داده که فردا دوشنبه به پایان می‌رسد تا به پیشنهاد او برای توافق و بازگشایی تنگه حیاتی هرمز پاسخ دهد، در غیر این صورت، با حمله به زیرساخت‌های انرژی و برق خود روبه‌رو خواهد شد. بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه مصر، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه این کشور، عصر شنبه مذاکرات فشرده‌ای را با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور خاورمیانه، شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، شیخ عبدالله بن زاید، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه امارات متحده عربی، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر و شیخ جراح جابر الاحمد الصباح، وزیر امور خارجه کویت، انجام داد. در همین چارچوب، دکتر عبداللطیف بن راشد الزیانی، وزیر امور خارجه بحرین، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، محمد اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز در این تماس‌ها حضور داشتند. تمیم خلف، سفیر و سخنگوی رسمی وزارت امور خارجه مصر، اعلام کرد این تماس‌ها بر آخرین تحولات در وضعیت پرتنش منطقه متمرکز بوده و در آن دیدگاه‌ها و پیشنهادهایی درباره راه‌های کاهش تنش رد و بدل شده است. عبدالعاطی در این رایزنی‌ها بر ضرورت اولویت دادن به خردورزی برای کاهش تنش‌ها و جلوگیری از تشدید و تخریب بیشتر تأکید کرد. او همچنین بر اهمیت گفت‌وگو و دیپلماسی برای حفظ امنیت و ثبات منطقه و دستیابی به منافع مشترک تأکید کرد. وزیر امور خارجه مصر در ادامه، تلاش‌های فشرده این کشور و تماس‌های مداوم با شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی را برای کاهش تنش‌ها تشریح کرد و گفت ایده‌ها و پیشنهادهایی برای رسیدن به آرامش مطرح شده است، به‌ویژه در شرایطی که تشدید کنونی تنش‌ها، علاوه بر پیامدهای اقتصادی و ژئوپولیتیکی، خطر یک انفجار بی‌سابقه در منطقه را افزایش می‌دهد. او همچنین بر مخالفت قاطع مصر با هدف قرار دادن تأسیسات و زیرساخت‌های غیرنظامی که به نابودی منابع مردم منجر می‌شود تأکید کرد و حملات علیه کشورهای خلیج فارس، اردن و عراق را محکوم دانست. عبدالعاطی این اقدامات را نقض حاکمیت کشورهای عرب و مغایر با اصول و قواعد حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد خواند و خواستار توقف فوری آنها شد. در پایان، طرف‌ها بر ادامه رایزنی‌ها، تقویت هماهنگی‌های مشترک و افزایش تلاش‌های دیپلماتیک در دوره پیش‌رو تأکید کردند تا از تشدید بحران جلوگیری شود و پیامدهای آن بر امنیت غذایی، انرژی و ثبات منطقه‌ای و بین‌المللی مهار شود.

