top of page


خانوادهها یا دولتها، کدامیک بر خاورمیانه حکمرانی میکنند؟
علیاصغر فریدی شبکههای خانوادگی در خاورمیانه همچنان ستون پنهان قدرت سیاسی و اقتصادی بهشمار میروند و اغلب فراتر از نهادهای رسمی عمل میکنند. این ساختارها با کنترل منابع طبیعی، نهادهای امنیتی و جریان سرمایه، توانستهاند پایداری قابل توجهی ایجاد کنند. در حالی که تجربههایی مانند مصر و تونس نشان دادند نارضایتی عمومی میتواند این الگو را به چالش بکشد، کشورهایی با منابع مالی گسترده یا حمایت خارجی توانستهاند آن را حفظ کنند. در نتیجه، فهم تحولات منطقه بدون توجه به این شبکههای قد


بنبست ایران و آمریکا وارد فاز جنگ سرد شده است
همزمان با تداوم تنش میان ایران و ایالات متحده آمریکا، نشانهها از شکلگیری الگویی شبیه بازدارندگی فرسایشی حکایت دارد که در آن فشار اقتصادی، حضور نظامی و سیگنالهای محدود دیپلماتیک همزمان پیش میروند. این وضعیت که بهعنوان بنبست پرتنش توصیف میشود، نه به جنگ مستقیم میانجامد و نه به توافق سریع. تمرکز بحران بر تنگه هرمز، آن را به اهرم ژئوپلیتیکی تعیینکننده تبدیل کرده و پیامد آن تداوم بیثباتی در بازارهای انرژی و افزایش ریسکهای ساختاری در منطقه است. در حالی که تنشها میان ایر


نیروهای طوارق در جنگ با دولت مرکزی مالی و همپیمان جدید استعمارگر آن
درگیریهای اخیر در کشور آفریقایی مالی، که از ۵ اردیبهشت در چندین شهر از جمله باماکو، پایتخت آغاز شد، یکی از بزرگترین عملیاتها در این کشور را در سالهای اخیر رقم زده است. گروههای مسلح مانند جبهه آزادیبخش آزواد و جماعت نصرة الاسلام والمسلمین مسئولیت این حملات را بر عهده گرفتهاند. بحرانهای سیاسی و نظامی در مالی که بهویژه از سال ۲۰۱۲ تشدید شده، تهدیدات جدی داخلی و منطقهای برای این کشور به همراه داشته است. از سوی دیگر حضور نیروهای خارجی، به ویژه روسیه، در امتداد سیاستهای


چرا جمهوری اسلامی هنوز شکست نخوردە است
سمیە توحیدی تحلیل مرکز مطالعات امنیت و امور خارجی اورشلیم نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران، بە رغم رویارویی گسترده با آمریکا و اسرائیل، دچار شکست نظامی نشده است. این گزارش پنج عامل کلیدی را برجسته میکند: محدودیت کارایی برتری متعارف، تداوم تهدید دریایی نامتقارن در هرمز، حفظ انسجام داخلی، انعطافپذیری راهبردی و فقدان عملیات زمینی. بنابە به ارزیابی تحلیلگران، اتکای تهران به راهبرد فرسایشی و ابزارهای کمهزینه، در کنار حفظ اهرمهای فشار، مانع از تحقق پیروزی قاطع شده است و نتیجه را


نسبت زنانگی و محیطزیست؛ تبارشناسی سلطه و افقهای رهایی
نصرالله لشنی بحث در باب نسبت میان زنانگی و محیطزیست یکی از چالشبرانگیزترین و در عین حال حیاتیترین مباحث در حوزهی مطالعات بینرشتهای معاصر است. این نسبت را نباید به حضوری ساده و فیزیکی از سوی زنان در فعالیتهای صیانت از طبیعت تقلیل داد. در واقع، ما با یک همسرنوشتی تاریخی و مفهومی روبرو هستیم. پرسش بنیادین این است: چرا در طول تاریخ تمدن، هرگاه سخن از تسخیر، مهار و بهرهبرداری از طبیعت به میان آمده، استعارههای زنانه جان گرفتهاند؟ و متقابلاً، چرا هرگاه ساختارهای قدرت ق


