top of page


نقدی بر پیشفرض تمامیت ارضی در گفتمان دموکراسیخواهی در ایران
رامیار حسینی این یادداشت نه در نقد جمهوری اسلامی و نه در نقد پهلوی نوشته شده است، بلکه بە منظور گفتوگو با نیروهایی که خود را دموکراسیخواه، جمهوریخواه یا آزادیخواه میدانند، بە نگارش درآمدە است. فرض نویسنده این است که گفتوگو تنها در این سطح امکانپذیر است، زیرا نسبت بەدو نیروی اقتدارگرای نامبردە، مساله نه گفتوگو، بلکه مبارزه سیاسی است. از این رو، مخاطب این متن نیروهایی هستند که در پی ساختن نظمی دموکراتیک در آینده ایراناند. باوجود شرایط کنونی، دوبارە بحث گذار از جمهوری


جنگ و فروپاشی نهاد دانش در ایران
ماریا بهکیش آنچه در گزارشهای جنگ کنونی درباره هدف قرار گرفتن بیش از ٣٠ دانشگاه و مرکز علمی در ایران در پی حملات آمریکا و اسرائیل آمده، اگر در یک چارچوب وسیعتر دیده شود، نشانهای از ورود جنگ به عمیقترین لایههای حیات اجتماعی و حتی زیرساختهای دانایی است. هرگاه جنگها به مرحلهای میرسند که زیرساختهای معرفتی هدف قرار میگیرند، نشاندهنده گذار از جنگ بر سر قلمرو به جنگ بر سر آینده است. در طول جنگ جهانی دوم، بمباران مراکز علمی آلمان و ژاپن نه فقط برای تضعیف نظامی، بلکه برای


حضور حشد شعبی در تهران، ابزاری نو برای سرکوب اعتراضات احتمالی
اکرم اسدی انتشار ویدیوهایی از حضور نیروهای حشد شعبی در تهران، بهعنوان یک رخداد صرفاً میدانی قابل تفسیر نیست، بلکه نشانهای از یک راهبرد چندلایه در مدیریت بحران داخلی تلقی میشود. این حضور میتواند همزمان کارکرد بازدارندگی روانی، انتقال پیام سرکوب برونسپاریشده و جبران فرسایش ظرفیت نیروهای داخلی را داشته باشد. با این حال، چنین رویکردی با برجستهسازی عنصر نیروی خارجی، خطر تشدید احساس تحقیر ملی و تبدیل نارضایتی پراکنده به واکنش جمعی همگن را نیز به همراه دارد. در روزهای اخیر،


ایران در پیچ تاریخی مذاکره یا ادامه جنگ قرار دارد
علیاصغر فریدی ایران زیر آتش جنگ ایستاده، رهبرش کشته شده، شهرهایش زیر بمباران و اقتصادش در آستانه فروپاشی است، اما درست در همین لحظه حساس، یک مقاله از محمد جواد ظریف، وزیر خارجه پیشین، منتشر میشود که میگوید: زمان پایان دادن به این جنگ فرا رسیده است. آیا ایران از موقعیت فعلی برای یک معامله بزرگ استفاده خواهد کرد یا مقاومت تا آخرین لحظه ادامه پیدا میکند؟ پاسخ به این سؤال نه در میدان جنگ، بلکه در نبرد پنهان قدرت بین سه جناح اصلی داخل کشور نهفته است. مقاله محمد جواد ظریف که رو


چرا رویکرد ترامپ از تفکیک مردم و حاکمیت به فشار مستقیم بر زیرساختهای حیاتی تغییر کرد؟
سارا بیاتیان چرخش گفتمان ترامپ از تفکیک میان مردم و حاکمیت به سمت تهدید مستقیم زیرساختهای حیاتی، نشاندهنده تغییر بنیادین در منطق هدفگذاری جنگ است. در مرحله نخست، فشار بر رفتار سیاسی و ساختار قدرت متمرکز بود، اما با عدم تحقق فروپاشی سریع، این رویکرد جای خود را به ایجاد هزینههای ملموس و مستقیم برای جامعه داد. این دگردیسی حاصل شکست مفروضات اولیه درباره تسلیم سریع و بیثباتی داخلی بودە و بیانگر گذار از فشار غیرمستقیم به اعمال فشار مادی مستقیم است. این تغییر پیامدهای راهبردی،