رامیار حسینی   جنگ میان ایران و ائتلاف ایالات متحده–اسرائیل در حالی وارد ماه دوم شده است که بازگشت به وضعیت ژئوپولیتیکی پیش از درگیری، به‌طور فزاینده‌ای نامحتمل به نظر می‌رسد. هم‌زمان با تغییر دکترین سیاست خارجی واشنگتن در دوره دونالد ترامپ، الگوهای سنتی ائتلاف و تقابل دستخوش بازآرایی شده‌اند. تحلیل‌گران این تحول را نشانه گذار از نظم مبتنی بر بازدارندگی به رقابت‌های چندلایه و سیال می‌دانند که در آن مرز میان همکاری و تقابل مبهم‌تر شده و چشم‌انداز یک نظم پایدار منطقه‌ای بیش از پیش تضعیف شده است. جنگ میان ایران و ائتلاف ایالات متحده–اسرائیل اکنون وارد ماه دوم خود شده است. با ادامه این جنگ، بازگشت شرایط ژئوپولیتیکی منطقه به وضعیت پیش از جنگ، هر روز ناممکن‌تر به نظر می‌رسد. بیش از یک سال از انتخاب دونالد ترامپ به‌عنوان چهل‌وهفتمین رئیس‌جمهور ایالات متحده می‌گذرد و در این مدت، تغییرات قابل‌توجهی در عرصه سیاست جهانی رخ داده است. می‌توان با یک گزاره کلی موافق بود: با تغییر منافع و دکترین دولت‌ها، جهت‌گیری‌ها و ائتلاف‌ها نیز تغییر می‌کنند. همان‌گونه که در جنگ جهانی دوم، دو دشمن دیرینه، چرچیل و استالین، برای مقابله با تهدیدی بزرگ‌تر یعنی هیتلر، در کنار یکدیگر قرار گرفتند. برخی از تحلیل‌گران از این جنگ به‌عنوان جنگ جهانی سوم یاد می‌کنند که برخلاف گذشته، نمی‌توان آن را به‌سادگی به دو قطب خیر و شر تقسیم کرد. این پیچیدگی نه‌تنها در میان افکار عمومی، بلکه در سیاست‌گذاری دولت‌ها نیز بازتاب یافته است. با روی کار آمدن ترامپ، بسیاری از معادلات تغییر کرده‌اند. او که پیشینه‌ای تجاری دارد، سیاست را در قالب روابط برد–برد و مبتنی بر منافع تعریف می‌کند. تجربه مدیریتی او که مبتنی بر استخدام و اخراج و تصمیم‌گیری‌های سریع است، به شکل‌گیری نوعی دکترین اقتدارگرایانه در درون حزب جمهوری‌خواه انجامیده است. این دکترین، نظم مبتنی بر دموکراسی و ساختارهای پس از جنگ جهانی دوم را نه‌تنها ضروری نمی‌داند، بلکه آن را مانعی در مسیر پیش روی خود می‌بیند. شعار عملی این رویکرد، صلح از طریق قدرت (peace through strength) است که در آن، دیگر حقوق بشر و قوانین بین المللی اساسا بە رسمیت شناختە نمی شوند تا لازم باشد بە آن پایبند بماند. قدرتی در ایالات متحدە سرکار آمدە است کە دیگر حتی بە دمکراسی نمایشی نیز نیازی نمی بیند. در نتیجە، این دکترین در سطح داخلی، کە از پروژە ٢٠٢٥ تاثیر پذیرفتە است، بە شدت اقتدار طلب است و از سوی ثروتمندان و سرمایەداران بزرگ حمایت می شود. در سطح بین المللی نیز، گرایشی انزواطلبانە دارد کە مایل است نفوذ نظامی را با نفوذ اقتصادی در خاورمیانە جایگزین کند. بە گونەای کە از راه شرکای تجاری خود بر خاورمیانە تسلط یابد نە لزوما با حضور نامتناهی نظامی در منطقە. در این میان، ناتو به یکی از نقاط اختلاف تبدیل شده است. ترامپ و همفکرانش معتقدند ایالات متحده سهمی نامتناسب در هزینه‌های این پیمان داشته است. این در حالی است کە حتی پیش از جنگ ایران نیز ترامپ از کشور‌های عضو ناتو خواستە بود کە میزان مشارکت در ناتو را بە ٥٪ از درآمد ناخالص ملی برسانند کە هنوز بسیاری از کشورها از جملە اسپانیا با این طرح موافقت نکردە است. از سویی دیگر، با افزایش تنش‌ها در جنگ حاضر، ترامپ بار‌ها از کشور‌های ناتو درخواست کردە است کە در همراهی با آمریکا وارد جنگ شوند، اما با مخالفت کشورهای عضو بە ویژە بریتانیا، اسپانیا، فرانسە و آلمان مواجە شدە است. گزارش‌های اخیر حاکی از آن است که ترامپ در حال بازنگری در عضویت آمریکا در ناتو است. ترامپ بار‌ها ناتو را ببر کاغدی خواندە است و معتقد است بدون ایالات متحدە، ناتو قدرت چندانی نخواهد داشت. بە ویژە کە کشورهای مهمی چون روسیە، اسرائیل و چین عضو پیمان دفاعی ناتو نیستند. این در حالی است کە تغییر رویکرد و دکترین ایلات متحدە بر همگان و حتی متحدان سنتی خود یعنی کانادا، اروپا و اسرائیل تاثیر گذاشتە است. شکاف در میان این متحدان دیرینە با سر کار آمدن ترامپ و راه انداختن جنگ اقتصادی از یک سو و از سویی دیگر، انتقاد شدید ترامپ از کشور‌های جی ٧ بخاطر کنارگذاشتن روسیە و ترک این اجلاس یک روز قبل از اتمام آن نیز مثال دیگری از وجود این شکاف بود. اما این شکاف اکنون با عدم حمایت دولت‌های اروپایی از ترامپ در جنگ با ایران گستردە تر نیز شدە است. در سویی دیگر، دولت نتانیاهو با توجە بە دکترین خویش لازم است در یک طرف از این شکاف بایستد. روابط اسرائیل و اروپا پیش از این نیز بر سر مسئله غزه دچار تنش شده بود. پس از حملات حماس در اکتبر ۲۰۲۳، اروپا ابتدا از اسرائیل حمایت کرد، اما با ادامه جنگ و افزایش انتقادات درباره نقض حقوق بشر، کشورهای اروپایی بە شدت از اسرائیل انتقاد کردند. این انتقادها تا تهدید اسرائیل برای بە رسمیت شناختن کشور فلسطین از سوی فرانسە و بریتانیا نیز ادامە یافت. حتی آلمان کشوری کە بە دلیل احساس گناه نسبت بە هولوکاست همیشە از اقدامات دولت اسرائیل حمایت کردە بود، اعلام کرد کە اسرائیل کاری نکند تا مهمترین متحد خود را از دست بدهد. دکترین نتانیاهو مبتنی بر تداوم تهدید و جنگ است. زیرا بقای سیاسی او به شرایط بحرانی وابسته است. در این چارچوب، جنگ با ایران می‌تواند ابزاری برای حفظ قدرت باشد. نتانیاهو برای حفظ قدرت همیشە بە یک تهدیدی وجودی و بالقوە نیاز دارد کە در شرایط جنگی بماند. این مسئلە باعث می شود کە نتانیاهو برخلاف ترامپ با جنگ فرسایشی مشکلی نداشتە باشد. اما در صورت اعلام پایان این جنگ با ایران نتانیاهو بایستی بە جنگ دیگری برود. بە ویژە اگر در نتیجە این جنگ جمهوری اسلامی بە شدت تضعیف شود یا سقوط کند. در صورت پایان این جنگ احتمال برخورد اسرائیل با ترکیە وجود خواهد داشت. این یک فرضیەای است کە شاید در آیندە اشتباه از آب در ییاید اما در هر حال با تضعیف ناتو و دکترین ترکیە می توان احتمال داد کە ترکیە و اسرائیل بە دلایلی می توانند مقابل همدیگر قرار بگیرند. روی دیگر سکە کە احتمال این تنش را افزایش می دهد، دکترین اردوغان است کە احتمال وقوع این تنش را تقویت می کند. اردوغان از زمان بە سر کار آمدن خود دکترینی را با خود بە همراە آوردە است کە برخی از تحلیل‌گران آن را نئوعثمانیسم عنوان کردەاند. این رویکرد در