گزارش برگزاری کنفرانس صد سال دولت–ملت ایران در کردستان
روز شنبه، ۲۵ آوریل، کنفرانسی یکروزه در شهر کلن آلمان برگزار شد. در این کنفرانس، فعالان و صاحبنظران کُرد با نگاهی انتقادی به یک قرن تجربه دولت–ملت در ایران پرداختند. آنها پیامدهای این تجربه برای کردستان را بررسی کردند و بر ضرورت بازاندیشی در این ساختار و حرکت بهسوی نظمی دموکراتیک تأکید کردند. روز شنبه ۶ اردیبهشت، پلاتفرم زاگرس کنفرانسی یکروزه را در شهر کلن آلمان برگزار کرد. این نشست که با حضور جمعی از صاحبنظران و فعالان کُرد در قالب چند پنل تخصصی برگزار شد، به مناسبت صدمی


از جنبش ژن، ژیان آزادی تا شبح سلطنت
نصرالله لشنی در فاصلهای کوتاه، ایران دو پدیده متناقض را تجربه کرد: جنبش ژینا با شعار «زن، زندگی، آزادی» که توانست جامعهای گسترده را متحد کند، و گفتمان سلطنتطلبی که پس از افول این جنبش، بهویژه در دیاسپورا، فضای رسانهای را به تسخیر خود درآورد. این دو جریان، با افقهای متفاوت و متضاد، در تضادی ساختاری قرار دارند؛ یکی به دنبال گسست از اقتدارگرایی مردسالارانه است و دیگری خواهان بازگشت به همان نظم استبدادی. این پدیدهها را نمیتوان تنها با سرکوب یا ضعف سازمانی توضیح داد، بلک


جنگ و فروپاشی اقتصاد خانوار در ایران
با رشد نزدیک به صفر، خروج گسترده سرمایه و کاهش قدرت تولید، اقتصاد ایران پیش از جنگ نیز شکننده بود. جنگ این وضعیت را همزمان با کاهش تولید و جهش تورم به رکودتورمی عمیق تبدیل میکند. افزایش قیمت انرژی، نوسان ارز و اختلال در واردات، تورم را تشدید کرده و به بحران در غذا، سلامت و بازار کار میانجامد. نتیجه، کاهش شدید قدرت خرید و گسترش فقر است. این فشار چندلایه بیش از همه بر دهکهای پایین وارد میشود و میتواند بحران اقتصادی را به بحران اجتماعی فراگیر تبدیل کند. اقتصاد ایران پیش از


بنبست در تغییر رژیم: تداوم راهبرد اسرائیل در ایران
در پی جنگ چهل روزه آمریکا و اسرائیل با ایران، تغییرات عمدهای در ساختار رژیم ایران رخ نداد. موساد و مقامات اسرائیلی پیشبینی کرده بودند که این حملات منجر به سرنگونی رژیم خواهند شد، اما این پیشبینیها محقق نشد. با بحرانهای اقتصادی و خسارات ناشی از محاصره بنادر ایران، اعتراضات جدیدی در حال شکلگیری است. دولت آمریکا باید محاصره اطلاعاتی ایران را شکسته و به ایران هشدار دهد که در صورت سرکوب معترضان، مداخله نظامی مجدد خواهد کرد. متعاقب جنگ چهل روزە ائتلاف امریکا و اسرائیل با ایرا


جبهە پولیساریو آیا به نسخهای از حوثیها در غرب آفریقا تبدیل میشود؟
سمیە توحیدی جبهه پولیساریو یک سازمان سیاسی-نظامی در صحرای غربی است که در سال ۱۹۷۳ برای مبارزه با استعمار اسپانیا و دستیابی به استقلال این منطقه تأسیس شد. پس از خروج اسپانیا و تقسیم صحرای غربی بین مراکش و موریتانی، مراکش سعی کرد بر تمامی منطقه مسلط شود و پولیساریو به مخالفت با آن پرداخت. این سازمان جمهوری دمکراتیک عربی صحرا را تشکیل داده و مدعی حکومت بر صحرای غربی است، بیشتر ساکنین آن را مردمان صحراوی تشکیل میدهند. اخیرا جمهوری اسلامی ایران تلاشهایی را برای نفوذ ژئو پولیتیک


