top of page


کودتا یا بازآرایی ارتش؟ جدال دمشق با فرماندهان نزدیک به ترکیه
جابهجایی چند فرمانده ارشد در ارتش سوریه و آمادهباش نظامی در دمشق و حماه، شایعاتی را درباره وقوع کودتا علیه حکومت احمد الشرع به راه انداختە است. بررسی گزارشهای مستقل نشان میدهد شواهد معتبری از کودتا وجود ندارد و تنشهای اخیر بیشتر نتیجه تلاش دمشق برای کاهش نفوذ فرماندهانی است که با وجود پیوستن به ارتش، همچنان شبکههای نظامی و حوزه نفوذ پیشین خود را حفظ کردهاند. آغاز شایعات و تنشها با تغییر جایگاه ابوعمشه محمد حسین الجاسم معروف به ابوعمشه، فرمانده لشکر ۶۲، آغاز شدە است. پا


از نفوذ تا انسانرسانه: چگونه سرکوب، لباس قانون میپوشد؟
مجلس جمهوری اسلامی روز گذشتە کلیات طرحی را تصویب کرد که عنوان آن مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه است. عنوان، مثل همیشه، امنیتی و فریبنده است. چون مسالە جمهوری اسلامی هیچگاه صرفاً مقابله با جاسوسی نبوده است. مسئله این است که این حکومت اقتدارگرا همواره از مفهوم امنیت برای گسترش قلمرو سرکوب استفاده کرده است. در جمهوری اسلامی، دشمن فقط یک سرویس اطلاعاتی خارجی نیست. هرجا که حکومت نتواند جامعه معترض را کنترل کند، نفوذ به توضیح آمادهای برای علت رویدا


ایران از فرصت شصت روزە برای آغاز جنگی تهاجمی استفادە کردە است
جمهوری اسلامی ایران در دو ماه گذشته، همزمان با مذاکرات با آمریکا، خود را برای رویارویی گستردهتری آماده کرده است. افزایش تولید موشک و پهپاد، بازآرایی ساختار فرماندهی، تقویت نفوذ سپاه بر ارتش و گسترش هماهنگی با نیروهای همسو در عراق، یمن و لبنان، از تغییر رویکرد تهران از مهار جنگ به آمادگی برای تشدید آن حکایت دارد. اطلاعات کشورهای عربی نیز نشان میدهد این راهبرد، تنگه هرمز، دریای سرخ و زیرساختهای انرژی کشورهای خلیج فارس را دربر میگیرد. با پایان مهلت ۶۰ روزه تفاهم با واشنگتن،


همزمان با هشدار آمریکا، طالبان پنجمین سالگرد بازگشت به قدرت در افغانستان را جشن گرفت
پنج سال پس از بازگشت طالبان، مسالە افغانستان دیگر تنها پایان جنگ یا توانایی این گروه در حفظ نظم امنیتی نیست، بلکه به ماهیت نظمی بازمیگردد که پس از جنگ تثبیت شده است. طالبان امنیت و پایان مداخله خارجی را سرمایه مشروعیت خود قرار داده و از جهان خواهان تعامل است، در حالی که حذف زنان از آموزش و حیات عمومی، گسترش محرومیت و تداوم انزوای دیپلماتیک، حدود این مشروعیت را آشکار میکند. شکاف اصلی اکنون میان ثباتی است که طالبان مدعی تحقق آن است و نظمی که جامعه جهانی حاضر به مشروعیتبخشی ب


چرا چپ محور مقاومتی نسبت بە نسلکشی کردها بی اعتناست؟
هفتە گذشتە، کاروان بینالمللی حامی فلسطین پس از ادای احترام به قربانیان نسلکشی سربرنیتسا، بدون هیچگونە توقف یا ادای احترامی بە قربانیان انفال و بمباران شیمیایی حلبجه از اقلیم کردستان عبور کرد. این رفتار، پرسشهایی جدی را درباره مرزهای همبستگی و برخورد گزینشی فلسطینیها با قربانیان نسلکشی، فارغ از رنگ و ملت برانگیخته است. کاروان زمینی همبستگی با فلسطین با مشارکت بیش از ۵۰۰ فعال و مدافع حقوق بشر از نزدیک به ۲۰ کشور، روز ۲۶ ژوئیه حرکت خود را از فرانسه آغاز کرد. ۱۷ دستگاه اتوبوس