سخنرانی ترامپ: اعلام پیروزی یا مدیریت یک بنبست راهبردی؟
نصراللە لشنی سخنرانی اخیر دونالد ترامپ، در سطح گفتمانی کوششی برای تثبیت روایت پیروزی در جنگ ایران بود، اما در سطح تحلیلی نشانههای آشکار ابهام راهبردی و فقدان استراتژی خروج را برجسته کرد. تأکید همزمان بر تحقق اهداف و تداوم عملیات، به الگوی «اعلام موفقیت بدون پایان» اشاره دارد. این نطق بیش از اعلام پایان، بازتاب ورود جنگ به مرحلهای فرسایشی و پرریسکتر است. سخنرانی دیشب دونالد ترامپ خطاب به مردم آمریکا، در ظاهر تلاشی برای ارائه تصویر کنترل و موفقیت در جنگ ایران بود، اما در لا


پژاک و کنگره آزادی ایران: حذف اولیه و فشار برای بازگشت
سارا بیاتیان برگزاری کنگره آزادی ایران در لندن، با وجود شعار اتحاد برای آزادی، با حذف اولیه حزب حیات آزاد کردستان و سپس دعوت مجدد آن، شکافهای ساختاری در اپوزیسیون را برجسته کرد. این رخداد مسئله تکثر اتنیکی و سیاسی و جایگاه نیروهای سازمانیافتهای چون پژاک را به مرکز توجه آورد. همزمان، ابهام در منابع مالی، محدود بودن مشارکت واقعی اقلیتها و فقدان برنامه اجرایی روشن، پرسشهایی جدی درباره شفافیت، سازوکار تصمیمگیری و کارآمدی این ابتکار ایجاد کرده است. در حالی که کنگره آزادی ای


در میانه جنگ و تشدید فضای امنیتی، شهروندان بیشترین هزینه را میپردازند
ماریا بهکیش در واقعیتِ زیستهی ساختارِ اقتدارگرای ایران، جنگ، برخلاف روایت رسمی که از اتحاد سخن میگوید، اکنون به لحظهای برای تعمیق شکاف میان دولت و مردم بدل شده است. آنچه امروز در ایرانِ درگیرِجنگ، رخ میدهد دوگانهای خشن است از مردمی که همزمان زیر آتش جنگ خارجی و فشار سرکوب داخلی خرد میشوند. اینجا دیگر سخن از وضعیت اضطراری نیست؛ بلکه با نوعی بهرهبرداری سیستماتیک از اضطرار برای بازتولید اقتدار مواجهیم. در وضعیت کنونی، جنگ به ابزاری برای خاموشکردن صداهای درونی تبدیل م


ارگانیسمِ مجتبی: بقا در پناهِ کارتل و اسلحه
نصرالله لشنی در دو دههی اخیر، درون ساختار کالبدی قدرت در جمهوری اسلامی، موجودیتی انداموار و خودساماندهنده تکوین یافته است که با ادغام غامضِ شاخههای نظامی، امنیتی، اقتصادی و سیاسی، اکنون به چنان سطحی از بلوغ و خوداتکایی رسیده است که قادر است رقبای دیرینِ درونحاکمیتی را حذف، فرآیند جانشینی رهبری را مدیریت و جنگ خارجی را به ابزاری کارآمد برای تثبیت موقعیت خود بدل سازد. این یادداشت بر پایه مجموعهای از اسناد منتشرشده، گزارشهای تحلیلی و افشاگریهای کلیدی سالهای اخیر، تصوی


دیاسپورای ایرانی و توهم تأثیر، از نسخهپیچی تا نگرانی زیرساختها
علیاصغر فریدی در شرایطی که درگیری میان ایران، ایالات متحده و اسرائیل وارد مراحل پرتنش شده است، نقش دیاسپورای ایرانی در معادلات ژئوپلیتیک همچنان محدود بە نظر می رسد. تصمیمگیریهای نظامی در سطوح عالی امنیتی و راهبردی انجام میشود و کنشگران بیرونی، از جمله رسانهها و فعالان، نقشی تعیینکننده ای در سمت و سو بخشیدن بە آن ندارند. تحولات اخیر، از تهدید به هدفگیری زیرساختهای انرژی تا تغییر لحن بخشی از دیاسپورا، شکاف میان تصور اثرگذاری فوری و واقعیت پیچیده جنگ را آشکار کرده است. د