تقابل با دو نیروی دیگر قرار می‌گیرد: نخست نیروهای داخلی و دیگری خارجی. اسلام شیعه به‌عنوان نیروی متقابل، اما نه لزوماً متخاصم، در برابر آن قرار دارد و در سوی دیگر، غرب و ارزش‌های غربی قرار گرفته‌اند. چنان‌که پیداست، ترکیه در سال‌های اخیر بیش از پیش از رؤیای اروپایی شدن فاصله گرفته است. تا دو دهە قبل، این دکترین یکی از مبانی اصلی جمهوری ترکیه به شمار می‌آمد. آمارهای منتشرشده و انتقادات شدید اتحادیه اروپا از وضعیت حقوق بشر در ترکیه نشان می‌دهد این فاصله تصادفی نیست، بلکه نتیجه دکترینی است که اردوغان و همکارانش به آن باور دارند؛ دکترینی که در بسیاری از جنبه‌ها به مسیری شباهت دارد که جمهوری اسلامی طی کرده است. یعنی درست‌کردن محورها و متحدانی عقیدتی بیرون از مرزهای کشور برای نفوذ بیشتر منطقەای و جهانی. فعالیت‌های نظامی - سیاسی در قبرس، سوریە و در اقلیم کردستان و حمایت‌های نیمە آشکار ترکیە از نیرویهای اسلامی سنی می توانند مثال‌هایی عینی از این رویکرد باشند. اسلام سنی نیز می تواند برای نتانیاهو و دولت اسرائیل بە عنوان یک تهدید دیگر وجودی تلقی یا تفسیر شود. در صورت تضعیف ناتو و تداوم هژمونی خواهی ترکیە در منطقە بعید نیست تنش‌ اسرائیل با ترکیە شدت گرفتە و حتی بە جنگ بدل شود. برخی از کارشناسان همیشە حضور ترکیە در ناتو را دلیلی برای کنترل تنش میان اسرائیل و ترکیە دانستەاند چون اسرائیل متحد آمریکا است و با بیرون رفتن ایالات متحدە از این توافق‌نامە نظامی دیگر عذری برای اسرائیل باقی نخواهد ماند. فعالیت‌های نظامی سال‌های اخیر نتانیاهو نیز مشخص کردە است کە از شروع جنگ و حملە بە کشورهای همسایە هیچ ابایی ندارد. مسئلە دیگری نیز در این میان وجود دارد و آن مسئلە کردستان است. حول این موضوع نیز اسرائیل و ترکیە بە شدت اختلاف دارند. شاید یکی از بزرگترین تهدید‌ها برای شرایط داخلی ترکیە موضوع کرد‌ستان باشد. ترکیە هموارە در جنگ حاضر طرفین را بە مدارا دعوت می کند و آنهم بە این دلیل است کە ترکیە با جمهوری اسلامی تضعیف شدە شاید مشکلی نداشتە باشد، اما از بی ثباتی کامل در ایران و سقوط دولت مرکزی در تهران هراس دارد. بی ثباتی کامل در تهران برای ترکیە بە عنوان احتمال قدرت گرفتن احزاب کردستان تعبیر می شود کە از سویی تهدید بزرگی برای ترکیە محسوب می شود و از سویی دیگر اسرائیل نە تنها با آن مخالف نیست بلکە مشروط از آن حمایت نیز می کند. مشروط بدین معنی کە اگر در خدمت منافع اسرائیل قرار گیرد نە لزوما طرحی برای صلح و آزادی در کردستان داشتە باشد. در نهایت، به نظر می‌رسد که دکترین‌های حاکم در منطقه، بیش از آنکه به‌دنبال ثبات باشند، زمینه‌ساز افزایش تنش‌ها هستند. در شرایطی که حقوق بین‌الملل نیز تضعیف شده است، چشم‌انداز صلحی پایدار دور از دسترس به نظر می‌رسد. در این میان، کردستان بە عنوان یک بازیگر منطقەای ناگزیر است برای مواجهه با این تحولات، دکترین‌های بلندمدت و واقع‌گرایانه‌ای تدوین کنند.