اقلیم کردستان قربانی خاموش جنگ ایران و آمریکا است
جنگ ششماهه آمریکا، اسرائیل و ایران، اقلیم کردستان را به یکی از آسیبپذیرترین نقاط در حاشیه این منازعه تبدیل کرده است. موقعیت ژئوپلیتیکی اقلیم، حضور نیروهای آمریکایی و استقرار احزاب کردستانی مخالف جمهوری اسلامی، بیطرفی اعلامشده اربیل را از ایجاد مصونیت امنیتی ناتوان کرده است. بیش از هزار حمله موشکی و پهپادی، تلفات انسانی، کاهش ۷۰ درصدی تجارت و اختلال در تولید نفت نشان میدهد تداوم جنگ، هزینه موقعیت راهبردی اقلیم را افزایش داده و همزمان محدودیت بغداد در مهار گروههای مسلح وا


فلاخوس بودن در یونان، از تفاوت تاریخی -زبانی بە یک اقلیت فرهنگی منجر شد
رامیار حسینی فلاخوسبودن در یونان نمونهای است از اینکه چگونه یک تفاوت تاریخی و زبانی میتواند در فرایند دولتسازی مدرن، از شکلی مستقل از بودن به یکی از ویژگیهای فرهنگی یک هویت ملی دیگر تبدیل شود. دولت یونان با ساختن روایت واحدی از تداوم تاریخی یونانیت و نهادینهکردن آن در آموزش، زبان و دیگر ساختارهای عمومی، رابطه میان تفاوتهای موجود در قلمرو خود و هویت ملی را نیز بهتدریج تعریف کرد. وقتی از دولت یونان امروز سخن گفتە میشود، معمولا این تصور ایجاد میشود که یک ملت یونانی از


امپراتوری پنهان خامنهای و ۹۵ میلیارد دلاری که فراموش شده است
علیاصغر فریدی ساختار اقتصادی بیت رهبری را باید بخشی از معماری قدرت در جمهوری اسلامی دانست که در آن تمرکز ثروت خارج از سازوکارهای متعارف نظارت و بودجه، به استقلال سیاسی و ظرفیت اعمال قدرت تبدیل میشود. اهمیت این امپراتوری در دوره پس از علی خامنهای حتی بیشتر است، زیرا مجتبی خامنهای برای جبران محدودیت اقتدار شخصی، به منابعی نیاز دارد که وفاداری نخبگان را تثبیت، ائتلاف با سپاه را مدیریت و شبکههای امنیتی و سیاسی را تغذیه کند. در این چارچوب، انتقال رهبری صرفاً انتقال یک منصب


بمباران اربیل: حملهای تازه در سایه جنگی که از فوریه به اقلیم رسیده است
رهگیری و سرنگونی سه پهپاد بمبگذاریشده بر فراز پایتخت اقلیم کردستان در بامداد روز گذشتە، تازهترین مورد از موج حملاتی است که از آغاز جنگ ایران با ائتلاف آمریکا و اسرائیل، اقلیم کردستان را با وجود اعلام بیطرفی، به یکی از صحنههای گسترش درگیریهای منطقهای تبدیل کرده است. تداوم این حملات، بار دیگر مسئله دامنه حملات جمهوری اسلامی در خاک عراق و پیامدهای آن برای امنیت اقلیم کردستان را برجسته کرده است. در بامداد جمعه ۱۴ اوت، سه پهپاد بمبگذاریشده بر فراز اربیل رهگیری و منهدم شدن


مسیر تدارکاتی مخفی که روسیه برای ادامه جنگ ایران استفاده میکند
همزمان با گسترش جنگ ایران و آمریکا، دریای خزر به شریان تازه انتقال تدارکات نظامی روسیه به ایران تبدیل شده است. این مسیر راهبردی که اکسپرس خزر نامیده شده است، با دور زدن فشار دریایی واشنگتن در خلیج فارس، همکاری نظامی مسکو و تهران را تقویت میکند و میتواند بر ادامه جنگ و موازنه قدرت در منطقه تاثیر بگذارد. روسیه بیسروصدا یک مسیر راهبردی جدید را برای انتقال تدارکات نظامی به ایران از طریق دریای خزر ایجاد کرده است. این کریدور لجستیکی که برخی آن را اکسپرس خزر مینامند، به ستون فق