واقعیت زیر آتش: فهمیدن بە مثابە یک کنش سیاسی
رامیار حسینی جنگ میان ائتلاف آمریکا-اسرائیل با ایران یک جنگ سنتی نیست، شاید دقیقتر آن باشد که بگوییم: جنگی بر سر روایت کردن واقعیت است، روایتی که نهتنها واقعیت را بازتاب میدهد، بلکه آن را میسازد، شکل میدهد و یا پنهان میکند. آنچه امروز در ارتباط با ایران در جریان است، صرفاً مجموعهای از حملات نظامی یا تنشهای ژئوپولیتیکی نیست. این جنگ بهطور همزمان در سطوح مختلف دیگری نیز رخ میدهد: در شبکههای اجتماعی، در رسانهها، در صفحات موبایل یعنی در سطح زبانی- روایی جنگ در جریان


تجزیهطلبی اسم رمز سرکوب و حذف بدیلهای دموکراتیک
نصرالله لشنی واژهی «تجزیهطلبی» در سپهرِ سیاسیِ ایران، نه توصیفگر یک جریانِ واقعی، که ابزاری کارکردی در خدمتِ دستگاهِ سرکوبِ دولتهای متمرکز بوده است. از آغازِ شکلگیری دولت مدرن در دورانِ رضاشاه تا به امروز، این برچسبِ امنیتی، نقشِ یک دیوارِ آتش را بازی کرده است تا هرگونه مطالبه برای خودمدیریتی، عدالتخواهیِ محلی و مشارکتِ سیاسیِ بیواسطه، در نطفه خفه شود. در این منطقِ امنیتی، هرگاه بدیلی سیاسی خارج از مدارِ قدرتِ در تهران شکل گرفته، اتهامِ تجزیهطلبی به سرعت فعال شده تا


انتصاب مجتبی خامنهای، افق سیاسی ایران را در ابهام قرار دادە است
علی اصغر فریدی انتخاب مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی در میانه جنگ با ایالات متحده و اسرائیل، ایران را وارد مرحلهای تعیینکننده کرده است. این انتقال قدرت، که نخستین انتقال خانوادگی در ساختار نظام محسوب میشود، دو مسیر محتمل را پیش رو میگذارد. در سناریوی نخست، تداوم حمایت نهادهای امنیتی و نظامی میتواند به تثبیت سریع قدرت و ادامه سیاستهای پیشین بینجامد. در سناریوی دوم، تشدید فشارهای خارجی و نارضایتیهای داخلی ممکن است به بیثباتی سیاسی و تحولات ساختاری گستردهت


زیرساختها یا کرامت انسانی کدامیک ارجحیت دارند؟
علیاصغر فریدی در روزهای اخیر و همزمان با تشدید تنشهای منطقهای، در میان فعالان سیاسی، تحلیلگران و ایرانیان خارج از کشور بحثی جدی درباره پیامدهای احتمالی آسیب دیدن زیرساختهای ایران شکل گرفته است. گروهی هشدار میدهند که تخریب زیرساختهای اقتصادی و شهری در نهایت بیش از همه به زندگی شهروندان عادی آسیب میزند. در مقابل، برخی تحلیلگران تأکید میکنند که توسعه پایدار تنها زمانی معنا پیدا میکند که پیشرفت اقتصادی با آزادیهای مدنی، حاکمیت قانون و کرامت انسانی همراه باشد که این ا


ایران پساخامنهای: سپاە پاسداران فعال مایشاء خواهد بود
رویداد ۹ اسفند ۱۴۰۴ نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران و خاورمیانه محسوب میشود. قتل رهبر جمهوری اسلامی ایران و جمعی از فرماندهان ارشد نظامی، نظام سیاسی ایران را در یکی از بحرانیترین لحظات حیات خود قرار داد. بسیاری از تحلیلهای اولیه، این رویداد را آغاز فروپاشی ساختار قدرت در جمهوری اسلامی تلقی کردند. با این حال، واکنش سریع نهادهای امنیتی و نظامی نشان داد که ساختار قدرت در ایران طی دهههای گذشته به گونهای طراحی شده که بتواند در شرایط بحرانی نیز بقای خود را حفظ کند. با وجود قتل
bottom of page