رقابت چین و ترکیه در اوراسیا و کردستان متغییری پنهان
آسیای مرکزی به صحنه رقابت ژئوپلیتیکی چین و ترکیه تبدیل شده است. چین با ابتکار کمربند و جاده در پی شبکهای یکپارچه از زیرساختها و کنترل زنجیرههای تأمین است، در حالی که ترکیه با کریدور میانی و سیاست «گره اتصال» میکوشد نقش میانجی اوراسیایی را تقویت کند. این رقابت در بستر بیثباتیهای منطقهای و رقابتهای امنیتی جریان دارد. مسائلی مانند کردها در ترکیه و اویغورها در چین به متغیرهای ژئوپلیتیکی بدل شدهاند. در این میان، کردها متغیری پنهان در خطوط انتقال این نظم نوظهور هستند که بر


سیر تحول سپاه از پاسداری انقلاب تا دولت سایه
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ابتدا بهعنوان نهاد نظامی برای حفظ نظم پس از انقلاب ۱۳شکل گرفت. با گذر از جنگ ایران و عراق، سپاه از یک ملیشیا به یک ارتش عقیدتی تبدیل شد و بهطور همزمان نفوذ اقتصادی و سیاسی خود را گسترش داد. در دوران پس از جنگ، با تسلط بر پروژههای کلان و شبکههای مالی، به یک «دولت در دولت» تبدیل شد. در دهه ۱۴۰۰، سپاه با تمرکز قدرت در دست فرماندهان نظامی، به «جمهوری اسلامی سوم» رسید که بر پایه اقتصاد جنگی و رانتخواهی استوار است. تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی


تاریخچه مذاکرات ایران و آمریکا
علیاصغر فریدی مروری بر تاریخچه روابط ایران و آمریکا، در ۴۷ سال گذشته، نشان میدهد که گفتوگوهای میان تهران و واشنگتن عمدتاً در بستر بحرانها و تنشها شکل گرفته و با میانجیگری طرفهای ثالث پیش رفته است. این تاریخچه همچنین نشان میدهد که چنین الگوی تکرارشوندهای، در عین حال، دستیابی به توافقی پایدار میان دو کشور را دشوار کرده است. روابط میان ایران و ایالات متحده آمریکا، ریشهای دیرینه دارد، اما پس از انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷، این روابط به شدت پرتنش شد. مذاکرات مستقیم یا غیرمس


سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بر آیندە ایران سایە خواهد افکند
مقاله افشون استوار در نشریه «امور بینالملل» نشان میدهد که رهبر جدید ایران به همان اندازه که ناظر سپاه پاسداران خواهد بود، عامل آن نیز خواهد بود. بنابراین، محتملترین آینده ایران، یک دولت اقتدارگرای تحت کنترل سپاه با یک چهره مذهبی خواهد بود. با این حال، نویسنده تأکید میکند که این روند قطعی نیست و شکافهای اقتصادی و اجتماعی میتواند زمینه تغییر را فراهم کند. در این میان، نیروهای عملگرا و همچنین جامعه ایران، بهویژه نسل جوان، بهعنوان عوامل بالقوه تحول مطرح میشوند. افشون


روایت شهروندان از روزهای پس از جنگ : جنگ نفسمان را برید و نا امیدتر شدیم
ژیار دستباز با ادامه قطع گسترده اینترنت در ایران از سوی جمهوری اسلامی در پی جنگ، وضعیت ارتباطی شهروندان با جهان خارج همچنان ناپایدار است. با وجود اعلام آتشبس، اینترنت هنوز بهطور کامل وصل نشده است.با این حال، با باز شدن محدود برخی پلتفرمها مانند گوگل و جیمیل، و همچنین استفاده از ویپیانهای گرانقیمت، ابعاد ویرانگر این جنگ بر زندگی روزمره مردم بیش از پیش آشکار شده است. روایت شهروندان از روزهای جنگ، از فشار شدید روانی و شرایط سخت معیشتی حکایت دارد. رکود اقتصادی، تورم بالا و
bottom of page