عدالت انتقالی به آزمونی تعیینکننده برای سوریه پس از اسد تبدیل شده است
لوموند محاکمه و محکومیت بشار اسد و شماری از مقامهای حکومت پیشین را آزمونی تعیینکننده برای عدالت انتقالی در سوریه میداند. به باور این روزنامه، احمد الشرع با دو ضرورت همزمان روبهرو است. دولت جدید باید به مصونیت از مجازات پایان دهد و در عین حال، از تبدیل عدالت به انتقام جلوگیری کند. لوموند هشدار میدهد تجربه مصر و تونس نشان داده است که محاکمه دیکتاتورها، بدون استقرار عدالت مستقل و معتبر، مانع بازگشت اقتدارگرایی نخواهد شد. روزنامه فرانسوی لوموند در واکنش به صدور حکم اعدام بشا


کشورهای حاشیە خلیج فارس، چگونە بە آیندە مناقشە ایران و آمریکا می نگرند؟
آتشبس واشنگتن و تهران به نقطهای دست یافتە است که مناقشه از تفسیر تفاهمنامه فراتر رفته و به آزمون اراده و تحمل هزینه تبدیل شده است. تهران با حفظ هرمز، غنیسازی و تشدید کنترلشده، میکوشد زمان را به اهرم چانهزنی تبدیل کند، اما این راهبرد زمانی پرریسک تر میشود که واشنگتن از استمرار بحران آسیب کمتری ببیند. در چنین وضعی، فرسایش اقتصادی ایران و فشار بر همسایگان میتواند مزیت بازدارندگی تهران را به عامل انزوای بیشتر و محاسبه اشتباه تبدیل کند. کشورهای عربی با نگاهی تردید آمیز بە


یکپارچهسازی فرماندهی نظامی در ایران وتثبیت قدرت سپاه
مرگ علی خامنهای در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل و حذف همزمان شماری از فرماندهان ارشد نظامی، جمهوری اسلامی را به بازآرایی ساختار قدرت سوق داده است. انتقال رهبری به مجتبی خامنهای، ادغام ستاد کل نیروهای مسلح با قرارگاه خاتمالانبیا و بازگشت فرماندهان باسابقه سپاه، از حرکت نظام به سوی تمرکز فرماندهی و نظامیمحوری بیشتر حکایت دارد که با هدف کاهش آسیبپذیری، بازسازی بازدارندگی و حفظ توان سرکوب داخلی دنبال میشود. مرگ علی خامنهای در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه ۲۰۲


ترکیه بدون ترور یا ترکیه بدون مسالە کرد؟
سیوان سعید ابتکار ترکیه بدون ترور در اصل آزمونی برای بازتعریف رابطه دولت با مسالە کرد است، نه صرفاً پروژهای برای خلع سلاح پکک. پایان شورش مسلحانه میتواند تهدید امنیتی را کاهش دهد، اما تداوم انکار حقوق زبانی، تمرکزگرایی و مصونیت خشونت دولتی، منازعه را از میدان نظامی به عرصه سیاسی منتقل خواهد کرد. موفقیت راهبردی این روند به توانایی آنکارا برای تبدیل پایان سلاح به یک قرارداد سیاسی جدید بستگی دارد که مسالە کرد را از یک چارچوب امنیتی به شریک برابر جمهوری تبدیل کند و بازتولید م


بازگشت طائب، دبیری رضایی و بازسازی بلوک قدرت مجتبی خامنهای
تحولات اخیر در رأس نظامی و امنیتی ایران، فراتر از یک بازسازی اداری ساده است. انتصاب همزمان حسین طائب به ریاست سازمان بسیج، محسن رضایی به دبیری شورای عالی امنیت ملی و شش فرمانده ارشد نظامی، نشان از یک بازآرایی عمیق و هدفمند در بالاترین سطوح قدرت دارد؛ بازآرایی که با نگاهی به شایعات و کشمکشهای درونی چند سال اخیر، ابعاد روشنتری پیدا میکند. در روزهای ۱۸ و ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، مجتبی خامنهای، با صدور احکامی همزمان، دست به یک بازآرایی عمیق و هدفمند در بالاترین سطوح قدرت زد. انتصاب حسی
bottom of page
